Тег: ‘Динара Жұмабекқызы’


«Нұрлы жердің» игілігі

Күні: , 7 рет оқылды

Бейсенбі күні облыс әкімдігінде ҚР Инвестициялар және даму министрлігінің құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық комитетінің төрағасы Мархабат Жайымбетовтің қатысуымен «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру және өзектендіру мәселелеріне арналған кеңес өтті. Оған облыс әкімінің орынбасары Бағдат Азбаев, Орал қаласының әкімі Мұрат Мұқаев, Жаңақала ауданының әкімі Наурызбай Қарағойшин, салалық басқармалар басшылары мен өңірдегі құрылыс компанияларының жетекшілері қатысты.

Өткен жылы елімізде «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасы аясында 11,200 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілсе, ағымдағы жылдың алғашқы бес айында 4 607,8 мың шаршы метр, яғни 40 326 тұрғын үй ел-жұрттың игілігіне ұсынылған. Бұл мақсатқа 391,0 млрд. теңге инвестиция құйылған екен. Соның ішінде жеке тұрғын үйлер 2 199,0 мың шаршы метр немесе 15 334 жеке тұрғын үй, сонымен қатар 2 408,8 мың шаршы метр немесе 24 992 көп пәтерлі тұрғын үй салынған. ҚР Инвестициялар және сауда министрлігінің құрылыс және тұрғын үй шаруашылығы комитетінің төрағасы Мархабат Жайымбетовтің айтуынша, биылғы меже – 12,1 млн. шаршы метр тұрғын үй. Жыл соңына дейін салынып, пайдалануға берілетін баспананың 5,1 млн. шаршы метрі жеке секторда орналасса, қалған 7,0 млн. шаршы метрі көп пәтерлі тұрғын үйлер болмақ.

– «Нұрлы жер» бағдарламасы аясындағы тұрғын үй құрылысына биыл республикалық бюджеттен 148,6 млрд. теңге қарастырылған. Бүгінде қаржының 70,8 млрд. теңгесі аударылды. Соның ішінде инженерлік коммуникациялық инфрақұрылымдарға 9,8 млрд., сатып алуға жатпайтын жалдамалы тұрғын үй құрылысына 26,9 млрд., «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ салымшыларын несиелендіруге 24 млрд., ипотека мен құрылыс салушылардың (застройщиков) қарызын субсидиялауға 7,9 млрд. және 20 млрд. теңге Астана қаласындағы апатты үйлерді сүру пилоттық жобасын жүзеге асыруға бағытталмақ. Жалпы, «Нұрлы жер» бағдарламасын жүзеге асыру бойынша Астана мен Алматы қалалары көш бастап тұр. Батыс Қазақстан облысы да үлкен құрылыс алаңына айналған. Жаңадан «Ақжайық» шағынауданы бой көтермек, өңірде жылу жүйелерін жаңғырту, су желілерін тарту жұмыстары да қарқынды жүруде. Сатып алынбайтын жалдамалы тұрғын үй бағыты бойынша 1,82 млрд., кредиттік тұрғын үй құрылысына 1,5 млрд. бөлінді. Облыс басшылығы қаражат көлемін ұлғайтуды сұрап отыр, біз бұл ұсынысты қарастырамыз. Жеке тұрғын үй құрылысын дамытуға еліміз бойынша 40 мыңға жуық жер телімі берілетін болса, сіздің облыста 778. Жеке компаниялар 2020 жылға дейін 600 мың шаршы метр тұрғын үй салуды жоспарлап отыр. Қазіргі таңда 33 жоба бекітіліп, 31,9 млрд. теңге қаржы бөлінді, – деді Мархабат Жайымбетов.

Министрлік өкілінің мәлімдеуінше, Елбасының бес әлеуметтік бастамасына сәйкес әрбір отбасына баспана алудың жаңа мүмкіндіктерін ұсынатын «7-20-25» ипотекалық бағдарламасы биылғы жылдың екінші жартыжылдығынан бастап іске қосылды. Тұрғын үйді халыққа барынша қолжетімді ету үшін бірқатар өзгерістер енгізілді. Ұлттық банк жанынан «Баспана» ипотекалық компаниясы» АҚ құрылып, 3 трлн. теңге бес жыл ішінде ипотекалық несиелеуге бөлінбек. Бағдарламада тұрғын үйдің шекті бағасы көрсетілген. Атап айтар болсақ, Астана, Алматы, Атырау және Ақтау қалаларында 25 млн. теңгеден, ал өңірлерде 15 млн. теңгеден аспауы тиіс.

«Нұрлы жерге» енгізілген маңызды өзгерістердің бірі – жұмыс берушінің өз қызметкерінің баспанасы үшін алғашқы жарнаны құю тетігі.

– Баспаналы болғысы келетіндердің басым бөлігі алғашқы жарнаны төлеуде қатты қиналады. Бұдан былай мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдар өз қызметкерлерінің  баспаналы болуына жәрдемдесе алады. Яғни 20 пайызды құрайтын  алғашқы жарнаны қызметкерге тұрғын үй ссудасы ретінде бере алады. Ал нақты тетіктерді жұмыс беруші айқындайды. Қазір Алматы қаласының әкімдігі алғашқылардың бірі болып, 10 жас отбасыға 1 млн. теңге көлемінде тұрғын үй ссудасын берді. Қызылорда облысы үйсіз жүрген жас отбасыларды қолдауға 2 млрд. теңге бөлмек. Бұл игі бастама сіздің облыста да нәтижелі жүзеге асады деген ойдамын.

Бағдарламадағы келесі өзгеріс жеке құрылыс компанияларына қатысты. Әкімдіктер ендігі жерде тендер ойнатып, уақыт созбай, жеке құрылыс компанияларынан дайын үйді сатып ала алады.  Бұған дейін әкімдіктер салған тұрғын үйлер тек «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің» салымшыларына ғана берілсе, бұдан былай екінші деңгейлі банктер арқылы барлық азаматтарға беріле бастайды. Аталған бағыт бойынша өңірлерде бір шаршы метрдің бағасы 140 мыңнан аспауы тиіс. Жалдамалы тұрғын үй бойынша 72 шаршы метрге, ал кредиттік үйлер бойынша 80 шаршы метрге дейін шектеу қойылады. Бұл талаптар әкімдіктер салып жатқан үйлердің қолжетімділігін арттырып, «7-20-25» ипотекалық бағдарламасының дамуына серпін бермек. Тағы бір өзгеріс, бағдарлама талаптарына сәйкес қатысушы банктердің қарыздар беру және қызмет көрсету үшін қарыз алушылардан комиссия алуға құқығы жоқ. Азаматтың алған пәтері мен жеке басын сақтандыру талаптары да жойылды, – дейді Мархабат Жайымбетұлы.

Сондай-ақ комитет төрағасы биылдан бастап жеке тұрғын үй секторында құрылыс көлемін арттыру үшін құрылыс алаңдарын инженерлік желілермен қамтамасыз етуге бөлінетін қаржы 80 млрд. теңгеден 100 млрд. теңгеге дейін ұлғайғанын айтты. Халықтың әлеуметтік тұрғыдан әлжуаз бөлігін баспанамен қамтуға бөлінетін қаржы көлемі 25 млрд. теңгеден 35 млрд. теңгеге өскен.

Жалпы, биыл «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасын іске асыру аясында елімізде аумағы 12 млн. шаршы метрден астам тұрғын үйді пайдалануға беру көзделіп отыр. Алдағы 15 жыл ішінде 1,5 млн. баспана салынып, бір адамға шаққандағы тұрғын үймен қамту көрсеткішін 26 шаршы метрге дейін жеткізу жоспарлануда.

«7-20-25» бағдарламасының Елбасы атап көрсеткендей, басында еш баспанасы жоқ үйсіз отбасыларға арналғанын және алыпсатарлыққа жол берілмеуі тиіс екендігін айтқан Мархабат Жайымбетұлы ел аумағындағы 67 мыңнан астам әскери қызметкерлер үшін «5-20-25» жеке бағдарламасының жүзеге асқалы жатқанын да тілге тиек етті. Оның айтуынша, жуырда «5-20-25» бағдарламасы мұғалімдер мен дәрігерлер үшін де қолжетімді болуы мүмкін.

Облыс әкімінің орынбасары Бағдат Азбаевтың мәліметіне қарағанда,  биыл Ақ Жайық атырабында «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасы аясында 415,7 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға беріледі. Соның ішінде жалдамалы тұрғын үй 46,83 мың шаршы метр, несиелік (кредиттік) тұрғын үй 45,4 мың шаршы метр, «Бәйтерек Девелопмент» АҚ желісі бойынша 13,6 мың шаршы метр және апатты үйлердің тұрғындарына арналған 22,8 мың шаршы метр тұрғын үй бой көтермек.

Ағымдағы жылдың 5 айында облыста жалпы құны 9,4 млрд. теңгені құрайтын 201,3 мың шаршы метр тұрғын үй салынып, 1912 отбасы баспаналы болған.  Қазіргі таңда 24,2 мың адам үй кезегінде тұрса, соның 9,5 мыңы әлеуметтік әлжуаз санаттағы азаматтар.

– Жыл сайын Орал қаласында екі көпқабатты үйден тапсырамыз. Сұраныс өте көп. Сондықтан республикалық бюджеттен қаржы бөлінсе, жылына 5 үйден салғымыз келеді. Жоспарланған 12 үйдің тек төртеуінің құрылысын бастадық. Облигациялық займ есебінен 7 млрд. теңге көлемінде қосымша қаржыландыруды сұраймыз. Инженерлік желілерге 3,4 млрд. теңге бөлінді, биыл 25 нысанның құрылысы басталды, – деген Бағдат Оразалдыұлы жеке тұрғын үй салуға 3 716 жер телімі дайындалатынын айтып өтті. Оған қоса жыл соңына дейін облыс орталығында 688, аудандарда 144 пәтер пайдалануға берілмек.

Жиын барысында ауылдық елді мекендерді таза ауыз сумен қамту мәселесі де талқыланды. «2020 жылға дейінгі өңірлерді дамыту» бағдарламасының «Ақбұлақ» бағыты бойынша жыл соңына дейін 49 елді мекеннің 56 мыңнан астам тұрғыны сапалы ауыз судың игілігін көрмек. Бұл мақсатқа 4,0 млрд. теңге қарастырылған.

«Ақбұлақтың» арқасында ұзақ жыл ауыз судан таршылық көріп келген Жаңақала ауданы да қиындықтан құтылмақ. Аудан әкімі Наурызбай Қарағойшиннің мәлімдеуінше, өткен жылы аталмыш аудандағы елді мекендердің ауыз сумен қамтылуы 51,7 пайызды құраса, биылғы жылдың соңына дейін бұл көрсеткіш 82 пайызға жетпек. «Ақбұлақ» бағдарламасы аясында атқарылып жатқан жұмыстардың қатарында Жаңақазан, Жуалыой, Мәстексай, Мұқыр ауылдарындағы су құбырын жаңалап-жаңғырту, Жаңажол, Сарыкөл ауылындағы су құбыры құрылысы, Жаңақала ауылындағы тұрғын үйлерді сумен жабдықтау жұмыстары бар.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Мемқызметкерлер қайырымдылық жасады

Күні: , 49 рет оқылды

Өткен сенбіде Орал қаласында ҚР Мемлекеттік қызмет жүйесінің 20 жылдығына және Мемлекеттік қызметкерлер күніне орай «Алға басу движение вперед» атты қайырымдылық жүгіру өтті.

Шараның мақсаты – Елбасының Қазақстан халқына Жолдауына сәйкес бұқаралық спортты дамыту, мемлекеттік қызметшілер арасында салауатты өмір салтын насихаттау және спортқа баулу. Ел дамуындағы аса маңызды, жауапты қызметте халықтың зор құрметіне бөленіп, ел алғысын арқалап жүрген мемлекетік қызметкерлер осы жолы да игі істің ұйытқысы бола білді.

– Биыл еліміздегі мемлекеттік қызмет туралы заңның қабылданғанына 20 жыл. Біз қазір мемлекеттік қызметтің меритократия қағидаттарына бағытталып, жаңа жүйеге көшіп келе жатқанын айқын аңғарып отырмыз. Жұмыстан үйге уақтылы жіберу, жалақыны өсіру, дене шынықтырумен айналысуға көбірек көңіл бөлу сияқты өзгерістер енгізіліп, мемлекеттік қызметті ең беделді қызметке айналдыру жолында үлкен қадамдар жасалуда, – деген облыс әкімінің орынбасары Ғабидолла Оспанқұлов қайырымдылық жүгіруге қатысқан барлық мемлекеттік қызметкерлерді кәсіби мерекемен құттықтады.

ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің  БҚО бойынша департаментінің басшысы Болат Исақовтың айтуынша, қайырымдылық жүгіруге 800-ге жуық мемлекеттік қызметкер қатысқан. Әр қызметкер қайырымдылық акциясына қатысу үшін жарна төлеп, нәтижесінде 500 мың теңгеден астам қаражат жиналған. Бұл қаржы түгелімен Аружан Саинның «ДОМ» қоғамдық қорына аударылып, еліміздің түкпір-түкпіріндегі науқас балалардың ем-домына жұмсалатын болады.

 Абай алаңынан бастау алған қайырымдылық жүгіру Жеңіс алаңында мәреге жетті. Үш шақырым қашықтықты ерлер арасында ең бірінші болып Сергей Курдин бағындырса, әйелдер арасында Айсұлу Дияшева жеңімпаз атанды. Оралдық Куликовтар отбасы «Спорттық отбасы» аталымы бойынша марапатталса, әкесімен бірге акцияға үлес қосқан 6 жасар Хансұлтан Құрмаш жарыстың ең жас қатысушысы атанды. Ал 62 жастағы Жаңылсын Кәрімова ең жасы үлкен қатысушы ретінде арнайы сыйлыққа ие болды.

Айта кету керек, «Алға басу – движение вперед» қайырымдылық жүгіру Астана, Алматы қалалары мен барлық облыс орталықтарында бір күнде, бір уақытта, бір стартпен өткізіліп, насихатталды.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Құс өсіру де – кәсіп

Күні: , 38 рет оқылды

Шыңғырлау ауданына сапары барысында Батыс Қазақстан облысының әкімі Алтай Көлгінов Ащысай ауылдық округіндегі «Ғай­ни» шаруа қожалығының да тыныс-тіршілігімен танысты. Бұл қо­жалықтың құс фермасында қа­зір 2500 қаз, 2000-дай үй­рек, 2000-дай брой­лер өсірілу­де. Қожа­­­лық басшысы Жасқайрат Айсиев бо­ла­шақ­­та құс санын 8 мыңға жет­кізуді жоспарлап отыр­ғанын ай­тады.

– Мың балапан сатып алуға 1 млн. теңге қаражат жұмсалды. Екі айдан астам уақыт бағып, саттық­қа шығарамын. Үйрек-қаздың ба­ла­панының бағасы 1000 теңге, үлкені 4-5 мың теңге. Жұмыртқа­ға да сұраныс бар. Таза суы, дәрумендермен байытылған жемі бол­­са, ветеринарлық талаптар қа­­таң сақталса, өсімі де жақсы болады. Құс өсіру аса көп шығын­ды қажет етпейді, – дейді кәсіп­кер.

Облыс әкімі кәсіпкердің жел және күн сәулесінен қуат алатын заманауи қондырғысын арнайы барып қарады. Қуаты 7 киловатт гибридтік қондырғы қыстақтағы үй-жай мен қораны электр жары­ғымен қуаттандырып отыр. «Тоңа­зытқыш пен теледидарды, күн­де­лікті тұрмысқа қажет электр құрылғының бәріне қуаты толық же­теді», – дейді Жасқайрат Ғайни­ұлы.

Шаруашылық басында облыс әкімі несібесін атакәсіптен тауып отырған бір топ жергілікті кәсіп­кермен кездесті. Аудан әкімі Аль­берт Есәлиев сөздің реті келген­де кәсіпкерлердің «Рухани жаң­ғыру» бағдарламасының «Туған жер» кіші бағдарламасын жүзеге асыруға жұмыла үн қосып, ме­це­наттықпен айналысып, ауыл-ел­ге жанашырлық танытып жүр­ген­дігін  айта  кетті.

– Шыңғырлау ауданының етті ірі қараны өсіруге әлеуеті өте жо­ғары. Жері құнарлы, суы балдай, шөбі бітік. Шаруашылықта жыл­­қы өсіріп, бордақылаймыз. 550 орындық бордақылау алаңы, үл­кен мұздатқышпен жабдықтал­ған мал сою бекеті бар. Біз үшін Ресейдің нарығы қызық емес, өйткені еттің бағасы бірдей. Біздің облысқа көршілес Атырау, Ақтө­бе, Маңғыстау облыстарының нарығы өте тиімді әрі қолайлы. Қы­мыз, шұбат өндірісін қолға алу­ды да көздеп отырмыз, – дейді «Ақан» шаруа қожалығының басшысы  Болат  Жүгінісов.

– Ең шалғай Ақсуат ауылында мал шаруашылығымен айналы­самын. 30 шақты үй бар ауылы­мызға табиғи газ кірді, су құбыры тартылды. Енді ауылдан тас жолға дейінгі аралыққа қатқыл табан­ды жол салынса деген тілегіміз бар. «ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы несие алып, ағайынның басын қо­сып, екі шаруа қожалығын құр­дық. Қазақтың ақ бас тұқымды ірі қарасын өсіреміз. Қазір 400 бас­қа жеткіздік. Аналық басқа бері­летін субсидияны алуға құжат тапсырып қойдық, – деген «Бауы­рым» шаруа қожалығының басшысы Әділбек Алмағанбетов жер­лесінің өз кәсібін дөңгелентіп отыр­ғанын көргеннен кейін құс өсіруге деген қызығушылық пай­да болғанын айтты. «Шыңғыр­лау­дың табиғаты бай, шөбі шүйгін, іргемізде бұлақ ағып жатыр. Құс өсіру көп шығынды қажет етпей­ді екен. Оның үстіне құс етіне сұ­раныс та мол екен», – дейді таңда­нысын  жасыра  алмаған  кәсіпкер.

Динара ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал өңірі»


Орал-Орынбор бағытында жол салынады

Күні: , 42 рет оқылды

Бейсенбі  күні  облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов  Бөрлі  ауданында болып,  Ақсай қаласы,  Пугачев  және  Бөрлі  ауылдық  округтеріндегі  өндіріс  орындары  мен  шаруа  қожалықтарын, бірқатар  құрылыс  нысандарын  аралады.

Алдымен аудан орталығында орналасқан «RT Alliance»  ЖШС-ға барып,  сұйық азот өндіру зауытының құрылысымен танысты. Кәсіпорын басшысы Талғат Қазиевтің айтуынша,  болашақта сұйық және газ тәрізді азоттарды жеке өндірумен айналысатын аталмыш жоба аймақтық индустрияландыру картасына енгізілген. Құны 1 млн. АҚШ долларын құрайтын зауыттың қуаттылығы жылына 500 кг/сағ. Қазіргі таңда зауыттың құрылысы толық аяқталып, инженерлік желілер тартылуда. Таяу күндері іске қосылатын өндіріс ошағы еліміздегі  «ҚПО б. в.» сияқты кен өндіруші компанияларды таза азотпен қамтымақ.

Ақсай қаласындағы төртінші және бесінші шағынаудандардың жылу және ыстық-салқын су жүйелерін қайта құрылымдау жұмыстарын «Лидер» ЖШС жуырда ғана қолға алған екен. Жоба құны – 576, 0 млн. теңге. Жалпы, ұзындығы 32 418 метрді құрайтын су жүйелерінің  құрылысы биылғы қыркүйек айында аяқталмақ. Жер үстіндегі және астындағы жүйелер алмастырылып,  орталық жылу пункті мен сорғы стансасы ғимараты жөндеуден өткізілмек. Ыстық су резервуарлары ауыстырылып,  құбырлар оқшауланбақ. Жоба «Ақсайжылуқуат» МКК-ға тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту бағдарламасы шеңберінде берілген несие есебінен жүзеге  асуда. Қазір құрылыс  жұмыстарына 75 адам жұмылдырылған.

Шаһардағы кезекті құрылыс Ақсай техникалық колледжі жатақханасында жүргізілуде. Апатты жағдайда тұрған бұрынғы ескі жатақхана орнына бес қабатты 124 пәтерлік жаңа жатақхана бой көтеруде. «КАЕС Строй КО» ЖШС құрылыс жұмыстарын өткен жылдың тамыз айында бастаған екен. Жоба құны – 635 423,0 мың теңге. Бүгінгі таңда ішкі әрлеу жұмыстары ғана қалған жаңа ғимарат биылғы жылдың шілде айында пайдалануға беріліп, бұрынғы апатты үйдің 70 отбасына қоса, бюджеттік сала мамандары  да  баспаналы  болмақ.

Облыс әкімі Алтай Көлгіновке таныстырылған тағы бір құрылыс нысаны аудандық ішкі істер бөлімінің шұғыл басқару орталығы болды. «ҚПО б. в.» компаниясының әлеуметтік тапсырысы бойынша «КАЕС Строй КО» ЖШС құрылысын қолға алған жобаның  жалпы құны 132 371,0 мың теңге. Бөрлі ауданының әкімі Санжар Әлиевтің айтуынша, үш қабатты ғимараттың төменгі қабатында құқық қорғау қызметкерлеріне арналған жұмыс бөлмелері, жаттығу залдары мен тир алаңдары орын тепсе, екінші қабаты толығымен шұғыл басқару орталығына арналып, жабдықталған. Ғимараттың жоғары қабатында құқық қорғау қызметкерлеріне арналған қызметтік пәтерлер орналасқан. Жақын арада Ақсай қаласының көшелеріне «Қауіпсіз қала» бағдарламасы аясында 100-ден астам бейнекамера қойылып, шаһардың қауіпсіздігі осы аталған шұғыл басқару орталығы арқылы қадағаланып отырады. Бүгінде шаһар көшелерінде небәрі 20 бақылау камерасы орнатылған. Пәтер иелері кооперативтерінің жұмысын реттеу, жалпы қоғамдық қауіпсіздікті нығайту мақсатында «Қауіпсіз аула» жобасын да жаңа орталық арқылы  жүзеге  асыру  көзделіп  отыр.

Ақсайдағы шешімін күткен өзекті мәселенің бірі  жолдың жайы екені белгілі. Әсіресе, Ақсайды облыс орталығына жалғайтын тасжолдың сапасы өте нашар. Ақсайлық ағайынмен кездесу барысында облыс әкімі Алтай Көлгінов жақында облысқа жұмыс сапарымен келген Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Ақсай бағытына қатынайтын “жол құрылысын салуға үлкен қолдау көрсеткені туралы қуанышты хабарды жеткізіп, қазір ҚР Инвестициялар және даму министрлігімен жобалық-сметалық құжаттар дайындалып  жатқанын, келер жылы Ақсай арқылы Оралдан Орынборға дейін төрт жолақты аутожол  салынатынын  айтты.

Өткен жылы облыстық маңызы бар Ақсай – Жымпиты тасжолын жөндеу жұмыстары басталған болатын. Бас мердігер – «Юнисерв» ЖШС. Жобаның бірінші кезеңінде 38-53 шақырымда (15 шақырым) жол жөндеу жұмыстарын «АқсайБизнесСтрой» ЖШС іске асыруда, жобаның сомасы 1 958,014 млн. теңге. Екінші кезеңде 53-68 шақырым (15 шақырым) жөндеу жұмыстарымен «Асфа» ЖШС айналысуда. Бұл жобаның жалпы құны 1 943,729 млн. теңге. Жөндеу жұмыстарының барысын пысықтап, қосалқы мердігерлермен тілдескен облыс әкімі жұмыстың сапалы әрі уақтылы жүргізілуін тапсырды. Құрылыс материалы мен жұмыс күшінің және техниканың жеткілікті екендігін айтқан қосалқы мердігерлер өздеріне тиесілі  учаскені тамыз айының соңына дейін аяқтауға уәде берді. Жалпы, Ақсай мен Жымпиты аралығын жалғайтын ұзындығы 90 шақырымдық  тасжолды жөндеу жұмыстары жоба бойынша келер  жылы  аяқталуы  тиіс.

Ауданға жұмыс сапары барысында облыс әкімі Алтай Көлгінов шаһардың солтүстік бөлігіндегі 240 орындық балабақша құрылысымен де танысты. «ҚПО б. в.» компаниясының әлеуметтік тапсырысына сәйкес бас мердігер «Наурыз» ЖШС қолға алған жобаның құны 639 112,0 мың теңге. Өткен жылдың тамыз айында құрылысы басталған балабақша шілде айында пайдалануға берілмек.

– Ауданда 2400 бүлдіршін балабақша кезегінде тұр. 3-6 жас аралығындағы балдырғандардың бөбекжаймен қамтылу көрсеткіші 99,9 пайыз. Жаңа балабақша қолданысқа берілген соң, бұл көрсеткіш 100 пайызды құрамақ.  Ж. Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледждің 10 түлегін қызметке аламыз. Барлығы 24 тәрбиеші мен 12 бала күтуші жұмысқа орналаспақ. Балабақша ақысы айына  11 мың теңге. Қазір кезекте тұрған балаларға хабарлап жатырмыз, – дейді аудандық білім бөлімінің басшысы Орынбасар Төлемісов.

Аудандағы ең ірі ауылдық округ болып табылатын Бөрліде төрт мыңнан астам адам қоныстанған.  Былтыр ауылға таза ауыз су кіргізілсе, биыл Достық көшесі жөндеуден өтуде. Тоғыз жолдың торабында орналасқан шағын ауылда ілкімді істер қолға алынуда. Халықтың әлеуметтік тұрмысы ілгерілеп, шағын кәсіпкерлік өрістеуде.

Кенді өңірдегі тағы бір әлеуметтік нысанның құрылысы да осы Бөрлі ауылында жүргізілуде. Бүгінде жалпы құны 318 522,0 мың теңгені құрайтын дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы аяқталуға жақын. Тапсырыс беруші – «ҚПО б. в.» компаниясы, бас мердігер – «КАЕС Строй Ко» ЖШС. Дене шынықтыру-сауықтыру кешенінде спорттың оннан астам түрі бойынша үйірмелер ашылады.

– Алдағы екі-үш жылда округтегі халық саны 1000 адамға артады деген болжамымыз бар. Қанай ауылы бағытында жеке тұрғын үй тұрғызуға және бизнес жүргізуге жер телімдері қазірден дайындалып жатыр. 300 орындық жаңа мектеп салу да жоспарда, – дейді ауылдық округтің әкімі Бақтығали  Макеев.

«Атқарылған істер ауқымды, атқарылатын шаруа одан да көп» екеніне тоқталып өткен облыс әкімі Алтай Көлгінов аудан басшысына игерілмеген жерлер есебінен егістік көлемін арттыру, мал басын асылдандыру, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, кәсіп ашқысы келетін жастарды қолдау  бағытындағы  жұмыстарды  жетілдіруді  тапсырды.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Құс өсіру де – кәсіп

Күні: , 33 рет оқылды

Бейсенбі  күні  облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов  Шыңғырлау  ауданында  болып,  мемлекеттік  бағдарламалар, «Елбасының  бес  әлеуметтік  бастамасы»  аясында  атқарылып  жатқан  жұмыстармен  танысты.

Облыс әкімі алдымен ат басын Ащысай ауылына бұрып, Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасының «Ақбұлақ» бағыты бойынша жүргізіліп жатқан су құбырының құрылысын көрді. Мердігер ұйым «Құрылыс сервис» ЖШС-ның бас инженері Мұратбек Шеңгелбаевтың айтуынша, республикалық бюджеттен 269 млн. 758 мың 376 теңге бөлініп, құбыр құрылысы жұмыстары сәуір айында басталған. Ауылішілік су құбырының ұзындығы 16 шақырым болса, қазірде 13 шақырым құбыр тартылып, 10 үйге су жеткізілген. Күзге дейін Ащысай ауылындағы 190 үйге қоса іргелес Мырзақара бөлімшесіндегі 10 үй таза ауыз сумен қамтылатын болады.

– Ауыз суды Шыңғырлаудан тасып ішетін едік. Өзге ауылдарға таза су келіп жатқанын көргенде, қызыға қарап отыратынбыз.

Бұл қуанышты күнге өзіміз де жеттік. Су – тіршілік нәрі, денсаулық кепілі дер болсақ, халықтың әлауқатының бұрынғыдан да жақсара түсеріне сенімім мол. Осы маңызды істің басы-қасында жүрген облыс және аудан басшыларының еңбектеріне жеміс тілеймін, – дейді Ащысай ауылының тұрғыны  Маржан  Шерер.

Облыс әкімі Алтай Көлгінов су сорғысы құрылысының алғашқы кірпішін қалап, сапалы ауыз судың ауыл тұрғындарына кідірмей жетуін мұқият тапсырды. Осы жерде ауыл ақсақалдарымен, шаруалармен дидарласып, облыста атқарылып жатқан жұмыстар жайлы әңгімелеп, қазір үлкен қалаларға қарағанда ауылда кәсіп бастауға, шаруашылықпен айналысуға жағдайдың мол екендігін айтты. Өмірлік тәлім-тәжірибесімен бөлісіп, жастарға ақылшы болып, ілкімді істердің ортасында жүретін ҰОС ардагерлері Сүйеу Ығылманов пен Андрей Рудь аудандағы оң өзгерістерге көңілдері толатынын жеткізіп, баталарын  берді.

Өткен жылы Шыңғырлау ауданында таза ауыз сумен қамту көрсеткіші 72 пайызды құраса, биыл Ақшат, Аманкелді, Ащысай және Ашықтоғай ауылдарына су құбырларын тарту нәтижесінде  86 пайызға жетпек. Ал келер жылы Алмаз, Ақтау, Шоқтыбай елді мекендеріне сапалы ауыз су жеткізу бағытында жобалық-сметалық  құжаттар  жасақталуда.

– Аудан бойынша 177 адам тұрғын үй кезегінде тұр, соның ішінде осал топтар 78, жетім балалар санатында 45, мемлекеттік қызметшілерден 52 адам бар. «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша үш қабатты 45 пәтерлік үй салу жоспарда, соның арқасында баспанаға мұқтаж адамдар саны 25 пайызға азаяды. Былтыр аталмыш бағдарлама аясында аудан орталығында жалпы алаңы 3 162,0 шаршы метр бір пәтерлі 39 үй салынып, қолдануға берілді. Жоба құны – 335,0 млн. теңге. Сегіз ауылішілік көше жолы күрделі жөндеуден өтсе, Шыңғырлау – Лубен – Лебедевка аутожолын күрделі жөндеуге республикалық бюджеттен қаржы бөлінді. Шыңғырлау ауылындағы С. Датов – Ғ. Мұратбаев айналмалы жолын, Л. Қылышев және Тәуелсіздік көшелеріндегі аутокөлік жолдарын күрделі жөндеу жоспардағы мәселе, – деді атқарылған шаруаларды баяндаған аудан әкімі Альберт  Есәлиев.

Бұдан соң Ашықтоғай ұңғымасынан Жаңакүш, Правда, Шыңғырлау, Ақсоғым ауылдарына дейін су құбырын тарту және Ақшат ауылындағы мемлекеттік-жеке меншік әріптестік бойынша салынып жатқан дәрігерлік амбулаторияның құрылыс жұмыстарының барысын қараған облыс басшысы Ащысай ауылдық округіндегі «Ғайни» шаруа қожалығына келді. Құс фермасында қазір 2500 қаз, 2000-дай үйрек, 2000-дай бройлер өсірілуде. Қожалық басшысы Жасқайрат Айсиев болашақта құс санын 8 мыңға жеткізуді жоспарлап отырғанын айтады.

– 1 мың балапан сатып алуға  1 млн. теңге қаражат жұмсалды. Екі айдан астам уақыт бағып, саттыққа шығарамын. Үйрек-қаздың балапанының бағасы 1000 теңге, үлкені 4-5 мың теңге. Жұмыртқаға да сұраныс бар. Таза суы, дәрумендермен байытылған жемі болса, ветеринарлық талаптар қатаң сақталса, өсімі де жақсы болады. Құс өсіру аса көп шығынды қажет етпейді, – дейді кәсіпкер.

Облыс әкімі кәсіпкердің жел және күн сәулесінен қуат алатын заманауи қондырғысын арнайы барып қарады. Қуаты 7 киловатт гибридтік қондырғы қыстақтағы үй-жай мен қораны электр жарығымен қуаттандырып отыр. «Тоңазытқыш пен теледидарды, күнделікті тұрмысқа қажет электр құрылғының бәріне қуаты толық жетеді», – дейді Жасқайрат Ғайниұлы.

Шаруашылық басында облыс әкімі несібесін атакәсіптен тауып отырған бір топ жергілікті кәсіпкермен кездесті. Аудан әкімі Альберт Есәлиев сөздің реті келгенде кәсіпкерлердің «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Туған жер» кіші бағдарламасын жүзеге асыруға жұмыла үн қосып, меценаттықпен айналысып, ауыл-елге жанашырлық танытып жүргендігін  айта  кетті.

– Шыңғырлау ауданының етті ірі қараны өсіруге әлеуеті өте жоғары. Жері құнарлы, суы балдай, шөбі бітік. Шаруашылықта жылқы өсіріп, бордақылаймыз. 550 орындық бордақылау алаңы, үлкен мұздатқышпен жабдықталған мал сою бекеті бар. Біз үшін Ресейдің нарығы қызық емес, өйткені еттің бағасы бірдей. Біздің облысқа көршілес Атырау, Ақтөбе, Маңғыстау облыстарының нарығы өте тиімді әрі қолайлы. Қымыз, шұбат өндірісін қолға алуды да көздеп отырмыз, – дейді «Ақан» шаруа қожалығының басшысы  Болат  Жүгінісов.

– Ең шалғай Ақсуат ауылында мал шаруашылығымен айналысамын. 30 шақты үй бар ауылымызға табиғи газ кірді, су құбыры тартылды. Енді ауылдан тасжолға дейінгі аралыққа қатқыл табанды жол салынса деген тілегіміз бар. «ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы несие алып, ағайынның басын қосып, екі шаруа қожалығын құрдық. Қазақтың ақ бас тұқымды ірі қарасын өсіреміз. Қазір 400 басқа жеткіздік. Аналық басқа берілетін субсидияны алуға құжат тапсырып қойдық, – деген «Бауырым» шаруа қожалығының басшысы Әділбек Алмағанбетов жерлесінің өз кәсібін дөңгелентіп отырғанын көргеннен кейін құс өсіруге деген қызығушылық пайда болғанын айтты. «Шыңғырлаудың табиғаты бай, шөбі шүйгін,  іргемізде бұлақ ағып жатыр. Құс өсіру көп шығынды қажет етпейді екен. Оның үстіне құс етіне сұраныс та мол екен», – дейді таңданысын  жасыра  алмаған  кәсіпкер.

Облыс әкімі сонымен қатар Шыңғырлау ауылының шығыс бөлігінде «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша салынып, пайдалануға берілген 30 тұрғын үйге қоныстанған тұрғындарымен кездесіп, ауылішілік абаттандыру жұмыстарымен танысты.

Аудандық мәдениет және демалыс саябағында шыңғырлаулық жастармен кездескен Алтай Көлгінов «Plogging – табиғат cross» акциясының облыста бастау алуына куә болды. Табиғатқа жанашырлық танытуға үндейтін акцияны алғашқы болып қолға алған шыңғырлаулықтар эстафетаны өзге аудан жастарына жолдады. Сапар соңында Шыңғырлау ауылындағы «Патриот» супермаркетінде болып, аудандық тарихи-өлкетану музейін аралап көрген облыс әкімі мемлекеттік бағдарламаларды жүйелі және нәтижелі жүзеге асыру бағытында аудан әкімі Альберт Есәлиевке нақты тапсырмалар  берді.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»

Суреттерін  түсірген  Александр  КУПРИЕНКО


Қожайын «қонақжай» емес екен…

Күні: , 46 рет оқылды

Төрткүл дүниедегі теңбіл доп жанкүйерлері түгел көз тіккен ХХІ әлем чемпионаты 14 маусым күні шымылдығын ашты. Көрші Ресейде өтіп жатқан футболдан дүниежүзілік доп-доданың финалдық кезеңінің алғашқы ойыны турнир қожайындарының жойқын жеңісімен есте қалды. Мәскеудегі «Лужники» стадионына жиылған 78 мыңнан астам футбол жанкүйерімен бірге Ресей және Сауд Арабиясы құрамаларының ойынын қос елдің мемлекет басшысы, яғни Ресей  президенті Владимир Путин мен Сауд Арабиясының королі Салман ибн Абдул Азиз қатар отырып тамашалады.

Кездесудің алғашқы минуттарынан-ақ жинақы әрі сергек ойын өрнегін көрсетіп, жылдам шабуылдар ұйымдастырған алаң иелері матчтың 12-минутында есеп ашты. Юрий Газинский басымен соққы бағыттап, әлемдік турнирдегі алғашқы голдың авторы атанды. Бірінші тайм аяқталуға бірер минуттар қалғанда ресейліктер орайын тауып, Сауд Арабиясы құрамасының қақпасына екінші допты енгізіп үлгерді. Бұл жолы Денис Черышев қарсыластарының осал тұсын дөп тауып, берілген мүмкіндікті мүлт жібермеді. Осы орайда айта кетсек, Черышев 24минутта жарақат алған Алан Дзагоевтың орнына алаңға шыққан болатын. 71-минутта Артем Дзюба қосалқы құрамнан алаңға шыға салып, қарсыластар қақпасына үшінші допты салды. Ойынның аяқталуына санаулы минуттар қалғанда Денис Черышевтың алыстан тепкен жой-қын соққысы қақпаға тура түсті. Ал матч соңында Александр Головиннің керемет асырған айып добы есепті еселей түсіп, Ресей құрамасына 5:0 есебімен ірі жеңіс сыйлады.

Осылайша Ресей құрамасы дүниежүзілік  доп-доданың алғашқы ойынында Сауд Арабиясын ойсырата жеңіп, чемпионат қожайынының «қонақжай» емес  екендігін  танытты. Ал осы ойындағы дубль авторы  Денис Чарышев матчтың үздік ойыншысы атанды.

Миллиондаған ресейлік жанкүйерлер бөркін аспанға атып қуанып жатса, Сауд Арабиясының спорт комитетінің төрағасы Турк әл-аш-Шейх жерлестерінің әлем чемпионатындағы ойынын «толық сәтсіз ойын» деп бағалады. Ал патшалық әулеттің мүшесі Саттам Халид Әл Сауд Twitter арқылы өз ойын білдіріп, «Еліміз ойыншылардың жеңуі үшін бар мүмкіндікті жасады. Өкінішке қарай, ойыншылар халқы мен Отанын құрметтемейді», – деп жазды. Сауд Арабиясы футбол федерациясының басшысы Адель Иззаттың айтуынша, жеңіліс үшін ел билігі реніш білдірген.  Шабуылшы Мохаммад ас-Сахлави, қорғаушы Омар Хавсави мен қақпашы Абдаллах әл-Майюф тәртіптік жаза алады», – деп жазады Baq.kz ақпарат агенттігі telegraf.com.ua басылымына сілтеме жасап.

Айта кетейік, 1998 жылы Францияда өткен футболдан әлем чемпионатында Аргентина құрамасы Ямайка құрамасын 5:0 есебімен жеңген соң, ресейлік «Чайф» тобы «Аргентина-Ямайка: 5:0» атты ән шығарған болатын. Ән аз-ақ уақыттың ішінде халық арасына  тез  тарап, 1999 жылы «Рок үлгісіндегі үздік ән» аталымын  «Алтын граммофон» байқауында жеңіп алған еді.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал   өңірі»


«Ақжайықтың» құрылысы басталуда

Күні: , 63 рет оқылды

Келер  жылы  облыс  орталығында  жер  көлемі  425  гектарды құрайтын  «Ақжайық»  жаңа  шағынауданының  құрылысы  басталады.  Аталған  ауданда  150  көпқабатты  тұрғын  үй  бой  көтеріп, 9600  оқушыға  арналған  сегіз  жалпы  білім  беретін  мектеп  пен тоғыз  балабақша,  сонымен  қатар  денсаулық  сақтау  нысандары мен  78  балалар  ойын  алаңы  да  салынатын  болады.

Қазіргі таңда Орал – Саратов күрежолы бойында пайда болатын  болашақ шағынауданға инфрақұрылым желілерін тарту жұмыстары қызу қолға алынды. Инженерлік желілердің жалпы ұзындығы – 124,8 шақырым. Ал оған жұмсалатын қаржының жалпы сомасы – 3,92 млрд. теңгені құрайды.

Кеше облыс әкімі Алтай Көлгінов құрылыс алаңында болып, мердігерлермен кездесті. Су, электр желісі, табиғи газ сияқты инженерлік желілерді жеткізуші құрылыс компанияларының басшыларымен жеке-жеке тілдесіп, мән-жайға толық қаныққан облыс әкімі жоспарланған жұмыстардың уақтылы және сапалы орындалуын тапсырды.

– Құрылыс жұмыстарын жауыншашын маусымы басталғанға дейін аяқтау қажет. Жаңбыр мен еріген қар суы ағатын арықтардың салынуын басты назарда ұстаған жөн. Электр желілері толықтай жердің астымен жүргізіледі. Бұл жерде заманауи стандарттар мен талаптарға жауап беретін шағынаудан пайда болады. Электр желілерін тарту кезінде цифрландыру аясындағы жұмыстарды да бірден қолға алу керек, – деді Алтай Сейдірұлы.

Жалпы ұзындығы 25,6 шақырымды құрайтын сумен қамту желісінің (жалпы сомасы – 370,025 млн. теңге) құрылысына жауапты бас мердігер «ПМК-117» ЖШС-ның директоры Ольга Попованың айтуынша, жұмыс кестеге сай ырғақты жүргізілуде.

– 20-дан астам адам мамыр айынан бері жұмыс істеп жатыр. Жердің үстіңгі қабаты аршылып, арықтар қазылуда. Бүгінге дейін  4,5 шақырым полиэтилен құбырлар орнатылды. Нысанды бекітілген жоспарға сай қараша айында тапсыруымыз керек. Алайда, жұмысты мерзімінен бұрын қазан айында аяқтауды жоспарлап отырмыз. Жаңа шағынаудан қала-ның орталық сумен қамту желісіне қосылатын болады, – дейді ол.

Жалпы ұзындығы 10,9 шақырымды қамтитын газ құбырының (жалпы сомасы – 329,225 млн. теңге)  құрылысына кірісіп кеткен «Лайгэ» ЖШС өкілінің айтуынша, «Ақжайық» шағынауданындағы әлеуметтік нысандар мен көпқабатты тұрғын үйлердің дербес, автономды жылу жүйесі болады.

Шағын аудандағы әр квартал, шамамен 10-12 көпқабатты тұрғын үйге жылу қазандығы орнатылмақ. Қазір 26 қосалқы стансаның құрылысы жүруде. 10 киловатт желінің ұзындығы 33 шақырым, кабельдің ұзындығы 57 шақырым. Жер асты кабельді желі тартылған соң, келесі кезекте көше жарығының тіректері орнатыла бастайды.

Газбен қамту жұмыстары тамыз айының соңы мен қыркүйек айының басында, электр желілерін тарту қыркүйек айында, ал су құбырларының құрылысы қазан айында аяқталмақ. Келер жылы алдымен көпқабатты тұрғын үйлердің, одан кейін әлеуметтік нысандардың құрылысы басталады.

Орал қаласының әкімі Мұрат Мұқаевтың айтуынша, жаңа шағынаудан мен қала аралығын байланыстыратын жаңа көпір де салынады.

– Шаған өзенінің арғы бетінен Сдықов және Мәметова көшелеріне дейін жалғайтын көпір құрылысының жобалық жұмыстарын келер жылы аяқтап, 2020-2021 жылдары жаңа көпірдің құрылысы жүргізіледі, – дейді шаһар басшысы.

Облыс әкімі Алтай Көлгінов, сондай-ақ Орал қаласындағы Құрманғазы көшесіндегі 196 мекенжайында орналасқан апатты үйдің тұрғындарымен де кездесті. 1937 жылы пайдалануға берілген жалпы ауданы 491 шаршы метрді құрайтын қос қабатты ескі үй сүріліп, орнына су жаңа тоғыз қабатты тұрғын үй салынбақ. Апатты үйді бір ғасырға жуық мекендеп келген сегіз отбасы уақытша пәтерлерге орналастырылған. Жаңа баспана құрылысын «Қазхол» ЖШС қолға алған.

– Өзі де құлағалы тұрған үйіміз бүгін сүрілді. Салынғанына 81 жыл болған ескі үй еді. Сегіз отбасы тұрып келдік. Іргемізден бой көтерген тоғыз қабатты үйден жанға жайлы жаңа пәтер алатын болдық. Қуанышымызда шек жоқ, біздің жағдайымызды түсініп, баспанамен қамтамасыз етіп жатқан облыс, қала басшылығына алғысымыз шексіз, – дейді апатты үйдің байырғы тұрғыны Александр Кошт.

– Мемлекеттік-жеке меншік серіктестік аясында былтыр тамыз айында 64 пәтерлік жаңа тұрғын үйдің құрылысы басталды. Қазір елуге тарта құрылысшы еңбек етуде, жұмыстың 70 пайызы аяқталды. Күзге дейін құрылыс толық аяқталып, апатты үйдің тұрғындары көшіріледі. Қалған пәтерлерді «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкінің» салымшылары алады. Ал төменгі қабаттағы пәтерлер бұрын апатты үйде орналасқан сауда нысандарының иелеріне беріледі. Жалпы, осы маңнан 74 пәтерлік тоғыз қабатты үй мен 200 пәтерлік 11 қабатты тұрғын үй салынады, – дейді құрылыс  басшысы  Заман  Қуанов.

Жыл басынан бері қала бойынша екі тұрғын үй қолданысқа берілді. Сонымен қатар жыл соңына дейін «Нұрлы жер» бағдарламасы мен мемлекеттік-жеке меншік серіктестігі аясында жеті тұрғын үйді аяқтау жоспарланып отыр.

Олар:  «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» салымшылары үшін (облигациялық қарыз есебінен) 14 041 шарты метрді құрайтын 210 пәтерлі екі тұрғын үй (№1 дақ,  №43 дақ); Халықтың әлеуметтік мұқтаж топтары үшін 20 079 шарты метрді құрайтын 396 пәтерлі екі тұрғын үй (№39 дақ, №41 дақ); Мемлекеттік-жеке меншік серіктестік аясында – 336 пәтерлі үш тұрғын үй (Гагарин көшесі №1, 2-шақырым көшесі №20, 21, 22, Құрманғазы көшесі №198.) Сондай-ақ осы жылы аталған мемлекеттік бағдарлама төңірегінде Зашаған кентінен тоғыз тұрғын үй – (1350 пәтер, жалпы ауданы 79 696 м2)  және жеті тұрғын үй  – (996 пәтер, жалпы ауданы 57 338 м2) қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде  орналасатын  болады.

Мемлекеттік-жеке меншік серіктестік бойынша  апатты деп танылған 17 тұрғын үй сүріліп, орнына  жаңа  үйлер  салынбақ.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал   өңірі»


Үйдің іргесіндегі дүбір

Күні: , 48 рет оқылды

Футболдан Ресейде жалауын көтеретін ХХІ әлем чемпионатының басталуына бар болғаны бес-ақ күн қалды.   Жанкүйер жазғанның түн ұйқысын төрт бөлетін дүниежүзілік доп-дода көрші елде 14 маусым — 15 шілде аралығында өтеді. Төрт жылда бір айналып келетін бұл байрақты бәсеке Ресей Федерациясының Мәскеу, Санкт-Петербург, Волгоград, Екатеринбург, Қазан, Калининград, Нижний Новгород, Ростов, Самара,  Саранск және Сочи сықылды 11 қаласында өтеді. 32 мемлекеттің ұлттық құрамасы қатысатын бұл чемпионат 14 маусым күні Мәскеудің атақты «Лужники» стадионында Ресей мен Сауд Арабиясы құрамаларының арасындағы ойынмен басталады.

Аяқдоптан әлем чемпионатына қатысу бойынша рекорд Бразилияға тиесілі. Бұл елдің құрамасы бұған дейін өткен 20 әлем чемпионатына түгел  қатысқан жалғыз команда. Ал іріктеу кезеңіндегі шешуші ойында Коста-Рика құрамасын жеңіп, соңғы 32-ші жолдамаға ие болған Панама және өз тобында ең көп ұпай жинап, әлем чемпионатына тікелей жолдама алған Исландия құрамалары аяқдоптың аламанына алғаш рет қатыспақ. Айтпақшы, Панама құрамасы ала доптың осы аламанындағы ең сақа команда саналады. Төрткүл дүние түгел көз тігетін мундиальдың топтық кезеңі 28 маусымда тәмамдалып, финалдық ойын 15 шілде күні өтуі тиіс.

Нидерланд, Уэльс, АҚШ, Чили, Словакия, Украина құрамалары әлем чемпионатынан шет қалды. Бұл Арьен Роббен, Гарет Бейл, Клинт Демпси, Алексис Санчес, Андрей Ярмоленко сынды саңлақ футболшылардың өнерін алдағы аламанда көре алмаймыз деген сөз. Есесіне жанкүйерлер Неймар, Месси, Роналду, Азар, Коутиньо, Жезус, Алли, Кейн, Вернер, Хуммельс, Кроос, Чичарито, Лукаку, Решфорд, Стерлинг, Уокер секілді көптеген аяқдоп шеберлерінің өнерін тамашалай алады.

Футболдың бұл жолғы көкпарынан Түркия, яғни түрік бауырларымыз да шет қалды. Мұны азсынсаңыз, бұрын КСРО құрамында болған елдерден Ресейден басқа бірде-бір мемлекеттің құрамасы іріктеу кезеңінен өтпегендіктен орман-орыстың еліндегі бүкіләлемдік бәсекеге қатыспайды.

Қазір Ресей тарапы «Футболшылар жасыл алаңда жан алысып, жан берісетін жаһандық жарысқа тас-түйін дайынбыз!» жер-жиһанға жар салуда. Әлем чемпионатында жеңіске жеткен құрамаға табысталатын ФИФА-ның Алтын кубогы Мәскеуге жеткізілді. Сегіз ай бойы жер жүзін шарлаған таза алтыннан құйылған кубоктың салмағы 6 келіден асады. Бұл аса құнды кубок жеңіске жеткен командаға басыбайлы берілмейді, тек уақытша табысталады. Себебі, ФИФА-ның ережесі бойынша, бұл Кубок үнемі осы ұйымның меншігіндегі дүние.

Ретті жерінде айта кетелік, Ресейде өтетін футболдан Әлем чемпионатының Қазақстан аумағындағы ресми хабар таратушылары – «Qazaqstan» және «Qazsport» телеарналары.

Жуырда әйгілі футбол патшасы Пеле әні-міні басталатын әлем чемпионатында өз отандастарын, яки Бразилия құрамасын әлем тәжіне лайық деп санайтындығын мәлімдеді. Алайда футбол королі сүйдеді екен деп, өзге елдің аяқдопшылары Пеленің отандастарының алдында қоғадай жапырылмасы кәміл.

Осы чемпионатқа қатысты іріктеу кезеңін өте сүреңсіз өткізгендіктен Қазақстанның бас командасы әрине, өзімізбен 7 мың шақырымнан астам ортақ шекарасы бар Ресейдегі «қанмайданға» қатыс алмайды. Дүниежүзілік доп-дода бұған дейін бірде-бір рет біздің елмен шекаралас мемлекетте өткен емес. Үйіңнің іргесіндегі өтетін аламан бәйгенің дүбірін естіп тұрып, ат қоса алмайтының қандай жаман! Сөйте тұра Отанымыздың ұлттық құрамасы соңғы кездері өрнекті ойын көрсете бастады. Мәселен, осы аптадағы   жолдастық кездесуде Қазақстанның негізгі командасы Әзербайжанның құрамасын 3:0 есебімен ойсырата жеңіп, айды аспаннан бір-ақ шығарды. Кім білсін, аяқдоптың келесі аламанына біздің жігіттер де қатысып, бәлкім, жасыл алаңда атой салар…

Динара ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

 «Орал өңірі»

«ӘЧ-2018» ерекшеліктері:

Ресей – мундиальді қабылдайтын он сегізінші ел. Бұған дейін тек Мексика, Франция, Италия, Бразилия, Германия екі рет әлем чемпионатын қабылдады. 2002 жылы әлем чемпионаты екі елде – Оңтүстік  Корея мен Жапонияда өтті.

Перу – 36 жыл үзілістен кейін (соңғы рет 1982 жылы қатысты), Египет – 28 жылдан кейін (1990), Марокко – 20 жылдан кейін (1998), Сауд Арабиясы 12 жылдан кейін (2006) әлем чемпионатына қатысады.

Биылғы додаға әлем чемпионы атанған құрамалар ішінен Италия ғана қатыса алмайды. Италиялықтар 1958 жылдан кейін араға 60 жыл салып мундиаль жолдамасынан тыс қалды. Басқа чемпиондар – Уругвай, Бразилия, Германия, Англия, Аргентина, Франция, Испания құрамалары дода көрігін қыздырады.

Бразилия – барлық әлем чемпионатына үздіксіз қатысып келе жатқан жалғыз құрама.

Ресейдегі додада тұңғыш рет бейнеқайталау пайдаланылады.

Жаңа талап бойынша, әлем чемпионаты кезінде қарсыласын нәсілдік тұрғыда жәбірлеген немесе шыдамдылық танытпаған оқиға болып жатса, төреші ойынды тоқтата тұруға, тіпті мүлде өткізбеуге де құқылы.

Футболдан 2018 жылы Ресейде өтетін әлем чемпионатының бойтұмары (талисман) «Забивака» атты қасқыр болды. Оны дизайнер студент Екатерина Бочарова жасап шығарды. Бойтұмар бүкілресейлік дауыс беру қорытындысы бойынша анықталды. Төрт жылда бір рет өтетін доданың басты бойтұмарын таңдауға қасқыр, Амур жолбарысы мен мысық ұсынылған еді. Дауыс беру барысында ресейліктер қасқырды таңдады. Дауыс берушілердің 52,8%-ы «Забивака» қасқырын лайықты деп таныған. Амур жолбарысы 26,8 %, мысық 20,4 % дауыс жинаған.

Америкалық әнші Джейсон Дерулоның Colors  атты композициясы  әлем чемпионатының ресми гимні болып танылды.

Биылғы додада Бразилия топ жаратын болса, әлем чемпионы атағын 6-рет иеленеді. Ал Германия чемпион атағын сақтап қалса, Бразилияны қуып жетпек (5 рет).

«A Bola» басылымының мәліметі бойынша, футболдан 2018 жылғы әлем чемпионатының финалдық кезеңіндегі барлық сегіз топта «Барселона» командасының футболшылары бар. Мұндай дерек бұрын-соңды әлем чемпионаты тарихында болмаған. Биыл бірінші рет футбол жанкүйерлері осындай қызықты фактіге куә болып отыр.

Жарыстың басты символының бірі доп екені жасырын емес. Ресейдегі әлем чемпионатының ресми добы «Telstar 2018» деп аталады. Допты «Adidas» фирмасы жасаған. Ерекше үлгідегі доп алты панель мен жапсарсыз үйлесім негізінде жасалған. 1970 жылы Мексикада өткен әлем чемпионатының добы да «Telstar» деп аталған екен. Доптың тестілеу сынақтарына Аргентина, Колумбия және Мексика құрамалары мен «Манчестер Юнайтед», «Ювентус», «Реал» және «Аякс» клубтарының ойыншылары қатысқан. Ал допты Лионель Месси таныстырған болатын.

ФИФА әлем чемпионатының сыйақы қорын молайтты. Енді чемпион құрама 50 млн АҚШ долларын иеленеді. 2014 жылғы чемпион 35 млн доллар алған еді. Биыл чемпионатқа қатысатын 32 құрамаға 582 млн доллар сыйақы бөлінген. Төрт жыл бұрын бұл көрсеткіш 476 млн еді.

Ресейдегі әлем чемпионатын ұйымдастыруға 20 млрд долларға жуық ақша жұмсалды. Бұл 2014 жылы Бразилияда өткен мундиальдің шығынымен шамалас.

Халықаралық футбол федерациясы (ФИФА) мәліметінше, әлем чемпионатының билеттерінің басым бөлігін ресейлік футбол жанкүйерлері (46,9%) сатып алған. Одан кейін АҚШ (80 161), Бразилия (65 863), Колумбия (60 199), Германия (55 136), Мексика (51 736), Аргентина (44 882), Перу (38 544), Қытай (36 841), Австралия (34 628) және Англия (30 711) елдерінің жанкүйерлері тұр. Еске сала кетейік, билет сатып алу бойынша ондыққа кірген АҚШ, Қытай елдері бұл әлем чемпионатына қатыспайды.

2018 жылдың 25 мамыр-25 шілде аралығында Ресейде әлем чемпионатының финалдық кезеңдері өтетін 11 қалада шетел азаматтары, оның ішінде Қазақстан Республикасының азаматтары үшін арнайы тіркеу ережесі енгізілді. Шетел азаматтары көрсетілген қалаларға келген күннен бастап үш күннің ішінде РФ Ішкі істер министрлігінің тиісті аумақтық органдарына немесе Мемлекеттік және муниципалдық қызмет көрсету көпфункционалды орталыққа тіркеуге өтініш беруі қажет. Тіркеу мерзімі Ресей Федерациясына келген күннен бастап емес жоғарыда аталған қалаларға келу күнінен бастап есептеледі. Ресейдің қалған аумағы бұрынғы режим бойынша жұмыс істейді – ҚР азаматтары үшін 30 күнге дейін тіркеусіз бола алады.

Мәліметтер ғаламтордан алынды


Ұл-қызыңызды виртуалды тәуелділіктен сақтаңыз!

Күні: , 118 рет оқылды

Психологиялық кеңес

Міне, кезекті оқу жылы аяқталып, жазғы демалыс басталды. Жазғы демалысты күрделі мектеп бағдарламасынан қажыған оқушы ғана емес, тоғыз ай бойы баламен бірге «сабақ оқып», жүйкесі әбден жұқарған ата-ананың да, мұғалімдер қауымының да тағатсыздана күткені жасырын емес. Үш ай жазды есте қаларлықтай қызықты да әсерлі өткізу – әр баланың арманы. Облыстық білім басқармасының мәліметіне сүйенсек, биыл 83 мыңнан астам батысқазақстандық оқушы жазғы демалыспен және сауықтыру шараларымен қамтылмақ. Биыл өңірде түрлі бағыттағы 620 лагерь оқушыларды қабылдайды. Олардың басым бөлігін мектеп жанындағы лагерьлер құрайды. Әсем табиғат аясында орналасқан «Еуразия», «Атамекен», «Самал», «Қайсар» туристік-сауықтыру кешендері жас өрендердің жаңа достар тауып, алаңсыз тынығуы және бос уақытын пайдалы іске жұмсап, шығармашылығын шыңдауы үшін таптырмас орын. Бастысы, ата-ананың қалтасы көтерсе болғаны. Өйткені аталмыш лагерьлердегі он күндік демалыстың құны – шамамен 30-42 мың теңге, аудандардағы баға әлдеқайда арзанырақ.

Ауылдағы ағайынды айтпағанның өзінде оралдықтардың біразының баланы ақылы лагерьге беруге жағдайы жоқ. Айлығы шайлығына әзер жетіп, бар тапқанын несие жұтып отырған ортанқол отбасы баласын лагерьге бергісі-ақ келгенімен, «арық атқа, қамшы ауыр» дегендей, «келер жылы бір ыңғайы шығар» деген үмітпен жазғы демалысты ұйымдастыруды кейінге ысыра береді. Осылайша, жаз бойы өз еркі өзіне тиген бала уақытының басым бөлігін теледидар мен гаджеттің алдында өткізеді. Жұмысбасты ата-ананың бауыр еті баласының көгілдір экран мен ғаламтордан не көріп отырғанын қадағалауға мұршасы бола бермейді. Басты қауіп те – осы.  Өйткені жаһандық шырмауық тек ақпараттың көзі мен байланыс құралы ғана емес, қауіп-қатердің де қыз-қыз қайнаған қазаны. Жасөспірімдер порнографиясы, суицид, нашақорлық, ксенофобия, экстремизм мен террорлық әрекеттерді насихаттау – ғаламтор төндіретін қауіптің толық тізімі емес. Ересектерді былай қойғанда, мектеп жасындағы балғындардың арасында ғаламторға тәуелділіктің күн санап белең алып бара жатқаны рас.

Педагог-психолог Назгүл Наурызова күні-түні гаджеттен бір елі ажырамайтын жас баланың қызығушылығы, мінез-құлқы, өмірге көзқарасы біртіндеп өзгере бастайтынын, оның соңы қайғылы жағдайға душар етуі мүмкін екенін айтады.

– Шыны керек, кейде ата-аналар ға­ламтордың баланың өміріне қаншалықты әсер ететінiне, онлайн-оз­­быр­лықтың басым екеніне зер сал­майды. Тіпті бұл кейбір ата-аналар үшін елеуге тұр­майтын ұсақ-түйек мәселе ғана. Бала түгілі, ересек адамдар ғаламторға тә­уелділіктің бар екенін білсе де, одан көз алмайды. Ал балалардың психикасы бәрін сол қалпында қабылдайты­ны белгілі. Теріс ақпарат әп-сәтте бала­ның миын жаулап алады, – дейді психолог-маман.

Соңғы жылдары жүгенсіз желіде атауын «Синий кит», «Тихий дом», «Море китов», «Разбуди меня в 4.20» деп сан құбылтқан виртуалды өлім ойынының жасөспірімдер арасында танымалдыққа ие болып, бірқатарын тіпті суицидке итермелегені белгілі. Мысалды алыстан іздеудің қажеті жоқ. Өткен жылы облыстық прокуратура мамандары әлеуметтік желілерді тексеру барысында қауіпті ойынға шырмалған қос жасөспірімді дер кезінде анықтап, қайғылы жағдайдың алдын алған болатын.  Өлімге итермелейтін сайттар бұғатталып, Ресейде «Синий кит» ойынының «ВКонтакте» желісіндегі авторы және әкімгері Филипп Лис деген никпен танылған Филипп Будейкин сот шешімімен үш жыл төрт айға сотталып, абақтыға жабылды.

Алайда өлім ойындары мұнымен сап тыйыла қойған жоқ. Қылышпен басын алсаң, қайта жаңасы өсіп шығатын үш басты өлмес айдаһар сияқты атауын да, әдісін де өзгертіп, желіде қайта пайда болады. Бұл сөзімізге ресейлік желі қолданушыларының атышулы виртуалды «Синий кит» ойынының «Новый путь» деген жаңа атаумен қайтадан пайда болғанын жарыса жазып, бірін-бірі сақтандырып жатқаны дәлел. Ойынға арбалғандар #тыныш орман және #үкі ешқашан ұйықтамайды хэштегтерімен арқылы бірігіп, үйлестірушілердің (ойынның кураторы) құрбанына айналуда. Немесе «Жүгіріп өт немесе өлім құш» (нақты атауы «Беги или умри») деп аталатын квест жасөспірімдерді қатты жылдамдықпен жүріп келе жатқан аутокөліктің жолын кесіп өтуге үндейді. «Үлгерсең – мықтысың!» деп желіктіре түседі. Бұл жанкешті «ерлікті» телефонға суретке түсіріп, әлеуметтік желіге жүктейді. Осындайда «біз ата-ана ретінде балаға жеткілікті көңіл бөліп жүрміз бе? Ғаламторға шырмалған өскелең ұрпақты бұл «дерттен» қалай арашалап қалуға болады?» деген сан сауалға тұшымды жауап таппай қиналамыз.

Тағы бір мысал. 5-12 жастағы қыздардың біразы ғаламтор арқылы «Клуб Винкс: сиқыршылар мектебі» атты мультсериалды тамашалағанды қатты ұнатады. Сүйікті кейіпкерлері – сиқыршы ханшайымдарға еліктейді. Мультфильмнің басты кейіпкері кішкентай от ханшайымына ұқсағысы келеді. Менің бес жастағы қызым да ара-тұра осы мультфильмді қарайды. Қуыршақтарымен «Мен феямын», «Мен от ханшайымымын» деп ойнап отырғанын да көзім шалған. Жақында таныс келіншек он жасар қызымен әңгімелесіп отырып, «жаға ұстатарлық» жайтты естігенін айтты. Сөйтсе, ғаламторда оң-солын әлі танып үлгермеген кішкентай қыздарды «егер от ханшайымына айналғың келсе, түнде үйдегілердің бәрі ұйықтағанда тамақ пісіретін газды ашып, қайта ұйқыға жат, оянғанда сен де от ханшайымына айналасың» деп тапсырма беретін ойын бар екенін естіп, аңтарылып қалыпты.  «Әрине, бәрі бірдей бұл әрекетті жасамауы мүмкін, алайда балалар өте сенгіш, аңғал және еліктегіш келеді емес пе? Осы күннен бастап қызымның қандай мультфильм көретінін қатаң бақылауға алатын болдым» дейді ол.

– Бесіктен белі шықпаған балаға гаджет ұстатамыз. Оның зиянды тұсы өте көп. Әлі тілі шықпаған екі жасар сәби ата-анасы отбасында қазақша сөйлесе де, тілі орысша шығады. Өйткені ғаламтордан орыс тіліндегі мультфильмдерді көп қарайды. Қазір тіпті 3-5 жастағы кішкентайлардың арасында виртуалды әлемге тәуелділік өте көп. Демек, сәбиге ата-анасының мейірімі, көңілі толыққанды жетіспейді. Егер бала теледидар немесе компьютер алдында тапжылмастан бірнеше сағат отырса, аулаға шығып, өзі құралпылас балалармен ойнауға қызығушылық танытпаса, үнемі өзінің виртуалды әлемінде қалғысы келсе, бұл оның виртуалды тәуелді екенін білдіреді. Мінез-құлқында өзгеріс пайда болады. Мәселен, ғаламторда ойын ойнауына тыйым салсаңыз, агрессия танытады. Қатты ашуланып, өкпелейді. Қалайда виртуалды әлемге енгісі келіп, өтірік айта бастайды. Сабақ оқып отырғансып, жасырын ғаламторда отыруы мүмкін.

Көпшілік ата-ана 2-5 жастағы бүлдіршінге телефон немесе планшет сатып алып береді. Бұл баланың бойында «Ата-анам менің планшеттегі ойын ойнағаныма қарсы емес» және «Өз затымды қанша уақыт қолдансам да өзім білем» деген пікір қалыптастырады. Телефонын әлде планшетін ұмытып кетсе, жанталасып іздеп, қолына алмайынша тыншымайды. «Анам сияқты, телефоным да үнемі қасымда болуы керек» деген қажеттілік пайда болады, – дейді балалар психологы.

Маманның айтуынша, виртуалды тәуелділік жасөспірім шақта бірден пайда болмайды. Оның түп-тамырын бала 3-4-сыныпта оқып жүрген кезден іздеу керек. Себебі дәл осы жаста үлкендер балаға кішкентай кезіндегідей зейін аудармайды. Қазір бастауыш сыныптың оқушылары арасында онлайн ойында жеңіске жету бәсекенің бір түріне айналған.  «Мен ол ойынды баяғыда ойнап тастағам!» деп мақтану арқылы өзінің мықты екенін аңғартқысы келеді.

– Дұрысында балаға ең алғашқы гаджетті оң мен солын айырып, жақсы мен жаманды ажырата алатын жасқа жеткенде ғана беруге болады, шамамен 7-8 жаста. Логикалық ойындар жазып беріңіз. «Сен менің өмірімдегі ең қажет, ең маңызды адамсың» дей отырып, «Ғаламторда жаман нәрселер өте көп, сондықтан сенің не көріп, не ойнайтыныңды менің білуім керек. Сенің жамандыққа ұрынғаныңды қаламаймын» деп түсіндіруді, ең бастысы, баланы аналық-әкелік мейірімге бөлеуді ұмытпағанымыз жөн, – дейді педагог-психолог Назгүл Наурызова.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Ыстық су берілді

Күні: , 50 рет оқылды

6 маусым күні таңертең Орал қаласында ыстық су қайта қосылды. «Жайықжылуқуат» АҚ бас директоры Мұрат Бәйменовтің айтуынша, 5 маусым күні жылу-қуат орталығына газ жеткізіліп, газтурбиналы электр стансасы мен бу қазандығы іске қосылды. Облыс орталығындағы №2 және №7 жылу магистралының бойында орналасқан 225 пәтерге ыстық су жөндеу жұмыстары аяқталған соң беріле бастайды.

Айта кетейік, 25 мамырда «ҚазТрансГазАймақ» акционерлік қоғамы жылу электр орталығын көгілдір отыннан ажыратқандықтан, оралдықтар түгелдей ыстық сусыз қалған болатын. «Қаз-ТрансГазАймақ» кәсіпорнының мұндай қадамға баруына «Жайықжылуқуат» мекемесінің тұтынылған газ үшін 680 млн. теңге қарызды қайтара алмауы себеп болған. Ал жылумен қамтушы кәсіпорынның жеке тұлғалардан алажағы 684 млн. теңгені құраса, заңды тұлғалардың кәсіпорынға  бережағы  37 млн.  теңге.

«Жайықжылуқуат» АҚ бас директоры Мұрат Бәйменов қазіргі таңда кәсіпорын басшылығын қоса алғанда, барлығы 447 қызметкер қысқартылған жұмыс тәртібіне көшкенін айтты. 20 топ құрылып, күнделікті сағат 17.00-22.00 аралығында жылу мен ыстық суға қарызы бар пәтерлерді аралап жүр.

Кәсіпорын басшысы көрсетілген қызмет ақысын төлемеген тұрғындарға қарсы қолданылатынын шаралардың бұдан былай қатаңдатылатынын айтады.

– Осы күнге дейін бережағы бар пәтер иелерінің шетелге шығуын шектеу, аутокөліктерін айыппұл тұрағына қою және пәтерді сатуға, айырбастауға немесе кепілге қоюға тыйым салу арқылы шара қолданып келдік. Қалыптасқан күрделі жағдайға байланысты, уақтылы төлемеген тұрғындарға қатысты қатаң шараларға баруға тура келіп отыр. Ыстық су мен жылуға 600-900 мың теңге бережақ, қолдарында соттың 6-7 шешімі бар жерлестеріміз бар. Сот шешімі әр үш жылда бір рет шығатынын ескерсек, демек, 18-21 жыл бойы мүлдем коммуналдық төлем жасалмаған. Бұдан былай қордаланған қарызы бар азаматтардың аты-жөндері әлеуметтік желілерде жарияланып, бережақ жалақысы мен зейнетақысынан ұсталады. Сот шешімімен 5 тәулікке дейін қамауға алынады. Қазір 28 пәтер иесінің тізімі сотқа жолдау үшін дайын тұр. Жалпы, бережағы 20 мың теңгеден асқан борышкерлердің істері сотқа жіберіледі, – дейді  Мұрат  Болатұлы.

15 мамырдан бері «Автоураган» арнайы көлігінің көмегімен 47 аутокөлік айыппұл тұрағына қойылған. Қарызды өндіріп алудың борышкерлердің жылжымайтын мүлкін тұтқындау, жалдамалы пәтер иелеріне айыппұл салу сияқты өзге жолдары да қарастырылуда.

Мұрат Бәйменов борышкерлерден қарызды өндіру барысында қиындықтардың мол екенін де жасырмады. «Қызметкерлерімізді үйлеріне кіргізбей, дүрсе қоя беретін тұрғындар да бар. Сондықтан жеке сот орындаушыларымен, полиция қызметкерлерімен, кіріс департаментімен бірлесіп, қатаң шара қолдануға мәжбүр болып отырмыз», – дейді кәсіпорын басшысы.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика