Тег: ‘Нұртас НАБИОЛЛАҰЛЫ’


Төтеншеліктердің төл мерекесі

Күні: , 38 рет оқылды

Кеше Хадиша Бөкеева атындағы облыстық қазақ драма театрында Құтқарушылар күніне арналған салтанатты шара өтті.

Аталмыш шараға БҚО төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері мен сала ардагерлері қатысты. Алдымен ҚР Ішкі істер министрі, полиция генерал-полковнигі Қалмұхамбет Қасымовтың кәсіби мереке иелеріне арналған құттықтау хаты оқылды. Мұнан кейін облыс әкімінің орынбасары Бағдат Азбаев сөз алды.

– Биыл еліміздегі төтенше жағдайлар қызметінің құрылғанына 25 жыл толып отыр. Елбасының 1995 жылғы 19 қазандағы Жарлығымен бұл күн еліміздегі төтенше жағдайлар қызметінің құрылған күні болып жарияланды. Құтқарушылар – қандай сәтте де мұқтаж жандарға көмек көрсетуге дайын тұратын қызмет иелері. Мыңдаған құтқарылған өмірлер – сіздердің адал еңбектеріңіздің нәтижесі, – деген Бағдат Оразалдыұлы қызметтік міндеттерін адал орындағаны үшін және Құтқарушылар күні құрметіне аталмыш саланың бірқатар қызметкерлеріне облыс әкімінің «Алғыс хатын» табыстады.

БҚО төтенше жағдайлар департаментінің бастығы, генерал-майор Жасұлан Жұмашев бірқатар қызметкерге ҚР Ішкі істер министрлігінің, ҚР Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитетінің мерекелік марапаттарын тапсырды. Марапатқа ие болғандардың арасында сала ардагерлері және департамент қызметкерлерімен қатар Жәңгір хан атындағы БҚАТУ студенті Ерасыл Өндірбек пен Қазталов ауданы Қошанкөл ауылындағы Ғ. Бегалиев атындағы жалпы орта білім беретін мектебінің жетінші сынып оқушысы Нұрдәулет Айболатов та болды. Ерасыл Тұрарбекұлына 2008 жылы туған Жалғасбекті суға батып бара жатқан жерінен құтқарғаны үшін Төтенше жағдайлар комитетінің алғыс хаты табысталса, Нұрдәулет Асқарұлы 2018 жылдың 5 мамырында сәбиді судан құтқарғаны үшін ҚР Ішкі істер министрлігінің «Суда батқандарды құтқарғаны үшін» медалімен марапатталды. Ал Нұрдәулеттің анасы Гүлжан Сисеноваға облыстық төтенше жағдайлар департаментінің алғысхаты тапсырылды. Салтанатты кешке жиылған көрермен жас өрендердің ерлігіне, әсіресе, кішкентай Нұрдәулеттің батылдығы мен жанқиярлығына сүйіспеншілікпен ұзақ қол соқты.

Айта кетейік, биылғы тоғыз айдың ішінде облысымыздың құтқарушы бөлімшелері 50-ге жуық төтенше жағдайлар мен оқиғаларды жойып, 785 апаттық құтқару және кезек күттірмес жұмыстар жүргізген. Нәтижесінде шамамен 540 адам құтқарылып, 900-ге жуық адам эвакуацияланса, 102 зардап шегушіге дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсетілген.

Мерекелік шара Ғарифолла Құрманғалиев атындағы облыстық филармония өнерпаздарының концерттік бағдарламасына ұласты.

Нұртас   НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


Вице-министр журналистермен кездесті

Күні: , 24 рет оқылды

Өңірімізге іссапармен келген ҚР ақпарат және коммуникациялар вице-министрі Нұргүл Мауберлинова БАҚ өкілдерімен жүздесті.

Қалалық әкімдіктің кіші залында өткен жиында вице-министр Елбасының «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауында көрсетілген мәселелерді жүзеге асыру бағытында қолға алынатын істер туралы баяндап, журналистердің ұсыныс-пікірлеріне де құлақ түрді.

– Елбасымыз жаңа Жолдауында мемлекеттік аппарат азаматтардың сұранысына айрықша мән беруін басты тапсырма ретінде алға қойды. Осыған орай біздің министрлік айналысатын жұмыстардың бір бағыты – мемлекеттік қызмет сапасы. Мемлекет басшысы мемқызметтің 80 пайызының электронды форматта болуын нақты тапсырды. Бүгінгі таңда «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы арқылы Елбасы тапсырмасын орындауға мүмкіндік жасалған. Бұл бағытта бірқатар жұмыстар осыған дейін де атқарылды. Мысалы, электронды үкімет порталын іске қостық. Электронды үкімет арқылы былтырғы бір жылдың өзінде 34 млн. мемқызмет көрсетілген екен. Электронды үкімет тұрғындардың мемқызметті алу үшін жұмсайтын уақыты мен ақшалай шығынын азайтады. Бүгін Орал қаласындағы мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығында, қолжетімді әкімдікте болып, жүргізіліп жатқан жұмыстарға көңілім толды. Біз барлық мемқызмет түрін электронды форматқа көшіргеннен соң тұрғындар үйлерінен шықпай-ақ барлық мемқызмет түрлерін ала алады. Ол үшін бар болғаны электронды сандық қолтаңбалары болуы шарт. Бүгінгі таңда мемқызметтің 747 түрі автоматтандырылған, ал 452 түрі электронды нұсқада да, қағаз түрінде де қолжетімді. Сондай-ақ алдағы уақытта әр жерде де тұрғындардан сұратылатын құжаттардың саны айтарлықтай азаятын болады. «Анықтамасыз қызмет» жобасы аясында осы жылдың өзінде азаматтардан талап етілетін 20 миллионнан астам әр түрлі анықтама тізімнен алып тасталынады. Білім және ғылым министрлігінде мектеп оқушыларынан және олардың ата-аналарынан мекенжай анықтамасын сұрату осы жылдан бастап тоқтатылды. 2018 жылдың қазан айынан бастап зейнеткерлікке шығу үшін сұратылатын құжаттардың саны азайтылды. Ақпарат және коммуникациялар министрлігі жұмысының басты бағыттарының тағы бірі – сандық эфирлік хабар таратуды енгізу. Батыс Қазақстан облысы сандық эфирлік хабар таратуға 2020 жылдан бастап толықтай көшеді. Ауылдарды интернетпен қамту да басты мәселелердің бірі. 2018-2021 жылдар аралығында мемлекеттік жеке меншік әріптестік арқылы барлық ауылға интернет жеткізілмек. Осы бағдарлама аясында 2021 жылға дейін БҚО бойынша 92 ауылға интернет қосылады, – деді Нұргүл Өсербайқызы. Ол сондай-ақ осы аталған жылдар аралығында ауылдық жерлердегі ұялы байланыс мәселелерін шешу жолдары да қарастырылатынын  айтты.

«Жайық Пресс» ЖШС директорының орынбасары Ғайсағали Сейтақ еңбекақыны өсірудің тиімді жолдарын іздестірумен бірге мемлекет деңгейінде доллар бағамы да реттелсе, газет-журнал тарату саласындағы «Қазпошта» секілді монополист мекемелер бағаны көтеруді ғана ойламай, өздерінің ішкі резервтерін көбірек іздестірсе деген ұсыныстарын ортаға салды. Ол сонымен қатар Бөкей ордасы ауданы Хан ордасы ауылындағы тарихи ғимараттарды жаңғырту жұмыстарын уақыт оздырмай қолға алу, аталған мекенді құм басудан аман алып қалу, топырақ құнарлылығын сақтау секілді шаралар жүзеге асырылуы керектігін алға тартты. Сондай-ақ кездесуде «Жайық үні» газетінің директоры Мира Шүйіншәлиева, «Ақжайық» телеарнасы «Қазақстан» РТРК» АҚ БҚО филиалы директорының орынбасары Клара Қамбетова, «Пульс» газетінің редакторы Сәуле Зағидуллина, өзге де журналистер БАҚ саласындағы мемлекеттік сатып алу заңдарын реттеу, журналистердің құқықтық мәртебесі, олардың жалақысын өсіру, баспанамен қамту, жас мамандарды кәсіби тұрғыда жетілдіру бағытындағы ой-пікірлері мен ұсыныстарын айтты.

Нұртас НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


«Саят» этнотуристік орталығы есігін айқара ашты

Күні: , 566 рет оқылды

Өткен  аптаның  сенбі  күні  Зеленов ауданының  Мичурин ауылдық округінде «Саят»  этнотуристік  орталығы  ашылды. Салтанатты  шараға  облыс  әкімі Алтай  Көлгінов  арнайы  қатысты.

Белсенді демалысты ұйымдастыру, ішкі туризмді дамытуды мақсат тұтқан жобаның авторы әрі жүзеге асырушысы – облыстық мәслихаттың депутаты, кәсіпкер Мұрат Жәкібаев. Орталықтың бүгінгі таңда іске қосылған алғашқы кезеңінде атпен жүруге үйрету, берілген туристік бағыттар бойынша атпен жүріп өту, конкур, сәндік жүріс және үшсайыс сияқты олимпиадалық және спорттың ұлттық түрлерін дамыту, иппотерапия кешендері жұмыс жасайды. Алдағы уақытта орталық базасында Қазақстан халқы ассамблеясының қолдауымен облысымыздағы барлық ұлттық мәдени орталықтың «Менің елім» атты этноауылдарын ашу жоспарланған.

Шарада құттықтау сөз алған облыс әкімі Алтай Көлгінов аталған жобаның мемлекетіміздің кәсіпкерлерді қолдауы нәтижесінде, «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында жүзеге асырылып отырғанын айтты. Сондай-ақ ол бұл жоба еліне жанашыр азаматтың қамқорлығы мен Елбасының кешегі Жолдауына сай жастарды қолдау, бұқаралық спорт, денсаулық, туризм салаларын дамытудың бір арнаға ұштасқанының  нақты  көрінісі  екенін  атап өтті.

– Мұндай орталықты ашу бала күнімнен бергі арманым болатын. Сондықтан осы жобаны жүзеге асыруға қолдау білдірген ел азаматтарына және бүгінгі қуанышқа жиылып келіп тұрған баршаңызға алғысым шексіз! Біздің ісіміз тек қана бизнеске емес, әлеуметтік саланы дамытуға да бағытталғанын айтып өткім келеді. Елбасымыз Қазақстан алдыңғы қатарлы ел болуы керек екенін және әр күн сайын еңбек етіп, бір теңге тапсақ та, оның ар жағында Отанға деген махаббат жатуы керектігін үнемі айтып келеді. Бұл шараға осыдан жетпіс жылдан астам уақыт бұрын Отанымызды қорғаған ардагерлеріміздің қатысып тұрғаны – мен үшін көңіл толқытарлық тарихи сәт. Өйткені олар – осы күнге дейін жеткен санаулы да аяулы жандар, – деді кәсіпкер Мұрат Жәкібаев құттықтау сөзінде.

Ақсақалдар атынан сөз алған ҰОС ардагері Хамза Сафин жүзеге асырылып отырған жобаның патриоттық тәрбиені насихаттаудың таптырмас құралы екеніне айрықша тоқталды. Шараға құрметті қонақ ретінде қатысқандардың қатарында ҰОС ардагері Иван Гапич және ат спорты федерациясының өкілі Яна Каменская да болды.

Кешен ішінде 22 жылқыға арналған жайлы тұрақ, 13 кісілік асхана, келушілер мен туристерге арналған жатын орын, әкімшілік ғимарат, оқу сыныптары мен жыл бойы атпен жүру сабақтарына арналған ареналар бар. Алдағы уақытта велотуризмді, су және шаңғы спортын дамыту жоспары да қарастырылған. Бұл облысымызда тұңғыш рет қолға алынған көрнекті инвестициялық жоба екенін айта кету керек.

Жиылғандар орталықтың салтанатты ашылу рәсімінен кейін кешенді аралап шығып, ат спортын тамашалауға арналған арнайы орындарға жайғасты. Мұнда орталықтағы асыл тұқымды 16 жылқы көрермен алдына жеке-жеке шығарылып, таныстырылды. Сондай-ақ көкпар, аударыспақ, теңге ілу, аттарды кедергілерден қарғыту секілді көріністер тамашаланды.

Нұртас НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал өңірі»


«Айлы түн, айна бұлақ…»

Күні: , 29 рет оқылды

Ақын Сағынғали Сейітовтің сөзіне жазылған Донеділ Қажымовтың әні «Айлы түнді» жалындаған жастық шақтары сексенінші жылдарға тап келген аға-апаларымыздың білмейтіні кемде-кем шығар. «Айлы түн» сол кездегі жиын-тойлардың, жастардың басқосу кештерінің сәніне айналған ән еді ғой.

Осыдан бір жыл бұрын Сағынғали Сейітовтің 100 жылдық мерейтойы республикалық деңгейде кеңінен аталып өткені көпшілікке белгілі.

Осынау атаулы датаның қарсаңында ақынның аталас туысы Сейфолла Құмарұлымен тілдескен болатынбыз. Сейфолла ағамыз да Сағынғали ақынның кіндік қаны тамған осы күнгі Ақжайық ауданы Қурайлысай ауылдық округі аумағындағы Қандық көлі маңында дүниеге келіпті. Ол «Сағынғали ағамыз он жылдық мектепті Қаратөбе ауданының Егіндікөл ауылынан бітірген. Әкесі Дүйсенғали сол ауылдың мектебінде сабақ берген Ленин орденді мұғалім болды. Ағамыз «Айлы түн» деген өлеңімді Егіндікөл ауылындағы мөлдір бұлақты есіме алып жаздым» деп айтып отырушы еді, жарықтық» деген кезде, мен елең ете қалдым. Өйткені Егіндікөл – менің туған жерім.

Сағынғали Сейітовтің Алматыда тұратын ағайыны Амангелді Еркінғалиевке хабарласқан бір сәтімде оған «Айлы түн» өлеңінің тарихына қатысты Сейфолла Құмарұлы баяндаған мәліметті әңгімеледім. Амангелді ағамыз: «Иә, білемін. Бірде күз айында кешкілік Асхат екеуміз шежіре сұрап, Сағынғали атаға барғанбыз. Сонда бұл әңгімені атамыздың өз аузынан естігенбіз» демесі бар ма?! Асхат деп тұрғаны – бүгінде М. Әуезов атындағы Қазақ Мемлекеттік академиялық драма театрының директоры Асхат Маемиров. Асхат Максимұлына телефон шалып едім, айтылған әңгімені ол да растады.

— Егіндікөл, аяулы бір жерімсің,

Ет жүрегім сенен неге жерінсін?

Елемеуге, ескермеуге қақым жоқ,

Еңсең биік – өлкемізге көрінсін.

Егіндікөл, көзіме ерте шалындың,

Менің ерке, бұла жігіт шағымның

Біразы өтті құшағыңда бұлықсып,

Ұшқынындай алаулаған жалынның,  – демейтін бе еді Сағынғали ақын өзінің «Жолдас уақыт» атты таңдамалысына енген «Егіндікөл» атты өлеңінде? Содан не керек, «Айлы түннің» қалай дүниеге келгенін сұрап, әннің авторы Донеділ  Қажымовқа  хабарластым.

– Бұл өлеңді Сағынғали Сейітов ағамыздың «Жолдас уақыт» атты жыр жинағынан көріп, «Апыр-ау, мына өлең әнге сұранып тұр ғой» деп ойладым. Қателеспесем, 1985 жыл болуы керек. Менің бірер ән шығарған кезім болатын. Содан дереу фортепианоға отырдым да, әуен тере бастадым. Әп дегеннен әдемі әуен келе бастағандай болды. Тағы бірнеше қайталап, кей жерлерін өзгертіп көріп дегендей, шығармашылық шақта отырғанымда, асүйден шайға шақырған дауыс естілді. Оның үстіне үйге бір жолдасымыздың зайыбы келіп қалған еді. Жұмысты үзе тұруға тура келді. Ойымда нотаға түсірілмеген әуенді ұмытып қаламын ба деген қорқыныш бар еді. Құдайға шүкір, көп уақыт өтпей, нотаға да түсіріп үлгердім. Осылайша «Айлы түн» әні дүниеге келді.

Ән ел арасына, әсіресе, жастар ішіне тез таралып кетті. Сағынғали аға 70 жылдығына байланысты елге келген кезінде оны әр жердегі кездесулерде осы әнмен қарсылапты. Кейін Алматыға барған сапарларымда үйінде болғанымда ақсақал ағамыз осы әнді бірнеше қайтара айтқызып, жібермеуші еді, – деді композитор.

Елімізге танымал әнші Нұрлан Өнербаевтың осы «Айлы түн» әнін гитарамен шырқаған жазбасы ғаламторды шарлап жүр. Орал қаласына келген бір сапарында әншімен жүздесіп, аталмыш ән жайында әңгімелесудің сәті түскен  еді.

– Сексенінші жылдардың соңы әлде тоқсаныншы жылдардың басы ма екен, Орал қаласына келіп, жеке концертімді қойдым. Оның алдында да «Тамаша» ойын-сауық бағдарламасымен, театр гастролімен Ақ Жайыққа бірнеше рет сапарлаған едім. Донеділ екеуміздің жақын араласуымыз, шығармашылық байланысымыз сол кездерде қалыптасқан болатын. Донеділдің шығарған әндерін өз орындауынан тыңдаған кезімде «Айлы түні» көңіліме ерекше ұнады. Өйткені сол кезде репертуарыма таңдап, жинақтап жүрген әндерімнің табиғатына, жанрына келетін ән еді. Бірақ мен бұл әнді репертуарыма бірден қосқаным жоқ. Менің қоржынымда біраз уақыт жатып қалды. Содан тоқсаныншы жылдардың аяғына таман бір концертте «Айлы түнді» орындадым. Уақыт өткен сайын адамның қалыптасуына байланысты өмірге деген көзқарасы өзгеретіні сияқты, репертуар да өзгереді ғой. Кейінгі кезде орындайтын әндерімнің табиғаты да басқаша. Бұрынғы лирика, махаббат әндерін орындауды сиреттім. Ал «Айлы түн» әнінің әуезі көңіліме әлі күнге дейін ұнайды, – дейді әнші Нұрлан Өнербаев.

Жалпы, «Айлы түн» өлеңінің жазылу тарихының өзі аса қызық. Ол жайында Қадыр Мырза Әли атындағы мәдениет және өнер орталығында Сағынғали Сейітовтің 100 жылдығына орай өткен салтанатты шарада кешке құрметті қонақ ретінде қатысқан белгілі композитор, өнер зерттеушісі Ілия Жақанов әңгімелеген еді. Жуырда композиторға арнайы хабарласып, сол әңгімені кеңірек баян-дауын  өтіндік.

– «Айлы түн» өлеңі «Нұрланып менің-дағы туар айым» атты романсыма жазылған мәтін болатын. Бұл романс 1958 жылы шықты. Бірақ сөзінің сәті түспей жүрген кез еді. Талай ақынның ішінен осы романстың мағынасын терең түсінген Сағынғали Сейітов болды. Өзімнің көкейімдегі ойымды дөп басып, нағыз романс дерлік терең ойлы, мазмұнды өлең жазып берді. Кейін ол романс Ермек Серкебаевтай ұлы әншінің орындауында біраз жерді шарлады. Қытайдағы, Моңғолиядағы, сондай-ақ өзіміздің Алматыдағы бүкіл тенор және баритон дауысты әншілердің сүйіп айтатын әні болды. Бүгінгі таңда бұл туындыны қазіргінің «Серкебаевы» – Сүндет Байғожин репертуарына енгізіп, орындап  жүр.

…1956-57 жылдардың шамасы, С. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетінде оқитын студент кезім болатын. Мұхтар Әуезов бізге Абайтану сабағынан дәріс оқыды. Дәрісінде «Абай жолы» романына кірген, кірмеген жағдайларды әңгімелейді. Біз беріле тыңдаймыз, ал Мұхаң сондай балбырап, рахаттанып, соның бәрін өзі көріп отырғандай, оқиғаның ішінде жүргендей қылып баяндайды. Оның дәрістерінен ерекше әсерленгенім сонша, «Салтанат» деген ән шығарған едім, Қадыр Мырзалиев сөзін жазды (Салтанат – «Абай жолындағы» кейіпкер). Енді Тоғжанның хикаяларын тыңдағанымда сол бір әсерге қайтадан ендім. Сөйтіп, романс туды. Абайдың «Жарқ етпес қара көңілім не қылса да» деген өлеңі сол романсқа келді де тұрды. Ол кезде бұл өлеңге Сыдық Мұхамеджановтың тамаша романсы жазылғанын білмейтінмін. Бір күні Ермек Серкебаевтың «Жарқ етпес қара көңілімді» баритон дауысымен шырқап тұрғанын көргенде ғана бір білдім.

Арада біраз жыл өтіп, менің романсым жарыққа шықпай, жата берді. 1963 жылы телевидениедегі жастар редакциясында редактор болып қызмет істейтінмін. Бірде жұмысыма Қуандық Шаңғытбаев бастап, Тұманбай, Сағи, Қадыр – төрт ақын келді. Олар өлеңдерін оқыды, біз эфирден бердік. Осы жолы романсыма лайықты мәтін керек екенін айтып, ақындарға қолқа салдым. Қуандық Шаңғытбаев романс мазмұнына келетін өлеңін Сыдық Мұхамеджановқа бергенін, онымен достығын, шығармашылық байланыста жұмыс жасап  жатқанын, бұл тақырыпқа қайталап жаза алмайтынын алға тартып, «Анау үш ақынның біреуіне жаздыр» деді. Қадыр: «Бұл романстың мағынасы терең, оған «Жарқ етпестей» сөз жазу өте қиын», – деді. Сағи жазып көріп еді, мағынасы мүлде басқаша болып шықты. Ал Тұманбай күліп: «Ойбай, Ілия, сенің романстарыңа сөз жазу қиын. Сенен қорқуға болады. Өйткені әннің сөзін өзің жазасың. Сондықтан біздің жазғанымыз дәл келмей қалады» – деді.

Ақан сері тақырыбын зерттеп, Қазақ КСР ғылым академиясының қолжазба қоры кітапханасына барып жүретінмін. Бірде академияның алдындағы Шоқан Уәлиханов ескерткішінің қасында отыр едім, «Ілияжаным, айналайын» деп елпектеп Сағынғали Сейітов келіп қалды. Шыңғыс Айтматовтың сөзіне жазылған «Даниярдың әні» деген шығармама жоғары баға берді. Сосын «Сенің әндерің лирикалық, көбінесе романс. Жеңілтек емес. Сондай еркін, созғанда ұшы-қиыры жоқ, кете береді. Бір романсыңа сөз жазсам, шіркін!» деген еді.

Кейін Сағынғали ағамен Жазушылар одағында тағы кездестім. Сағынғали ағаның ішкі мәдениеті жібектей сызылған, жұмсақ сөйлейтін, сондай жақсы адам еді. «Ілияжан, анау екінші этажда фойеде қара пианино тұр. Бұрынғы шығарған әндерің болса, ойнашы, мен ырғағын алып көрейін» деді. Мен басқа әндерімді емес, тура жаңағы романсымды ойнадым. Сағынғали аға тебіреніп тұрып, «Апырай, бұл қандай романс?» деді. Мен Тоғжанның хикаяларын айтып едім, бірден құптап, «Мен өлшемін білдім, осыған енді сөз жазып көрсем қайтеді?» деді. Содан көп кешікпей, жазған мәтінін телефон арқылы оқып беріп еді, мен ешбір жерінен мін таппадым. Қадыр да, Тұманбай да романсқа осындай сөз жазылғанын білгенде Сағынғалиға таңғалып, «Сол кісінің жазғаны дұрыс болған, бізден бұлай шығар ма еді, шықпас па еді» деді. Осы оқиғаны Сыдыққа айтып бергенде: «Қандай ғажап… бір құдіретті Абай қандай дүниелер туғызып жатыр… Сен мені сыйлаған боларсың, жассың ғой, әлде жасқандың ба екен? Бірақ бір мәтінге бірнеше әуен жазыла беретін еді ғой» деді. Кейінгілер маған қозғау салған осынау тарихты білмейді. Сондықтан олар үшін «Айлы түн» жай ғана поэтикалық мәтін болса, мен үшін ол – тебіреніске толы дүние, – деді Ілия Жақанов.

*  *  *

– Егіндікөл таулы, белесті жер ме? – деп сұрайды Ілия аға менен.

– Ауыл ішіндегі жер астынан жарып шығатын бұлақ, ойпаңға қарай ағып барып, бір шақырымға жетер-жетпес жерде көлденеңнен көсіліп жатқан көлге құяды. Көлдің арғы беті әннің сөзінде айтылатындай, адырлы шағылға ұласады, – деймін мен.

Ал бұлақ көзінен солтүстікке қарай бірер шақырым жерде атақты Құныскерей үңгірі орналасқан Мессайдың биіктеп, қыраттанып бітетін арғы қабағы білеуленіп, алыстан көз тартады. Терең аңғарлы сайдың түбінде қалың қараған өседі. Бір тұстары жайпақ, мал жайылымына қолайлы жазық болып келсе, енді бір тұсы тастақты тау шатқалының табиғатын көз алдыңа алып келгендей. Мұхтар Әуезовтің «Қараш-Қараш оқиғасын» оқығанда Бақтығұлдың Жарасбай болысты аңдып жататын жықпылдары, Абайдың «Ауылдың жаны терең сай» деп келетін өлеңі тура осы Мессайға қатысты айтылғандай көрінуші еді бала күнімде. Шәкәрім қажының қолына бүркіт ұстап түскен суретіндегідей пейзажды да дәл осы сайдың ішінен кездестіруге болады. Ал сонау әріректе, Аққұмның етегінде орналасқан Қаратал орманы «Қаралы сұлудың» айлы түнде барып қалатын бұлбұлы сайраған әсем тоғайын еріксіз еске түсірмей ме?! Тоғайдың бергі бетімен ағатын мөлдір, тұнық Қалдығайтының анабір жылдардағы асаулық танытып,  гүрілдеп  тасығанын  айт!..

Ұлы Мұхтар Әуезов айтқан Абай мен Тоғжан махаббаты туралы әңгіменің әсері жас композитор Ілияны ғашықтық тақырыбында романс жазсам деген зор толғанысқа жетелегенін, ақырында менің туған ауылымдағы айнадай жарқырап ағып жататын мөлдір бұлақтың романс сөзіне арқау болғанын ойласам, көкірегімді бір ғажап сезім кернейді…

Нұртас   НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»

АЙЛЫ  ТҮН

Сөзі: Сағынғали Сейітовтікі

Айлы түн, айна бұлақ сылдыраған,

Адырлар қарауытып бұлдыраған.

Сен тұрдың батып ойға, мен іздедім,

Қайда деп күміс күлкің сыңғыраған.

Айлы түн, есіп самал манаураған,

Ақ жүзің албыраған, алаулаған.

Қайтейін бәрінен де ауыр болды

Соңғы рет дидарыңа қарау маған.

Басқадан бақыт таптың, құралайым,

Нұрланып тұра берсін туған айың.

Аман бол, жақсы жар бол сүйгеніңе,

Ол менше сүйе ме деп сұрамайын.


Жайық Қараөзенге күзде қосылмақ

Күні: , 195 рет оқылды

Жуырда  облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов  Қазталов  ауданындағы  бірқатар  құрылыс  жобасының  жүзеге  асырылу  барысымен  танысты.

Алтай Сейдірұлы алдымен Чапаев – Жалпақтал – Қазталов – РФ шекарасы жолының 157-192-шақырымдары аралығындағы күрделі жөндеу жұмыстарының басында болды.

– Биылғы жоспарға сай жолдың 5,2 шақырым болатын бөлігі жөнделуде. Қазір асфальт-бетон қоспасын төсеу жұмыстары атқарылып жатыр. Жоспарлы жұмысты 15 қазанға дейін толық бітірмекшіміз, – дейді жоба жетекшісі Егор  Тэн.

– Жол құрылысына қажетті инертті материалдардың барлығын қыс мезгілінде дайындап қойып, келесі жылы ерте көктемде жұмыс басталып кетуі керек. Жол жөндеу жұмыстары үш жылдың ішінде Бөкей ордасы ауданына жетуі тиіс. Күзгі ауа райы қай уақытқа дейін мүмкіндік берсе, сол уақытқа дейін жұмысты жалғастырыңыздар. Өйткені жоба бойынша үш жыл болғанымен, жеделдетіп екі жылдың ішінде, мерзімінен бұрын аяқтауымыз керек. Оған қажетті қаржы тиісті деңгейде бөлінеді. Қазіргі таңда бұл бағыттағы жұмыстарға 5 млрд. теңге бөлінді. Қосымша қаражат тағы бөлінбек. Елбасымыз кешегі Жолдауында да ішкі жолдарды жөндеуге мән беру керектігін айтты, – деді облыс әкімі құрылыс  жетекшілеріне.

Аталмыш жол жөндеу жұмыстары арқылы жергілікті тұрғындардан 22 адам жұмыспен қамтылған. Құрылыс мердігері – «UNISERV» ЖШС. Құрылыстың жалпы мерзімі 31 айға жоспарланған болса, 2018 жылы осы бағыттағы жұмыстарды жүзеге асыруға республикалық бюджеттен  998 млн.  теңге  бөлінген.

Мұнан кейін облыс басшысы Жаңажол және Жалпақтал ауылдарына кіреберістегі 7,8 шақырымды құрайтын аутомобиль жолын күрделі жөндеу жұмыстарымен танысты. Бұл туралы осы құрылыстың бас мердігері – «Айдана» ЖШС-ның директоры, облыстық мәслихат депутаты Аветик Амирханян баяндады. Оның айтуынша, жөндеу жұмыстарының жүргізілу қарқыны жоспардан бір жарым шақырым алда келеді. Жергілікті бюджеттен қаржыландырылған жобаның құны – 691 млн. теңге. Жоба аясында ауыл көшелеріне жаяу жүргінші жолдары да салынған. Құрылыстың қалған аз ғана бөлігі келер жылы толықтай аяқталмақ. Бұл құрылысқа да жергілікті тұрғындардан еңбек биржасы арқылы  30 адам  жұмысқа  тартылған.

Облыс әкімі сондай-ақ Жалпақтал ауылындағы 12 пәтерлік екі қабатты тұрғын үй құрылысында да болды. Жоба облыстық бюджеттен қаржыландырылған, 112 млн. теңгені құрайды. Пәтерлердің жалпы аумағы 730 шаршы метрді құраса, ондағы пәтер саны – 12. Құрылыс мердігері –  «Эврика» ЖШС-ның басшысы Олег Тетероның айтуынша, құрылыс мерзімінен ертелеу, алдағы қараша айының жиырмасына дейін толықтай аяқталмақ.

Алтай Сейдірұлы осы сапарда Ақпәтер ауылдық округі аумағындағы Орал – Көшім жүйесінен бассейнаралық суды тасымалдау үшін Киров – Шежін каналын қайта құру жұмыстарының барысын тексерді. Ресей Федерациясынан келетін суға тәуелділікті азайтуды мақсат еткен бұл жобаны жүзеге асыру үшін былтыр республикалық бюджеттен 1 967,98 млн. теңге, ал биыл 323,125 млн. теңге қаражат бөлінген. Жобаның жалпы сметалық құны 2 401,726 млн. теңгені құрайды. Канал маңын қоныстанған 2 мың адам жоспар бойынша осы жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілетін құрылыстың игілігін көрмекші.

– Елбасының ирригациялық құрылымдарды қалпына келтіру жөніндегі тапсырмасына сәйкес, Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірге ұзындығы 180 шақырымды құрайтын осы каналдың құрылысын жүргізудеміз. Бұл канал облысымыздың оңтүстік аймақтарында орналасқан төрт ауданның аумағынан өтеді. Сонда канал бойындағы 130 мың гектар жер суланып, 22 тоған болады. Олардың әрқайсысы 10 мың шаршы метр аумақты қамтымақ. Сонда шаруа қожалықтарына малдарын суаруға және егінді жерлерді суландыруға мүмкіндік туады. Суармалы жерлерден жем-шөп дайындауға да жағдай жасалмақ. Бұл құрылыстың ең қиын үшінші кезеңі қараша айында толық аяқталады. Үшінші кезең жұмысының ұзындығы 68 шақырымды құрайды. Бұған мемлекеттік бюджеттен 1 млрд. 200 млн. теңгеден астам қаражат жұмсалды. Үшінші кезең жұмысының қиын болып есептелетін себебі – бұл жерден жоғары қысымды газ құбыры өтеді. Құрылыс қараша айында толықтай аяқталған кезде Жайық өзені мен Қараөзенді қосатын боламыз, 30 млн.-нан астам текше метр су аламыз. Ең бастысы, шаруа қожалықтарына, сонымен бірге канал бойын қоныстанған төрт ауданның елді мекендеріне су келеді. Бұл – халық игілігі үшін, ауыл шаруашылығын дамыту үшін қолға алынған үлкен жоба, – дейді облыс әкімі Алтай Көлгінов.

Мердігер мекеме – «Қазсушар» РМК облыстық филиалы директорының орынбасары Төлеген Ғұмаровтың айтуынша, құрылыс  жұмыстарының соңғы кезеңінің жалпы ұзындығы 68 шақырым болса, бүгінгі таңда бұл бөліктегі жұмыс толық дерлік аяқталды деуге болады. Қазіргі кезде судың  газ құбырының астымен өтетін тұсын жасау жұмыстары ғана қалған. Каналды қазу жұмыстарына барлығы алпыс шақты адамнан тұратын алты бригада жұмылдырылған. Нысан қараша айының аяғына дейін пайдалануға берілмек.

Қазталов ауданының құрметті азаматы Кәрім Өтеғұлов осыдан бірнеше жыл бұрын Ақпәтер ауылынан өз қаражатына музей ашқан болатын. Облыс әкімі аталмыш музейді кеңіту бағытында қолға алынған құрылыс жұмыстарының барысымен де танысты.

Алтай Сейдірұлы сапар соңында Талдыапан, Сарықұдық, Қайшақұдық және Қособа ауылдарын сумен қамту жобасын іске қосу салтанатты шарасына қатысты. «Батысгазстрой» ЖШС мердігерлік еткен бұл жобаның құны 840,518 млн. теңгені құраған. Құрылыс республикалық және облыстық бюджет көздерінен қаржыландырылған.

– Қазіргі таңда Жалпақтал ауылында тұрғын үй құрылысы жүргізіліп, Қазталовтағы төрт елді мекенге газ келуде. Жалпы, биыл осы ауданның 13 елді мекенін газбен қамту жұмысын бастадық.

Жаңажол ауылында жол салынуда, Жалпақталдан Қазталовқа қарай күрежолдың құрылысы жүруде. Киров – Шежін каналын салу жұмыстары бітуге аз ғана қалды. Мұның бәрі – Елбасымыздың қабылдаған бағдарламалары аясында тұрғындардың өмір сапасын арттыру бағытында атқарылып жатқан істер. Бүгін осы жұмыстардың жүзеге асырылу барысымен таныстық.

Екі жылдың ішінде біздің өңірде екі мың шақырым су құбыры тартылып, 110 елді мекенге  су жеткізілген екен. Енді, міне, осындай қуанышты күнге өздеріңіз де жетіп отырсыздар. Келесі жылы тағы елу елді мекенді сумен қамтымақпыз.

Биыл халқы үшін атқарып жатқан игі істері жағынан Қазталов ауданының азаматтары алғы шепте тұр. Жергілікті кәсіпкер азаматтар 700 мың теңгеге жарық тартқан екен. Ауылдың кіреберісіне «Талдыапан» деген жазуды да келістіріп орнатыпты. Ақпәтерде ағайынды Мұрат пен Самат медпункт салуда. Бұл орайда туған жері Сарықұдыққа өз қаражатына медпункт салып берген Нұрлыбай Жолдыбаев жақсы үлгі көрсетті, – деген Алтай Көлгінов құрылысқа қажетті материалдардың барлығы жергілікті зауыттарда өндірілгенін айтып, сумен қамту жобасын жүзеге асырған мердігер компанияға алғысын білдірді. Ол барлық жерде де тұрғындармен кездесу сәтінде мемлекеттік бағдарламалардың ауылды дамытуға беретін мүмкіндіктері, Елбасының жаңа Жолдауында айтылған басым бағыттар, осы орайда алда өңіріміз бойынша қолға алынатын нақты істер туралы жан-жақты баяндады.

Нұртас  НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


Жолдау жүктеген міндеттерді талқылады

Күні: , 38 рет оқылды

Кеше облыстық мәслихаттың үлкен залында облыс активінің жиыны өтті. Күн тәртібінде Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Қазақстан халқына Жолдауын түсіндіру және іске асыру шаралары қарастырылды.

Облыс әкімі Алтай Көлгінов төрағалық еткен жиынға облыстық мәслихат депутаттары, қала және аудан әкімдері, құқық қорғау саласы мен кәсіпорындардың, ауыл шаруашылығы құрылымдарының басшылары, ардагерлер, саяси партиялардың өкілдері, білім, денсаулық сақтау саласының қызметкерлері және жастар қатысты.

Облыс әкімі күн тәртібіне байланысты баяндама жасады.

– Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына арналған «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» атты Жолдауы – бұған дейін жүзеге асырылып келген стратегиялық құжаттардың заңды жалғасы. Және еліміздің, өңіріміздің дамуына тың серпін беретін Жолдау болды. Елбасы Үкіметке 2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап ең төменгі жалақыны 1,5 есе, яғни 28 мыңнан 42 мыңға дейін өсіруді тапсырды. Біздің өңірде экономиканың барлық саласы бойынша жұмыс істейтін 60 мыңнан астам қызметкердің жалақысы орта есеппен 35 пайызға өседі. Уческелік медицина қызметкерлері үшін де жағымды жаңалық бар. 1 100-ден астам дәрігер мен медбикелердің айлықтарына 20 пайыз қосымша қаражат қосылатын болды. Облысымыздағы мектепке дейінгі білім беру мекемелерінің 3 829 тәрбиешісі мен қызметкерлерінің жалақылары өседі.

Елбасының тапсырмасына сәйкес өңірдегі ирригациялық құрылымдар жүйесін жаңарту жұмыстарының нәтижесінде жаңа мүмкіндіктер ашылды. Төрт ірі жоба жүзеге асырылып, суармалы жерлер 70 мың гектарға дейін кеңейе түсті. Нәтижесінде мал шаруашылығымен айналысатын қожалықтар көбейе бастады. Шаруа қожалықтарының саны 2017 жылы 5 мыңның үстінде болса, биыл 6 500-ден асты.

Игерілмеген жерлерді қайтару қарқынды жүруде. Бүгінгі таңда 1 млн. га жер мемлекет меншігіне қайтарылды. Оның жартысы іскер азаматтарға қайта берілді. Бұл жұмыстар одан әрі жалғасады. Қолынан іс келетін азаматтарға жер беріледі. Жерді қазірдің өзінде электронды түрде бөлу тәжірибеге енгізілді. Цифрландыру аясында біз ашықтықты қамтамасыз етудеміз.

«Мектепке дейінгі білім беру сапасын түбегейлі жақсарту керек» деп Елбасы өз Жолдауында атап өтті. Біздің өңірде жеке балабақшалардың саны 24-тен 52-ге дейін көбейіп, 3 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі біліммен қамту 100 пайызды құрады. Қаладағы балабақша кезегі толықтай электронды кезек жүйесіне көшірілді. Жыл соңына дейін барлық аудан орталығы осы жүйеге көшеді. Мемлекет басшысының тапсырғаны – ендігі кезекте балабақшалардың ішкі контентін байытуымыз қажет. Балабақшаларды бейнекамералармен жабдықтап, кез келген ата-ана смартфон арқылы өз баласының тобындағы жағдайды тікелей көрсетілім арқылы бақылау мүмкіндігі болуы қажет. Яғни ата-аналар тарапынан қоғамдық бақылауды күшейтеміз.

Назарбаев зияткерлік мектептерінің оқыту жүйесі мен әдістемесі мемлекеттік мектептер үшін бірыңғай стандарт болуы тиістігі тағы да айтылды. Бұл жұмыстармен жүйелі түрде айналысып келеміз. Ендігі кезекте біздің бетке ұстар жоғары оқу орындарымыз да Назарбаев университетінің білім беру жүйесіне бейімделе бастауы керек. Ол үшін университет ұстаздарын арнайы тағылымдамалардан өткізу жоспарлануда. Ең бастысы, ұстаздардың мерекесі қарсаңында мұғалімдердің мәртебесін көтеру туралы тапсырма бергенін барлығымыз да ықыласпен қабылдадық. Мұғалімдер ретсіз тексерістер мен қағазбастылықтан арылып, арнайы заңмен қорғалатын болды. Елбасымыз атап өткендей, мұғалімнің негізгі міндеті  балаға  білім  беру  болмақ.

Келесі жылдан бастап өңіріміздегі 2,5 мың мемлекеттік қызметкердің жалақысы өсетін болады. Біз мемлекеттік құрылымдардың ашық болуын басшылыққа алып келеміз. Жылына төрт мәрте «Ашық әкімдік» шарасы өткізіледі. Тұрғындармен тікелей байланысты нығайтатын бұл шара тұрақты түрде жалғаса бермек. Қазірдің өзінде біздің өңірде тұрғындарға мемлекеттік қызмет түрлерінің 70 пайызы электронды түрде көрсетіледі. 2019 жылы «Цифрлы Қазақстан» бағдарламасы аясында көрсетілетін қызметтердің 80 пайызын электронды түрге көшіретін боламыз.

Елбасы келесі жылды Жастар жылы деп жариялауды ұсынды. Бизнес бастағысы келетін жастарға арнайы оқытулар, жеңілдікпен несие алу жағын қарастырамыз. Жастар жылы арзан флешмобтармен көмкерілмей, мазмұнды да мағыналы жыл ретінде аталып өтуі керек.

Біздің алдымызға зор міндеттер қойылды. Атқаратын жұмыстарымыз өте ауқымды. Жолдаудан туындайтын міндеттерді атқаруда өңір тұрғындарымен бірлескен жұмыс жоспарларын құруымыз қажет. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» дегендей, өршіл мақсаттарға жетелейтін жолда ынтымақтаса жұмыс істеуге шақырамын, – деді  облыс  әкімі  өз  баяндамасында.

Ол сондай-ақ өңіріміздегі тауар экспорттайтын ірі кәсіпорындардың жұмысы жайында және Президент тарапынан алдағы уақытта да өңдеу өнеркәсібі саласына зор қолдау-көмек жалғасатынын айтты. «Бизнестің жол картасы» және кәсіпкерліктің тұрақты дамуына әкелетін мемлекеттік бағдарламалар, кәсіпкерлерге көрсетілетін жеңілдіктер, медициналық қызметті жақсарту, бұқаралық спортты дамыту бағытында атқарылған істер жайында баяндады. Сондай-ақ мемлекеттік бағдарламалар аясында тұрғындарды пәтермен қамту жұмыстары әрі  қарай  жалғаса  беретіні  айтылды.

«Стройкомбинат» ЖШС директоры Бақытжан Нұрбаев, Орал қаласындағы №17 ОЖББМ директоры Тамара Рудич, «Сәбит» шаруа қожалығының басшысы Ерболат Құрманғалиев, жас кәсіпкер Саян Баетов сөз алып, Жолдаудан алған әсерлерімен және аталмыш құжатта көрсетілген бағыттар бойынша болашақта атқаратын нақты ісжоспарларымен бөлісті. Олар шаруашылықтың барлық саласына жаңа технологияны енгізу бағытына көбірек тоқталды. Мәселен, «Стройкомбинат» ЖШС директоры Бақытжан Нұрбаев алдағы жылдың қаңтар айынан бастап Жолдауға сай компания қызметкерлерінің жалақысы өсетінін айтты. Ол өндіріске жаңа технологияны батыл енгізіп, еңбек өнімділігін еселей түскендерін, өңірдегі темірбетон резервуарларының 90 пайызын өзі басқаратын компания шығаратынын мәлімдеді. Аталмыш компания жылына 2 млрд. теңгенің өнімін өндіріп, ел қазынасына 200 млн. теңге салық түсімін құяды. «Өңірдегі жол құрылысының дамуы, «7-20-25» мемлекеттік бағдарламасы біздің компанияның жүйелі тапсырыс алып, қалыпты жұмыс істеуіне мүмкіндік беруде», – дейді  Бақытжан  Нұрбаев.

«Медициналық орталық» ЖШС директоры Рафхат Истаев облыстың медқызметкерлері атынан Елбасы Жолдауынан туындайтын міндеттерді жүзеге асыруға дайын екендерін айтты. Учаскелік дәрігерлер мен медбикелер жалақысының өсуі, қағазбастылықтан арылу – дәрігерлердің көптен күткен жаңалығы. Оның айтуынша, бүгінгі таңда медициналық мекемелер жаңа заманғы озық құрал-жабдықтармен қамтылуда. Медицина қызметкерлері кәсіби біліктіліктерін заманға сай шыңдап, тұрғындардың денсаулығын жақсартуға  аянбай  қызмет  етуі  тиіс.

– Мен бөкейордалық жас кәсіпкермін, жасым отызда. 12 жыл бойы ел аралап оқып, ақпараттық технологиялар саласында жұмыс істедім. Осыдан екі жыл бұрын ауылға оралып, әкемнің шаруашылығына көмектесудемін. Жеке кәсіпкер ретінде тіркеліп, қазіргі таңда өз өңірімде мал шаруашылығындағы консалтинг қызметінің негізін қалап жүрмін. Консалтинг – шаруашылықтағы қайталанып келетін жұмыстарды автоматтандыру және олардың тиімділігін арттыру. Мысалы, әкемнің шаруашылығындағы қойларға ескі телефонды GPS құрылғы етіп, қазіргі күнге дейін қойды телефонмен бағып жүрміз, енді біздің жүз қойға қойшының қажеті жоқ. Сонымен қатар  мініс аттары мен сауын жылқыларды солай телефон арқылы қарап, үйге айдап алып келіп жүрміз. Елбасы Жолдауында атап өтілгендей, «Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасының мерзімін ұзартып, жылына қосымша 30 млрд. теңге бөлінуі кәсіпкерлердің мүмкіндігін одан әрі күшейтетіні анық,  – дейді жас кәсіпкер Саян Баетов.

Жиын қорытындысында Жолдау жүктеген міндеттерді жүзеге асыру бағытындағы  қарар  қабылданды.

Нұртас НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал өңірі»


«Алаш дәрігерлері»

Күні: , 31 рет оқылды

Орал қаласындағы «Рухани жаңғыру» музейінде Батыс Алашорданың 100 жылдығына орай «Алаш дәрігерлері» атты көрме және дөңгелек үстел өтті.

Шара мақсаты ұлттық идея көтеріп, тұңғыш партия, үкімет құрып, мемлекетіміздің алғы шартын жасаған алаш қайраткерлері, дәрігерлер – Халел Досмұхамедов, Ахмет Мәметов, Бақтығали Бисенов, Иса Қашқынбаев туралы тарихи жәдігерлер, архивтік құжаттармен жас ұрпақты таныстыру болды.

Дөңгелек үстелде алаштанушылар Дәметкен Сүлейменова, Самат Құрманалин студенттерге Алашорда тарихы, оның жекелеген тұлғаларының ерлігі, ұлтжандылығы туралы әңгімеледі. Ж. Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледжінің студенттері тақырыпқа сай қара сөз және өздері шығарған өлеңдерін оқыса, БҚИТУ-дағы тарих мамандығының студенттері  алаш дәрігерлері туралы баяндама жасады. Петербургтегі әскери-медициналық академияны алтын медальмен бітірген, оған дейін дауасы табылмаған оба ауруына ем тауып, медицинаға жаңалық енгізген Халел Досмұхамедовтың, сондай-ақ өзге де алаштық  дәрігерлердің  айрықша еңбектері туралы айтылды.

— Алаш тарихы тәуелсіздік алғалы бері ғылым, тарих, әдебиеттану тұрғысынан біраз зерттелгенімен, аталмыш идея саяси өмірге дендеп ене қойған жоқ еді. Соңғы кездерде, әсіресе, Алашорданың 100 жылдығына қатысты шаралар арқылы осынау өзекті тақырып жиі көтеріле бастады. Жалпы, Алаш қозғалысын жаңа бір сапалық  деңгейге көтерілген Ұлт-азаттық қозғалыс деп айтуға болады. Сол кезеңде әлемдегі бірқатар елдерде, атап айтқанда Қытайда, Үндістанда, Африкада, Азияның көптеген елдерінде, Түркияда да азаттық қозғалыстары жүріп жатты. Қазақстандағы азаттық қозғалыс солардың бірде бірінен кем түскен жоқ. Тіпті олардан артық болды деуге  болады. Оған бір мысал – Мұстафа Кемал Ататүріктің жұмыс үстелінің үстінде Міржақып Дулатовтың «Оян, қазақ» атты кітабы жатқан. Ол Дулатовты ұстазым деп есептеген екен. Ататүрік «Оян, қазақты» түрікшеге аудартып, таратқан, — деген Самат Бақытжанұлы алаштықтардың дәрігер, заңгер, өзге де мамандықтарды таңдаудағы айқын мақсаттары, халыққа қызмет қылудағы жанкештіліктері, Алашорда үкіметінің аймақтық ерекшелікке байланысты бірнеше бөлімдерге бөлінуінің тарихи, саяси астарлары, сондай-ақ шараны ұйымдастырушылардың сауалдарына орай бүгінгі таңдағы ұлттық идеологияның сипаты туралы келелі әңгіме өрбітті.

Нұртас    НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


Діни ахуал тұрақты

Күні: , 48 рет оқылды

Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында «Өңірдегі діни ахуал және халықтың діни сауатын арттыру шаралары» тақырыбында баспасөз мәслихаты өтті.

БҚО дін істері басқармасы басшысының міндетін уақытша атқарушы Азамат Төлепов аталмыш тақырып аясында баяндама жасап, журналистердің қойған сауалдарына жауап берді.

Азамат Нұғманұлының айтуынша, қазіргі таңда облыс аумағындағы діни ахуал тұрақты. Бүгінде Батыс Қазақстан облысында 9 конфессияны құрайтын 78 діни субъект қызмет етсе, оның 46-сы – Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының филиалдары. 19 православ шіркеуі, бір буддистік, бір католиктік, 11 протестанттық діни бірлестік бар. Діни бірлестіктердің саны өткен жылдармен салыстырғанда, дәстүрлі діни конфессиялар есебінен артқан. Облыс бойынша тіркелген 77 діни ғимарат бар.

Діни бірлестіктердің басым бөлігі (24 ДБ) Орал қаласында орналасқан. Облыс аумағында діни әдебиеттерді және діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды таратуға арналған 16 арнайы стационарлық орын (Орал қаласында – 3, аудандарда – 13) белгіленген. 2018 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша алыс және жақын шетелден келген 5 миссионер бар (Египет Араб Республикасынан – 1, Украина Республикасынан – 1, Польша Республикасынан – 3). Олардың бәрі де есептік тіркеуден өткен.

Қазіргі таңда радикалды діни идеологияның таралуына тосқауыл бола алатын білікті теолог мамандарды, соның ішінде имамдарды даярлау қажеттілігі жоғары.

Өңірді білікті кадрлармен толықтыру мақсатында жыл сайын «Нұр-Мүбәрак» Египет ислам мәдениеті университетіне оқуға түсуге ниетті талапкерлердің санын арттыруға бағытталған шаралар қолға алынуда. 2018-2019 оқу жылына өңірімізден аталмыш оқу орнына түсуге 25 адам ниет білдіріп, оның 16-сы мемлекеттік грантты ұтып алса, алтауы БҚО әкімдігінің қолдауымен жергілікті бюджет есебінен исламтану мамандығы бойынша бөлінген грантты иеленген. Қазіргі таңда облыс бойынша «Нұр-Мүбәрак» Египет ислам мәдениеті университетінде өңіріміздің 32 азаматы (2014 ж. – 1, 2015 ж. – 8, 2016 ж. – 13, 2017 ж. – 19, 2018 ж. – 22) білім алуда. Облысымыздан 62 адам еліміздегі медреселерде оқуда. Соның ішінде, «Орал медресесі» колледжінде БҚО аумағынан келген 17 шәкірт білім алуда. Басқа өңірлерден келіп оқып жатқан шәкірттердің саны – 6 адам.

2018 жылы діни қарым-қатынастар саласында облыс бойынша 8 құқықбұзушылық фактісі тіркелген.

— Қазіргі таңда жастардың жаппай радикалдану үрдісі тоқтатылды және көшеде заңсыз діни әдебиеттер тарату фактісі азайды. Зеленов, Ақжайық, Сырым аудандарында дәстүрлі емес діни бағытты ұстанушылардың саны басым. Бүгінгі таңда олармен үкіметтік емес ұйым өкілдері тығыз байланыс орнатып, жұмыс істеуде. Тұрғындардың мұндай тобына теологиялық қана емес, сонымен қатар психологиялық, әлеуметтік көмектер де берілуде, — дейді Азамат Төлепов.

Нұртас НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


Жамағат қуанышқа бөленген күн

Күні: , 44 рет оқылды

Бейсенбі күні Орал қаласына қарасты Круглоозерный кенттік округінің аумағында жаңа мешіт ашылды. Бұл ғибадатхана «Қайрат» шаруа қожалығының жетекшісі, кәсіпкер Жұмабай Айтуевтың жеке қаражатына салынды.

Мешіттің салтанатты ашылуына өңірімізге іссапармен келген Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының (ҚМДБ) төрағасы, бас мүфтиі Серікбай қажы Ораз, облыс әкімінің орынбасары Миржан Сатқанов, Орал қаласының әкімі Мұрат Мұқаев қатысты.

— Құрметті  жамағат, қадірлі көпті көрген аталар, ақ жаулықты аналар, ақжайықтықтар! Бүгін ақ түйенің қарны жарылып, қазақ жұрты тәуелсіз ел болғалы өзінің кешегі жоғалтқан құндылықтары мен дәстүрлері, діні, иманы қайта оралып, осындай әсем мешіттер салып, қуанып жатқан елге Алла Тағаланың нұры жаусын! Алла Тағала қасиетті Құранда «Әрине, Алланың ризалығы үшін оған күмәнсіз иман келтірген пенделер және қияметтің күніне сөзсіз сенген жандар, намазын, құлшылығын орындап, бір үмітім Алладан деп несібесі мен ырыздығына Алладан береке тілеген жандар мешіт салады» дейді. Пайғамбарымыз (с. а. у.) хадисінде «Кім Алла Тағаланың ризалығы үшін мешіт салса, қияметтің күнінде Алла Тағала оған жұмақта сондай ғажап үй салады» деген. Міне, осы пайғамбар үмметінің үлкен сауапты амалының бірін бүгін халық болып, ел болып, сіздердің қолдауларыңызбен, шынайы тілектеріңізбен Жұмабай ағамыз бастап өзінің отбасының атынан халықтың ойлаған үлкен ісін жүзеге асырып отыр. Осы мешіт бізді имандылыққа шақыратын, ұрпақтарымызды елін, жерін, Отанын сүйетін, Алланың лайықты құлы пайғамбарға сүйікті үммет болуға тәрбиелейтін ізгіліктің ордасы болады деп ойлаймын, — деген бас мүфти өзінің және Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының атынан жаңадан ашылған мешітке қасиетті Құранды сыйға тартты.

Шараға бас мүфтимен бірге келген құрметті қонақ, тарихта есімі қалған Майлықожа ақынның тікелей ұрпағы, белгілі ақын, сазгер Жәкен Омаров имандылық бағытындағы ән-термелерін шырқады. Мұнан кейін қуанышқа шашу шашылып, жиылған көпшілік мешітке енді. Жаңа мешітте жамағат болып алғашқы сәлем намазы оқылды.

— Мешіт ауыл тұрғындарының өтініші бойынша тұрғызылды. 2017 жылы тамыз айында балаларыммен ақылдасып, құрылысты бастап кеткен болатынбыз. Мешітті заманында еліне қызмет қылған Айту бабамыздың құрметіне арнап салып, сол кісінің есімін бердік. Бір кездері мешіттерді қиратып, халықты наным-сенімінен айырған еді. Енді ел тәуелсіздігінің арқасында жас ұрпақты ата-бабаларымыз ұстанған мұсылманшылық  дәстүрге тәрбиелеудің мүмкіндігі қайта туып отыр, — дейді кәсіпкер Жұмабай Есқабылұлы.

Ауыл тұрғындары салтанатты шараның көрігін қыздырған өнерпаз қонақ Жәкен Омаровқа және мешітті салып берген Жұмабай Айтуевке құрмет танытып, иықтарына қазақы дәстүрмен шапан жапты.

Бәдиша  БЕРІКҚАЛИЕВА,

Серебряков  ауылының  тұрғыны:

— Мен осы ауылда туып-өстім. Ауылымызға Алланың үйі – үлкен мешіт салынғанына қуаныштымын. Мешітіміз құтты болсын! Деніміз сау, аспанымыз ашық, халқымыз аман болсын! Ауыл тұрғындары тарапынан мешіт салынса екен деген өтініштің айтылып жүргеніне бес-алты жыл болған еді. Осы істі ойдағыдай жүзеге асырған барша азаматтарға Құдайдың нұры жаусын!

Бәтібай ДҮЙСЕНБАЕВ,

Круглоозерный ауылдық округі ардагерлер кеңесінің төрағасы:

— Бүгін ауылымыздың тұрғындары үшін аса қуанышты күн. Бұл игілікті іс тәуелсіздігіміздің арқасында жүзеге асып отыр. Осы сауапты істі ұйымдастырған және оған демеушілік танытқан азаматтарға зор алғысымызды білдіреміз.

Нұртас    НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


Бір жылға бас бостандығын шектеді

Күні: , 98 рет оқылды

Халықты  заңды  билікті  өзгертуге  үндеп, ел-жұртты  рұқсат  етілмеген  митингіге шығуға  шақырғаны үшін  істі  болған  Бакиза Халеловаға  қатысты  кеше  Орал  қалалық сотының  үкімі  шықты.

Сот Орал қаласының тұрғыны Бакиза Жасылбекқызына қатысты қылмыстық іс материалдарын тексере келе, осыған дейін сот шешімімен экстремистік деп танылған ұйымның әрекетіне қатысқаны үшін ҚР Қылмыстық кодексінің 405-бабы екінші бөлігі бойынша (Қоғамдық немесе дiни бiрлестiкке немесе өзге де ұйымға қатысты олардың экстремизмдi немесе терроризмді жүзеге асыруына байланысты қызметiне тыйым салу немесе тарату туралы заңды күшiне енген сот шешiмi бола тұра, олардың қызметiне қатысу) сотталушыны айыпты деп таныды.

Айыпталушы Астана қаласындағы Есіл аудандық сотының шешімімен «Қазақстанның демократиялық таңдауы» тіркелмеген қозғалысы экстремистік ұйым деп танылғанын, сол себепті бұл ұйымның ҚР аумағындағы кез келген әрекетіне (соның ішінде интернет ресурстарындағы, БАҚ, әлеуметтік  желі т. б.) тыйым салынатынын біле тұра және бұл жайында БҚО прокуратурасы тарапынан жасалған түсіндіру жұмыстары мен ескертпелеріне қарамастан, интернет желісіндегі «Телеграм» қосымшасына 14 аудиожазба жүктеген. Айыпталушы аталған аудиожазбаларында көпшілікті ашық түрде «Қазақстанның демократиялық таңдауына» қолдау білдіру үшін митингіге шығуға және билікті ауыстыруға шақырған. Сараптама қорытындысы аудиожазбадағы дауыстың Б. Халелованікі екенін дәлелдеген. Осы аудиожазба жазылған диск сотта негізгі заттай айғақ ретінде қолданылды. Б. Халелова бұл әрекеттерін «Телеграм» әлеуметтік желісінен «Дина Нурпейсова» деген атпен парақша ашып, оны «ДВК Запад» тобына тіркеу арқылы жүзеге асырған. Сот айыпталушының қылмыстық жауапкершілікке алғаш рет тартылып отырғанын және тұрғылықты мекенжайынан берілген жағымды мінездемелерді ескере отырып, оған бір жылға бас бостандығын шектеу жазасын тағайындады.

Б. Халеловаға пробациялық бақылау орнатылып, заңда талап  етілген міндеттерді орындау жүктелді. Сотталушы жергілікті атқарушы құрылым анықтаған жерлерде 100 сағат мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартылатын болды.

Б. Халеловаға мекенжайын рұқсатсыз өзгертуге, сотталған адамның мінез-құлқына бақылау жүргізетін уәкілетті құрылымға ескертпей, қала аумағынан шығуға тыйым салынады. Сондай-ақ қоғамдық сипаттағы әр түрлі митингілер мен шараларға қатысуға, БАҚ және интернеттегі әлеуметтік желілерге биліктің беделін түсіретін жарияланым, пост, пікірлер шығаруға рұқсат етілмейді. Сот қаулысы бойынша Б. Халелова мемлекет кірісіне талдау-сараптама жұмыстарын жүргізгені үшін  45 595  теңге  төлеуі  тиіс.

Үкім  заңды  күшіне  енген  жоқ.

Нұртас  НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»

 

– Біз бейбіт заманда өмір сүріп отырмыз. Тұрақтылықты қолдан шайқаудың қажеті жоқ. «ҚДТ» ұйымы қарапайым азаматтардың мүддесін қорғамайды. Бар болғаны жеке бастарының қамына сай әрекет жасайды. Сондықтан еліміздің азаматтары сақ болуы тиіс, жалған патриоттардың арзан сөздеріне ермеуі керек. Біз мемлекетіміздің заңдарын құрметтеп, еліміздегі бейбітшілік пен бірлікті сақтауымыз қажет, – дейді ҚКХП БҚО филиалының идеология жөніндегі  хатшысы  Ниязбек  Есеналиев.


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика