Тег: ‘орал өңірі’


Байдаркашыларымыз бәйгенің алдын бермеді

Күні: , 27 рет оқылды

25-28 шілде аралығында облысымызда өткен байдарка мен каноэ есуден жарыста өңіріміздің жас спортшылары командалық есепте және жекелей қашықтықтарда бірінші орынды иеленді. Қазақстан Республикасы «Қайық» федерациясының кубогы үшін өткен додада Қызылорда, Атырау, Алматы, Батыс Қазақстан облыстарының жасөспірімдері бақ сынаған болатын.

Өңіріміздің жас ескек­шілері жа­рысқа тыңғылықты дайын­дал­ғанын көрсете білді. Байдарка және каноэ сайыстары 200, 500 және 1000 метр қашықтықты бағындырудан тұр­ды. Бозбалалар арасындағы додада Борис Альхов, Даниил Соколов, Рат­­мир Ахмедшин, Сергей Ба­калдин сы­қылды спортшылар қарсыластарынан оқ бойы озып шы­ғып, жеңіс тұғы­ры­нан табылды. Ал қыз балалар арасы­нан апалы-сіңлілі Ділназ, Диана Алма­ған­беттер, Аяулым Жанболат, Антони­на Казанина, Мария Бровкова, Ксения Пережогина жүлде­лі бірін­ші орынға ие болды. Сонымен қатар Екатерина Сар­мина, Екатерина Казанина, Вероника Ку­ликова, Виолетта Гасилина есім­ді қыз­дар, Армат Сисен, Евгений Задымаков, Андрей Ваймер, Никита Сайга­ков се­кілді ұлдарымыз да жарыс жүл­дегерле­рі атанды. Есімдері аталған спортшылар­дың көрсеткен нәтижесінің арқасында облысымыз командалық есеп­те озып шықты. Жалпы елі­мізде, әсіресе, біздің өңірде спорттың бұл түрі жақ­сы дамы­ған. Ел намысын қорғап жүр­ген Алек­сандр Акунишников сықылды ардагер жат­тықтырушымызды, Алексей Дергунов, Андрей Ергу­чев сынды спорт­­шылары­мыз­ды мақтан тұтамыз. Болга­рияның Плов­див қаласында өтіп жатқан әлем чемпио­натында қазақстан­дық Алтынбек Қожахметов 1000 метрлік қашық­­тықта күміс медаль­ды иеленді. Әлемнің 67 мем­­ле­кетінің спортшылары қатысқан жа­­рыста күміс медаль иелену – үл­кен же­тістік. Біздің жасөспірім спорт­шылар осын­дай аға-апаларына қа­рап бой түзері анық, – деді ескек есуден облыстық фе­дерацияның  президенті  Юрий  Казанин.

Ерке Жайықтың бойында өт­кен жа­рысқа арнайы келген ҚР Мә­дениет жә­не спорт министрлігі Спорт және дене шынықтыру істері комитеті төрағасының орынбасары Асқар Есімов қаладағы №1 балалар мен жасөспірімдер спорт мек­те­бінің директоры Қанат Рах­метов пен «Серік» өндірістік жаб­дықтау кәсіпорны­ның басшысы Серік Мерғалиевке  ми­нистр­ліктің алғысхатын табыстады. Ал бай­дарка мен каноэ есуден Қазақ ССР-нің еңбек сіңірген бапкері, жер­лесіміз Алексей Новозен­коға министр­лік атынан «Құрмет­ті спорт қызметкері» төсбелгі­сі  табыс   етілді.

Нұрбек  ҚАБЫЛ,

«Орал  өңірі»


Жүн-жұрқа кәдеге жарар күн қайда?..

Күні: , 126 рет оқылды

Бала кезімізде көктем мен күзде ауылдағы көрші апайлар әр үйдің иелігіндегі бір қора қойды кезектесіп қырқушы еді. Бір-бір қойды алдарына жығып алып, әңгіме тиегін ағыта отырып, түске дейін бір үйдің қойын «құнттай» қылатын. Ал, біз, балалар, шаруа аналарымыздың салқын айран-көжелерін тасып жүріп, денесі бір тонна жүннен арылып, құлағы қалқиып қалған қойларды қызықтайтынбыз. Сол шақта ауылға келген жүн қабылдаушыларға жүндерді қапшықтап тасыған да кездер болды. Кейін ғана ақырындап бұл тірлік көзден бұл-бұл ұшты. Қазір сөздің шыны керек, ауылдарда еңбегін төлеп болса да, қой қырқатын адам табу  қиындады.

Жақында «Орал өңірі» газетінде жарияланған «Жүн неге жиналмайды?» атты мақаланың ав-торы, журналист Өмірзақ Ақбасов та осы мәселені көтерген еді. Түйткілді мәселені қозғаған журналист ағамыздың ойын біз де жалғамақ ниетпен, облыстық ауыл шаруашылығы басқармасына бас сұққан едік. Қой өсіріп, қозы баққан халқымыздың «Мал өсірсең, қой өсір, пайдасы оның көл-көсір» деп мақалдауы тегін болмаса керек-ті.

Әйтсе де, бүгінде ауылдағы ағайынның Шопан ата түлігінің етін жеп, жүн-терісін қайда жіберерін білмей, дал болып отырғаны жасырын емес. Көл-көсір  пайдаға кенелуге қол қысқа немесе шикізатты өңдейтін кәсіпорындар тапшы. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының берген мәліметінше, бүгінде өңірде 1 маусымдағы көрсеткішке сәйкес 1 млн. 387 мыңнан астам қой және 285 мыңдай  ешкі бар.

Облыс бойынша жыл сайын  2 мың тонна жүн алынады екен.

Басқарма басшысының орынбасары Сатқан Өмірзақов айтып өткеніндей, жүннің өндірілуі жыл сайын бұл көрсеткіштен асып та кетпей, кеміп те қалмай келеді. Есесіне, жүнге деген сұраныс бар. Алайда тапсырылатын жүннің көлемі қомақты болу керек. Өйткені ауылауылды аралап, жүн қабылдайтындардың қалауы сондай. Өңірімізде қылшық жүнді еділбай тұқымдас қара қойлар көптеп өсірілетіні рас. Негізінде қара жүн арзанға бағаланады екен. Ал ақ қойдың жүндерін Алматы мен Атыраудың кәсіпкерлері  жинап  алуда.

Бүгінде облыс бойынша «Аяз» ЖШС және «Надежда» ЖШС сықылды жергілікті кәсіпорындар тарапынан қой жүніне сұраныс бар.

– Біздің кәсіпорынға маусымына 100 тоннадай қой жүні қажет болады. Жүнді негізінен байпақ және техникалық мақсаттағы киіз басу үшін пайдаланамыз. Облыс тұрғындарынан негізінен қара жүндердің келісін 45-50 теңгеден қабылдаудамыз, – дейді «Аяз» ЖШС директорының орынбасары Наригей  Жанғазиев.

Жуырда облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы бастаған делегация Атырау облысындағы «Caspiy Lana Atyrau» ЖШС-ға барып келген. Сапар барысында  қара жүнді өткізу мәселесі талқыланған көрінеді.

Атыраулық бұл кәсіпорын қойдың тұқымына қарай жүннің сапасын ескеріп, саралап, бағасын 100 келіге толтырып есептейді.

Мәселен, еділбай, қаракөл қойларының қылшық жүнінің 100 келісін  30-50 теңгеден қабылдайды. Ал цигай, кроссбред қойларының жүні 250-300 теңгеден болса, меринос тұқымды қойдың жүні 400-500 теңгеге бағаланып отыр. Айта кету керек, жүн тапсыратын адамның қолында тиелген жүннің әрбір партиясына ветеринариялық куәлік, физикалық салмағы көрсетілген тауар көлігінің жөнелтпе құжаты болу керек. Жүннің жаңадан қырқылғанына мән беретін олар жабағы жүнді қабылдамайды. Мұнда сапалы түйе жүніне  де  сұраныс  бар.

– Бүгінде жүн қабылдайтын атыраулық кәсіпкер жөнінде облыстағы барлық ауданға ақпарат берілді. Жалпы, облыста қой жүніне сұраныс мамыр айында басталған болатын. Бірақ жүн бағасы әлі де төмен.  Сондай-ақ жүн қабылдаушылар жұмысының жаңадан жанданып келе жатқаны  да бұл мәселенің түйінді екенін көрсетеді. Қой қырқу науқанын ұйымдастыру үшін адам күші қажет екені сөзсіз. Сондықтан да қой қырқу мен жүн тапсыру жұмыстары нәтижелі болу үшін ауылдарда кооперативтер құрып, ұйымшылдық танытқан тиімді деп ойлаймын, – дейді ауыл шаруашылығы басқармасының мал шаруашылығы бөлімінің басшысы  Алмат  Есполов.

Жүн алушылардың қай-қайсына да сапалы шикізат қажет. Осы ретте «Жүн қайткенде сапалы болады?» деген сауал еріксіз туындайды. Тағы да өткенге көз жүгіртсек, бұрын  ауылдарда қойларды купкіге тоғытатын. Бұл қой жүнінің көңілге қонымды болып өсуіне бірден-бір себеп болатын-ды. Алмат Есполұлының айтуынша, қазір де қорадағы қойды баптап өсіру үшін барлық жағдай бар.

– Ветеринариялық дәріханаларда қой күтіміне арналған түрлі екпелер, дәрі-дәрмектер баршылық. Сондықтан да қой жүнінің сапасын, қамын ойлаған әр шаруа қандай шара қолданатынын өзі шешеді, – дейді  маман.

Басқарма мамандарының айтуынша, қой қырқу науқанын өткізу басқа аудандарға қарағанда Қазталовта  бір ізге түсіп келеді. Сондай-ақ бұл жұмыстар Тасқала, Ақжайық және Жаңақала аудандарында   да  көш  ілгері  екен.

Ясипа  РАБАЕВА,

«Орал  өңірі»


«Keruen sarayga» көршілері неге наразы?..

Күні: , 268 рет оқылды

Орал қаласындағы  С. Дауымов көшесі  №25  үйдің  тұрғыны  Николай  Чапкаев  шағымданып,  редакциямызға  келді.  Оның  айтуынша,  үйінің  жанындағы  С. Дауымов  көшесі  №23  мекенжайындағы  «Керуен сарай»  кафесі  орналасқан  нысанның иесі ешқандай  рұқсат  сұрамастан,  қосымша  нысан  салып  алған.

2006 жылы бой көтерген көп қабатты нысан әу баста ережеге сай салынбаған деп базынасын жеткізген Николай қыс маусымында нысанның шатырына жиналған қар ауласына құлап, отбасына кәдімгідей қауіп төндіретінін айтып, жазатайым жағдайға ұшырап қалмасақ екен деп алаңдайды.

– Құрылысты салған кезде қауіпсіздік ережелерін ескермеген. Соның кесірінен біз зардап шегіп келеміз. Көктем мезгілінде де біраз әбігерге түсемін. Ғимараттың ауласындағы еріген қар суы менің аулама кіріп, соның салдарынан аядай аулам суға толады. Қазір амалсыздан шарбағымның алдынан және ауламның артынан екі шұңқыр (септик) қазып қойдым. «Жығылғанға жұдырық» дегендей, осы жылдың сәуір айында маған ескертпестен аулама тақап, қосымша нысан салып алды. Оның ішінде газ баллондары тұр. Терезесі үнемі ашық тұратындықтан, баллондардан тараған газ иісі басымызға тиеді. Кәуап пісіретін орын да менің шарбағыма тиіп тұр. Оның  күлі төбеге ұшып, көрші-көлемнің ауласына қонады. Бұл аз дегендей, ауламның алдына қоқыс жәшігін қойып қойды. Күнбе-күн жағымсыз иіс шығып, сасып жатады. Өз үйіңде еркін тыныс алу мүмкін емес, –  дейді Николай.

 Бұл жағдай бойынша Николай Орал қалалық сәулет және қала құрылысы бөліміне шағымданған. Алайда аталған құзырлы мекеменің жауапты қызметкері берген жауапта мәселе тек сот арқылы ғана шешілетіндігі айтылған. Мәселенің анық-қанығына көз жеткізу үшін алдымен  аталмыш бөлімге кіріп шықтық.

– Егер қандай да бір адам тұрғын үй немесе кафе секілді нысан салатын болса, көршісімен арақашықтық үш метрден кем болмауы керек.

Одан кем болып жатса, міндетті түрде көршісінен рұқсат алып, нотариуспен шандырылуы қажет. Ал енді монша, гараж секілді нысандардың қашықтығы бір метр болады. Сіз айтып отырған жағдайда зардап шегуші тарап ҚР-ның «Жеке тұрғын үй құрылысы туралы» заңының 17-бабы бойынша сотқа жүгіне алады, – деді Орал қалалық сәулет және қала құрылысы бөлімінің сектор меңгерушісі  Жанболат  Үмбетқалиев.

Ғимараттың иесімен тілдесу үшін бірнеше күн қатарынан «Керуен сарайға» баруымызға тура келді. Өйткені, қанша барсақ та бірінші қабатын жалдап отырған  кафенің әкімгері Олжас есімді жігіт нысанның иесі түрік азаматы екенін және бұл жерге анда-санда келіп тұратынынан басқа ештеңе айтпады.

– Кешке қарай үйіміздің терезесін ашып, ауа кіргізейік десек, мүмкін емес. Себебі, кәуаптың түтінінен тұншығамыз. Кәуап пісіретін арнайы орын болмаушы ма еді?! Жуған киімдерімізді де сыртқа жая алмай жүрміз. Оның үстіне газ баллондарды әкеліп қараусыз қойған. Қауіпсіздікті сақтамағанның салдарынан қаншама оқиғалар болып жатыр. Ертеңгі күні газ баллондар жарылып, бір жағдай орын алса, кім жауап береді? Мұны неге тексермейді? – дейді С. Дауымов көшесі №27  үйдің  тұрғыны  Ольга  есімді  әйел.

Тұрғындар айтса, айтқандай-ақ екен, әлгі газ баллондар қойылған нысан ашық-шашық күйде. Ашық тұрған терезесінен бас сұғып қарағанымызда, газ баллондарымен қоса картон қағаздар үйіліп жатыр. Қауіпсіздік ережесін  қатты «сақтайтындары»  көрініп-ақ  тұр.

Араға екі-үш күн салып, нысанның иесін іздеп, тағы бардық. Бұл жолы да бұрынғыдай жауап естідік. Содан бәлки келіп қалар деген үмітпен сәл күте тұрайық деп сол кафеден тамақтануды ұйғардық. Тамақтанып болған соң әкімгер Олжастан чек сұрадық. Ол болса, қазіргі таңда чек шығаратын аппараттың жоқ екенін, кафенің иесі аталмыш аппаратты енді әкелетінін айтып ақталды. Чекті талап етіп тұрып алдық. Сәлден соң бұл жағдайдан шығып кеткісі келді ме, әйтеуір, нысан иесінің ұялы телефон нөмірін әп-сәтте тауып берді. Дереу хабарласып,  бізбен  кездесуін  сұрадық.

Жарты сағатқа жетпей жетіп келген түрі түрік болса да, аты қазақ Айдар өзін нысанның иесімін деп таныстырды. Мән-жайды мұқият тыңдаған ол Николайдың  өзімен бетпе-бет сөйлесті. Алғашында барлығын жөндейміз деп түсіністік ыңғайын танытқан. Артынша, «Өмір сүргің келе ме, әлде жоқ па?» деп біздің көзімізше Николайға қоқан-лоқы  жасағаны.

«Бұға берсең, сұға береді» демекші, қанша жерден кәсіпкер болса да көршісіне зиянын тигізбеуі керек емес пе?! Жоқ әлде, ақшам көп деп басынғаны ма? Жоғарыда жазылған жайттарға орай құзырлы мекемелер  не  дер  екен?

Есенжол   ЕЛЕКЕНОВ,

«Орал   өңірі»


Жобасы үздік «Демеу»

Күні: , 25 рет оқылды

«Нұр  Отан» партиясы  облыстық  филиалының  мәжіліс  залында  «Қазақстанның  үздік  әлеуметтік  жобалары»  байқауы  өңірлік  кезеңі  қорытындыланып,  жеңімпаздардың  есімдері  белгілі болды.  Өңірлік  кезеңнің  жеңімпаздары  алдағы қазан  айында  өтетін республикалық  байқауға  жолданады.

«Мүмкіндігі шектеулі адамдарға, қоғамдық бірлестіктерге қолдау көрсетуді және халықтың әлеуметтік тұрғыдан әлжуаз бөлігінің өмір сүру деңгейін жақсартуды көздейтін республикалық байқау биыл елімізде алтыншы рет өткізілуде. Байқау өзекті әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған бастамашыл әлеуметтік жобаларды қолдау мақсатында ұйымдастырылады. Биыл аталмыш байқау бірінші рет «Нұр Отан» партиясының қолдауымен өтуде», –  деді жиынды ашқан «Нұр Отан» партиясының облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, аталмыш байқау комиссиясының  төрағасы Серік Сүлеймен.

Оның айтуынша, биылғы сәуір айынан басталған байқау өңірде екі кезеңде, алдымен аудандық, қалалық деңгейде өтіп, одан іріктелгендері өңірлік сайыста бақ сынаған. Облыс бойынша 28 қатысушыдан өтінім түсіп, іріктеліп алынған тоғыз жобаны өңірлік қазылар талқылады. Әлеуметтік жобалардың әлеуметтік маңыздылығы, сол жобаларды іске асырудағы нәтижелерінің болуы, мүмкіндігі шектеулі жандарға жұмыс орындарын ашу сықылды талаптарға сай келу жағы ескерілген.

Байқау комиссиясының шешімімен «Қазақстанның үздік әлеуметтік жобалары байқауының өңірлік кезеңіне белсенді қатысқаны үшін дипломмен және ынталандыру сыйлығымен тасқалалық Сағынғали Досжанов, қаратөбелік Қасымхан Шоқанаев марапатталды. Жасы 80-нен асқан Сағынғали ақсақал салауатты өмір салтын өз өнегесімен насихаттаса, Қасымхан керамикалық бұйымдар жасаумен шұғылданады. Ал бөрлілік Виталий Ан байқауда 3-орын, «Сұңқар-Ақсай» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Ербол Мерғалиев 2-орын алып, сәйкесінше дәрежелі дипломдармен марапатталды. Ал «Демеу» мүгедектерді қолдау қоғамы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Біржан Қожақов «Қазақстанның үздік әлеуметтік жобалары» республикалық байқауының өңірлік кезеңінің жеңімпазы атанды. Үздік жобалардың авторларына бағалы сыйлықтар табыс етілді. Айта кету керек, бұл шараның демеушісі – «Серік» өндірістік жабдықтау кәсіпорнының бас директоры  Серік  Мерғалиев.

Облыс әкімінің орынбасары, аталмыш байқау комиссиясының мүшесі Бибігүл Қонысбаева байқаудың облыстық кезеңінің қорытындысымен жеңімпаздарды және қатысушыларды құттықтап, байқауға аудандардан қатысушылардың қатары толыға түскенін, алдағы уақытта бұдан да көбейетініне сенім білдіріп, өңірімізден республикалық байқауға баратын жоба авторларына табыс тіледі.

– Мүгедектерді жұмыспен қамту, оларға жұмыс орындарын ашу бағытындағы жобам үздік деп танылды. Әзірге Сырым және Бөрлі аудандарындағы мүмкіндігі шектеулі жандарды өз ісіме баулып, үйреттім. Алда басқа аудандардан да адамдар тартсам деймін. Қазақтың дәстүрлі жиһаз жасау өнерін, әсіресе, бесік, сандық жасауды үйретемін. Сондай-ақ, соңғы екі жылда сал ауруымен ауыратын балаларға қажетті аппараттың 34 түрін жасап шығардым. Биыл аутизммен, Даун синдромымен науқас ұл-қызға 15 құрылғы ойлап, жасап шығардық. Енді соларды іске асыруға дайындалып жатырмыз, – деді «Демеу» мүгедектерді қолдау қоғамы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы  Біржан  Қожақов.

Гүлбаршын  ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал  өңірі»


«Ғасыр жасаған қос басылым»

Күні: , 62 рет оқылды

Кеше  дәл  осындай  атаумен  облыстық  тарихи-өлкетану  музейінде  Ақ Жайық  атырабының  айнасы  «Орал  өңірі»  мен  «Приуралье»  газеттерінің шыға  бастағандығына 101  жыл  толуына  орай  көрме  ашылды.

Шарада аталмыш музей директорының орынбасары Ажар Берікқалиқызы қос басылымның мерейтойымен құттықтап, жылы лебізін  арнады.

Сосын «Жайық Пресс» ЖШС-ның бас директоры Рауан Сәбитов сөз алып, екінші ғасырға аяқ басып отырған басылымдардың тарихы тереңде  екендігін  айтты.

– Бүгінгі көрме Жайық жұртына, қала қонақтарына облыстық қос газеттің бай тарихынан мол мағлұмат беру үшін ұйымдастырылды. Көрмеге қаламгер аға-әпкелерімізден тәбәрік болып қалған бұйымдар әр жылдардағы газет тігінділері және қуғын-сүргінге ұшыраған журналистерге қатысты құжаттар қойылған. Біз өз тарапымыздан музей басшылығы мен қызметкерлеріне алғысымызды білдіреміз. Барлығыңыз қош келдіңіздер, – деген Рауан Сәбитұлы Қазақстанның құрметті журналисі, тыл және еңбек ардагері Ғилаж Наурзин ақсақалмен бірге көрме лентасын қиды.

Көрмеде газет саласына зор үлес қосқан ардагер журналистердің ұстаған блокнот-қаламсаптары мен фотоаппараттарына қоса, басқа да бұйымдары қойылған. Сондай-ақ қоғам қайраткерлері, ұлт жанашырлары «Қазақ-стан», «Екпінді құрылыс», «Қызыл ту», «Еңбекші қазақ» тағы да басқа газеттерде жауапты қызметтер атқарған Ғұмар Қараш, Елеусін Бұйрин, Ахмет Мәметов, Шайхы Жантілеуов, Сәтбек Иманқұлов, Ыдырыс Мұстамбаев, Рахым Сүгіров, Ізбай Қошанов, Елжас Бекенов, Әбдірахман Байділдин, Медеш Оралдиев, Ғабдолғазиз Мұсағалиев сынды асыл азаматтар жөнінде ақпарат берілді. Сол кезде шыққан газеттер көрмеге келгендердің қызығушылығын оятса керек, әлгі газеттерді қайта-қайта парақтаумен болды.

«Орал өңірі» мен «Приуралье» газеттері редакцияларының ғимараттан ғимаратқа көшіп-қонып жүрген кездері және «Жайық Престің» бүгінгі жетістігі де айтылды  бұл  шарада.

– Бүгінгі жастар үшін бұл тарихи жаңалық болып есептеледі. Жасыратын ештеңесі жоқ, көп адамдар газеттердің шығу тарихын біле бермейді. Сондықтан осы ашылып жатқан көрме жастарымызға сабақ болуы тиіс. Өйткені мұнда газеттің шығу тарихымен қоса, қос басылымда  кімдер қызмет жасағанына дейін біраз мәлімет бар. Газеттің тарихы – елдің тарихы, сондықтан студенттер мен оқушылар осы көрмемен танысулары тиіс. 101 жылда облыстың басынан өткен барлық жаңалықтарды тек осы газеттер арқылы ғана біле алады, – дейді 1972 жылдан бастап 2002 жылға дейін «Орал өңірінде» қызмет атқарған Мәжит  Қайырғалиев.

Айта кетейік, көрме бір ай бойы жұмыс істейді. Газеттердің тарихымен танысу үшін бұл сіздерге берілген зор мүмкіндік. Қалыс  қалмаңыз,  ағайын!

Есенжол  ЕЛЕКЕНОВ,

«Орал  өңірі»


Облыстық газеттерге – 101 жыл

Күні: , 75 рет оқылды

Қадыр  Мырза Әли  атындағы мәдениет  және өнер  орталығында «Орал  өңірі» және  «Приуралье» газеттерінің жарық  көре бастағанына 101 жыл  толуына арналған  мерекелік  шара  өтті.

Шара басталған сәтте жиналғандар назарына «Орал өңірі» және «Приуралье» газеттері туралы бейнебаян ұсынылды. Ескі газеттер ұстап, сахнаға шыққан алты бас редактордың басылымның өткен ғасырдың өздері басқарған жыл-дарындағы жай-күйі туралы монологтары көрерменді сол кезеңге жетелегендей әсер қалдырды. Бастауында Ғұмар Қараш, Ғабдолғазиз Мұсағалиев, Нұғыман Манаев, Мұстафа Көкебаев, Халел Есенбаев сынды өз заманының озық ойлы тұлғалары тұрған, ғасырдан астам тарихында қилы заманның аумалы-төкпелі өткелдерінен сүрінбей өтіп, өзінің 101-ші белесін бағындырып отырған қос газетті облыс әкімінің орынбасары Ғабидолла Оспанқұлов құттықтап, бір топ журналиске ҚР Ақпарат және коммуникациялар министрлігі атынан марапат табыстады. «Приуралье» газетінің бөлім редакторы Лучия Курарару, облыстық радионың редакторы Әуес Орнаева «ҚР Ақпарат саласының үздігі» төсбелгісіне ие болды. Министрліктің Құрмет грамотасымен «Орал өңірі» газетінің бөлім редакторы Нұрбек Оразаев, «Aqjaiyq» телеарнасының жүйе әкімгері Александр Пяткин марапатталды.

– 1917 жылы Бөкей ордасы ауданы Хан ордасы ауылында «Ұран» газеті дүниеге келді. Қос басылымның бастауы Алаш қайраткерлерінің идеологиялық тұрғыда бірігіп, Алаш мемлекетінің қазығын қаққан кезеңмен сәйкес келеді. Газет сол заманның тәбәрігі ретінде бүгінгі күнге дейін сақталып келді. 101 жылдың ішінде қаншама ғұлама-қайраткерлеріміз, еліміздің көптеген ақын-жазушылары осы газеттердің редакциясында еңбек етті. Қадыр ақынның ең алғашқы өлеңі «Орал өңірінде» жарық көрген. Талай алмағайып заманды бастан өткерген газеттер Тәуелсіздік кезеңіне де жетті. Қос басылымның ұжымы жылдар шежіресін жазып, ел қуанышын бөлісіп, әрі қайғымұңын жеткізіп, өңір жаңалықтарын үзбей жариялап келеді. Тәуелсіз Қазақстанның әр қадамынан халықты хабардар етуде. Басылымдарымыз ғұмырлы болсын! – деді облыс әкімінің орынбасары Ғабидолла  Оспанқұлов.

«Жайық Пресс» медиахолдингінің бас директоры Рауан Сәбитов Ақ Жайық өңіріндегі ақпарат саласының басты бағдаршамы болып жүрген «Орал өңірі» және «Приуралье» басылымдарының ұжымын бүгінгі мерекемен құттықтап, бір топ қызметкерді алғысхат және қаржылай сыйақылармен  марапаттады.

– Өткен ғасырда «Ұраннан» бастау алып, тұтас бір аймақтың жылнамасына айналған, өңірдің ғана емес, еліміздің және әлемдегі ақпараттарды сараптап, халық пен биліктің арасына алтын көпір болып келе жатқан қос басылымның 101 жылдығы құтты болсын! 101 жылдық – сүйікті басылымдардың екінші ғасырға аяқ басуы. Күні бүгінге дейін қос газеттің  47 мыңдай нөмірі жарық көріпті.

Әр нөмірінде аға буынның қаншама қажыр-қайраты, азап-мехнаты мен табандылығы, жанкештілігі, талайлы тағдыры жатыр. Сондықтан мұндай мерекені жыл сайын атап өтсек те, ешқандай артықтығы жоқ. Сол саңлақтар салған сара жолды әріптестеріміз абыроймен жалғастырып келеді. Ендеше, төл мереке құтты болсын! Қалам қуатының қасиетін аманат деп біліп, әрдайым халыққа адал қызмет  ете берулеріңізді тілек қыламын! –  деді  Рауан  Сәбитұлы.

Х. Бөкеева атындағы облыстық қазақ драма театрының артистері егемендіктің елең-алаңындағы қиын-қыстау кезеңдегі «Орал өңірі» газетінің өмірінен сыр шертетін көріністі, қойылымды шынайы бейнелеп берді. Нұрсұлтан Мықтыбайдың «Ол – журналист…» монологы да бүгінгі таңда үлкен жүкті арқалап жүрген қаламгерлердің бет-бейнесін ашып, ішкі толғанысын  жеткізе  білді.

Тоқсаныншы жылдардағы тоқырау заманында «Орал өңірі» газетінің редакциясына басшылық жасап, жабылудан аман алып қалған, бүгінде сексеннің сеңгіріне шыққан қадірменді ақсақал, ардагер-журналист Мәжит Қайырғалиевтің иығына шапан жабылып, құрмет көрсетілді. Сонымен қатар «Орал өңірі» және «Приуралье» газеттерінің қазіргі бас редакторлары Бауыржан Ғұбайдуллин мен Роза Сыйықова да ақжарма тілектерін жолдады. Қадыр орталығындағы шараға арнайы келіп, ақ батасын берген қос газеттің төл құрдасы – 101 жастағы Қамида Бәлтеменқызы Несіпова әжеге лайықты сый-құрмет көрсетілді. Айта кетейік, ұйымдастырушылар алқасы кейуананы тауып беруге жанашырлықпен көмектескен Сырым ауданының әкімі Төлеген Төреғалиевке  бек  риза.

Батыстың байрағындай бір  басылым,

Ол біздің газет «Орал өңірі» еді.

Өзіміздің сүйікті «Приуралье»

Газет қой оқылымды ол үнемі.

Екі бірдей газетті білесіздер,

Тарихтың куәгері болып еді.

Осы газет Абдолла, Қасымның да

Жігерін оқ секілді жонып еді.

Қос газетім Жайықтың көгіндегі

Қос қанатты қырандай көрінеді, – деп жыр төккен сырымдық  әріптесіміз, республикаға танымал айтыскер ақын Бауыржан Ширмединұлы қос басылымға әдемі тілек өрбітсе, жас әншілер Жасқайрат Валиуллиев, Құдайберген Сұлтаниязов, Жұлдыз Мамедова, Аманжол Сатқанбаевтар әсем әннен шашу шашты.

P.S.

Осы орайда мерекелік кештің өз деңгейінде өтуіне қолдау көрсетіп, қолұшын созған Мәдениет басқармасының басшысы Қадырболат Мұсағалиевке, Х. Бөкеева атындағы  облыстық қазақ драма театрының директоры Қуаныш Амандықовқа, облыстық тарихи-өлкетану музейінің директоры Мирболат Ерсаевқа, қалалық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің басшысы Қуанышбек Мұханғалиевке, Қадыр Мырза Әли атындағы мәдениет және өнер орталығының директоры  Бауыржан  Халиоллаға  ерекше алғысымызды  білдіргіміз  келеді!

Нұртай  АЛТАЙҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


Елбасы тапсырмалары Үкіметтің тұрақты назарында

Күні: , 33 рет оқылды

Бейсенбі күні өңірімізге жұмыс сапарымен келген ҚР Премьер-министрі Бақытжан Сағынтаев облыс активімен жобалық басқару жүйесі мәселелері бойынша кездесу өткізді.

Мемлекет басшысы мамыр айында өңірімізге жұмыс сапарымен келгенінде Үкімет басшысына республикалық маңызы бар жолдарды күрделі жөндеуден өткізу, ішкі нарыққа мұнай өнімдерін жеткізуді арттыру үшін қажетті шикізат көлемімен қамтамасыз ету, сонымен қатар қорғаныс-өнеркәсіптік кешен бойынша бірқатар тапсырма жүктегені мәлім. Осыған орай, Премьер-министрдің орынбасары Ерболат Досаев бейнеконференциялық байланыс арқылы Үкімет қабылдап жатқан шаралар жөнінде мәлімдеді. Үкімет басшысы орынбасарының айтуынша, қазіргі күнде Қазталов, Жәнібек және Бөкей ордасы аудандарының Орал қаласымен қатынасын дамыту үшін көлік жолдарына күрделі жөндеу жүргізу бағыты бойынша «Чапаев – Жалпақтал – Қазталов» автожолының учаскесінде ұзындығы 35 шақырымдық жөндеу жұмыстары басталды. Бұл жұмыстарға республикалық бюджет есебінен 1 млрд. теңге бөлінген. Жалпы ұзындығы 245 шақырымды құрайтын «Қазталов – Жәнібек – РФ шекарасы» және «Өнеге – Бисен – Сайқын» жолдары бойынша жобалаушы мекеме айқындалып, жобалық-сметалық құжаттама әзірленуде. Келер жылы 144 шақырымды құрайтын «Подстепный – Федоров – РФ шекарасы» автожолын қайта жаңарту  жұмыстары  басталмақ.

Сонымен қатар Үкімет басшысының орынбасары Е. Досаев «Конденсат» АҚ-ны ішкі нарықтарға мұнай өнімдерін жеткізуді арттыру үшін қажетті шикізатпен қамтамасыз ету бойынша атқарылған жұмыстарға тоқталды. 2018 жылдың маусым айында ҚР Энергетика министрлігі «Конденсат» АҚ мұнай өңдеу зауытын магистральды мұнай құбырлары мен теміржол арқылы қазақстандық өндірушілердің мұнайын тасымалдау үшін арнайы кестеге қосты. Соған сәйкес, осы жылдың шілде айына 15 мың тонна көлемінде сынамалық квота бекітілген. Мемлекет басшысының қорғаныс-өнеркәсіптік кешен бойынша тапсырмаларын орындау мақсатында «Батыс Қазақстан машина жасау компаниясы» АҚ, «Зенит» Орал зауыты» АҚ және «Гидроприбор» ҒЗИ» АҚ-ны мемлекеттік қорғаныс тапсырыстарымен қамтамасыз ету үшін Үкіметте аталған кәсіпорындардың басшылары-мен төрт кеңес өткізілген. Бүгінгі таңда проблемалық мәселелер қаралып, оны шешу бойынша нақты шаралар қабылданғанын атап өткен Ерболат Досаев: «Мемлекет басшысының барлық тапсырмалары Үкіметтің тұрақты бақылауында», – деп түйіндеді сөзін.

Өңірде агроөнеркәсіпті дамытуда нәтижелі жұмыстар бар екендігін атап өткен ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Гүлмира Исаева, дейтұрғанмен, өсімдік шаруашылығын әртараптандыру ісі ілгерілемей тұрғандығын айтты.

– Экспорт көлемі өткен жылмен салыстырғанда 49,6 пайызға артқандығы қуантады. Бірақ агроөнеркәсіп шикізатының экспорты төмендеп отыр. Сондықтан агроөнеркәсіптің қандай өнімдерін шетке шығаруға болатындығына көңіл бөлу қажет, – деді Гүлмира  Исаева.

Бұдан әрі жиында өнеркәсіп, сауда, көлік және логистика, білім беру, денсаулық, туризм салалары мен жаппай кәсіпкерлікті дамыту, технологиялық жаңарту және цифрландыру, инвестициялар тарту және өнімді жұмыспен қамту мәселелері егжей-тегжейлі талқыланды.

900 жаңа жұмыс орны ашылмақ

Басқосуда облыс әкімі Алтай Көлгінов өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуы бағытында жасалған жұмыстар туралы баяндады.

– Елбасы тапсырмаларын орындау мақсатында өңірімізде 2017 жылдан бастап жобалық кеңсе ашылып, 11 бағыт бойынша жұмыс бастады. Оның 7-еуі салалық, 4-еуі қосымша. Ағымдағы жылдың алғашқы тоқсаны қорытындысына сәйкес, 3 бағыт бойынша өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда едәуір өсім тіркелген. Атап айтқанда, индустрияландыру саласында 20 пайызға, агроөнеркәсіп кешенінде – 16, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында 6 пайызға өсім бар. Алты айдың қорытындысында көлік және логистика саласына құйылған инвестиция көлемі 1,7 есеге, денсаулық саласында 1,6 есеге өсіп, сауда саласында – 43, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында – 35, туризм саласында – 18, отынэнергетика кешенінде 3 пайызға артқан. Облысты индустрияландыру бағытында жалпы құны 35 млрд. теңгені құрайтын және 900 жаңа жұмыс орнын құруды көздейтін 10 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Қазірдің өзінде қуаты жылына 500 мың шаршы метр сэндвич-панель жасауға жететін зауыт іске қосылды. Жылдық қуаты 100 мың тонна электр кабельдерін шығаратын зауыт ағымдағы жыл соңына дейін іске қосылады. Сонымен қатар қуаты 20 мың тоннаны құрайтын химиялық өнімдер өндіретін зауыт салынуда. Аталмыш өндіріс ошақтарының қай-қайсысы да импорт алмастыру бағытын басымдыққа алмақ. Ал агроөнеркәсіп кешенінде жалпы құны 10,4 млрд. теңгені құрайтын 4 инвестициялық жоба жүзеге асып, нәтижесінде 180 жаңа жұмыс орны ашылмақ. Олардың 2-еуі іске қосылды. Мал өнімдерін қалдықсыз өңдейтін зауыт пен макарон фабрикасы өз өнімдерін қазірдің өзінде Ресей, Ауғанстан, Армения, Түркіменстан елдеріне жөнелтуде, – деді Алтай Сейдірұлы.

Жиында онлайн байланыс арқылы сөз алған ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Ерлан Қожағапанов Бөкей ордасы тарихи-мәдени музей кешенін және балалар-жасөспірімдер туризмін дамытуды қолға алу қажеттігін атап өтті. Аталмыш екі бағытта туризм дамыған жағдайда 30 мың адамға дейін туристер ағынын қалыптастыруға  жол  ашылмақ.

Өңірімізде білім беру саласын цифрландыру бойынша белсенді жұмыс жүргізіліп жатқандығын мәлімдеген ҚР Білім және ғылым министрі Ерлан Сағадиев электронды журнал енгізу және мектептерде wi-fi желісін орнату, жеке мектептер ашу мәселесіне ерекше назар аудару қажеттігін айтты.

– Біздің облыс егін шаруашылығында тәуекелі жоғары аймаққа жатады. Биылғы құбылмалы ауа райы да осыны көрсетті. Жауын-шашын кешігіп жауды. Соған қарамастан, біз саланы әртараптандыру, егіс алқаптарын ұлғайту бағытында біркелкі жұмыстар атқарудамыз.  Өткен жылы егіс алқабы 480 мың гектарды құраса, биыл ол 515 мың гектарға жетті. Сонымен қатар ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесе отырып, ірі шетелдік инвесторлармен әріптестік байланыс орнатудамыз. Мәселен, таяуда ғана Ұлыбританияға барып, ет өңдеумен айналысатын «Dunbia» компаниясымен келіссөздер жүргіздік. Экспорт туралы айтар болсам, 2017 жылы республикадағы ірі қара малы экспортының 50 пайызы біздің облыстың үлесінде. Бұл көрсеткіштерді төмендетпей, ұлғайту турасында жұмыстар атқарылуда. Туризмге тоқтала кетсек, жібі түзу жол болмайынша, туризмді дамыту туралы әңгіме айту қиын.

Сол себепті Елбасымыздың өзі облысқа келген сапарында жолдарды күрделі жөндеуге тапсырма берді. Ол біз үшін өте мықты қолдау болып тұр. Туристерді тарту үшін Оралдағы әуежайдың терминалын күрделі жөндеуді жоспарлаудамыз. Бөкей ордасы ауданында кіші авиацияны дамыту мақсатында шағын әуе айлағы салынады. Оның техникалық-экономикалық негіздемесі жасақталуда. Жеке инвесторлар есебінен қонақүйлер бой көтермек. Жұмыс орындарын құру турасында түйткілді тұстар бар.

Министрліктер жоспар жасаған уақытта көп жағдайда жергілікті әкімдіктермен ақылдасып, мұндағы қалыптасқан ахуалды ескере бермейді. Сондықтан алдағы уақытта екі тарап өзара қарым-қатынасты одан әрі ширата түсуі қажет деп есептеймін. «Смарт сити» жобасы аясында ҚР Ақпарат және коммуникациялар министрлігімен бірлескен жоспарымыз бар. Соған сәйкес, 2020 жылға қарай облыстың 100 елді мекенін кең жолақты интернет байланысымен қамту көзделуде, –  деді  А. Көлгінов.

Талқылау барысында кәсіпкерлікті дамыту және отандық тауар өндірушілер мен қызмет көрсе-тушілерді қолдау мәселелері бойынша өлкетанушы Ж. Ақбай және «Зенит» АҚ директоры В. Валиев  пікір  білдірді.

Кездесу соңында ҚР Премьер-министрі Б. Сағынтаев Мемлекет басшысының Қазақстанның экономикалық өсімінің жаңа моделін құру жөніндегі міндеттерін тиімді шешу үшін дамудың 12 бағыты бойынша өсімнің мақсатты индикаторларын кешенді іске асыру қажеттігін атап өтті. Осы мақсатта отандық кәсіпорындардың, қызметтер мен тауарлардың дамуы мен жетілуіне баса назар аудару қажеттігі, бұл өз кезегінде жергілікті мамандарды қарқынды даярлау мен оқытуды талап ететіндігі де Үкімет басшысының назарынан тыс қалмады.

– Өңірлердегі барлық компаниялардың өздерін дамытуға мүмкіндіктері бар. Біздің ірі сатып алушыларға, әсіресе, мұнай-газ саласына қажетті кез келген өнімді шығара алатын даярланған мамандарымыз бар. Мемлекет басшысының сапары барысында алға қойған барлық мәселе біртіндеп шешіліп келеді. Бюджеттік өзгерістерді талап ететін мәселелер келесі жылдың бюджетінде қарастырылып, жоспарлы түрде шешіледі. 2021 жылдан бастап кем дегенде 5-5,5% өсім қарқынына қол жеткізу керек, ал осы жылды кем дегенде 4% көрсеткішпен аяқтау қажет. Ең бастысы, қолының ебі бар азаматтарға бағыт беріп, жол көрсетуіміз қажет. Ел экономикасы өскен сайын халықтың әл-ауқаты да жақсара береді. Біздің жұмыстарымыз да осыған негізделген, – деді жиынды түйіндеген  Бақытжан  Сағынтаев.

Үкімет басшысы аймақта атқарылып жатқан жұмыстарға оң бағасын берді.

Гүлжамал ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал өңірі»


Ел-жұртқа шапағаты тиген

Күні: , 31 рет оқылды

Әдетте  «Елу  жылда  ел  жаңа,  жүз  жылда  қазан»  деген  мақалды елге  қарата  айтамыз.  Құмдай  сырғыған  уақытта  тоқтау  жоқ,  осы  айтылған  мерзімде  ел  жаңарып, тіпті  бұрынғымен  салыстырғанда  бұрқ-сарқ  қайнаған  қазандай  мүлдем танымастай  өзгереді.  Енді  бұл  мақалды  газетке,  облыстық  «Орал  өңіріне»  қатысты  қолданар  болсақ,  әрине, басылымның  бет-бейнесі,  жарияланымдары  «шыр  айналған дүниемен»  біте  қайнасып,  тыныстады.  Өзгермегені  міндет-миссиясы –  жұртшылыққа  ақпарат жеткізу,  қоғамдық  пікір  қалыптастыру.  Сонымен  қатар патша көңіл  оқырманның,  өңір  тұрғындарының мұң-мұқтажын зерделеп,  қысылып-қымтырылған ағайынға көмек  қолын  созу  десек  қате  айтпаспыз.

Осы жылдар ішінде басылымның шапағатын көріп, қамқор ниетін сезінген жандар өңірімізде аз емес. Ондай тақырыптағы мақала-материалдарды санамалап шығуды мақсат тұтып отырғанымыз жоқ. Біздікі тек соңғы жылдары ел-жұртқа шапағаты тиген жарияланымдарды жадымызда жаңғырта отырып, сол арқылы газеттің қалың бұқарамен тығыз  байланысын  паш  ету  ғана.

Ащы терді тамшылатып, еңбек етпей-ақ, оңай олжаға кенелгісі келетін пысықайлар қай заманда да болған. Соңғы жылдары өңіріміздің бірқатар елді мекендерінде мал ұрлығы көбейді. «Мал ашуы – жан ашуы» демекші, айдың-күннің аманында өрістегі малын ұрлатып, қорасы қаңырап қалған Қаратөбе, Сырым аудандарының тұрғындары облыстық газет редакциясына арызданды. Редакция басшылығының тапсырмасымен ел білетін Есақаң, журналист Есенжол Қыстаубаев жедел «атқа» қонды. Ауыл-аймаққа барып ел-жұрттың мұңын тыңдады, мәселені зерттеді. Содан кейін азулы тілшінің «Орал өңірі» газетінің 2017 жылғы 19 қаңтардағы №6 санында «Шаруалар сырымдық тәртіп сақшыларына неге өкпелі?» мақаласы найзағайдай жарқ етті. Онда жыл санап өрши түскен мал ұрлығына қоса құқық қорғау органдарының  жайбарақаттығы, нақты нәтижелі істің болмауы сын тезіне алынды.  Бұл мақала жарыққа шығысымен редакциямызға аудандардан қоңырау шалушылар үсті-үстіне көбейді. Одан кейін газетімізде «Қаратөбелік полицейлерше сенделту…» (14 ақпан, 2017 ж. №17), «23 полицей мал ұрлығына байланысты тәртіптік жаза алды» (14 наурыз, 2017 ж. №28), «Бірі ақшаңды апарып береміз» десе, екіншісі, «Ұрыны тауып беремін» деп, Батыр ананы сенделтіп қойды» (13 мамыр, 2017 ж. №50), «350 мың теңгемен құтыламыз дей ме?..» (20 мамыр, 2017 ж. №53), «Бұл неғылған жауап?» (15 маусым, 2017 ж.) атты сериялы мақалалар  жарық  көрді.  Осы материалдарда көтерілген мал ұрлығы мәселесі көп ұзамай БҚО ішкі істер департаментінде консультативтік-кеңесші құрылымның кезекті жиынының күн тәртібіне шығарылды. Сын мақалалардағы фактілер толық дәлелденгендіктен, Сырым аудандық ішкі істер бөлімі бойынша басшысы бар, қосшысы бар 17 полиция қызметкері, ал Қаратөбе ауданы бойынша 6 полицей, екі ауданнан ішкі істер құрылымдарының 23 қызметкері тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Ауылдық жерлердегі ұры-қары аяғын тарта  бастады.

Тәжірибелі журналист Сырымбек Тұяқовтың соңғы жылдары жазған сыни мақалаларының жемісін кейбір ауылдар көре бастады десек асырып айтқандық емес. Газетіміздің 2016 жылғы 27 қазандағы №131 санында «Н2О: құбыр, құдық=?» деген материалда Бөкей ордасы ауданындағы Бисен ауылдық округінің тұрғындарының таза суға шөліркеп отырғаны сын садағына ілікті. Бұл мақаладан кейін 2017 жылы аталмыш округке «Ақбұлақ» бағдарламасы бойынша ауыз су құбыры тартылып, ел-жұрттың мейірі қанды. Сондай-ақ облыстық газеттің 2016 жылдың 12 мамырындағы №53 санында қаламы жүйрік Сырағаң Сырым ауданынан «Қособадағы қақпалар жөнделсе, мал азыққа қарық болмақ» деген проблемалық мақала жазды. Расында, ауа-райы құбылмалы біздің өңірге мал азығын дайындау үшін көлтабандарға су шығарудың маңызды екенін мал шаруашылығы саласының еңбеккерлері жақсы біледі. Айтқандай, өткен жылы сол гидротехникалық құрылғылардың қақпалары жөнделіп, көлтабандарға су шықты деп қуана  хабарлады ауылдағы ағайын. Мұны да «Орал өңірінің» елге тигізген  шапағаты  деп  қойыңыз!

Облыстық басылымның 2017 жылдың 27 мамырындағы №56 санында Сырымбек Жәрдемұлының «Шұрайлы өңірдің шынайы келбеті» атты Шыңғырлау ауданындағы бірқатар түйткілді мәселелерді арқау еткен мақаласы жарияланды. Көп ұзамай мақалада айтылған түйткілді мәселелердің бірі  шешілді, яғни Алмаз ауылына қатынайтын жолдағы сайға «жыр болған» жаңа заманауи көпір салынды. Мәселені құзырлы орындардың алдына қойып, одан нәтиже шыққанын және алмаздықтардың қуанышын көру автор үшін бір мәртебе  екені  шүбәсіз.

Бірде редакциямызға бауырының жазылмас тері ауруына шалдыққан қос ұлына қайтсем көмек етем деп шырылдап жүрген оралдық Света Жақсылықова келді. Сырым ауданындағы Бұлдырты ауылында ата-анасымен тұратын  тоғыз жастағы Дәурен мен он бір айлық Мансұр «Пигментная ксеродерма» деген 250 мың адамның ішінде бір кездесетін сирек сырқатпен ауырады. Қыста бәсеңсігенмен, күн жылына екі баланың тұла бойын жара қаптайды. Ойын балалары ойын ойнамақ түгілі мойындарын бұра алмай, бұрса, жаралары қанап, тірі  азапқа түседі. Ұлдардың анасы Эльмира Кенжеәлиева балаларын қарайды, отағасы Думанда тұрақты жұмыс жоқ. Отбасы балақандарға жақпамай, күтім құралдарын алу үшін де қаржылай қолдауға зәру. «Орал өңірі» газетінің биылғы жылғы 6 наурыздағы №27 санында «Дауасыз дерт меңдеген қос перзенттің ата-анасы қайырымды жандардан көмек күтеді» атты мақалада (авторы Г. Әжігереева) қаршадай балалардың тағдыры, отбасының жағдайы  жайында  жазылды.

Мақала жарыққа шыққаннан кейін қос сәбидің анасы Эльмира Кенжеәлиева хабарласып, редакция ұжымына аналық алғысын айтты. Оның айтуынша, жүрегі жылы бір қайырымды азамат (аты-жөнін айтпапты) балаларға қажетті 250 мың теңге тұратын жақпамай сатып әперген. Облыстық білім басқармасының басшысы Шолпан Қадырова ауыл-аудандардағы білім ошақтарының басшыларына қайырымдылық концертін өткізуге ұсыныс айтыпты. Содан Оралдағы Ж. Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледждің ұжымы, оқытушылары мен студенттері облыстық филармонияда қайырымдылық концертін ұйымдастырып, одан түскен қаржыны қос ұлға көмек ретінде берген. «Жас Отандықтар» балақандарға сый-сияпат жасапты. Одан басқа әлі күнге там-тұмдап арнайы есепшотқа қайырымдылық қаржысы түсуде. Міне, «әр қазақ – менің жалғызым» екенін іс-әрекеттерімен көрсететін қазақы қалпымыз  осындай  болса керектін!

«Орал өңірінің» биылғы 18 қаңтардағы №7 санында редакция тілшісі Серік Ихсанғалидың «Далаға тастар балам жоқ!» деген мақаласында отбасын тастап, өзгемен көңіл жарастырған безбүйрек әйел, бес баласын қанатының астына алып, өзі тәрбиелеп жатқан Орал қаласының тұрғыны Сержан Мұқановтың талай тағдыры жазылды. Бұдан кейін 31 мамырдағы №58 санында журналист Нұрбек Оразаев «Жығылғанға жұдырық жұмсаған кім?» деген материалында осы жалғызбасты әкенің «жығылған үстіне жұдырық» демекші, алаяқтарға алданып, қомақты ақшасынан айырылғаны жайында қалам тербеді. «Жетімін жылатпаған, жесірін қаңғытпаған елміз» ғой, мақала жарыққа шыққаннан кейін күзетшінің 40 мың теңгесімен «шықпа, жаным, шықпамен» күнелтісін әрең айырып отырған кейіпкеріміздің отбасына жомарт жандар қаржылай қолдау көрсетті, азық-түлік жағынан көмектесті. «Газет материалының жарыққа шығуы отбасымның қыстан тарықпай, аман-есен шығуына жәрдемдесті», – деді редакция  ұжымына алғысын білдіріп, қоңырау шалған Сержан Мұқанов.

Гүлбаршын  ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал  өңірі»


Әлі күнге ұяламын… (қаз-қалпында)

Күні: , 1 287 рет оқылды

…80-ші жылдардың  ақпан айы. Жұмыс аяғына қарай бас редактор Бақтыбай Далабайұлы шұғыл шақыртты. Жастарға ылғи қамқорлық танытып отыратын ағамыздың алды бізге әманда кең. Дегенмен, шақыртса, алдына қобалжып барамыз. Қараңғылық ерте түсетіндіктен, Бақтыбай ағамыз үстел шамын жағып қойыпты. Онсыз да зор денесінің жарға түскен көлеңкесін шам одан сайын зорайтып, аюдың алдына келгендей, босағадан аса қоймадым. «Сенің университеттегі сессияң келіп қалыпты ғой, қашан жүрмексің?» – деді. Мен бірер аптадан соң жүретінімді айттым. «Қыдырбай да барады екен (Қыдырбай Ерғалиевпен газетте бірге істейміз, ол да КазГУ-де сырттай оқиды). Сессия кезінде қайда жатып жүрсіңіздер?» – деп сұрау тастады. «КазГУ-градта баяғыда өзім тұрған жатақханам бар ғой, соған барамын» – дедім. «Жатақханадан гөрі, курорт-санаторийде  жатсаңдар, қалай болады?..» – деді редакторым сұраулы жүзбен бетіме барлай қарап. Жас кезіміз, курорт, шипажай дегендерді ойламайтын, өңіміз түгілі, түсімізге кірмейтін шақ. Қапелімде не айтарға білмей қалдым. «Обкомда ЦК-ның демалыс үйіне екі жолдама бар екен… 24 күнге соған барсаңыздар, өздеріңізге өте ыңғайлы болатын сияқты. Қазір обкомға, Дәржан Тілешевичке   барып, сол жолдамаларды алып ал. Ол ағаңмен келістім. Тура қазір  бар! Келіп, нәтижесін айт!» – деді. Дәржан Иманғалиев ағайды сыртынан білемін, обкомның әкімшілік-шаруашылық бөлімін басқарады.

Сағат кешкі 7-лерден аунап барады екен. Обкомға шұғыл жеттім. Дәржан ағамыз «ЦК-ның шипажайына баратын сенбісің?» дегендей бас-аяғыма асықпай қарап алды әуелі. Сосын түрлі түсті бояумен әсем безендірілген қос жолдаманы қолыма ұстатты. Жәй бере салған жоқ, екі қағазға қол қойдырып алды. Қоштасарда «Орал облыстық партия комитетін, қала берді, өз газетіңді ұятқа қалдырмай, жақсылап дем алыңыздар» – деді. «Рақмет, аға!» дедім аузыма басқа сөз түспей. Дәржан ағай болса: Рақметті редакторың Бақтыбайға айт. Осы жолдамаларды өзіне сұрағандай қылып алғанын сендер білмейсіңдер ғой», – деді. Құстай ұшып, Карев үйіндегі өзіміздің алтын ұямызға жеттім. Бақтыбай Далабаевич көлеңкесі үстел шаммен бұрынғысынан да зорайып, газеттің ертеңгі шығажақ нөмірін тексеріп, орнында отыр. Жолдамаларды алғанымды мәлім еттім. «Рақмет айтып едім, «Рақметіңді редакторыңа айт, жолдаманы өзіне алғандай сұрап алды, обкомды, редакцияны ұятқа қалдырып жүрмеңдер» деді» дедім бәрін жасырмай. Бақтыбай ағай күлді: «Уақыттарыңыз болып жатса, ем-домын, ваннасын алыңыздар. Барлық жағдай туғызылған санаторий-курорт. Онда ЦК-ның қызметкерлері, обкомның секретарьлары дем алады. Түзу, дұрыс жүріңдер! Бес мезгіл тамақтандырады, сендердің сабақтан қолдарың тимей, түскі, кешкі тамаққа үлгермеулеріңіз мүмкін. Мен онда демалғанмын. Ондайда алдын ала ескертсеңіздер, түскі, кешкі тамақтарыңызды «сухой паек» етіп, қолдарыңызға береді. Ақшаларың үнемделеді. Далаға шашпай, келіндерге әкеліңдер», – деді.

*     *     *

«Медеуге» бара жатқан жолда, таудың қойнауында орналасқан демалыс үйі ғажап екен. Әкеміздің, нағашымыздың үйлеріне қоса қабат келгендей жырғадық та қалдық. Тек, демалып жатқандар шетінен шіреніп қалған  ағайлар, апайлар. Үлкен қызмет иелері екендері көзге ұрып тұрады. Бір жұмадан кейін бой үйренді. Екінші апта орталанғанда тіпті еркінси бастадық. Оның бәрін шығарып жүрген мен. Әуелі КазГУ-дегі тонның ішкі бауындай болып кеткен оқытушы ағаларымызды қонаққа шақырдық. Таныс ақын-жазушыларды да ұмытпадым. Көп ұзамай, «Дәндеген қарсақ құлағымен ін қазады» дегеннің өзі болып, курстас қыздарымызды шақырып, ауыздарын аштырып, көздерін жұмдырдық. Одан да әрі барар ма едік, Қыдырбайым бір күні нілдей бұзылды. «Пәтер жалдап кетемін, мұнда тұрмаймын» дейді Оралдан тонның ішкі бауындай болып аттанған қайран дос. «Не болып қалды? Ренжіткен жерім болса, айт! Жасырма!» – дедім. «Бақтыбай Далабаевич маған кетерде «Тыныш жүріңдер, әсіресе, Есенжолға мұқият бол, кейде еркінсіп кетеді», деді. «ЦК-ның санаторийін жын-ойнаққа айналдырып жүрмеңдер!» деді. Ал біз не істеп жүрміз?..» – деп Қыдекем қара аспанды төндіре бастады. Мен мұнысын мүлдем күтпеген едім. Айтып тұрғанының бәрі дұрыс. Әзірге тап ештеңе бүлдірмесек те, ертең Оралға барғанда редакторымызға Қыдекең «Есенжол сөйтті, бүйтті» десе, Бақтыбай Далабаевичтен ұят қой… Мен ойланып қалдым, дұрысы, қорқып кеттім. Осы арада Қыдырбайым мені мүлдем састырды. «Ваннаға жүрші» деп қолымнан жетелей жөнелді. Суға шомылатын айлапат бөлмеге кіргесін шүмектердің бұрандасын ашып, суды сарылдатып қойды. Сосын құлағыма сыбырлап: «Бақтыбай Далабаевич маған «Сендер жататын санаторий ЦК-ға қарайды. Оның бөлмелеріне айтқан әңгімелерді жазып алатын, түсіріп алатын КГБ-ның жасырын камералары қойылған. Қайдағы-жайдағыны айтпай, тыныш жүріңдер!» деген. Ал біз келгелі не істеп, не қоймадық? – деп мені тіпті естен тандырды. Мәссаған, керек болса! Менің үш ұйықтасам, түсіме кірмейтін нәрселер. Жалпы, Қыдекең – бір ізбен жүріп, бір ізбен қайтатын мұқият жан. Көлеңкесінен сезіктеніп, үркелектеніп тұратын сақтығы да жоқ емес. Оның үстіне «Өзі байғұс баланы ит қапқан соң, не сорым?!» дегендей, Бақтыбай Далабаевич те оны одан сайын қорқытып жіберген сияқты. Сасайын дедім. Бұл кезде біздің ақшаларымыз да сарқылған. Оны да Қыдырбай айтып жатыр. «Кетпеші, Қыдеке?! Ақша тауып беремін», – дедім жалынып. Оны қайдан табатынымды бір Құдайдың өзі білсін… Ақшаны айтқасын Қыдекемнің топсасы  босай  бастады.

*     *     *

Республикалық телевидениеге, оның «Алтыбақан» бағдарламасындағы Рахымжанға келіп отырмын. Қарызға ақша сұрамақшымын. Рахымжан Отарбаев сонау 1977-78 жылдары «Орал өңірінде» бірге істеген, өзінің маған «сараяқтас, саптаяқтас, майдандас, сайрандас досым» дейтініндей, газеттегі тай күнімізде талайды бастан кешкен жорықтас досым ғой. Әнеукүні ат басын бірден оған тірегенмін. Сонда қайран дос айға қарағандай: «Осы пәтер екеумізге жетеді. Санаторий, манаторийді қайтесің, жат осында. Бірдемені бүлдірмесек, жүре алмайтын бізге санаторийің ертерек қой», – деген. Сол айтқаны айнымай келіп отыр. Ақша мәселесін өзінде болмаса да, «Ешкімнен сұрама, бір ретін шығарармыз» – деді.

Ал кейін ақшаны алатын жерімізді естігенде тіпті шошып кеттім. Қазақстан Жазушылар одағында «Әдеби қор» деген болады екен. Оның үйі жоқ, күйі жоқ, жас талап ақын-жазушыларға қаржылай көмектесетін қоры бар көрінеді.

Жағдайыңды айтып, арыз жазсаң, көмектеседі екен. «Мен де бір-екі рет алғанмын» деді Рахымжан. Ол кез Рахаңның әңгімелері шығып, әдеби ортаға таныла бастаған тұсы еді. «Өй, мен жазушы емеспін ғой…». «Қазір жазушы емессің, бірақ түбі жазушы боласың! Осы күнгі жазушылардың көбі журналист болып бастаған. Журфактің талай студенті алып жүр. Оның үстіне Семей жақта облаткомда жүргенінде шырғалаңға ілігіп, жұмыссыз қалған ағайды қордың директорлығына Жұбағаңның өзі алған. Ол кісі Оралданмын десең, Жұбағаңның жерлес інісі деп өтінішіңді жерге тастамауы керек» – деп Рахымжан бастырмалатып, аузыма құм құйды.

Сонымен, жұмыс аяғына таман Жазушылар одағына ұрланғаннан бетер кібіртіктеп зорға кірдім.

Біреу «Әй, жазушымын деп ақша сұрай келген сенбісің?» десе, зыта жөнелетін шығармын. Қордың есігін тықылдаттым ба, оны өзім естімедім, бірақ «Да, да» деген дауыс анық естілді. Есікті ашсам, төрде келісті келген сымбатты үлкен ағай отыр. Оның алдында мүштекке сұғылған темекісін бұрқыратып, ат жақты, қою мұртты, сұлу жүзді тағы бір ағай отыр екен. «Да, да» деген дауыс сол кісінікі болып шықты. Маған күнде көріп жүрген інісіндей: «Келе ғой, айналайын, қысылма!» деді кабинет иесінен бұрын билеп-төстеп. Амандасып жатып бірден таныдым, атақты ақын Шаңғытбаев Қуандық ағай екен. Кабинет иесі қайдан, не шаруамен келгенімді сұрады. Алматыға жазушы боламын деп келгенімді, газет-журналдарға тіркеудің болмауынан (прописка) жұмысқа тұра алмай, қиналып жүргенімді, балалы жас жанұя екенімді асып-сасып айтып шықтым. «Баспанаң бар ма?» деді қор директоры. «Жоқ» дедім. «Қай жерден келіп едің, айналайын?..» «Оралдан». Директор жүзіме назарын тіктеңкіреп қалды. «Ай, айналайындар-ай, Қасым ағаларың құсап «Берсең бер, бермесең қой, баспанаңды. Сонда да тастамаймын астанамды» деп жүре беретін заман ба қазір… Енді, бізден қандай көмек сұрайсың?..» Қаржыдан қатты қиналып тұрғанымды айттым. «Өзің қайда жазып тұрасың, аты-жөнің қалай, жазғандарың қай газет-журналдарда жарияланды?». Жоғарыда айтқандарымның бәрі Рахаңның үйреткендері еді. Соңғы сұраққа да, жауапты ықтияттап жіберген. «Үлкен ағаларымыз балаларға арналған «Балдырған», «Қазақстан пионері» деген журнал-газеттерді оқи бермейді. Сұрап жатса, осы екеуін айт!» – деген. Екеуін атадым. «Балалар жазушысы болайын деп жүр екенсің ғой…». «Иә…». Өтірік айту оңай ма, қысылып, қара суға түсіп, терлеп барамын. Ылғи кешігіп кіретін ақылым «Әй, қарап жүрмейсің-ау өзің де…» деп одан сайын қыса түсті.  Осы арада Тәңір жарылқағыр, Қуандық ағай құтқарды: «Інімізге көмектесу керек, осындайда көмектеспесек, бұларға қашан көмектесеміз?» – дегені. Директор ағай телефонға қол созды. Бухгалтерия шығар, арғы жақтағы, қазір ұмытыппын, әйел адамның атын атап, «Осы қазір кассаңда қандай қаржы бар?» – деді. Тыңдап алып, «Тым аз екен» – деп өкіне үн қатты. Сосын маған «Інім, кассадағы қаржы аз екен, сен дүйсенбіде келсең, қалай болады?» – деп сұрады. Зыта жөнелейін деп отырған мен: «Аға, аздығына қарамаймын, маған көмектессеңіз болды», – дедім. «Көмек сұраған арызың дайын ба?»  Рахаңның айтуымен «еңіретіп» жазып қойған арыз төсқалтамда жатыр еді. Директор ағай оны алып, шекесіне ірі әріптермен жазып, қолын қойып берді де, «Бухгалтериядағылар кетіп қалар, қазір барып алып ал!» –  деді. Рақметімді айтып, шыға беріп қарасам, бақандай 150 сом! Бұл дегеніңіз сол кездің өлшемімен қыруар ақша тап сол сәттегі біз үшін. «Балалар әлемі» дүкенінің қасында тықыршып күтіп тұрған Рахымжан «Не болды, ұл ма, қыз ба?» деді. «150 сом!» дедім шіреніп.

Қысқасы, Қыдырбай демалыс үйінен кеткен жоқ. Анау қаржы екеуміздің жүріп-тұруымызға молынан жетті. Бірақ алып-ұшқан албырт кездегі сол өтірігіме әлі күнге ұяламын…

(Жоғарыдағы суретте солдан оңға қарай Қ. Ерғалиев, Ө. Жүсіпәлиев, Т. Төлеуғалиев, С. Тұяқов)

Есенжол  ҚЫСТАУБАЕВ,

«Орал  өңірі»  


Шөп шығымы шамалы, қырдағы қазақтың халі нешік?..

Күні: , 187 рет оқылды

Бәлкім, біз бәзбіреуге «Шөп шығымы шамалы» деп күн ілгері сары уайымды сапырып, байбалам салғандай көрінерміз. Бірақ тура осы мәселеге қатысты облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы мен біраз ауданнан түскен мәлімет-мағлұматтар біздің үшбу қаупімізді растай түсті. Тіпті, шөп шығымының нашарлығын, сол себепті алдағы алты ай қыста мал азығының тапшылығы қатты сезілуі кәдік екендігін күні кешегі брифингте Бөкей ордасы ауданының әкімі Нұрлан Рахымжанов та тілге тиек етті. Демек, ауылдағы шаруа баққан ағайын қамсыз қалмаса екен…

Бүгінде ауылдағы кейбір ағайынның күнделікті әл-ауқаты мен тұрмыс-тіршілігі қорасындағы азын-аулақ малға қарап тұрғаны жасырын емес. Барынша бәйек боп баптаған малын өзі ойлаған бағасына сатуы немесе өзіне азық қылуы малдың күйіне тікелей қатысты екендігі де шындық.

Өңірімізде құнарлы екпешөп мал азығы жоқтың қасы.

Ал жем ретінде пайдаланылатын дәнді дақылдарды алып, малға беруді екінің бірінің қалтасы көтермейді. Сондықтан ауыл-аймақтағы ағайын негізінен табиғи шөпке ғана үміт артады. Табиғаты құбылмалы келетін біздің өңірде бір жылдары табиғи шөп мол шықса, кейде көктемде жауын жаумай немесе күн жылынбауы салдарынан өнім аз болады. Мал азығын дайындаудың биылғы жай-күйі туралы облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының мамандары не дейді?

— Биыл облыс бойынша 1429 мың тонна мал азығын жинап алуымыз керек. Қазіргі уақытта жоспар 31 пайызға орындалды. Былтырғыдан 53 мың тонна шөп қалды. Өткен жылы өнімділік орташа есеппен гектарына 5,1 центнерден болған болса, биыл шығымдылығы аздау, яғни орташа есеппен 3,4 ц/га құрап отыр. Табиғи шөптің бітік шықпауына көктемгі ауа райының қолайсыздығы әсер етті. Облыс аумағында екі ай құрғақшылық болып, жаңбыр жаумады. Бірақ шаруашылықтар керек шөбін дайындап аламыз деген бағыт ұстанып отыр. Әр аудандағы шөп бағасы шығымына қарай әр түрлі. Табиғи мал азығына деген сұраныс көбейсе, оның бағасы да қымбаттайтындығы белгілі, – дейді облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бөлім басшысы Қуанышқали Есімов.

Осы азаматтың айтуынша, соңғы жылдары кейбір шаруашылықтар өздеріне қажетті шөпті жинаған соң, далада қалған артық азықты игере алмағандықтан, тұрғындардың тасып алуларына мүмкіндік  беріпті. Мал азығын сатумен арнайы айналысатын да шаруалар бар. Биыл 20 мың гектарға көп жылдық, сонымен қатар 26 мың гектарға бір жылдық шөп егілген. Облыс бойынша мал азығына қажетті шөпті басқа өңірлерден сатып алатындай қажеттілік жоқ. Мысалы, біздің оңтүстік аудандар Ресейдің көршілес өңірлерінен жем әкеледі. Шөп шығымы жақсы аудандармен келісімшарт бойынша сабан, шөп тасып алады. Өзара тығыз байланыстағы шаруашылықтар арасындағы мұндай жұмыстар бұрыннан бар. Шөп шабу науқанына жанармайдың литрі жеңілдетілген бағамен, яғни 155 теңгеден берілуде.

– Жалпы, облыс бойынша мал азығын дайындау жұмыстары қарқынды жүріп жатыр. Көктемгі ауа райының қолайсыздығы, жауын-шашын мөлшерінің аз түсуіне байланысты табиғи жайылымдар мен шабындықтарда шөп сирек әрі аласа шықты. Сол себепті шөптің орташа шығымдылығы 3,4 ц/га құрауда. Бүгінде өңірде 400 мың тонна мал азығы дайындалды. Бір арба бос шөптің нарықтағы бағасы 30 000-35 000 мың теңге аралығында. Бір бума шөптің құны (руллон) 4000-4500 теңге, ал шағын престің бағасы 300-350 теңге. Мал азығын ең көп қажет ететін Қазталов және Ақжайық аудандары болып отыр. Шөп дайындау науқанына облыс аумағында 3083 орақ қатысуда, – дейді облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бас маманы Алмагүл Оразғалиева.

Жоғарыда айтқанымыздай, табиғи шөптің шығымы табиғи жағдайға тікелей тәуелді. Мамандар берген мәліметке сүйенсек, Қазталов ауданында шөптің өнімділігі гектарына 5,2 центнер болса, Зеленовта 5,0 ц/га, Теректіде 4,6 ц/га болып отыр. Ал бұл көрсеткіш Жәнібек ауданында 2,6 ц/га, Тасқалада 2,7 ц/га, ал Ақжайықта гектарына 2,8 центнерді құрауда. Қарапайым тұрғындарға сатылатын әр арба шөптің құны осы өнімділік  көрсеткішіне  байланысты  болмақ.

Ясипа  РАБАЕВА,

«Орал  өңірі»


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика