Тег: ‘Динара Жұмабекқызы’


«URALSK JOB FAIR – 2018»

Күні: , 24 рет оқылды

Кеше  Орал  қаласындағы  Х. Бөкеева  атындағы  облыстық  қазақ  драма театрының  фойесінде «URALSK  JOB  FAIR  – 2018» жастарға  арналған  бос  орындар  жәрмеңкесі  өтті.

Бұл жастарға арналған биылғы жылғы екінші жәрмеңке. Сәуір айындағы жәрмеңкеде 500-ге жуық бос жұмыс орны ұсынылған екен. Онда алпыстан астам жас тұрақты жұмысқа орналасып, екі жүзге жуығы «Жастар тәжірибесі», «Жасыл ел», «Студенттік құрылыс жасақтары» және өзге де әлеуметтік жобалар аясындағы маусымдық жұмыстарға тартылған.

– Биыл 15 мыңнан астам жас оқу орнын бітірді, соның ішінде тоғыз мыңнан астамы жоғары, бес мыңнан астамы арнаулы оқу орындарының түлектері. Біз ең алдымен қолына дипломын енді ғана алған жастарды жұмысқа орналастыруға күш саламыз. Орал қаласы мен аудандардағы бос жұмыс орындарын жинақтап ұсынумен қатар, халықаралық және мемлекеттік бағдарламалар туралы кең көлемді мағлұмат береміз.  Бұл жолы «URALSK JOB FAIR – 2018» жәрмеңкесінде 70-тен астам жұмыс беруші қатысып, 700-ден астам бос жұмыс орнын ұсынды. Ірі өндірістік кәсіпорындар мен қаржы секторын айтпағанның өзінде, барлық он екі ауданның денсаулық сақтау, білім беру, мәдениет және спорт мекемелерінің басшылары арнайы келіп, жастарды ауылға жұмысқа шақырды, – дейді облыстық жастар саясаты мәселелері басқармасының басшысы Аян Сақошев.

Мұғалімдер мен дәрігерлер тапшылығы – барлық ауданға ортақ түйткілді мәселе. Мәселен, бір ғана Сырым ауданына 35 мұға-лім және 7 медицина қызметкері қажет. Сырым аудандық халықты жұмыспен қамту орталығының директоры Саламат Иманғалиевтің айтуынша, осындай жәрмеңкелердің маман тапшылығын азайтуға  септігі  мол.

Батыс Қазақстан жоғары медициналық колледжінің түлегі Ақылбек Хамитов аталмыш жәрмеңкенің жас түлектер мен жұмыссыз  жастар  үшін аса  қажетті  шара  екенін  айтады.

– Мамандығым – фельдшер.

Еңбек жолымды ауылдан бастамақпын. Жәрмеңкеде Жаңақала, Бөрлі, Зеленов және Теректі аудандарының өкілдеріне жолықтым. Әзірге «Жастар тәжірибесінің» мүмкіндігін пайдалануды ұсынып отыр. «Дипломмен ауылға» бағдарламасы арқылы жұмысқа орналасып, баспаналы болып, ауылда тұрақтап қалғым келеді, – дейді  мақсатшыл  жас.

Орал қаласындағы «ПОШ Руно», «Орал кабель», «Орал полимер» және «As&Ar Collection» ЖШС-ларының өкілі Марат Нұрымгереев жәрмеңкеде отыздан астам бос жұмыс орнын ұсынып отыр.

– Жастардың өздеріне ұсынылып отырған мүмкіндікті молынан пайдаланып қалғандары жөн. Жәрмеңкеде тек жастардың ғана емес, орта және егде жастағы азаматтардың да түйіндемелерін қабылдадық. Өңірдегі қарқынды дамып келе жатқан кәсіпорындар болғандықтан, бізде мамандарға ұдайы сұраныс бар. Соның ішінде, дәнекерлеуші, кабельші, тас төсеуші, кран және трактор жүргізушілері аса қажет, – дейді ол.

Ұйымдастырушылар жастар арасында жәрмеңкелердің танымалдылығы артып келе жатқанын  айтады.

Шара барысында «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы облыстық филиалының бизнес-тренерлері семинар-тренингтер ұйымдастырып, жастарға жеке кәсіп ашу, кәсіпкерлік нысанын  тіркеу, несиелер мен демеуқаржы алу арқылы кәсіпті кеңейту бағытында  кеңестер  берді.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Көпір қыркүйекте іске қосылады

Күні: , 110 рет оқылды

Сейсенбі күні облыс басшысы Алтай Көлгінов пен қала әкімі Мұрат Мұқаев шаһардағы бірқатар құрылыс нысандарын аралап, атқарылып жатқан жұмыстардың жай-жапсарымен танысты.

Алдымен Депо көпірін қайта жөндеу жұмыстарының барысын қадағалаған облыс әкімі аталмыш жол өткелінің оралдықтар үшін аса маңызды нысан екенін ерекше атап өтті. Салынғанына жарты ғасырдан асқан көпір сол уақыттан бері жөндеу көрмей, әбден тозығы жеткен болатын. Ұзындығы 536 метрді құрайтын көпір өткелі өткен жылы толықтай бұзылып, қайта құру жұмыстары «ҚПО б. в.» есебінен қаржыландырылды. Жобалық-сметалық құжаттама бойынша күрделі жөндеу 24 айға жоспарланғанымен, бас мердігер «КА-Строй LTD» ЖШС нысанды мерзімінен бұрын тапсыруды көздеп отыр. Серіктестік прорабы Данияр Дәулетбаевтың айтуынша, көпірді қайта құру жұмыстарына 55 адам жұмылдырылған. Қажетті құрылыс материалдары мен жұмыс күші жеткілікті. Жоспарланған жұмыстың 80 пайызы аяқталған. Көпір ағымдағы жылдың қыркүйек  айында  пайдалануға  берілмек.

Бұрын көпірдің ені сегіз метр болса, жөндеу жұмыстары аяқталған соң ені екі есеге ұлғаймақ.

Оған қоса ені 15 метрге жуықтайтын төрт жолақты аутокөлік жолының қос қапталында екі жарым метрді құрайтын жаяу жүргінші жолдары салынуда. Мердігер компания басшылығымен, құрылыс-шылармен тілдескен Алтай Көлгінов көпір өткелін қайта құру жұмыстарының сапалы әрі ырғақты жүргізілуін тапсырды.

Бұдан соң облыс әкімі М. Мәметова көшесіндегі аутокөлік жолын күрделі жөндеу жұмыстарымен танысты. Жалпы құны 581 749 мың теңгені құрайтын жобаны «ҚПО б. в.» компаниясы қаржыландыруда.

Облыс басшысы мердігерлерге жөндеу жұмыстарын жаздың жауын-шашынсыз жайлы ауа райын ұтымды пайдаланып, мерзімінен бұрын аяқтау қажеттігін айтты.

«Күрделі жөндеу жасалып жатқан Неусыпов көшесінен Петровский көшесіне дейінгі М. Мәметова көшесінің бұл бөлігінде көлік қозғалысы мол, халық тығыз қоныстанған. Сондықтан жолға түсетін салмақ мол. Жол қабатының сапасы, технологиясы қатаң сақталуы басты назарда болуы  тиіс» –  деді  облыс  әкімі.

Мердігер компания «Nursat» ЖШС-ның учаске басшысы Бақтияр Қарабасовтың айтуынша, күрделі жөндеу ағымдағы жылдың сәуір айында басталып, күні бүгінге дейін жұмыстың 45 пайызы орындалған. М. Мәметова көшесінің Неусыповтан Петровский көшесіне дейінгі және Петровский көшесінің М. Мәметова көшесінен Депо көпіріне дейінгі бөлігін күрделі жөндеу жұмыстарын қыркүйек айының ортасына  дейін  аяқтау  жоспарланған.

Орал қаласының әкімі Мұрат Мұқаевтың мәлімдеуінше, биыл қаланың 50 көшесі күрделі, орташа және қайта жөндеуден өтпек. Бұл жұмыстарға шамамен 7,5  млрд. теңге қаржы қарастырылған. Ең алдымен, қаланың орталық және қозғалыс қарқындылығы жоғары магистральды көшелері, сондай-ақ қоғамдық көлік  жүретін  жолдар  қамтылады.

Сонымен қатар биыл инфрақұрылымды дамытудың 2015-2019 жылдарға арналған «Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасы аясында мердігер «Уральскводстрой» АҚ облыс орталығында жалпы ұзын-дығы 2629,5 метр құрайтын қос жылу магистралін қалпына келтіруде. Жобаның жалпы құны 1,2 млрд. теңге. Қазір 106 тұрғын үй мен сегіз әлеуметтік нысанды қамтитын №2 жылу магистралін қалпына келтіру жұмыстары аяқтала келді. Биыл төрт негізгі жылу магистралінің қалпына келті-рілетінін айтқан облыс әкімі келер жылы шаһардағы жылу электр стансасын қайта құру жұмыстары қолға алынатынын жеткізді. Нәтижесінде жалпы құ-ны 1,9 млрд. теңгені құрайтын ұзындығы 4,9 метр төрт жылу магистралі жаңартылып, 255 тұр-ғын үй мен 35 әлеуметтік нысан қамтылмақ.

Бұдан соң облыс әкімі Некрасов көшесі, 22-үйдің тұрғындарымен кездесті. 1868 жылы қабырғасы қаланған 12 пәтерлік ескі  үй 2011 жылы апатты деп танылған болатын. Оның орнына мемлекеттік-жеке меншік әріптестік аясында «Батыс Қазақстан құрылыс материалдары корпорациясы» АҚ 55 пәтерлік бес қабатты   үй  тұрғызбақ.

Құрылыс жұмыстарын келер жылдың желтоқсан айында аяқтау көзделген. Апатты үйдің 12 отбасына жаңа үйден баспаналар тегін беріледі. Қалған пәтерлердің жартысы «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» салымшыларына беріліп,  жартысы  сатылады.

— Орал қаласында 40-тан астам апатты жағдайдағы, 200-ден астам ескі үй бар. Бұл үйлерде 1448 адам тұрады. Екі жылдан бері мемлекеттік-жеке меншік әріптестік аясында апатты үйлерді модернизациялау жұмыстарын жүргізіп келеміз. Қазір он екі апатты үй сүрілді, жыл соңына дейін тағы он үй бұзылатын болады. Мысалы, бүгін сүрілген ескі үйде адамға қажетті жағдай жоқ болатын. Оның орнына жаңа үй салынып, тұрғындарға жеке меншікке өзінің бұрынғы тұрған шаршы метріне сай жаңа заманауи  пәтерлер  береміз.

Бүгінгі күні Деповская көшесі, 18-үй пайдалануға берілді. Тағы бес көппәтерлі тұрғын үйдің құрылысы қарқынды жүргізілуде. Жыл соңына дейін 2-шақырым, Гагарин 1, Құрманғазы 198 мекенжайларында орналасқан тағы үш үй пайдалануға беріледі. Біріншіден, тұрғындардың қауіпсіздігі мәселесі шешілуде. Екіншіден, қаламыздың көркі жаңаруда, – деді облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов.

Алена  ДЮСЕМБАЕВА,

Некрасов көшесі, 22-үйдің тұрғыны:

– Бұл апатты жағдайдағы үйде отбасыммен 1996 жылдан бері тұрамын. Барлығы 12 отбасы, дені жас жанұялар мекендеп келдік. Үйдің жағдайын бір-екі ауыз сөзбен айтып жеткізу мүмкін емес еді. Қабырғалары жарылып, шатыры құлайын деп тұрды. Электр желілері жиі істен шығып, бірнеше рет өрт шықты.

Апатты деп танылғанда, жаңа баспанаға  ие боларымызға сенбегеніміз рас. Осыдан он шақты күн бұрын бәрімізді уақытша тегін баспаналарға көшірді. Бүгін облыс әкімінің өзі келіп жағдайымызды сұрап, құрылыстың басталуын қадағалап жатқанын көріп, қуанып қалдық. Жаңа баспанаға көшетін күнді асыға күтіп жүрміз.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал   өңірі»


Мал азығын өзі өсіреді

Күні: , 105 рет оқылды

Негізгі табыс көзін малдан тауып отырған ауылдағы ағайын үшін жаздың бір күні жылға азық. Соның ішінде шөп шабу және жинау науқаны – аса жауапты кезең. Мамандар биыл өңірде табиғи шөптің шығымы аз болғандықтан, сонымен қатар маусым айындағы салқындықтың шөптің көтерілуіне кедергі келтіргендіктен, мал азығының тапшылығы орын алып отырғандығын айтуда. Жан-жаққа сұрау салғанымызда, аудан-ауылдағы шаруалардың да алаңдаушылығы басым екенін аңғардық. Шөптің шығымы аз болғандықтан, мал азығының нарықтағы бағасы аспандап тұр. Мәселен, Зеленов ауданында бір арба шөптің құны 40 мың теңгеге жетсе, Ақжайық ауданында шөптің бір орамасы 5-6 мың теңгеге сатылуда.

«Жыл сайын тек табиғатқа үміт артып, алақан жайып отыра беруге болмайды. Малды құнарлы жем-шөппен қамтамасыз етудің ең тиімді жолы – мал азығын қолдан өсіру» — дейді Тасқала ауданына қарасты Шежін-1 ауылындағы «Сүндетқалиев» шаруа қожалығының басшысы Аймырза Сүндетқалиев.

Осыдан төрт жыл бұрын құрылған шаруа қожалығының иелігінде бүгінде үш «Беларусь» тракторы, бір Т-4 және бір комбайн бар. Биыл тағы бір су жаңа трактор сатып алып, техникасын түгелдеп алған шаруашылықтың әлеуеті артып, шаруасы күйленіп келеді.

Алғашында кәсібін 60 бас аналық және бір бұқамен бастаған шаруашылықта қазір тоқсан бас ірі қара бағылады. Жылына отыздан астам бұқашық бордақылауға қойылып, таза салмағы 200 келіге толғанда сойылады, ал еті көрші облыстарға саттыққа шығарылады.

Малдың жайын баққан біледі. Мал басын көбейту үшін сапалы әрі мол азық керек екенін жақсы түсінген шаруа соңғы жылдары көпжылдық және біржылдық шөп өсіруді қолға алған. Бос жатқан жерді жыртып, оның 115 гектарына көпжылдық шөп, 40 гектарына судан жүгерісін және 65 гектар аумаққа бидай отырғызған.

Мамандығы агроном болмаса да, ұзақ жыл ауыл шаруашылығы саласында абыройлы еңбек еткен әкесі Ахмет ақсақалдың ақыл-кеңесінің және тәуекелшілігі мен талабының арқасында атакәсіпті дөңгелентіп отырған азамат отбасын ғана емес, ауылдастарын да жұмыспен қамтып отыр. Қазір шаруашылықта үш адам тұрақты жұмыс істеп жүрсе, маусымдық жұмыстар кезінде жұмысшылар қатары артады.

— Маусым айында күн күрт салқындап, шілдеде керісінше аптап ыстық соққанмен, шөптің шығымы тым тәуір. Соңғы күндері жауған жаңбырдан соң тағы біраз көтеріліп қалды. Қазір көпжылдық мал азығының елу гектарынан 300 орама шөп жиналды. Бір жылдық шөптің де шығымы жақсы. Судан жүгерісі мен бидайға тамыз айының ортасында орақ саламыз деп жоспарлап отырмыз. Көбі ауыл десе, ат тонын ала қашады. Ауылды қазақтан басқа кім көтереді?! Қазір үкімет «төрт түлік мал ұстаймын, егіншілікпен, бау-бақшамен айналысамын» деген азаматтың қолын қағып жатқан жоқ.

Керісінше, түрлі мемлекеттік бағдарламалар арқылы жеңілдіктер ұсынып, демеу болуда. «Табыстың кілті — атакәсіпте» дейді зеңгі баба тұқымын төскейге өргізіп, ырыздық-несібесін жерден тапқан Аймырза Сүндетқалиев.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

Тасқала  ауданы


«5 жастан мектепке бару міндет емес»

Күні: , 1 355 рет оқылды

Биыл елімізде балаларды бірінші сыныпқа қабылдау ережесі өзгерді.  Осы уақытқа дейін алты жасқа толған балалар ғана бірінші сыныпқа қабылданатын. Ел Үкіметінің 2018 жылдың 10 мамырдағы қаулысына сәйкес ағымдағы жылдың соңына дейін алты жасқа толатын балалар да бірінші сыныпқа қабылданады.

Білім заңнамасындағы бұл өзгерісті болашақ оқушылардың ата-аналары әр түрлі қабылдап отыр. Бірі қазіргі мектеп бағдарламасының күрделілігін алға тартып, балаларының ерте бастан партаға отырғанына қарсылық танытса, өзгелері керісінше бала мектепке неғұрлым ерте барса, оқу бағдарламасын тез әрі жеңіл қабылдайды деген пікір білдіруде.

— Бірінші сыныпқа қабылдау ережесі өзгергенін тұңғышым балабақшаны бітірер кезде білдім.

Қызым желтоқсан айында алты жасқа толады. Құжаттарды алып,

Орал қаласындағы бір мектепке бардым. Мектеп директоры алғашында даярлық сыныбына қабылдаймыз деп құжаттарымызды алып қалғанымен, бірер күннен соң қызымның бірден бірінші сыныпқа қабылданатынын айтты. «Жоғарыдан келген бұйрық солай, жыл соңына дейін алты жасқа толатын балалардың барлығы даярлық сыныбына емес, бірінші сыныпқа қабылдануы тиіс» деп отыр. Қазір қызымды ақылы даярлық курсына апарып жүрмін.

Даярлық сыныбына бармағандықтан, мектеп бағдарламасын меңгеріп кетуі қиын болатын шығар, — дейді алғашқы оқу жылы жақындаған сайын көңілі алаңдаған Орал қаласының тұрғыны Бибігүл Ержанова.

Ал бес жасар Қарақаттың анасы Кәмшат Өскінова заңдағы өзгеріске қуанып отыр. «Қазан айында алтыға толатындықтан, келер жылға дейін күтудің қажеті шамалы. Қызым өз қатарластарымен бірге оқитын болды» дейді ол.

Бірінші сыныпқа қабылдау ережесіндегі өзгерістер әлеуметтік желілерде қызу талқылануда. Әсіресе, Whatsapp  желісінде «биыл алтыға толатын баламды даярлық сыныбына қабылдамай жатыр», «келер жылдан бастап даярлық сыныбы мүлдем болмайды екен» деген ақпараттар желдей есіп жүр.

Мәселенің анық-қанығын білмекке облыстық білім басқармасына бардық. Басшының орынбасары Зәуре Ғұмарованың айтуынша, осыған дейін бірінші сыныпқа ағымдағы жылдың 1 қыркүйегінде толық алты жасқа толған балалар қабылданып келген еді. Алайда аталмыш талап ата-аналардың наразылығын тудырғандықтан, дайындық деңгейіне қарамастан, ағымдағы күнтізбелік жылы алты жасқа толатын барлық баланың бірінші сыныпқа қабылдануын қамтамасыз ететін жаңа талап енгізіліп отыр. Алайда бұл барлық бес жасқа толған балаларды мектепке дейінгі ұйымдардан шығару дегенді білдірмейді.

— Қазіргі таңда бұл мәселе Орал қаласының мектепке дейінгі ұйымдарында көтеріліп келеді. Қалалық білім беру бөлімі бес жасқа толған балалар бойынша талдаулар жасап, ата-аналармен түсіндіру жұмыстарын жүргізуде. Кейбір ата-аналар заңдағы өзгерісті дұрыс түсінбей жүр. Ережеде қыркүйек-желтоқсан айларында туған балалардың биылдан бастап 1-сыныпқа бара алатыны туралы жазылған. Ешкім де бес жасар баланы даярлық сыныбына емес, бірінші сыныпқа беруге тиіссің деп міндеттеп отырған жоқ, — дейді Зәуре Базарғалиқызы.

Облыс орталығында мектепалды даярлық мектеп жанындағы 28 шағын орталықта және 42 мектептегі даярлық сыныптарында  жүзеге асырылса, олардың елуі балабақша режімінде, яғни таңертеңнен кешке дейін жұмыс істейді.

— Микроучаскелер бойынша сұрақтар өте көп түседі. Білім алушының ата-анасы немесе өзге де заңды өкілі білім алу үшін кез келген білім беру ұйымын таңдауға құқылы. Бірінші кезекте тұрғылықты жері бойынша сол мектеп аумағындағы балалар қабылданады,  қалған орындарға ата-анасының өтініші негізінде өзге аумақтарда тұратын балалар орналастырылады, — дейді З. Ғұмарова.

Мектепке құжат қабылдау уақыты 1 маусым мен 30 тамыз аралығын қамтиды. Қажетті құжаттар тізімінен бұған дейін міндетті болған мекенжай анықтамасы алынып тасталды. Яғни ата-ананың және өзге де заңды өкілінің өтініші, баланың туу туралы куәлігінің көшірмесі, денсаулық жағдайы туралы анықтама және екі дана 3х4 көлеміндегі фотосурет қажет. Білім беру ұйымына қабылдаудан бас тартқан жағдайда ата-аналар облыстық білім басқармасына 26-04-68, 26-04-65 және 26-05-04 телефондары арқылы шағымдана алады.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Есіктері құлыптанбайтын ауыл

Күні: , 619 рет оқылды

Ауыл десе, көңілі алаңдамайтын қазақ аз шығар. Өйткені ауыл мен қазақ – бір-бірінен ажырамайтын егіз ұғымдар. Жасыратыны жоқ, бір кездері тірлігі қыз-қыз қайнап, шаруашылығы жайнап, атағы шекара асып дүркіреген талай ауылдың нарық заманына көшу кезеңінде бары мен нары талан-таражға ұшырады. Елдің тұрмысы тұралап, екі қолға бір жұмыс іздеген ауыл халқы қалаға үдере көшті. Ал мұндай ауылдардың еңсесін тіктеп, қатарға қосу қажырлы еңбекпен қоса, қыруар қаржыны да талап еткені рас. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бастап ауылды дамытуға және ауылдық елді мекендерді көркейтуге арналған бірнеше мемлекеттік бағдарламалар қолға алынып, жүзеге асырылды. 2002-2005 жылдарға арналған «Ауыл жылы», 2004-2010 жылдардағы «Ауылдық аймақтарды дамыту», «Дипломмен ауылға», «Жұмыспен қамту – 2020» атты мемлекеттік бағдарламалардың қабылдануы ауылдықтардың еңсесін көтеріп тастады. Көзделген меже, басталған іс аяқсыз қалмай, «Мал шаруашылығын дамытудың 2016-2020 жылға дейінгі» және «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі» бағдарламаларымен лайықты жалғасын тапты. Үкіметтің жан-жақты қолдауының арқасында ауылдарымыз жылдан-жылға ажарына ажар, көркіне көрік қосып, заман көшіне ілесіп жаңарып келеді. Бәз баяғы қалпын сақтап, өзгермеген тек бір нәрсе бар. Ол ауыл халқының кең пейілі мен дархан көңілі, ақ ниеті мен бауырмал мінезі ғана.

Орал қаласынан 150 шақырым қашықтықта орналасқан Оян ауылы – Тасқала ауданына қарасты Қосшы ауылдық округінің орталығы. Екі мыңыншы жылдарға дейін Мартынов деп аталып келген ауыл 1961-1997 жылдары қой шаруашылығымен айналысатын «Степной» кеңшарының орталығы болған. Оян ауылында және оған қарасты Кеңжайлау елді мекенінде бүгінде 163 аула және 13 қыстақ қоныс тепкен. Тоқсан жылдық тарихы бар Оян – өзге ұлт өкілдері көп Тасқала ауданындағы жүз пайыз қазақ ұлты тұратын бірден-бір ауыл. Қазақылықтың иісі тек Оян деген атауынан ғана емес, сыйластығы мен ауызбіршілігі жарасқан берекелі тірлігінен, халқымыздың дәстүрсалтын бойларына дарытып өсіп келе жатқан саналы ұрпағынан, жанға жайлы мамыражай ауыл өмірінен де аңқып тұр.

«Ауылына қарап азаматын таны» демекші, ояндықтар барлық жеңіс пен жетістіктің кілті – татулық пен тұтастықта деп санайды. Мұнда алғаш келген адамды ауыл-ауланың жинақылығы,  көшелердің мұнтаздай тазалығы сүйсінтеді. Халқының еңбекқор екендігін сәулеті жарасқан үйлерінен-ақ көруге болады. Қаладағыдай зәулім болмағанымен, сырты әктеліп, қақпасы сырланып, тал-теректері егіліп, қыздың жиған жүгіндей жұтынып тұр. Қасбеті қасаң боп, күйі кеткен үй некен-саяқ. Ауылда көгілдір отын мен таза ауыз су мәселесі әуел бастан-ақ шешілген. Қазаны қайнап, қонағы үзілмейтін ауылдағы ағайынның дені – өзін-өзі қамтығандар. Ірі қара мал саны 3633 басты, қой мен ешкі 9061 басты, жылқы 1351 басты құрайды. Ауылдағы 32 шаруа қожалық пен екі жеке кәсіпкер де тұрғындарды ішінара жұмыспен қамтып  отыр. Ояндықтардың әл-ауқатының артып келе жатқанын соңғы бірнеше жылдан бері атаулы әлеуметтік көмекке мұқтаж жандардың тіркелмегенінен-ақ аңғаруға болады.

«Ауыл ажарланса, қазақтың да маңдайы жарқырағаны». Бұл ояндық азаматтардың басты ұстанымдарының бірі десек, артық айтқандық емес. Өйткені ортақ іске іркіліп қалмай, білек сыбана кірісіп кететін ояндықтар бұл үшін ақы да сұрамайды, пұл да дәметпейді. Біреу шөп түсірсе, қора салса, үй тұрғызса, қуанышты бөлісіп «асарлатып» жабыла кетеді. Жақсылықтың қайтарымы жақсылық екенін түсінеді. Әйтпесе, өзге ауылдарда қоңсы отырған көршісінің малын бақпақ түгілі, жүгін түсіргені үшін де ақша сұрайтындарды көріп, естіп жүрміз.

– Біздің ауылда ешкімнің есігі құлыптанбайды. Қонаққа кетсе де, шаруалап шықса да, есігін жәй ғана сыртынан жауып жүре береді. Бірін-бірі жақсы танитын, туыс-бауыр санайтын жандар үшін өлімнен ұят күшті. Мүлкім жоғалды деген жанды да кездестіргенім жоқ. Ауылда ұрлық-қарлық, бұзақылық деген атымен жоқ, — дейді ояндық Арман Алдамжаров.

«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасының «Туған жер» кіші бағдарламасын жүзеге асыру аясында өңіріміздің әр аудан-ауылында жерлестер форумы ұйымдастырылып жатқаны белгілі. Бұл игі бастаманы іліп әкетіп, жұдырықтай жұмылған ояндықтардың өскен-өнген мекенін өркендету бағытындағы істеріне де көз қуанып, көңіл сүйсінеді. Оян жалпы білім беретін орта мектебін әр жылдары бітірген түлектер өз қаржысына ауыл өміріне тың тыныс беретін көпшілік нысанның құрылысын салуды  қолға  алған.

– Жерлестер форумына үлкен нәтижемен келдік. Ауыл мектебінен бес-он жыл бұрын түлеп ұшқан түлектерден бастап, қырық-елу жыл бұрын тәмамдаған аға буынға дейін ортақ шарадан тыс қалмады. Әр адамның ауылы – дүниедегі ең қадірлі мекен. Сондықтан әрқайсымыз өз үлесімізді қосуға тырыстық. Ауыл кәсіпкерлерінің демеушілігімен 1,5 млн. теңгеге балаларға арналған ойын алаңы салынды. Мектепті бес жыл бұрын бітірген түлектер 230 мың теңгеге оқушыларға бірыңғай үлгідегі спорттық киім тігіп берсе, жиырма жылдыққа жиылған түлектер 450 мың теңгенің басын құрап, мектеп мұражайын жаңартты. Ал, біз, 1990 жылы туған сыныптастар ауыл шетіне «Менің жүрегім, Оян» белгісін орнаттық. Түнгі мезгілде самаладай жарқырап тұратын шағын сәулет нысаны біздің туған жерге деген мәңгі өшпейтін перзенттік махаббатымыздың белгісіндей, – дейді Жеңіс Хабенов. 2015 жылы «Ақ жол» шаруа қожалығын ашып, үкіметтен демеуқаржы алып, бүгінде ірі қара өсірумен айналысып отырған жас кәсіпкердің ынтымағы жарасқан ауылдан кеткісі жоқ. Өзінің де, мәпелеп отырған ұл-қызының да болашағын Оянмен байланыстырады.

Өзге ауылдардың халқы жайлы тұрмыс іздеп, қалаға көшіп жатқанда, Оянның бұрынғы тұрғындары керісінше шуы көп қаладан мамыражай тірлігі бар туған ауылдарына оралып жатыр. Оған «Дипломмен ауылға» бағдарламасы аясында еңбек етуге келген жас мамандарды қосыңыз. Тұрғын үйге сұраныстың жыл санап артып келе жатқанын алға тартқан ояндықтардың мемлекеттік «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында жаңа тұрғын үйлер бой көтерсе деген арманы да бар. «Дипломмен ауылға» бағдарламасы арқылы Оянға келген он жас маманның бірі – Ж. Досмұхамедов атындағы Орал педагогикалық колледжінің түлегі Махамбет Еслашев. Зайыбы  Гүлсезім Дәулетова бастауыш сынып мұғалімі болса, өзі музыка пәнінен сабақ береді. – Мектепте домбыра үйренгісі келетін оқушы көп болғанымен, аспап жетіспейтін. Биыл бір топ ауыл азаматы мектебімізге су жаңа 18 домбыра тарту етіп, зор қуаныш сыйлады. Акт залының сахнасын қайта салып, шымылдығынан бастап, жаңалап берді. Домбыра үйірмесіне келушілердің қатары артып келеді. Жаңа оқу жылында мұғалімдер оркестрін құруды жоспарлап отырмыз, – дейді Оян ЖББОМ директорының міндетін атқарушы Айгүл  Хойрашева. «Ел іші – өнер кеніші» демекші, ояндықтар шетінен өнерлі. Ауыл әйелдері қазан-ошақтан қолы қалт ете қалғанда, мектептің спорт залында жиылып, волейбол ойнаса, ер-азаматтар ауылдың мәдениет үйінде үстел теннисі мен шахматтан, қол күресі мен қазақ күресінен жарыстар ұйымдастырады. Тұтас ауыл болып, бұқаралық спорттың дамуына үлес қосып жүрсе де, онысын дәреже көріп, газет немесе теледидар бетіне шығаруды да қажет санамайды. Ал ауылдың алты ауызы мен қара өлеңін нақышына келтіре орындайтын алтын құрсақты, ақ жаулықты әжелердің есімі аудан-аймаққа кең танымал. Ауылдағы мәдени көпшілік шаралардың гүлі – «Ақ бата» әжелер ансамблі көптеген аудандық  байқаудың  жеңімпазы. Ояндықтарды толғандыратын жалғыз мәселе – Ақтау ауылдық округіне дейінгі аралықты жалғап жатқан жолдың жайы. 38 шақырымдық жайдақ жолдың зары, әсіресе, көктем-күз маусымында әбден өтіп, жолаушыларды титықтатады. «Қатқыл табанды жол салынбаса да, қиыршық тасты жол салып берсе, жол азабынан құтылар едік» деседі Ояндағы ағайын. Үкімет пен билікке алақан жаймай, адал еңбек, маңдай терімен жарасымды өмір сүріп отырған шағын ауылдан жанымыз жадырап, «көптің тілегі құзырлы мекемелердің назарына ілігіп, ауылға қатынайтын қатқыл жол салынса» деген үмітімізді үкілеп аттандық.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Екі адам суға кеткен…

Күні: , 32 рет оқылды

Облыста соңғы он жыл ішінде 270 адам суға шомылу кезінде қаза болған. Олардың жетпісі – кішкентай балалар. Ал 2017 жылы тілсіз жаудың құрбаны болған 18 адамның бесеуі – жасөспірім.

Биылғы суға шомылу маусымы басталғалы бері екі адам тілсіз жаудың кесірінен ажал құшқан. Соңғы қайғылы оқиға 8 шілде күні орын алған еді. Қазір Коминтерн ауылы тұсындағы Жайық өзенінен денесі табылған бойжеткеннің өліміне қатысты деректер анықталуда. Егер суға батып кеткені расталса, зардап шеккендер саны үш адамға жетпек. Бұл туралы өңірлік коммуникациялар қызметі алаңында өткен брифингте облыстық төтенше жағдайлар департаменті бастығының орынбасары Ақылбек Ахметжанов мәлімдеді.

Облыста арнайы белгіленген 15 суға шомылу орны болса, соның төртеуі Орал қаласының аумағында орналасқан. Олардың үшеуі қалалық мәдениет және демалыс саябағында және біреуі «Светлячок»  туристік  кешенінде.

Суға шомылу рұқсат етілген жағажайларда құтқарушылар мен сүңгуірлер жасақтары тәулік бойы кезекшілік атқаруда. Оған қоса арнайы жабдықталмаса да, халық жиі барып, суға шомылатын «жабайы» жағажайлардың маңында да кезекшіліктер ұйымдастырылған.

Ақылбек Қосманұлының айтуынша, облыстың су айдындарында «Суға түсуге тыйым салынады», «Сүңгуге тыйым салынады» және т. б. 117 арнайы белгілер мен стендтер орнатылған.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Шығынды өтеуі тиіс

Күні: , 172 рет оқылды

Кеше  Батыс  Қазақстан  облысының  мамандандырылған  ауданаралық  экономикалық  сотында «NEFTEK  Оперейтинг»  ЖШС-ның  талабы бойынша  «Орал  апталығы»  газетінің  бас  редакторы  Лұқпан  Ахмедьяров  пен  «Журналистская  инициатива» және  «Пресс-неделя»  ЖШС-ларына  қатысты  қозғалған азаматтық  іске  қатысты  сот шешімі  шықты.

Облыстық мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының судьясы Найля Сейдахметованың мәлімдеуінше, 2018 жылдың 18 қаңтарында «Орал апталығы» басылымының www.uralskweek.kz сайтындағы «Народные новости» бөлімінде «Некачественное топливо на АЗС «НЭФТЕК» мақаласы жарық көрген соң, «NEFTEK Оперейтинг» ЖШС сотқа шағым түсірген.

Түсінікті болу үшін айта кетейік, «Нэфтек» жанар-жағармай құю бекетінен бензин құйған соң, көлігінің істен шығып қалғандығы және темір тұлпарын жөндеуге отыз мың теңге шығын жұмсағаны жөнінде сайт журналистеріне шағымданған оралдық Нұрлан Садыров есімді азамат бұл мәселені аяқсыз қалдырмауды сұраған.

Сотқа шағымданған «NEFTEK Оперейтинг» ЖШС аталмыш ақпараттың шындыққа жанаспайтынын алға тартып, оны «жалған және шағымданушының іскерлік беделіне нұқсан келтірді» деп тануды, мақаланы газет бетінде терістеуді, сондай-ақ алынбай қалған пайда ретінде 2 939 032 теңге өндіріп беруді сұраған. Оған қоса шағымданушы тарап кейін азаматтық істі тыңдау барысында «Барлық айыптау шындыққа жанаспайды» деп жалғыз сөйлеммен ғана берілген газет бетіндегі терістеудің заң талаптарына сәйкес еместігін айтқан және онымен мүлдем қанағаттанбайтындықтарын  жеткізген.

– Азаматтық істі қарау барысында талапкер талаптарының негізделгендігі және нақты дәйектермен расталғандығы анықталды. Яғни, «Нэфтек» бекетіндегі жанар-жағармайдың сапасы туралы, мақала жарық көргеннен кейін желілердегі мұнай өнімдерін сату көрсеткішінің төмендегенін растайтын күн сайынғы сауда-саттықтың есебі және алынбай қалған пайданың сомасы белгіленген айғақтар көрсетілді. Негізі бұл құжаттарды ұсыну жауапкерге жүктеледі. Алайда, жауапкер тарапынан істі тыңдау кезінде жарияланған ақпараттың дұрыстығын,  қатыстылығын және жарамдылығын дәлелдейтін бір де айғақ ұсынылмады, – дейді судья Н. Сейдахметова.

Сот шешімімен шағым қанағаттандырылды және «Некачественное топливо на АЗС «НЭФТЕК» мақаласындағы деректер шындыққа сәйкес келмейді деп танылды. Сонымен қатар сот жауапкерді «Орал апталығы» газеті сайтының «Народные новости» бөлімінде бұрынғы мақаланың орнына көлемі мен қарпі дәлме-дәл сәйкес келетін жоққа шығару мақаласын жариялауды міндеттеді. Оған қоса жауапкер 2 939 031,95 теңге материалдық шығынды  да  өтеуі  тиіс.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Астананың жаһандық жаңғырудағы үлесі

Күні: , 29 рет оқылды

Кеше   облыс  әкімдігінің  ұйымдастыруымен  тәуелсіздіктің  тірегі,  еліміздің  жүрегі  Астана  қаласының 20  жылдығына  орай  «Астананың жаһандық   жаңғырудағы  үлесі»  тақырыбында  халық-аралық   ғылыми-тәжірибелік  конференция  өтті.

Шараның  пленарлық бөлімін  облыс  әкімінің кеңесшісі  Ерлік Оразаев ашып,  Астананың  ел дамуындағы  рөлі  мен  өзіндік ерекшеліктеріне  тоқталды.

Конференцияға қатысқан Қазақстан мен Ресейдің танымал тарихшы ғалымдары Астана қаласының ел тарихындағы алатын орны мен мән-мағынасы жайында әңгіме өрбітті. Ғылыми-тәжірибелік конференция барысында баяндама жасағандар Астана қаласының өткен жиырма жыл ішіндегі айтулы жетістіктерін, жылдан-жылға сәніне сән қосып, ажарланып келе жатқан елорданың дамуын және еліміздің саяси, мәдени және ғылыми орталығы болып қалыптасқанын атап өтті.

Тарих ғылымдарының докторы, профессор, академик Тұяқбай Рысбеков Астана қаласының қалыптасу және даму кезеңдеріне шолу жасаса, «Ғылым ордасы» республикалық мемлекеттік кәсіпорны бас директорының ғылыми инновациялар және халықаралық байланыс жөніндегі орынбасары Нұрлан Сейдін «Астана – ғылым мен білімнің эпицентрі» тақырыбында баяндама жасады. ҚР Парламенті Мәжілісі-нің қос шақырылымының депутаты болған техника ғылымдарының докторы, профессор, академик Виктор Киянский Астана тарихы тәуелсіз Қазақстан тарихымен үндес, сабақтас, тамырлас екендігін айта келе, бүкіл әлем көз тігетін елорданың бүгінгі айбынды келбеті, еркіндік пен елдіктің символына айналған қайталанбас сәулеті туралы пікірлерімен бөлісті. Астрахан қаласынан арнайы келген тарих магистрі, «Едіге» ноғай мәдениетінің астрахандық орталығы төрағасының орынбасары Линара Иргалиева болса, қазақ даласындағы ең киелі және көне мекеннің бірі, Ноғай ордасының тарихи астанасы Сарайшық қаласы туралы тың деректерді ұсынды. Сондай-ақ ғалымдар астананы көшіру аспектілері, елорданы дамытудың перспективалары, қазақ даласындағы астаналар және олардың ел дамуындағы рөлі мәселелерін  талқылап, пікір алмасты.

«Өркениет көшіне ілескен тәуелсіз Қазақстанның осы арнаға бет бұрғанына көп уақыт болған жоқ. Осы мезгіл ішінде елордамыз Астана елдігіміздің нышанына, береке-бірлігіміздің ұйытқысына, абыройымыздың айғағына айналды» десті конференцияда  ғалымдар.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал   өңірі»


Қос балабақша ашқан кәсіпкер

Күні: , 83 рет оқылды

Мақтан мен атақты, даңқ пен дабыраны жаны сүйе қоймайтын адамдар болады. Бірақ, олардың істеген ісі ілкімді, шаруасы мұқият. Тіршілігіне кісі қызығар, пайым-парасатына жан сүйсінер. Нәзік иығына ауыр жүкті арқалап, табыстың кілтін кәсіпкерліктен тапқан оралдық Светлана Амангелдина  (суретте) өзі туралы айтқанды аса көп ұната бермейтін өте қарапайым жан. «Елден ерек ештеңе жасап жатқаным жоқ» деп санайтын кәсіпкерді сұхбатқа келістірудің өзі оңайға соқпады.

Адамды кейде баршылық сынайды, кейде таршылық сынайды. Мектепке дейінгі білім беру саласында ұзақ жыл жемісті қызмет атқарған Светлана Шайдоллақызы  Ақтөбеден Оралға қоныс аударатын кезде «немен айналысамын» деген үлкен таңдаудың алдында тұрады. Әрі ойланып, бері ойланып, өзі бес саусағындай білетін саладан алыстап кете алмайтынын түсінеді. Сол тұста «Неге жеке балабақша ашпасқа?» деген ой келеді. Оның бұл шешімін отағасы да құптап, жан-жақты қолдау көрсетеді. Қолдағы бар қаражаттың басын құрап, қаланың орталығынан қос қабатты коттеджді жалға алып, жанына білікті мамандарды топтастыра бастайды.

– Балабақша ашпас бұрын,  жағдайды толық зерттедім. «Кәсібім сұранысқа ие бола ма? Кезекте қанша бала тұр? Тәрбиеленушілерге қандай мүмкіндік бере аламын?» деген сан сұраққа жауап іздедім. Мемлекеттік қолдау тетіктерін қарастырдым. Сөйтіп, нар тәуекелге бел буып, 2016 жылдың шілде айында 120 орындық алғашқы жеке бөбекжайымды аштым, – дейді кәсіпкер.

Сол жылдары облыс орталығында 3-6 жас аралығындағы бүлдіршіндерді мектепке дейінгі тәрбиемен қамту мәселесі әлі өзектілігін жоймай тұрған еді. Келушілер саны күннен-күнге артып, сұраныс көбейеді. Кәсіптің тамырын дөп басқанын түсінген нәзік жан енді оны кеңейтуге мықтап кіріседі. Қаланың өзге ауданынан бұрынғы ескі балабақша ғимаратын жалға алып, оны 150 балаға арналған заманауи бөбекжайға  айналдырады.

Бүгінде «Нұр» және «Дельфин» жеке бөбекжайларында барлығы 270 балдырған мектепке дейінгі тәрбиемен сусындап, біліммен қарулануда. Тұрақты жұмыспен қамтылған 31 адамның тең жартысы жергілікті оқу орындарын бітірген жас мамандар. Қазақ және орыс тіліндегі топтарда белгіленген мемлекеттік стандартқа сай мектепке дейінгі білім беру жүзеге  асады. Балаларды өнерге баулып, талантын ұштайтын түрлі үйірмелер қызмет көрсетсе, тіл мүкістігі бар өрендермен арнайы логопед  маман  жұмыстанады.

– Бөбекжай ақысы айына 12-13 мың теңге. Ата-ана тек баласының тамақтануы үшін ғана төлейді. Ал қалған шығынды Үкіметтен бөлінген субсидия есебінен жабамыз. Ай сайын әр балаға 19 мың теңге бөлінеді. Бұл қаражат, ең алдымен, қызметкерлердің жалақысына және балабақша ғимаратын жалдау ақысына, салықтар мен коммуналдық төлемдер-ге бағытталады, – дейді «Asemdik» ЖШС директоры Светлана Амангелдина.

Мектепке дейінгі білім беру саласында 37 жылдан астам еңбек өтілі бар тәжірибелі педагог-психолог қарамағындағы қызметкерлердің алаңсыз еңбек етуі үшін барлық жағдайды туғызған. Өз перзентін өзгеге баққызған ананың көңілі үйіндегі баласында болатынын түсінікті. Сол себепті мұнда қызметкерлердің балалары үшін жүз пайыз жеңілдік қарастырылған. Оған қоса жетімдер үйінде тәрбиеленген жас отбасылардың бөбектері де балабақшаға тегін қабылданады.

– Қызым Аймира Бейбітова «Дельфин» бөбекжайына наурыз айында қабылданды. Санаулы уақыттың ішінде көп нәрсені үйреніп, жаңа достар тапты. Жеке болса да, төлемақысы мемлекеттік балабақшамен бірдей. Ата-аналардың барлық талап-тілегін ескеріп, жұмысын әрдайым жандандырып отыратын бөбекжай ұжымына ризамын, – дейді қала тұрғыны  Әсел  Дүйсеғалиева.

Бар саналы ғұмырымды бала тәрбиесіне арнап келе жатқан Светлана Шайдоллақызы өзін өзге салада мүлдем елестете алмайтынын айтады. «Балалармен жұмыс істегеннен жаным рақаттанып, ерекше күш-қуат аламын. Бұл кәсіпке пайда табу үшін емес, тәрбиелі де салиқалы ұрпақ тәрбиелеуге үлес қосу, халықтың керегіне жарап, қызмет қылу мақсатында келдім. Үкімет те қазір кәсіпкерлікпен айналысам деген жанның бетін қағып жатқан жоқ, керісінше жан-жақты қолдау көрсетіп, түрлі жеңілдіктер ұсынуда. Мәселен, биыл балабақшадағы әр балаға берілетін субсидия көлемі ұлғаймақ. Мемлекеттің шынайы қолдауын  сезіну кәсібімді ілгерілетуге жігерлендіріп, жаңа белестерді бағындыруға қанаттандырады. Табысқа қол жеткізгісі келген кәсіпкер табандылық танытса, міндетті түрде дегеніне жетеді, – дейді болашаққа сенім артқан кәсіпкер.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


«Мемқызметкер – қоғам мен мемлекеттің ерекше сеніміне ие тұлға»

Күні: , 34 рет оқылды

23 маусым – Мемлекеттік  қызметші  күні

— Болат Әлмұханұлы, биыл еліміздің мемлекеттік қызмет құрылымдарына 20 жыл толып отыр. Осы жылдар ішінде Қазақстандағы мемлекеттік қызмет жүйелі реформалау кезеңдерінен өтіп, нәтижесінде мемлекеттік қызметтің мансаптық моделі енгізілді. Сіздің ойыңызша, 20 жылды артқа тастаған бүгінгі мемлекеттік қызмет жүйесінің басты ерекшеліктері қандай?

— Елімізде мемлекеттік қызмет саласы құрылғаннан бері  бұл салада үш реформа жүргізілді. Олардың барлығы мемлекеттің өзгеруі мен мемлекеттік басқару жүйесінің қалыптасу процестеріне тікелей байланысты. Қарастырылып жатқан бағытты институционалдаудың бастауы Президенттің «Мемлекеттік қызмет туралы» заң күші бар Жарлығына қол қоюы болды. Аталған құжат қабылданған соң, мемлекеттік қызметтің қағидаттары, лауазымдар иерархиясы, қызметшілердің әлеуметтік кепілдіктері белгіленді. Құқықтық мәртебесі анықталып, сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер енгізілді.

Дамудың келесі кезеңі «Қазақстан – 2030» Стратегиясын бекіту болды, оның барысында кәсіби үкіметті қалыптастыру ұзақ мерзімді басымдылық болып анықталды. Бұл міндет «Мемлекеттік қызмет туралы» заңды қабылдаумен іске асырылды.

Бүгінгі таңда жүйелі реформалардың нәтижесінде меритократия, тиімділік пен қоғамға есеп берушілік қағидаттарына негізделген бірегей модель қалыптасты. «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының бірінші бағытын іске асыру шеңберінде кадрларды жалдау, даярлау және ілгерілету жүйесі жетілдірілді. Персоналды басқарудың қазіргі заманғы құралдары енгізілді, мемлекеттік қызметшілердің сапалық құрамы артты. Көп жағдайда кәсіби мемлекеттік аппараттың болуы «Қазақстан – 2030»

Стратегиясының міндеттерін мезгілінен бұрын орындауға және дамыған елдердің қатарына қосылуға мүмкіндік берді. Осы кездері Президент жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі (қазір Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы) құрылып, дарынды жастарды әлемнің жетекші оқу орындарында оқыту үшін «Болашақ» халықаралық стипендиясы беріле бастады. Қызметкерлердің заңнама, оның ішінде этика нормаларын сақтауын қамтамасыз  ету мақсатында Президент жанындағы Жоғары тәртіптік кеңес пен облыс әкімдерінің жанындағы тәртіптік кеңестер құрылды.

Мемлекеттік қызмет саласында бірыңғай саясатты іске асыруды қамтамасыз ету мақсатында 1998 жылы тікелей ел Президентіне бағынысты және есеп беруге міндетті уәкілетті орган – Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттік құрылды. Оған мемлекеттік қызмет жүйесін жетілдіру, қызметшілердің еңбегін ұйымдастыру, олардың оқуын қамтамасыз ету және осы саладағы заңнаманың сақталуын бақылау жүктелді. Агенттікті құру мемлекеттік қызметті реформалауды институционалдық рәсімдеуге ықпал етті. 1999 жылы оның одан әрі дамуын анықтайтын, «Мемлекеттік қызмет туралы» заң қабылданды. Осы кезеңде мемлекеттік аппараттың тұрақтылығын, оның сабақтастығын қамтамасыз ету және мемлекеттік қызметті саясатсыздандыру (de-politicizing) бойынша шаралар қабылданды. Мемлекеттік қызметшілер саяси және әкімшілік қызметшілер болып сараланды.  Меритократия қағидаттарына негізделген іріктеу жүйесі өзгертілді. Мемлекет басшысы Н. Ә. Назарбаевтың тапсырмасына сәйкес меритократия тек теория жүзінде  емес, нақты ереже ретінде қалыптасты. Алғаш рет тестілеу мен сұхбаттасудан тұратын, мемлекеттік қызметке қабылданудың конкурстық негізі енгізілді. Бұл үшін әрекеттегі қызметкерлердің лауазымға орналасу басымдылығын қарастыратын, ішкі және жалпы конкурстар институты енгізілді. Сонымен қатар мемлекеттік қызметке қабылдану үшін талаптар анықталды және міндеттерді тиімді орындау үшін талап етілетін білік дағдылардың, білімнің, еңбек өтілінің қажетті деңгейі белгіленді. Бұл мемлекеттік аппаратты білікті үміткерлер қатарынан қалыптастыруға ықпал етті. 2012 жылы Президент «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында халық пен мемлекетке қызмет ету барлығынан жоғары тұратын кәсіби мемлекеттік аппарат құру міндетін қойды. Мемлекеттік қызметтің жаңа моделінің тұжырымдамасымен «мемлекеттік қызмет» ұғымын «халыққа қызмет ету» синонимі ретінде жаңғырту көзделді. Көрсетілген кезеңде басқарушылық құрамды нығайту және мемлекеттік аппаратты құру барысында саяси бейтараптылықты қамтамасыз ету бойынша  шаралар  қабылданды.

Мемлекеттік қызметшілердің мотивациясын арттыру және оларға ерекше мәртебе беру үшін  Мемлекет басшысының Жарлығымен 23 маусым – Мемлекеттік қызметші күні болып жарияланды. Одан өзге Елбасының актісімен 2013 жылы «Үздік мемлекеттік қызметші» төсбелгісі енгізілді. Марапат кемінде 15 жылдық мінсіз еңбек өтілі бар және мемлекеттік қызметтің дамуына өлшеусіз үлес қосқан қызметшілерге беріледі.

— 2016 жылдың 1 қаңтарында қолданысқа енген «ҚР Мемлекеттік қызмет туралы» жаңа заңында қызметтік жоғарылау меритократия қағидаты негізінде жүргізілуі тиіс делінген. Демек, ұзақ жыл бойы «дәстүрге» айналған «командамен жұмыс істеу» түп тамырымен жойылып, келмеске кете ме? Меритократия  қағидаты бойынша қанша мемлекеттік қызметші лауазымын жоғарылатты?

— ҚР «Мемлекеттік қызмет туралы» жаңа заңда қызметтік жоғарылау меритократия қағидасына аса көңіл бөлініп, лауазымдарға тағайындау барысында конкурстық бастаманың нығайтылуы, ауысу жағдайларын қысқарту, біліктілік талаптарын күшейту, қызметшілерге арналған мансаптық перспективаларды кеңейту – мұның барлығы командалық ауысушылар үшін тиімді кедергілер болды.  Яғни жаңа заңға сәйкес қызметтік жоғарылау мақсатында «Б» корпусының бос немесе уақытша бос мемлекеттік әкімшілік лауазымына орналасу үшін мемлекеттік құрылым алдымен ішкі конкурс және барлық мемлекеттік қызметшіге арналған ішкі конкурс өткізеді.

«Командалық ауысуларды» заңдық деңгейде азайту үшін мемлекеттік құрылым  арасында ауысулар алынып тасталды. Нәтижесінде өткен жылы  облысымыздың мемлекеттік құрылымдарындағы 1987 бос лауазымның үшеуі ғана конкурстан тыс тағайындалса, қалған 1131 бос лауазым конкурс арқылы тағайындалды.

— Мемлекеттік қызметке орналасуға мүмкіндік беретін кон-курстардың бәрі де ашық әрі әділ жүргізіле ме?

— Бос лауазымға хабарландыруды беруден бастап конкурстың барлық кезеңдері ашық. Хабарландырулар, әңгімелесуге жіберілген үміткерлердің тізімі, барлық кезеңдегі конкурстық комиссия шешімі ресми интернет-ресурстарда орналастырылады. Сонымен қатар үш кезеңнен тұратын конкурс мемлекеттік органдағы әңгімелесумен аяқталады. Конкурстық комиссия құрамы мемлекеттік қызметшілерден (басқа да мемлекеттік қызметшілер бола алады) жасақталады. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен әділдігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушылар мен сарапшылар шақырылады. Байқаушылар ретінде ҚР Парламентінің және барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тәртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік құрылымдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың және саяси партиялардың өкілдері, мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органның қызметкерлері қатыса алады.

БҚО  бойынша  конкурстық процедуралардың әділдігі мен жариялылығын қамтамасыз ету мақсатында облыстық азаматтық қоғам тарапынан байқаушылар пулы қалыптастырылды. Аталған пул қоғамдық бірлестіктердің, бұқаралық ақпарат құралдары-ның және коммерциялық мекемелердің өкілдерінен құралды.

Барлық әңгімелесу байқаушылардың қатысуымен өткізілді.

— Болат Әлмұханұлы, облыста қанша мемлекеттік қызметші бар, соның ішінде жастардың үлесі қандай? Жас мемлекеттік қызметшілерді қолдау, олардың кәсіби тәжірибесін, мемлекеттік қызметке  қызығушылығын арттыру бағытында  қандай жұмыстар атқарылуда?

— Облыстағы 4166 мемлекеттік қызметшінің 1028-і  немесе 24,6 пайызы 30 жасқа толмаған жастар.  Жас мемлекеттік қызметшілерді қолдау, олардың кәсіби тәжірибесін, мемлекеттік қызметке қызығушылығын арттыру, мемлекеттік қызметтің оң имиджін қалыптастыру мақсатында елімізде айтарлықтай жұмыстар атқарылып келеді.

Қоғамның кез келген саласында кадр мәселесінің маңызы зор екені баршаға мәлім. Әсіресе, мемлекеттік қызметте жүрген мамандардың білімді де білікті болуы мемлекеттік қызмет сапасының артуына тікелей ықпал ететіні сөзсіз. Осы ретте мемлекеттік қызметке келген жастарға қолдау көрсетудің бірнеше тетіктері  заңнамамен айқындалғандығын айта кеткен  жөн.

Атап айтсақ, сынақ мерзімі кезеңінде мемлекеттік әкімшілік қызметке алғаш рет кірген мемлекеттік қызметшілерге тәжірибелі мамандар тәлімгер ретінде бекітіледі. Мемлекеттік қызметшілерге, соның ішінде жас мамандарға кәсіби дамуы үшін  мемлекеттік қызмет саласындағы заңнамамен мемлекеттік қызметшілердің тұрақты жұмыс орнынан тыс жерде кәсіби білім алуы мен тәжірибе жинақтауы мақсатында мемлекеттік органдардың жолдамасы бойынша тағылымдамадан  өту көзделген. Бұл мемлекеттік қызметшіге салалық бағыты өзінің лауазымдық міндеттеріне сәйкес келетін ұйымдарда тағылымдамадан өту арқылы тәжірибесін шыңдауға, жетілдіруге, қызметінің  қыр-сырын тереңірек  үйренуге мүмкіндік береді. Мемлекеттік қызметке алғаш кірген әрбір мемлекеттік қызметші қайта даярлау, бұған қоса үш жылда бір рет біліктілігін арттыру курстарынан өтеді. Одан бөлек үздік кадрлардың ҚР Президентінің жанындағы мемлекеттік басқару академиясында, сондай-ақ шетелде «Болашақ» бағдарламасы арқылы  білім алуға мүмкіндіктері бар.

Осы ретте айта кетейін, облысымыздың мемлекеттік құрылымдарында «Болашақ» бағдарламасының 17 түлегі ҚР Президенті жанындағы мемлекеттік басқару академиясының 17 түлегі  қызмет атқаруда.

— Мемлекеттік қызметшілердің жұмыстағы және тұрмыста-ғы мінез-құлық стандарттарын анықтаған жаңа «Әдеп кодексі» қабылданғандығы мәлім. Мемлекеттік құрылымдарда әдеп жөнінде өкілеттіктер енгізіліп, Әдеп жөніндегі кеңестер құрылды, нәтиже қандай?

— Жаңа мемлекеттік қызмет туралы заңның күшке енген кезінен мемлекеттік қызмет тәртібін нығайту саласында түбегейлі өзгерістер болды. Осы орайда Әдеп жөніндегі кеңестердің мемлекеттік тәртіпті және қызметтік әдеп нормаларын сақтаудағы, сондай-ақ елімізде жоғары кәсіби білікті мемлекеттік аппаратты қалыптастырудағы атқаратын рөлі ерекше. Агенттік жанынан облыстарда құрылған жаңа Әдеп жөніндегі кенестердің бұрынғы Тәртіптік кенестерден айырмашылығын сөз етер болсақ, жаңа кеңес өз қызметінде заңдылық, объективтілік пен әділдік, әдептілік, қоғамдық пікір мен жариялылықты ескеру, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шараларын қолдану қағидаттарын басшылыққа алады.

Аталған кеңес қызметтік әдеп нормаларын бұзуға, оның ішінде мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтарға жол берген басшы лауазымдардағы мемлекеттік қызметшілерге, яғни бірінші басшылар мен оның орынбасарларына қатысты тәртіптік істерді қарайды. Бірінші кезекте сыбайлас жемқорлық пен  әдеп нормаларын бұзушылықтың алдын алуға басымдық беріледі. Мәселен, 2015 жылы БҚО бойынша тәртіптік кеңес 20 отырыс өткізіп, барлығы 138 мәселе қаралған. Оның ішінде мемлекеттік қызметшілерге қатысты тәртіптік іс 119, қалғаны өзге мәселелер. Ағымдағы жылдың бес айында БҚО бойынша Әдеп жөніндегі кеңестің төрт отырысы ұйымдастырылып, 27 мәселе қаралған. Оның ішінде мемлекеттік қызметшілерге қатысты  тек 6 тәртіптік іс қаралса, қалған 21 мәселе қызметтік әдеп нормаларын бұзушылықтар мен сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға бағытталған.

— Өзіңіз төрағасы болып табылатын облыстық Әдеп жөніндегі кеңесте биылғы жыл басынан бері қанша іс қаралды? Әдеп кеңесінің назарына жиі ілігетін тәртіптік істер туралы айтсаңыз.

— Ағымдағы жыл басынан бері кеңесте 8 тәртіптік іс қаралды, 5 тәртіптік іс бойынша  түрлі тәртіптік жаза қолдану туралы сыныстар беріліп, 3 тәртіптік іс құрамында бұзушылық белгілері анықталмауына байланысты тоқтатылды. Жиі қаралатын тәртіптік істерге тоқталсақ, көп жағдайда мемлекеттік қызметші-лердің өздерінің шешімдерін дайындау мен қабылдау кезінде жеке немесе заңды тұлғаларға құқыққа сыйымсыз қолдау көрсетуін айтуға болады.

— Болат Әлмұханұлы, сіз басқаратын мекеме сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес майданының алдыңғы шебіндегі тұрған бірден-бір сала. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу немесе болдырмау бағытында қандай шаралар қолға алынуда?

— Қазіргі уақытта департаментпен жыл басынан 8 мемлекеттік құрылым қызметіне сыртқы талдау жүргізсе, облысымыздағы 19 мемлекеттік орган ішкі талдау жүргізді. Талдау екі бағытта жүргізіледі – біріншісі, мекеменің қызметін реттеуші нормативтік-құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарын жасауға себеп болатын жағдайлар анықталса, екіншісі, мекеменің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне талдау жүргізу. Жұмыс қорытындысы бойынша талдау жүргізген жұмыс тобы талдамалық анықтама дайындайды, бұл анықтамада сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою немесе барынша азайту бойынша ұсыныстар беріледі. Талдау жүргізілген мемлекеттік құрылымдарға жыл басынан осындай 80 ұсыныс беріліп, оның 96,3 пайызы қазіргі уақытта орындалып отыр.

Мемлекеттік қызметті атқару – қоғам мен мемлекет тарапынан ерекше сенімнің белгісі. Еліміздің жүйелі дамуы мемлекеттік қызметшілердің жоғары жауапкершілігі мен өз қызметтеріне деген адалдығы, отансүйгіштігі және заңдылықты бұлжытпай сақтауына тікелей байланысты. Сондықтан өзінің барлық күш-жігерін, тәжірибесін, білім-білігін мемлекеттік қызметке арнап жүрген мемлекеттік қызметшілерді және сала ардагерлерін кәсіби мерекелерімен шын ниетпен құттықтаймын! Сіздерге зор денсаулық, шаңырақтарыңызға амандық, халыққа қызмет ету жолындағы адал еңбектеріңізге сәттілік  тілеймін!

Сұхбаттасқан  Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика