Тег: ‘орал өңірі’


Министр мамандармен кездесті

Күні: , 17 рет оқылды

Өңірімізге  жұмыс  сапарымен  келген  ҚР  Денсаулық  сақтау  министрі  Елжан Біртанов  ең  алдымен  ат басын  №3  қалалық  емханаға бұрды.  Облыс  әкімі  Алтай Көлгіновпен  бірге  емхананы  аралап,  дәрігерлермен сөйлескен  министр  цифрландыру  бойынша  жүргізіліп жатқан  жұмыстардың  барысымен  танысты.  Соның ішінде  электронды  кезек  жүйесі,  «Пациент  кабинеті» мобильді  қосымшасы  қалай  іске  асып  жатқандығын көріп,  медицина  қызметкерлерімен  пікірлесті.

– Жалпы электрондық кезек жүйесін қолданудың түк қиындығы жоқ. Ол үшін науқастың жеке куәлігіндегі жеке сәйкестендіру нөмірін мониторға жақындатамыз. Сол кезде мониторға пациент туралы мәліметтер шығады, – дейді өз жұмыстары туралы министрге түсінік беріп жатқан мамандар. Кездесу барысында министр науқастардың қал-жайын сұрауды да ұмытпады.

Одан кейін Денсаулық сақтау министрі облыстық клиникалық ауруханада болып, қағазсыз құжат толтыру және триаж жүйесі бойынша жүргізіліп отырған жұмыстардың барысымен танысты. Айта кетейік, Батыс Қазақстан облысы қағазсыз құжат толтыру процесінде пилоттық жобаны іске асыратын алаң болып табылады.  Сондықтан Денсаулық министрі осы бағыттағы жұмыстарға баса  назар аударды. Әсіресе, науқастарға жедел қызмет көрсету мақсатында қолға алынған триаж жүйесінің өз ерекшелігі бар.

Едендегі қызыл, сары, жасыл жолақтар науқастың қай топқа жататындығынан хабар береді. Мәселен, қызыл түс – ауыр дәреже, сары түс – орта дәреже, жасыл түс – тексеріліп, көмек көрсетілетін дәрежедегі науқастар екендігін білдіреді. Бұл жүйе бойынша науқастарға бірнеше дәрігер шұғыл көмек көрсетеді.

– Пациент туралы электронды жазудың тиімділігі көп, уақыт кетпейді. Тез-тез толтырып, науқастың өзімен көбірек сөйлесуге уақыт болады. Ең бастысы, науқас туралы барлық мәлімет базада тұрады. Бұрынғыдай қағаз ақтарып отырмаймыз. Науқастың қабылдау бөлімшесіне шағым айтып келгенінен бастап, ем алып немесе ота жасалып, ауруханадан шығып кеткенге дейінгі аралықтың бәрі электронды толтырылады, – дейді электронды жұмыстың тиімділігін айтқан ауруханадағы  мамандар.

Сәулелік-диагностика бөлімшесінде магниттік-резонанстық томографияның жұмысы туралы баяндаған мамандар күніне 12-17 адам қаралатындығын, бір адамды тексеруге жарты сағат уақыт кететіндігін айтты. Осы тұста облыс әкімі Алтай Көлгінов мемлекеттік-жеке меншік әріптестік аясында «Дженерал электрик» фирмасынан жаңа  МРТ аппараты алынатынын жеткізді. Екі бірдей денсаулық сақтау ұйымының жұмысымен танысқан министр электронды құжат айналымына көшу, пациенттердің онлайн тіркелуі мен терминал арқылы дәрігердің қабылдауына жазылу жүйесі мәселелеріне баса назар аударды.

– Медициналық қызмет – сапалы әрі тез, кез келген тұрғынға қолжетімді болуы тиіс. Осы мақсатта Батыс Қазақстан облысында пилоттық жоба қолға алынды.

Қазіргі күнде медициналық ұйымдар қағазсыз құжат толтыруға көшуде. Жобаның басты мақсаты – қызмет сапасын арттырып, пациенттерге жағдай жасау, дәрігерлерді қағазбастылықтан арылту. Бұл бағытта Батыс Қазақстан облысында ілгерілеушілік байқалады. Одан бөлек, жедел жәрдем қызметінің де талапқа сай болуы маңызды.  Елімізде көптеген адам жазатайым жарақат алып, жедел дәрігер көмегіне жүгініп жатады. Өкінішке орай, осы тұрғыда кейбір көрсеткіштер басқа мемлекеттерге қарағанда төмендеу.

Осындай шұғыл жағдайда жедел жәрдем көлігінде науқасқа бірінші сағаттарда дұрыс көмек берілуі тиіс. Сондықтан да еліміздегі барлық облыстық аурухананың қабылдау бөлімшелері жаңғыртылып, триаж жүйесіне көшірілуде. Айта кететін жайт, өзге өңірлермен салыстырғанда Батыс Қазақстан облысының денсаулық сақтау бағдарламасының индикаторлары жоғары. Мәселен, ана мен бала өлімінің көрсеткіштері төмен, науқас саны үнемі бақылауда. Денсаулық саласындағы инвестиция көлемі  де жыл сайын  өсіп келеді, – деді ҚР Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов журналистерге берген сұхбатында.

Гүлжамал  КЕНЖЕҒАЛИЕВА,

«Орал  өңірі»

Суреттерді  түсірген  Айбатыр  НҰРАШ


Шаһар жолдарына 6 млрд. теңге

Күні: , 17 рет оқылды

Биыл  өңірімізде  түрлі қаржыландыру  көздерінен  қарастырылған  28,3  млрд. теңге  қаражатқа  282  шақырым республикалық,  76,5  шақырым  облыстық,  40,6  шақырым аудандық  маңызы  бар жолдарды  және 37  шақырым  қалалық  жолды  жөндеу  жоспарлануда.  Бұл  туралы  бейсенбі  күні  Өңірлік коммуникациялар  қызметі  алаңында өткен  баспасөз  мәслихатында БҚО  жолаушылар  көлігі  және аутомобиль  жолдары  басқармасы басшысының  уақытша  міндетін атқарушы  Медет  Шақаев  мәлімдеді.

Облыстың аутомобиль жолдарын салу және жөндеу жайы айтылған брифингте спикер алдымен өткен жылғы атқарылған жұмыстарға тоқталды. Медет Махамбетұлының айтуынша, облыстағы аутомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 6530,1 шақырымды құрайды. Оның ішінде 1392,55 шақырымы республикалық, 5103,7 шақырымы облыстық және аудандық маңызы бар жолдар. Өткен жылы бөлінген 33,3 млрд. теңге қаражатқа 419 шақырым жол жөнделген. Республикалық маңызы бар аутомобиль жолдарын жөндеуге 14,1 миллиард теңге қаражат бөлініп, 170,2 шақырым жол жөндеуден өткен. Ал облыстық маңызы бар аутожолдарды жөндеуге республикалық және жергілікті бюджеттен бөлінген 6,2 млрд. теңге қаржыға 128,5 шақырым жол жөнделген. Сонымен қатар Орал қаласында жалпы ұзындығы 65,3 шақырымды құрайтын 61 көшеге, аудан-ауылдарда 54,8 шақырым болатын 54 көшеге тасжол төселген. Сөйтіп, өткен жылдың қорытындысы бойынша жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы облыстық және аудандық маңызы бар аутомобиль жолдарының үлесі – 28 пайызды құраған.

– Елбасымыздың биылғы халыққа Жолдауында он бағыт бойынша міндеттер жүктелген болса, оның ішінде төртінші бағыт көлік-логистикалық инфрақұрылымның тиімділігін арттыруға қатысты болатын. Жолдауда айтылған тапсырмаларды орындау үшін бүгінде өңір бойынша аутомобиль жолдары желiсiн дамытуға көңіл бөлінуде. Республикалық бюджеттен берілетін нысаналы трансферттер есебінен жергілікті желіні қаржыландыру едәуір ұлғайғанын атап өткен жөн. Облыс аутожолдарының көрсеткіштер индикаторын арттыру және қойылған мақсаттарға жету үшін жергілікті маңызы бар аутожолдарын жөндеу және қайта жаңғырту жұмыстары жалғастырылады, – деді  Медет  Махамбетұлы.

Бұдан соң спикер ағымдағы жылы атқарылатын жұмыстарға тоқталды. Оның мәліметінше, биылғы жылға қарастырылған 28,3 млрд. теңге қаражатқа 436  шақырым жол жөндеу жоспарлануда. Осы қаражаттың 10,8 млрд. теңгесі республикалық, 7,4 млрд. теңгесі облыстық маңызы бар жолдарды жөндеуге бағытталатын болады. Сонымен қатар 6,0 млрд. теңге қаражатқа облыс орталығының жолдары, 4,2 млрд. теңге қаржыға аудандық маңызы бар және аудандардағы елді мекендердің көшелерін жөндеу жоспарлануда. Сондай-ақ облыстық маңызы бар аутожолдарының қалыпты жұмысын қамтамасыз ету мақсатында ағымдағы жөндеу жұмыстарына 457 миллион  теңге  бөлінген.

Баспасөз мәслихатында облыстық маңызы бар аутомобиль жолын сервистік қамтамасыз ету пилоттық жобасын іске асыру аясындағы атқарылған істер жөнінде де айтылды. «Чапаев – Жаңақала – Сайқын» ауылдары аралығындағы жолдарға күтім көрсету үшін «Жолаушы-Жол» ЖШС-мен келісімшарт жасалған. Бес  жыл мерзімге жасалған келісімшарт құны 1 миллиард 200 миллионға жуық теңге құрайды. Сонымен қатар «БҚО Ақжайық ауданының Чапаев ауылы аумағында Орал өзені арқылы өтетін аутомобиль көпір өткелін салу» жобалық-сметалық құжаттамасы мемлекеттік сараптамадан өтуде. Құны 33,9 млрд. теңгені құрайтын жоба құпталған жағдайда келер жылы құрылыс жұмыстары басталмақ.

– Облыс тұрғындарын сапалы жолмен қамту бағытында атқарылған істер аз емес. Бірақ алда тұрған ауқымды жұмыстар да бар. Аутожолдар күрделі жөндеуден өткізіліп, халыққа жақсы жағдай жасалған сайын соңғы жылдары жол-көлік оқиғаларының көбеюі бүгінгі қоғамды қатты алаңдатады. Өңір тұғындарының әл-ауқаты жақсарғанын көшелер мен жолдардағы көлік санының көбеюінен-ақ аңғаруға болады. Көлік көбейген сайын апатты жағдай-ларда көп орын алып, адам жарақаты мен қайғылы оқиғаларға әкеп соғуда. Сондықтан өңір тұрғындарынан заңсыз жолаушы тасымалымен айналыспауды, көліктің техникалық жағдайын қадағалауды, жылдамдықты шамадан тыс асырмауды, жалпы жол жүру мәдениетін қатаң сақтауды өтінеміз, – деді Медет Шақаев.

Өңір тұрғындарына тікелей желіде көрсетілген брифинг соңында басқарма басшысы журналистердің қойған сауалдарына жауап берді.

Нұрбек  ОРАЗАЕВ,

«Орал өңірі»


29 аула күрделі жөнделеді

Күні: , 17 рет оқылды

Жылыту  маусымы  да  аяқталды.  Барлық  коммуналдық  кәсіпорындар  өз  деңгейінде жұмыс  атқарды. Құзырлы  мекеме  сәуірдің  16-сынан  бастап жылуды айырды. Тек кейбір  балабақша  мен  ауруханалардың  өтініштері  бойынша  жылыту  маусымы  ұзарды.  Ендігі  басты  мәселенің  бірі  –  алдағы  жылыту  маусымына дайындық.

– Қыстың қамын жазда ойлауымыз керек. Бүгінде қаладағы жылу магистральдарының 50 пайызға тозығы жеткен. Сол себептен  №7 және №2 жылыту магистральдарын күрделі жөндеуге кіріскелі отырмыз. Мәселен, №7 магистральдың құрылысы 1983 жылы жүргізілген болса, №2 жылыту магистралі 1973 жылы салынған. Содан бері күрделі жөндеу көрмеген. Алдағы жылыту маусымын апатсыз жағдайда атқарып, халықты ыстық сумен тәулік бойы қамтамасыз ету үшін  Орал қаласындағы жылу беретін магистраль желілеріне күрделі жөндеуді қолға алдық. Осыған байланысты ыстық су тоқтатылды. Сондықтан да қала тұрғындарынан жөндеу жұмыстарына байланысты орын алатын уақытша қиындықтарға түсіністікпен қарауды сұраймыз. Бұлардың бәрі қалалықтардың игілігі үшін жасалып жатқан жұмыстар, – деді қала әкімі Мұрат Мұқаев әкімдікте өткен баспасөз мәслихатында.

Қала әкімінің айтуынша, жоғарыда аталған екі жылу магистралын күрделі жөндеуге «Нұрлы жол» бағдарламасы бойынша 1,8 млрд. теңге бөлінген. Сонымен қатар №4 және №8 жылу магистральдарын жөндеуге қаржыландыру мәселесі қаралуда. Жөндеу жұмыстарын бұл салада көп жылдан бері жұмыс атқарып келе жатқан «Уральскводстрой» компаниясы жүргізеді. Қажетті материалдармен  толықтай қамтылған.  Жалпы, жоба бойынша күрделі жөндеу жұмысының мерзімі төрт немесе бес айға жоспарланған болса, компания өкілдері  қала басшылығына жұмысты белгіленген уақыттан бұрын бітіреміз деп уәде беріп отыр.

– №7 жылу магистралына күрделі жөндеу жүргізілуіне байланысты ыстық су тоқтатылды. Бүгінде Т. Масин, Кердері, М. Мәметова секілді қала орталығындағы көшелердегі 119 үйде ыстық су жоқ. Бұдан басқа жылу беру маусымына дейін №2 жылу магистралын жөндеу жоспарланған, – дейді  «Жайықжылуқуат» АҚ бас директоры Мұрат Бәйменов.

Қала әкімі Мұрат Мұқаев  жылу үшін бережақ тұрғындар мәселесінің өзекті екендігін атап өтті.

Қалалықтардың арасында «Жайықжылуқуат» компаниясына бережақ тұрғындар бар. Бүгінде олардың қарызы сот арқылы өндіріп алынуда. Сот орындаушылары арқылы өндірілетін болса, бережақ ақшаның көлемі артып кететінін ескерткен Мұрат Мұқаев тұрғындарға осы айдың соңына дейін жылуға төленетін барлық қарыздан құтылу қажеттігін құлаққағыс етті.

Сонымен қатар баспасөз мәслихатында қалаішілік жолдарды жөндеу жұмыстары да сөз болды.

Өткен жылы 72 шақырымды құрайтын  жолда абаттандыру және жөндеу жұмыстары басталып,  67 көше жөнделген. Биыл құрылысы басталған көшелерді қоса есептегенде, 50 шақты көше жөнделмек. Ет комбинаты аумағында, Ремзавод, 2-жұмысшы ауылы, қаланың орталығында, Деркөл және Зашаған кентінде күрделі жөндеу жұмыстары басталды. Осыған байланысты  қоғамдық көліктердің  маршруттары өзгертіледі. Бұл жұмыстар жөніндегі барлық  ақпарат әкімдіктің инстаграмм парақшасында және бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланып отырмақ. Сондай-ақ Мұрат Рахметұлы санитарлық тазалық айлығы барысында бизнес нысандарының иелерін, жеке сектор тұрғындарын өз аулаларын, аумақтарын тазартуға, көгалдандыруға атсалысуға шақырды. Биыл 29 аулаға күрделі жөндеу жүргізілмекші.

Сондай-ақ қала әкімі Орал қаласында салынатын спорттық және балалар ойын алаңдарының  сызбасымен, қаланы абаттандырудың  жоспарымен  таныстырды.

Ясипа   РАБАЕВА,

«Орал  өңірі»


Зейнатақы мен жәрдемақы көтерілді

Күні: , 38 рет оқылды

Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті Қазақстан Республикасының «2018-2020 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» 2017 жылғы 30 қарашадағы № 113-VI заңына сай облыс бойынша 85 000 астам зейнеткерге 2018 жылдың 1 қаңтарына дейін тағайындалған зейнетақы төлемдерінің мөлшерін  8 пайызға арттырды.

«2018-2020 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заңға сай 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап:

1) жалақының ең төменгі мөлшері – 28 284 теңге;

2) мемлекеттiк базалық зейнетақы төлемiнiң мөлшері – 15 274 теңге;

3) зейнетақының ең төменгі мөлшері – 33 745 теңге;

4) жәрдемақыларды және өзге де әлеуметтiк төлемдердi есептеу үшiн айлық есептiк көрсеткіш – 2405 теңге;

5) базалық әлеуметтiк төлемдердiң мөлшерiн есептеу үшiн ең төменгi күнкөріс деңгейiнiң шамасы 28 284 теңге болып белгіленді.

2018 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақының ең төменгi мөлшерi базалық зейнетақы төлемін қоса алғанда 49 019 теңгені, ал ең жоғарғы мөлшері базалық зейнетақы төлемін қоса алғанда 98 247 теңгені құрайды.

Сонымен қатар ең төменгі күнкөріс деңгейінің құрылымы қайта қаралып, 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап өткен жылмен салыстырғанда оның көлемі 16% өсті, бұл мүгедектігі бойынша және асыраушысынан айырылған жағдайда берілетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың көлемінің өсуіне себеп болды.

Биылдан бастап 2027 жылға дейін жыл сайын алты айдан жүзеге асырылатын әйелдердің 58 жастан 63 жасқа дейінгі зейнеткерлік жасын кезең-кезеңмен арттыру көзделеді.

Зейнеткерлік жасты кезең-кезеңмен арттыру кестесі

Жылы Зейнеткерлік жасы Туған күні
1 қаңтар 2018 ж. 58 жас 6 ай 1960 жылғы 1 қаңтардан бастап 1960 жылғы 30 маусым аралығында
1 қаңтар 2019 ж. 59 жас 1960 жылғы 1 шілдеден бастап 1960 жылғы 31 желтоқсан аралығында
1 қаңтар 2020 ж. 59 жас 6 ай 1961 жылғы 1 қаңтардан бастап 1961 жылғы 30 маусым аралығында
1 қаңтар 2021 ж. 60 жас 1961 жылғы 1 шілдеден бастап 1961 жылғы 31 желтоқсан аралығында
1 қаңтар 2022 ж. 60 жас 6 ай 1962 жылғы 1 қаңтардан бастап 1962 жылғы 30 маусым аралығында
1 қаңтар 2023 ж. 61 жас 1962 жылғы 1 шілдеден бастап 1962 жылғы 31 желтоқсан аралығында
1 қаңтар 2024 ж. 61 жас 6 ай 1963 жылғы 1 қаңтардан бастап 1963 жылғы 30 маусым аралығында
1 қаңтар 2025 ж. 62 жас 1963 жылғы 1 шілдеден бастап 1963 жылғы 31 желтоқсан аралығында
1 қаңтар 2026 ж. 62 жас 6 ай 1964 жылғы 1 қаңтардан бастап 1964 жылғы 30 маусым аралығында
1 қаңтар 2027 ж. 63 жас 1964 жылғы 1 шілдеден бастап 1964 жылғы 31 желтоқсан аралығында
  Сондай-ақ 2018 жылдың 1 шілдесінен бастап мемлекеттік базалық зейнетақыны тағайындау механизмі өзгереді. Бүгінгі күнде базалық зейнетақы азаматтың еңбек өтіліне және табысына қарамастан, баршаға бірдей тағайындалады. Базалық зейнетақыны тағайындаудың жаңа механизмі 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін жинақталған еңбек өтілін және 1998 жылдан кейін жинақтаушы зейнетақы жүйесіндегі кезеңдерін есепке алады. Бұл ретте базалық зейнетақы төлемінің мөлшері зейнетақы жүйесіне қатысу өтілі 10 жыл немесе одан аз болса немесе мүлдем болмаса, онда оның мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің 54%-ын құрайды, 10 жылдан артық әрбір жыл үшін оның мөлшері 2%-ға ұлғайтылады, ал 33 жыл және одан көп болған жағдайда ол ең төмен күнкөріс деңгейінің шамасына тең болады. Бұл өзгеріс барлық зейнеткерлерге: қазіргі және болашақ зейнеткерлерге қолданылатын болады.  
Еңбек өтілі Ең төменгі күнкөріс деңгейінің үлесі
< 10 жыл 54% немесе 15274 теңге
11 жыл 56% немесе 15840 теңге
12 жыл 58% немесе 16405 теңге
13 жыл 60% немесе 16971 теңге
14 жыл 62% немесе 17537 теңге
15 жыл 64% немесе 18102 теңге
16 жыл 66% немесе 18668 теңге
17 жыл 68% немесе 19234 теңге
18 жыл 70% немесе 19799 теңге
19 жыл 72% немесе 20365 теңге
20 жыл 74% немесе 20931 теңге
21 жыл 76% немесе 21496 теңге
22 жыл 78% немесе 22062 теңге
23 жыл 80% немесе 22628 теңге
24 жыл 82% немесе 23193 теңге
25 жыл 84% немесе 23759 теңге
26 жыл 86% немесе 24325 теңге
27 жыл 88% немесе 24890 теңге
28 жыл 90% немесе 25456 теңге
29 жыл 92% немесе 26022 теңге
30 жыл 94% немесе 26587 теңге
31 жыл 96% немесе 27153 теңге
32 жыл 98% немесе 27719 теңге
33 жыл 100% немесе 28284 теңге
  Мысалы: Азаматтың ынтымақты зейнетақы мөлшері 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап 40 000 теңге болса, ал базалық зейнетақы мөлшері 15 274 теңге болса, жалпы зейнетақы сомасы 55 274 теңге. Оның 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін жинақталған еңбек өтілі және кейін жинақтаушы зейнетақы жүйесіндегі кезеңдері 30 жыл құрайды делік. 2018 жылдың 1 шілдесінен бастап базалық зейнетақы мөлшері ең төмен күнкөріс деңгейінің 94%-ын құрайды немесе 26 587 теңге болады. Ал жалпы зейнетақысының мөлшері 66 587 теңге болады. 2018 жылғы 1 шілдеден бастап базалық зейнетақыны қайта есептеу қазіргі зейнеткерлердің барлығына жүргізіледі. Қайта есептеу қосымша құжаттарды ұсынуды талап етпейді, яғни зейнеткерлер ешқайда бармайды, себебі олардың зейнетақы істерінде еңбек өтілі туралы мәліметтер бар, ал міндетті зейнетақы жарналары аударылған кезеңдері аударылған міндетті зейнетақы жарналары туралы дерекқорында бар мәліметтерден алынады.

Жеңіс БЕРІКОВ,

Еңбек, әлеуметтік қорғау және көші-қон

комитетінің БҚО бойынша департаменті

басшысының орынбасары


Еңбекпен өткен ғұмыр

Күні: , 16 рет оқылды

Кезінде Ақжайық өңірінде ілкімді істердің ізашары болып, ел назарында, халықтың ортасында жүрген, талай лауазымды қызметтерді абыроймен атқарған, соның арқасында бұқараның ілтипатына бөленген    осынау жанның есімін ел есінде қайта бір жаңғыртып қойғанның еш артықтығы болмас. Оған себеп те жоқ емес. Өйткені, тірісінде айтулы азамат болған оның туғанына жақында 110 жыл толады екен. Сонымен әңгіме арқауы – Медхат Батырұлы Дәулетжанов туралы.

Ең әуелі кезінде иық түйістіріп, қатар жүрген, сырлас, қатарлас болған тұстастары ол туралы не дейді? Соған құлақ түрсек. Көзінің тірісінде Ақжайықтың айдарлы азаматтарының бірі болған, талай лауазымды қызметтердің тізгінін ұстаған Бижан Тілешұлы Иманғалиев төмендегідей естелік қалдырыпты.

«1948 жылы Алматының мемлекеттік заң институтын бітіріп, Батыс Қазақстан облысына сот жұмысына жолдандым. Сол бойда Камен ауданының халықтық сотына жұмысқа тағайындалдым. Арада екі айдай мерзім өткенде аудандық партия комитеті мені уәкіл ретінде Шежін МТС-қа күзгі жер жырту жұмыстарының  барысын тексеруге жолдады. Директоры Медхат Батырұлымен кабинетінде алғаш рет сонда таныстым. Қасымда аудандық партия комитетінің бөлім меңгерушісі бар, сапарымыздың мақсатын айттық. Медхат Батырұлы қазақтың сөзімен айтқанда батыр тұлғалы, денесіне сай асықпай қозғалатын сабырлы жан екен. Сөзімізді байыппен тыңдап алды. Сүдігер көтерудің барысы жайлы егжей-тегжей әңгімеледі. Былайша айтқанда бізді маңызды науқанның қалай жүріп жатқандығымен, арасында қиыншылықтарды да жасырмай баяндады.

Тап біз келердің алдында облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы Мұнайдар Салинмен телефон арқылы сөйлескенін, ол азаматқа да жұмыстың барысын егжей-тегжей баяндағанын бізден бүгіп қалмады. Ал, екінші рет аудандық соттың ғимаратында кездестік. Медхат Батырұлы мені МТС-қа шақырып, жұмысшы еңбеккерлермен, қызметкерлермен кездесуімді өтінді. Олардың алдында еңбек тәртібін сақтау, жұмыс уақытын тиімді пайдалану жайлы әңгіме өткізуімді және еңбек тәртібін бұзған бірен-саран азаматтардың ісін қарап беруімді сұрады. Мұндай өтінішпен аудандық сотқа кез келген басшы келе бермейді. Көбісі «Жабулы қазанды жабулы күйінде қалдыруға» тырысады. Ал, Медхат Батырұлы болса, еңбек тәртібін бұзушыларды ұжым алдында сот талқысына салып, басқаларға сабақ болсын деген принципті ұстанса керек. Мұның әсері  мықты болды. МТС-тағы еңбек тәртібіне біз кейін мүлдем қайта айналып соққан жоқпыз. Өйткені, ондай жағдай туындаған жоқ. Сол күні жұмыс аяғында Медхат Батырұлы мені кешкі асқа үйіне шақырды. Қазақтың қонақжайлығымен барлық ниетін салып қарсы алды. Жанұясымен жақын таныстым. Медхат Батырұлы мені жатырқамай, мен де оны жатсынбай біраз сырластық. Әңгіме барысында мен оның Ташкенттің жоғары оқу орнын бітіргенін білдім. Жан жары Қамаш та қонақжай, қабағы ашық жан екен. Дәулетжановтармен менің таныстығым осылай басталып, кейін жақсы қарым-қатынасқа ұласты. Қамаш екеуінің тәрбиелеп өсірген үш ұл, үш қызы да  халық алдында қалтқысыз қызмет атқарған қалаулы жандар болғаны мені қуантады», – депті Бижан ағамыз 2011 жылы 6 маусымда жазып  қалдырған  естелігінде.

Енді, Медхат Дәулетжановтың фәнилік ғұмыр жолына, атқарған қызметтеріне шолу жасап көрсек. Ол 1908 жылы сол кезде Жымпиты қисымына қараған Ақбақай жерінде (қазір Қаратөбе жерінде) дүние есігін ашыпты. Айтпақшы, Медхаттың әкесі Батыр қазақтың қадірменді ұлы әрі мақтанышы, Дума депутаты, заңгер Бақытжан Қаратаевпен бірге туған. Бәлки, тым жас болса да, Бақытжандай заңғар адамды көре қалғаны бар, оқыған адамның жерде қалмайтынын ерте түйсінгені шығар, құйттай күнінен оқимын деп талпыныпты. Бірақ Медхаттың жасы 11-ге толар-толмаста әкесі қайтыс болып, анасы екеуі қалады. Қазақ жетімін жылатпаған, жатқа жалтақтатпаған. Медхатты ағасы Мұхтар өзінің қамқорлығына алады. Әкесінің орнын жоқтатпауға барын салған Мұхтар жас баланың оқимын деген арманына қарсы болмайды. Қайта қолдап, мүмкіндігінше көмектесіп отырады. Сөйтіп, 15 жасында Ақбақайдан арман арқалап аттанған жас өрен 1923 жылы Орынборға сапарлап, жасөспірімдер мектебіне оқуға қабылданады. Мұнда екі жыл жақсы үлгеріммен оқып бітіріп, 1925 жылы сол Орынбордағы мал дәрігерлік-зоотехникалық техникумға оқуға түседі. Мұнда да сабаққа алғыр болған жасөспірім, қоғамдық жұмыстардың да бел  ортасында жүреді. Сол кезде бәлки, кейін бүкіл ғұмырына азық болатын көшбасшылық қасиет қалыптасқан шығар?! Әйтеуір, қалай болғанда да Орынборда оқыған жылдар жас жігіттің болашағына үлкен жол салып, көңіл көкжиегін кеңейткені даусыз. Сонау Ақбақайдан білімге шөлдеп келген жас жігіт техникумда да үздік  оқиды. Озат үлгеріммен оқуын 1929 жылы бітіреді. «Енді елге қайтып, жұмыс істеуім керек» деп жиналып жүргенде Қазкрайкомға шұғыл шақыртылады. Ондағылар да мұның құжаттарымен алдын ала танысып қойса керек, мәселені қабырғасынан қойып: – «Ташкентке оқуға барасың!» – дейді. Сөйтіп, жас жігіт 1930 жылы қаңтар айынан бастап, арнайы жолдамамен Ташкенттің ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетіне оқуға қабылданады. Мұндағы оқуында да студенттердің алды болып, барлық пәндерді тек «5»-ке оқыпты.

Агроном-жоспарлаушы мамандығы бойынша диплом алғаннан кейінгі алғашқы еңбек жолы Шымкент қаласындағы «Қазтрактор» орталығында басталады. Мұнда да жас маман өз міндеті мен жұмысына адал қарайтындығымен басшыларының бірден назарына ілігеді. Жаңа ортаға жатырқамай үйреніп кетеді. Алайда, Медхат Батырұлының бір бүйірінде туған жерге деген сағыныш ылғи бұғып жатыпты. Оның үстіне, жас күнінде оқимын деп, аш-жалаңаш шет жақта жүргенінде көрген қиыншылықтары да денсаулығына әсер етпей қалмапты. Шымкенттің ми қайнатар ыстығы денсаулығындағы кінәратты асқындырып жіберуі мүмкін екен. Сондықтан үйренісіп қалған ортамен қимай-қимай қоштасып, елге, Ақжайыққа маңдай түзейді. Мұндағылар оқу-тоқуы сайлы маманды қуана қарсы алып, сол бойда Ілбішін ауданының (қазіргі Ақжайық) Волошин МТС-қа агрономдық қызметке тағайындайды. Араға бір жыл салып, аудандық атқару комитетінің шешімімен аудандық жер бөлімінің бас агрономы етіп қояды. Одан әрі жас маман сол кездегі партия қайда жұмсаса, сол жерден табылып, барған жерінде ылғи да абыройлы болған. Өзіне тапсырылған міндеттер мен тапсырмаларды жеріне жеткізіп орындауы арқасында мақтау-марапаттан да кенде болмапты. Қызмет сатысымен тек жоғарылап отырған. 1938 жылы тамыз айынан бастап, облыстық атқару ко-митетінің қаулысымен облыстық жер бөлімі бастығының бірінші орынбасары лауазымына бекітіледі. Медхат Дәулетжанов бұл қызметін алты жыл абыроймен атқарыпты. Соның арқасы шығар, кейін облыстық партия комитеті өзінің бюросының арнайы қаулысымен оны облыстық жер бөлімінің бастығы етіп тағайындайды. Ол кезде жер бөлімі деп аталғанмен бұл өте үлкен, экономикалық маңызы зор, жауапкершілігі батпандай мекеме.

Өйткені, оған тек жер ғана емес, облыстың бүкіл ауыл шаруашылығы саласы түгел қарайды.  Міне, осы қызметте жүріп, ол «Қызыл Жұлдыз» орденімен марапатталады.  Бұл орден негізінен әскери награда болғандықтан, әскери ерлігі үшін беріледі.

Арнайы бронмен тылда қалдырылған Дәулетжановқа аталмыш әскери марапат сол тылдағы  жанқиярлық еңбегі үшін берілгені даусыз. Бұдан басқа да алған  медалдары мен Құрмет грамоталары  өз  алдына  бір  төбе.

Алға озыңқырап айтсақ, азаматтың әлі талай лауазымды қызметтерді атқарып, халық алдындағы абыройы аспандай беруі кәміл еді. Бірақ оған денсаулығы мүмкіндік бермейді. Соған байланысты 1947 жылы Медхат Батырұлы өз еркімен Сүттіген МТС-на саяси бөлім бастығының орынбасары қызметіне барады. Одан әрі яғни араға бір жыл салып, облыстық партия комитеті Дәулетжановты Шежін МТС-на директор етіп жолдайды. Соғыстан кейінгі жылдар болғандықтан, Шежін ауылы да облыстағы ең артта қалған ауылдардың бірі еді. Адамдары  кедейшілікте тұрмыс кешіп жатты. Ең алдымен ауылда мал мен егін шаруашылығын өркендету, материалдық-техникалық базаны нығайту, дәнді дақылдар алқаптарын ұлғайту, ауыл тұрғындарының тұрмыстық жағдайын жақсарту сынды кезек күттірмейтін міндеттер тұрды. Көптеген ер-азаматтар соғыстан оралмағандықтан, жұмыс қолы жетіспейтін. Міне, осы қиындықтардың бәрін жеңу Медхат Дәулетжановқа жүктелген еді. Өзі де нар тұлғалы азаматқа нардың жүгінен де ауыр жүк артылды. Айта кету керек, атпал азамат ол ауырлықты қайыспай көтерді. Ауылдың ажары біртіндеп кіре бастады. Алғаш рет ауылда электр жарығы жар-қырады. Мал басы өсті, егістік алқабы ұлғайды. Соған орай еңбеккерлердің тұрмыстары да түзелді. Дәулетжанов басқарған МТС – облыста таңдаулылардың көшін бастады. Содан бері жарты ғасырдан астам уақыт өтіп кетсе де, Дәулетжановты көре қалған, жұ-мыстас болған  көнекөздер Тасқала өңірінде (Шежінде) құдайға шүкір, әлі бар. «Азамат еді ғой, Медекең!» – деп әлі күнге әңгімелеп отырады.

Тіпті, алысқа бармай-ақ, оны білетіндерді осы Орал қаласынан да кездестіруге болады. Дәулетжановтың сол бір жұлдызды жылдары туралы қазір ортамызда жүрген қадірменді ақсақал, Ұлы  Отан соғысының ардагері, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген құрылысшысы, Орал қаласының құрметті азаматы Сафин Хамза ағамыз былай деп еске алады: – Мен сонау 50-ші жылдарда облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының күрделі құрылыс бөлімін басқара жүріп, МТС директоры болып жүрген Медхат ағаймен талай кездестім. Ол кісінің адамдармен жұмыс істеу тәсілі бөлек еді. Өз алдына бір мектеп еді. Мен ол ағамнан көп нәрсе үйрендім. Мен ол кезде 30-ға да толмаған жас едім. Ал, МТС-қа басшылыққа ол жылдарда ең таңдаулы адамдарды, өздерін жақсы жағынан көрсеткен тәжірибелі ұйымдастырушыларды тағайындайтын. Медхат ағай да сол сүзгіден, сол таңдау-дан өтіп барған басшылардың бірі еді. Шежіннің МТС-ін 7 жыл басқарғанда Медхат ағамыз оны облыстың таңдаулы шаруашылықтарының біріне айналдырды. Социалистік жарыстың алдынан кө-рініп, облыста абыройға бөленді. Мен үшін Медхат Батырұлы талантты басшы, мәдениеті биік, ой-өрісі кең, беделді азамат ретінде есімнен кетпейді.

*  *  *

Иә, осынау жосын жан небәрі 53 жыл ғұмыр кешіпті. Әлі талай биіктерден көрінетін жұлдызды сәттері алда абзал азаматқа тағдыр ең болмаса зейнет жасына жетуді жазбапты. Көңілге медеті соңында халқы айта жүрер еңбегі қалды, ұрпақ көшін жалғастырар Тамара, Сәния, Серік, Баян, Болат және Аманкелді сынды алты перзенті қалды. Олар да өмірден өз орындарын тауып, әке салған ізбен еліне, халқына қалтқысыз қызмет етті. Бірқатары зейнеткер, бірқатары әлі сапта. Сәния атты жоғары білімді дәрігер қызы ұзақ жылдар бойы Шыңғырлаудың денсаулық саласында еңбек етті. Сапалы қызметі үшін облыс халқы оны 1972 жылы Қазақ КССР Жоғарғы кеңесіне депутат етіп сайлады. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деген  осы ғой…

Ал,  Медхат ағамыздың ең кенжесі Аманкелді – әке жолын жалғастырып, жоғары лауазымды қызметтер атқарып жүрген Ақжайық-тың белгілі азаматтарының бірі. «Ат тұяғын тай басар» деген де осы ғой…

Есенжол ҚЫСТАУБАЕВ,

«Орал өңірі»


«Рухани қазына» облыстық фестивалі

Күні: , 29 рет оқылды

Бейсенбі күні Х. Бөкеева атындағы облыстық қазақ драма театрында Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласын іске асыру аясында мәдениет және өнер саласы қызметкерлерінің «Рухани қазына» облыстық фестивалі өтті. Шараға облыс әкімі Алтай Көлгінов қатысты.

– Бүгін маңызды іс-шарада бас қосып отырмыз. Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласын жариялағанына бір жыл болды. Осыған орай Астанада үлкен жиын өтті. Сол жерде атқарған жұмыстарды қорытындылап, алдағы мақсаттарды айқындадық. Мұның бәрі бір жылда жасалатын шаруа емес. Дегенмен бір жыл ішінде аз жұмыс атқарылған жоқ. Аудандық музейлер жаңартылды, күй атасы Құрманғазы мен Дина Нұрпейісоваға, қазақтың үш батыр қызының ескерткішін қойдық. Биыл Құрманғазының 200 жылдығы ЮНЕСКО тізіміне енді. Бұйырса, келесі апталардан экспедиция жұмыстарын бастаймыз. Өздеріңізге белгілі, Құрманғазының сүйегі Астраханда жатыр. Біз ол жақтағы әріптестерімізбен жұмыстанатын боламыз.

Биыл Исатай-Махамбет ескерткішін көтереміз. Қазір мүсіншілерден ұсыныстар түсіп жатыр. Тарих, мәдениет саласы ардагерлерімен, қайраткерлерімен кеңесіп, Мәдениет және спорт министріне баратын боламыз. Қазір қаражатты белгіледік. Сондай-ақ өңір тарихынан сыр шер-тер бірнеше томдық кітап шығару жоспарда. Бұл мақсатта Қытай, Ресей, Түркия және т. б. елдерден деректер жинаудамыз. Алдағы уақытта Жайық қалашығын аспан асты ашық музейге айналдырамыз.

Бұдан өзге көптеген іс-шара  кезегін күтіп тұр. Біз мемлекет басшысы белгілеген міндетімізді орындаймыз, алайда ел азаматы ретінде әр адам бұл іске үлес қосуы керек. Бұл бағытта өңір кәсіпкерлері тындырымды жұмыстар атқаруда. Кәсіпкерлердің қолдауымен Орал қаласында сал ауруымен науқастанған балаларға арнап, «Бейімдеу үйінің» құрылысын бастаймыз. Туған жерге жанашырлық танытқан барлық азаматқа ризашылығымды білдіремін, –  деді  Алтай  Сейдірұлы.

«Рухани қазына» байқауы аудандық, қалалық, облыстық маңызы бар мемлекеттік музейлер, кітапханалар, мәдениет үйлері мен клубтар арасында өтіп, 16 аталым бойынша үздіктер анықталды. Облыстық байқаудың алғашқы жеңімпаздарын «Қасиетті Қазақстан» ғылыми зерттеу орталығы басшысының орынбасары  Батырхан Жұмабаев құттықтап, «Үздік музей» аталымы бойынша республикалық кезеңге жолдамаларды  табыс  етті.

– Алты алашқа аты мәлім Ақ Жайық жұрты, облыстық «Рухани қазына» фестиваліне өз үлесімді қосқаныма қуаныштымын. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясындағы «Қазақстанның киелі жерлері географиясы» жобасына сіздің облыстан алты нысан жалпыұлттық, қырыққа жуық нысан өңірлік нысан тізіміне енді.  Үздік музейлерді анықтағанда өңірдегі музей қызметкерлерінің биік деңгейін, шеберлігін және ғылыми ізденісін көргенде таңғалдым, – дей келе Батырхан Ерікұлы музей саласының үздіктерін арнайы дипломдармен және бағалы сый-лықтармен  марапаттады.

Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, еңбек ардагері Инна Гудошникова кітапхана ісінің үздіктерін марапаттап, «Үздік ауылдық кітапхана» аталымында Бөрлі ауылдық кітапханасына, «Үздік аудандық кітапхана» аталымында  Сырым орталық кітапханасына дипломдар табыс етті. Бұған қоса Ж. Молдағалиев атындағы облыстық ғылыми-әмбебап кітапхана «Үздік облыстық кітапхана» аталымына лайық деп танылды. Сондай-ақ  Қазталов ауданына қарасты Қараоба ауылдық кітапханасының қызметкері Лаура Бердіғалиеваның «Үздік ауылдық кітапхана қызметкері»,  Бөкей ордасы ауданынан Айнагүл Батырханованың «Үздік аудандық кітапхана қызметкері»,  Орал қаласындағы Х. Есенжанов атындағы облыстық балалар және жасөспірімдер кітапханасының қызметкері Сергей Быковтың «Үздік облыстық кітапхана қызметкері» аталымдарында мерейлері үстем болды.

ҚР Мәдениет қайраткері Нәбира Халелқызы облыстық фестивальдің «Ең үздік мәдениет үйлері мен клубтары» аталымының жүйріктерін марапаттады. Январцев ауылдық клубы «Үздік ауылдық клуб», Қазталов ауданы Жалпақтал ауылы мәдениет үйі «Үздік ауылдық мәдениет үйі», Бөрлі аудандық мәдениет үйі «Үздік аудандық мәдениет үйі», Орал қаласының жастар мәдениет үйі «Үздік қалалық мәдениет үйі» атанса, Теректі ауданының Ақсоғым ауылдық клубының меңгерушісі Алмаш Арыстанова «Үздік ауылдық клуб қызметкері», Қазталов ауданына қарасты Ақпәтер ауылдық мәдениет үйінің директоры Марат Хасанов «Үздік ауылдық мәдениет үйі қызметкері» және Шыңғырлау аудандық мәдениет үйінің директоры Гүлжамал Жұмағазиева «Үздік аудандық мәдениет үйі қызметкері» аталымдары бойынша өзгелерден оқ бойы  озық  шықты.

Облыстық фестиваль жеңімпаздары 21 мамырда Астана қаласында өтетін «Рухани қазына» республикалық байқауында Ақ Жайық өңірінің мерейін асқақтатпақ.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»

Суреттерді  түсірген Айбатыр НҰРАШ

Нұрбек МҰХАМБЕТҚАЛИЕВ, Жалпақтал ауылдық мәдениет үйінің қызметкері:

– «Рухани  қазына» облыстық фестивалі жоғары деңгейде өтті. Байқау барысында қазақы, ұлттық өнерімізді дәріптей отырып, жаңа инновациялық бағыттағы жұмыстарымызды да көрсеттік. Сол себепті таңдау бәлкім бізге түскен болар. Жалпы, үздіктердің арасынан озық шыққанымызға өте қуаныштымыз. Республикалық «Рухани қазына» фестивалінде намысты қолдан бермеуге тырысамыз.

Нұргүл БАТЫРХАНОВА, Январцев  ауылдық клубының  хореографы:

– Январцев ауылдық клубының негізі 1966 жылы қаланған. Соңғы жылдардағы жетістіктерімізге тоқталар болсам, «Аллегро» бишілер тобы «Балдәурен», «Бала дауысы» байқауларында, әншілеріміз түрлі деңгейдегі өнер додаларында  жеңімпаз атанды. Бүгін «Үздік ауылдық клуб» аталымын жеңіп алдық. Фестиваль ұмытылмас әсер сыйлады. Еңбегімізді жоғары бағалаған жандарға алғыстан басқа айтарым жоқ.


Үздік музейлер анықталды

Күні: , 14 рет оқылды

Бейсенбіде облыстық тарихи-өлкетану музейінде «Үздік мемлекеттік музей» аталымы үшін өңірлік байқау өтті. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында ұйымдастырылған «Рухани қазына» атты облыстық фестиваліне бірінші кезеңінен өткен сегіз музей ұжымы қатысты.

– Музейлер – біздің саланың бір буыны. Өңірдің бүкіл мәдениет саласының қызметкерлері сияқты музей ұжымдары да Елбасымыз  Н. Ә. Назарбаевтың «Рухани  жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыруда талай толымды істер тындыруда. «Рухани қазына» фестивалінің екінші кезеңі өткізілуде. Соған орай өңір музейлері ұжымының білімі мен білігін сынамақ, – деді облыстық  мәдениет және архив, құжаттамалар басқармасының басшысы Қадырболат Мұсағалиев. ҚР Мәдениет және спорт министрлігі «Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі» РМКК жанындағы «Қасиетті Қазақстан» ғылыми-зерттеу орталығы басшысының орынбасары Батырхан Жұмабаев және облыстық тарихи-өлкетану музейінің директоры Мирболат Ерсаевтар байқауға қатысушыларға шығармашылық табыс тіледі.

Фестивальдің шарты бойынша бірінші кезеңнен іріктеліп алынған сегіз музейдің ұжымы шағын көрме ұйымдастырып, оны әділ-қазылар алқасына ұсынды. Қай музей де көне жәдігерге кенде емес екен. Біреуінен өткен ғасырда жасалған жез самаурынды көрсек, екіншісінде көне заманғы құжаттармен танысуға болады. Ал табиғат және экология музейінің экспонаттары тірі табиғаттың шағын бөлшегін көз алдыңа елестетеді. Байқаудың екінші шартында әр музей келушілерді өзіне тарту мақсатында шағын бейнебаяндарды көрсетті. Сол арқылы байқауға қатысуға іріктеліп алынған әр музейдің ерекшелігі кеңінен ашылған сыңайлы. Соңында музей басшылары музей қорын толықтыру бағытында жәдігер жинау мен ғылыми іссапары хақында толыққанды есеп берді.

«Жүзден жүйрік озады жарысқанда» дегендей,  төрт аталым бойынша жеңімпаздар анықталды. «Үздік облыстық маңызы бар мемлекеттік музей» аталымы бойынша Бөкей ордасы тарихи-өлкетану кешені сегіздің ішінен суырылып, алға шықты. Ал С. Датұлы атындағы тарихи-өлкетану музейі «Үздік аудандық маңызы бар мемлекеттік музейі» аталымына лайық танылды. Жәңгір хан атындағы тарихи-өлкетану музейінің меңгерушісі Нұржан Төлепов «Үздік облыстық маңызы бар мемлекеттік музей қызметкері» аталымына ие болды. Бөрлі өлкетану музейінің меңгерушісі Алтынбөбек Сүйіндікова «Үздік аудандық маңызы бар мемлекеттік музей қызметкері» аталымы бойынша жеңіске жетті. Осы төрт аталым иелері биыл 21 мамырда Астана қаласында өтетін байқаудың соңғы кезеңінде облыс намысын қорғайтын болады.

Серпін САЯҚ


Жарқын болашақтың 100 оқулығы

Күні: , 15 рет оқылды

Қазақстан халқы ассамблеясының бастамасымен қолға алынған «National bookdating» жалпыхалықтық акциясына Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің білім алушылары да жұмыла атсалысты. Шара барысында «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы аясында қазақ тіліне аударылған 18 кітаптың таныстырылымы өтті.

БҚО Қазақстан халқы ассамблеясы төрағасының орынбасары Ғайса Қапақовтың айтуынша, әлем халықтарының кіл маржан кітаптарының ана тілімізде тәржімаланып, білім беру жүйесіне енгізілуі – еліміздегі білім мен ғылымның дамуы жолында жасалған аса маңызды қадам.  «Жаңа гуманитарлық білім: қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасының жүзеге асу барысы мен алдағы мақсаттар жайлы әңгімелеп берген Ғайса Хамидоллаұлы оқулықтардың философия, әлеуметтану, пси­хология, дінтану, мәдениеттану, тіл білімі, антропология, экономика, менедж­мент және кәсіпкерлік бағыттарды қамтығанын, сондай-ақ жыл соңына дейін 30 оқулық тәржімаланып, оқырманға жол тартатынын жеткізді.

– Бұған дейінгі мемлекеттік бағ­дарламалар экономиканы, әлеу­мет­тік және саяси салаларды дамытуға негізделсе, Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласынан туындаған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы қоғамдық сананы жаңғыртуды мақсат тұтады.  Сол себепті «Жаңа гуманитарлық білім: қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасында гуманитарлық бағыт­тағы оқулықтардың аударылуына басымдық беріліп отыр. Оның үстіне елімізде негізгі іргелі ғылымдарға арналған оқулықтар бұған дейін де аударылып келді. Қазақ тіліне аудармас бұрын кітаптар мұқият іріктеуден өтті. Ең басты талап – әлемдегі ең мазмұнды, таралымы жоғары, сұранысқа ие танымал кітаптар болуы тиіс еді. Оқулықтардың барлығы да қазақ тіліне түпнұсқадан аударылған. Атап айтсақ, 18 оқулық­тың 16 кітабы ағылшын тілінде, ал біреуі француз тілінде, біреуі орыс тілінде жарық көрген еңбектер. Бұл ауқымды жұмыстың барлығы да жастардың білім-білігін, көкірек көкжиегін, ой санасын арттыру үшін атқарылуда, – деді Ғ. Қапақов.

Шара барысында қазақ тілінде басылып шыққан 18 жаңа кітаптың слайд түріндегі таныстырылымы өтіп, ғалымдар студенттерге оқулықтардың авторлары мен негізгі мазмұны жайлы әңгімелеп берді.

«Қазақстан тарихы және әлеуметтік-гуманитарлық пәндер» кафедрасының меңгерушісі, философия ғылымдарының кандидаты Венера Есенғалиева Дерек Джонстонның «Философияның қысқаша тарихы. Сократтан Дерридаға дейін», Энтони Кеннидің «Батыс философиясының жаңа тарихы. Антика философиясы» І-томы және «Батыс философиясының жаңа тарихы. Орта ғасыр философиясы» ІІ-томы, Реми Хесстің «Философияның таңдаулы 25 кітабы», Карен Армстронгтың «Иудаизм, христиандық пен исламдағы 4000 жылдық ізденіс: Құдайтану баяны» кітаптары туралы баяндаған кезде қысқаша аннотациялармен шектелмей, авторлардың өмірі мен шығармашылығы туралы қызықты деректерге де тоқталып өтті. Тыңдарманын жалықтырмай, бір қарағанда тым күрделі болып көрінетін философия ғылымын қазіргі жастардың көзқарасымен салыстыра отырып, әлемнің інжу-маржаны танылған кітаптардың мән-маңызын айшықтай түсті.

Философия ғылымдарының докторы, профессор Тілекжан Рысқалиев танымал француз философы Реми Хесстің «Өзге мәдениетке бойлап, оны ана тілінде сөйлету – ерекше күрделі процесс. Осыған дейін менің еңбектерім он екі тілге аударылды. Мен үшін енді қазақ тілі тағы бір жаңа мәдениетке жол ашқан қақпаға айналып отыр» деген пікірін келтіре отырып, кітаптарға қойылған талаптың өзі үлкен сенім ұялататынын атап өтті.

– Бұрын біз Камю мен Сартрды қазақ тіліне орыс тілінен аударылған кітаптар арқылы оқыдық. Ал «Жаңа гуманитарлық білім: қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы шеңберінде жарық көрген кітаптардың басты ерекшелігі және артықшылығы – түпнұсқадан тікелей аударылуында. Оқу бағдарламасына енетін осы оқулықтардың өзіміздің төл философиямызға қайшы келмеуі маңызды. Қазақ философиясының негізгі бағыттары – даналық, түсінік және тәлім-тәрбие жолы. Тағы бір айтарым, біз еліктеуден аулақ болуымыз керек. Рухани жаңғыруға үлес қоса алатын өз философиямыз да бар. Бізге жақынырағы шығыс философиясы, қазіргі батыс философиясында тереңдік аз. Осыны естен шығармайық, –деді ғалым.

Бұдан соң экономика және менеджмент кафедрасының меңгерушісі, экономика ғылымдарының кандидаты Жанар Ержанова  Н. Грегори Мэнкью, Марк П. Тейлордың «Экономикс», Дональд Ф. Куратконың «Кәсіпкерлік: теория, процесс, практика», Рикки У. Гриффиннің «Менеджмент» және Клаус Швабтың «Төртінші индустриялық революция» кітаптарына қысқаша сипаттама берді.

Экономика факультетінің 2-курс студенті Бағдат Серікбаева қазақ жастарына әлемнің ең үздік оқулықтарымен қазақ тілінде танысу мүмкіндігін сыйлап отырған «100 жаңа оқулық» жобасына, осы жауапты істің басы-қасында жүрген аға буын өкілдеріне ризашылығын жеткізді. «Білім кені – кітапта» екендігін алға тартқан белсенді жас бәсекеге қабілетті, озық ойлы болу үшін замандастарын санаға сілкініс сыйлайтын үздік кітаптарды оқуға шақырды.

Динара ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал өңірі»


Кәсіби шеберліктерін шыңдады

Күні: , 17 рет оқылды

Ресейдің Кемерово қаласында өртке оранған «Зимняя вишня» сауда ойын-сауық орталығы талайдың жүрегіне өшпес жара салып, жанын түршіктірді. Балалар ойын залы мен кино залдар орналасқан жоғарғы қабаттан басталған өрт құрсауында бейкүнә жандардың ажал құшуы талай отбасын қара жамылдырды. Бұл оқиға қашанда тілсіз жаумен санасу қажеттігін санасы сергек жанға мұқият ескерткендей. Біздің елімізде құзырлы мекеме басшылары қауіпсіздікті қатайту бағытындағы тиісті шараларды ширата түсті.

Сейсенбі күні «Орал» сауда ойын-сауық кешенінде өткен өрт-тактикалық жаттығуы да осындай тосыннан келген апатқа кім-кімді де сақадай сай қарсы тұруға үндегендей. Бұл тактикалық жаттығу облыстық ТЖД-ға қарасты Өрт сөндіру және авариялық құтқару жұмыстары қызметіне аталмыш сауда кешенінің 4-қабатындағы ойын бөлмесінде өрт шықты деген хабарлама бойынша басталды. Шартты жану аумағы 40 шаршы метрді құрады.

Кешенде дабыл қағылып, іште жүрген 150 адам қауіпсіз жерге көшірілді.  Дабыл бойынша келіп жеткен өрт сөндірушілер ғимарат ішіндегі «өрт құрсауында» қалған адамдарды сыртқа шығарып, жедел жәрдем қызметкерлерінің қолына табыстады. Өздерінің төтенше жағдай орын алғанда сауатты да шапшаң қимылдау қажеттігін білетін төтеншеліктер кәсіби әрі тактикалық шеберліктерін шыңдай түсті.

– Бұл жаттығуға біздің мекемеден 10 дана арнайы, негізгі және көмекші техника, жеке құрамнан 35 адам жұмылдырылды. Өрт сөндірушілермен бірге БҚО ТЖД-ның жедел-құтқару жасағы, жедел жәрдем қызметкерлері атсалысты. Мұндай оқу жаттығулар ҚР ІІМ ТЖК  нұсқауымен ай сайын өткізіліп тұрады. Алдағы екі ай ішінде сауда орындары мен білім беру мекемелерінде 108 өрт-тактикалық жаттығу өткізу жоспарланған. Бұл оқу-жаттығу біздің Орал қаласындағы 25-тактикалық сабағымыз, – деді БҚО ТЖД өрт сөндіру және авариялық құтқару жұмыстары қызметі мемлекеттік мекемесінің бастығы, азаматтық қорғау майоры  Назарали Селимов.

Ал «Орал» сауда ойын-сауық кешенінің бас инженері Юрий Парфенов мұндай оқу-тактикалық жаттығу таңсық емес екенін айтады. Бас инженердің айтуынша, сауда ойын-сауық кешеніндегі 100-ге жуық сауда нүктесінде 150 шақты қызметкер жұмыс жасайды. Күніне 2000-дай адам келеді екен.

  Ясипа РАБАЕВА,

«Орал өңірі»


Олимпиада жеңімпаздарымен жүздесу

Күні: , 24 рет оқылды

Орал  қаласындағы  Оқушылар  және  жастар  сарайында  облыс  әкімінің  орынбасары  Ғабидолла  Оспанқұлов  республикалық  пәндік  олимпиада  жеңімпаздарымен кездесті.  Салтанатты  шараға дарынды  оқушылармен  бірге оларды  зияткерлік  сайысқа дайындаған  мұғалімдері  де қатысты.

«Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпарлар» бақ сынаған республикалық олимпиада 15-20 наурыз аралығында Атырау қаласында жаратылыстану-математика бағытындағы пәндерден, 25-30 наурыз аралығында Қостанай қаласында қоғамдық-гуманитарлық пәндер  бойынша өткен болатын.

Жаратылыстану-математика бағытындағы пәндерден республикалық кезеңге 33 оқушы жолдама алып, 12 оқушы жүлделі орынды иеленді. Екі оқушы Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің грант иегері атанды. Ал қоғамдық-гуманитарлық пәндер бойынша 22 оқушы қатысып, 13-і жүлделі орындардан  көрінді.

Республикалық зияткерлік олимпиаданың қорытындысы бойынша Батыс Қазақстан облысының командасы 25 жүлде (2 алтын, 10 күміс, 13 қола) иеленіп, жаратылыстану-математикалық бағыттағы пәндер бойынша үшінші, ал қоғамдық-гуманитарлық бағыттағы пәндер бойынша екінші орын иеленіп, «Ең үздік олимпиада командасы – 2018» атанды.

Жиында сөз алған облыс әкімінің орынбасары Ғабидолла Оспанқұлов бүгінгі заман бірді жығатын білектінің емес, мыңды жығатын білімдінің заманы болғандықтан, қазіргі ғасыр талабына өскелең ұрпақтың сай болуы  қажет  екендігін  жеткізді.

– Елімізде сіздердің бәсекеге қабілетті, сапалы білім алуларыңыз үшін барлық жағдай жасалған. Қазақстандағы білім беру жүйесі Англия сияқты дамыған елдерден еш қалыспайды. Бұған  мен «Болашақ» бағдарламасы бойынша сол елде оқығанымда көз жеткіздім, балаларым британ мектептерінде білім алды. Әрине, онда Қазақстандағы сияқты кең сарайдай, зәулім мектеп ғимараттары жоқ. Британ мектептері шағын ғимараттарда орналасқан, білім беру әдістемесі Еуропадағы ең беделді болып саналады. Ал британдық жоғары оқу орындары әлемдегі ең байырғы және ең  үздік университеттер қатарында. Қазір Қазақстанда білімқұмар, талапты, талантты жастар үшін барлық  жол  ашық.

Елбасы Н. Ә. Назарбаев «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласында: «Табысты болудың ең іргелі,  басты факторы – білім. Білім әрдайым бірінші орында тұруы шарт» деп атап көрсетті. Елбасы айқындаған жаңғырудың алты бағытының алғашқы төртеуінің, яғни прагматизм, бәсекеге қабілеттілік, білімнің салтанат құруы, сананың ашықтығы бағыттарының жастарға тікелей қатысы бар. Сендер білімді, тәрбиелі болсаңдар, еліміздің ертеңі биік болады. Қазір сіздерге үлкен өмірдің алғашқы баспалдағын қалау үшін таптырмас уақыт. Өз білімдерің мен қабілеттеріңді шыңдай отырып, тек пайдалы істерге жұмсай біліңдер, – дей келе, Ғабидолла Абдоллаұлы жас көшбасшыларды қол жеткізген нәтижемен шектелмей, бұдан әрі алға басуға шақырды.

Талаптың тұлпарын мініп, тас қияға өрлеген талантты шәкірттер ойларын ортаға еркін тастап, Қазақстанның болашағы, өздерінің арман-мақсаттары туралы ойларымен бөлісті. Әрдайым жастардың бастамасына қолдау көрсетіп отыратын облыс басшылығына, облыстық білім басқармасының басшысы Шолпан Қадыроваға және жеңіске жетелеген ұстаздары мен әрдайым қолдапқуаттап отыратын ата-аналарына  алғыстарын  жеткізді.

«Білекті бірді жығар, білімді мыңды жығар» дегендей, жиынға қатысқан шәкірттердің барлығы – түрлі сайыстарда сыналып-шыңдалған, қатарластарынан оқбойы оза шапқан дарындылар. Ілім байқауларында облыс мерейін үстем еткен оқушылардың бірі – жымпитылық  Альбина  Зәкина.

– Қостанай қаласында өткен республикалық олимпиадада «Қазақстан тарихы» пәні бойынша бірінші орынды иеленіп, жеңімпаз атандым. Бүгінгі кездесуден  көп ой түйдім, ерекше әсер алдым. Жеткен жетістікпен тоқталып қалмай, «Құқық», «Дүниежүзі тарихы», «Ағылшын тілі» пәндері бойынша бағымды сынап көргім келеді, неміс және француз тілдерін үйренсем деген мақсатым бар. Болашақта сот маманы болғым келеді. Ауыл мектебінде білім деңгейі төмен деген пікірлер бар, мүлдем олай емес. Барлығы оқушының өзіне байланысты, – дейді Қ. Мырзалиев атындағы ЖОББМ 10-сынып оқушысы А. Зәкина.

Жиын соңында Ғабидолла Оспанқұлов барша жеңімпаздар мен жүлдегерлерге және олардың жетекшілеріне дипломдар мен алғысхаттар табыстап, естелік суретке  түсті.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»

Суретті  түсірген  Динара  Кендірбаева


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика