Тег: ‘Гүлжамал ЖОЛДЫҒАЛИ’


Меморандумға қол қойды

Күні: , 19 рет оқылды

Кеше Батыс Қазақстан жоғары медициналық  колледжінде  денсаулық сақтау мекемелері басшыларының қатысуымен өткен жиында Алматыдағы С. Асфендияров атындағы Қазақтың ұлттық медициналық университетінің филиалын Орал қаласында ашудың жай-жапсары талқыланды. Сапалы медициналық қызмет көрсетуді өрістету тақырыбын талқылаған жиынға ҚР Профилактикалық медицина академиясының президенті, Америка  денсаулық сақтау ассоциациясының мүшесі Алмаз Шарман, С. Асфендияров атындағы Қазақтың ұлттық медициналық университетінің ректоры Талғат Нұрғожин, Литва мемлекетінің бұрынғы білім министрі, Литва денсаулық ғылым университетінің профессоры, С. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық  университетінің провосты Дайнюс Павалкис, облыстық денсаулық сақтау басқармасы басшысының міндетін атқарушы Нұрданат Беркінғали және Батыс Қазақстан  жоғары медициналық колледжінің директоры Қамидолла Ирменов қатысты.

Денсаулық сақтау саласындағы ынтымақтастықты жетілдіру мақсатында Литва денсаулық ғылым университеті, С. Асфендияров атындағы Қазақтың ұлттық мемлекеттік университеті және Батыс Қазақстан облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшылығы үш жақты меморандумға қол қойды. Аталмыш келісім аясында денсаулық сақтау мен медициналық ынтымақтастыққа қоса, білім беру мен ғылым саласындағы әріптестік те нығаймақ.

С. Асфендияров атындағы медуниверситеттің ректоры Талғат Нұрғожиннің айтуынша, меморандумда Батыс Қазақстан жоғары медициналық колледжінің негізінде аталмыш университеттің облыстық филиалын ашу қарастырылған.

— Дәрігерлердің оқуы ұзақ. Олар алты жыл оқыған соң және екі-үш жыл практикадан өтеді. Біз өз кезегімізде екінші, үшінші жылғы резиденттерімізді осы жердегі қалалық, облыстық ауруханаларға жібереміз. Қазір дәрігерлер жетіспейтіндіктен, резиденттердің болғаны жақсы. Олар алты айлық, бір жылдық практиканы осы жерде өткізіп, кейіннен маман ретінде тұрақтап  қала алады. Сондай-ақ біздің университеттің жергілікті филиалы ашыла қалған жағдайда жаңа оқу орны осы өңірдегі дәрігерлердің білім-білігін арттырып, кәсіби деңгейін көтеруге де үлес қосатын болады.

Ол үшін біздің университеттің ғалымдары осында келіп, дәріс оқып, әрі өздерінің кәсіби тәжірибелерімен бөлісетін болады, — дейді университет ректоры Т. Нұрғожин. Жиын барысында литвалық ғалымдар да мамандар даярлауға атсалысу арқылы Батыс Қазақстан облысы медицинасының сапасын көтеруге мүдделі екендіктерін білдірді.

Гүлжамал  ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал  өңірі»


Қасым Оралдан неге кетті?

Күні: , 293 рет оқылды

Газетіміздің өткен санында туған жеріне тағзым ете келген белгілі актер-драматург Кеңес Жұмабеков туралы мақала жарық көргені мәлім. Әңгіме барысында актер бізге белгілі ақын Қасым Аманжолов туралы көпшілік біле бермейтін  әңгіме айтып берген еді. Әсерлі әңгімені дәл сол күйі оқырман назарына ұсынғанды жөн көрдік.

– 1982 жылы анам мені Жайық бойына нағашыларыма алып келді. Сонда Шолохов атындағы кеңшарда Қуанышкерей деген екі көзі бірдей көрмейтін зағип ақсақал болды.

«Қарағандыда қызметтемін» дегенімде «Қасымның елінен екенсің ғой» деп, маған Қасым Аманжоловтың Оралдан қалай кеткені туралы әңгімелеп, еш кітапқа енбеген өлеңін оқып берді. Ақсақалдың айтуынша, шамамен 1935-36 жылдары Қасым Аманжолов Жұмат Шаниннің қарауында домбыра оркестрін басқарған. Бірде педагогикалық институтта үлкен концерт өтетін болып, оркестр дайындалады. Бірақ концерт басталар алдында партком мен проректор оркестрмен айтылатын әндердің қысқарып қалғандығын айтып, «Бір күй, бір ән орындайсыңдар» дейді. «Жарайды» деп  сыр бермеген Қасым жігіттерін жинап, «Бес нөмірді де орындаймыз» деп келіседі. Сөйтіп  сахнаға  көтерілген  ақын:

Ән бар ма, біздің әндей жатқан бұрқап,

Аламыз дауылдатып шырқап-шырқап.

Күй бар ма, біздің күйдей жатқан жосып,

Тас балқып, тыңдағандай тал таңырқап.

Өлеңнің өлкесіміз өткел бермес,

«Сөзді қой, өлеңге бас, жырмен сөйлес»

Деп өскен қазекеңнің ұрпағымыз,

Өлеңсіз өмір бізге өмір емес, – дегенде оркестр ойнап келіп жібереді. Сөйтіп бірінші, екінші, үшінші, төртінші нөмір кезегімен кетіп жатады. Алдыңғы қатарда отырған партком мен проректор екі жақтан оркестрді тоқтату үшін сахнаға жүгіреді. Осы сәтте бесінші нөмір «Адай» күйі де екпіндеп, шалқи жөнеледі. Бесінші нөмір бітіп, зал толы көрермен шапалақтап, шымылдық жабылып жатқанда, Қасым ақын алға жүгіріп шығып, мына өлеңді оқыпты:

Бұл – менің шарықтаған жастық шағым,

Жаныма дарытпаймын дүние шаңын.

Әніммен қарсы аламын әрбір күнді,

Жайғандай еркеназым жар құшағын.

Бұл – біздің қасиетті дастанымыз,

Шалқыған айдын көлдей жас шағымыз.

Алға ұстап адал жүрек махаббатты,

Ән салған біз қазақтың жастарымыз! – деп жасындай жарқылдаған жас ақын сол кездегі қазақ өнерін тұншықтырғысы келген Кеңес өкіметінің саясатына осылай қарсылық танытыпты. Осы оқиғадан кейін Қасым ақын Оралда қала алмай, Алматыға кеткен көрінеді. Мен Қуанышкерей нағашымнан естіген осы әңгімені жас ұрпақ білсін деген ниетпен жүрген жерімде айтып жүремін, – деді тебірене өлең оқыған  актер-драматург  Кеңес  Жұмабеков.

Гүлжамал ЖОЛДЫҒАЛИ,

guleke111979@mail.ru


Туған жерге тағзым етуге келген актер

Күні: , 28 рет оқылды

Ол кісі бала кезінен өнерге құштар болып өседі. Бірақ драма әртісі дегеннен хабарсыз болғандықтан, әйтеуір сахнаға шықсам деп жиі қиялға батады екен. Сөйтіп, қиялдап жүргенінде өзі тұратын Балықшылар ауылына (Рыбцех) жаңадан келген орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Назипа Нұралиева драма үйірмесін ашады. Ауыл баласы үшін бәрі таңсық, қызық. Үйірмеге қатысуға бірден ықылас танытқан қиялшыл бала, рөлге беріліп, образға еніп кетеді. «Мәжит» деген қойылымда жалқау бала Мәжиттің рөлін сәтті алып шыққан оны ауыл адамдары сол күннен «әртіс бала» атап кетіпті. Өнерге деген алғашқы қадамы ауылдастарының демеуімен басталған кейіпкеріміз С. Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ драма театрының актері, драматург, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Кеңес Жұмабеков туған жеріне тағзым ету үшін  елге, яғни  Орал өңіріне  арнайы келіп жатыр.

Өнер айдынында көптеген рөлді сомдаған кейіпкеріміз Кеңес Нарымбайұлы — қаламы қарымды драматургтердің бірі. Оның туған жеріне арнап жазған «Ата парыз», «Қаз дауысты Қазыбек», «Замана неткен тар едің?» «Адасқандар» және өзге де драмалары республикамыздың көптеген театрында қойылды. Әсіресе, бүгінгі күннің өзекті мәселесіне айналған жат ағымға арбалғандар туралы жазылған «Адасқандар»  драмасы туралы  ресейлік  сайттар  көбірек  жазыпты.

«Ауылыма  барған  сайын  жылап  қайтамын»

— Биыл өнерде жүргеніме елу жыл толды. Осы орайда «Туған жерге тағзым» атты шығармашылық кешімнің аясында көрермендерге «Қайран, жас дәурен», «Адасқандар» қойылымдарын ұсынбақпыз. Менімен бірге әріптесім, бөкейордалық ҚР мәдениет қайраткері, “Құрмет” орденінің иегері Гүлсара Рашқалиқызы және Қарағанды театрының труппасы бірге келді. Өзім бұрынғы Чапаев ауданы, Майшұңқыр ауылында туып-өстім.  Бес жасымнан бастап балалық шағым Шалқар көлінің жағасындағы Балықшы-лар ауылында өтті. Ол кезде 120 түтіні бар дүркіреген ауыл еді. Қазір бергі бетте  11, арғы бетте  10 үй болып, селдіреп қалыпты. Барған сайын жүрегім ауырады. Біздің бала кезімізде балықшылар балық аулап келеді, балықтарды әйелдер өңдеп, кептіріп, ысытып жататын.

Жылқышылар бар еді. Қыста мұздың үстіне жылқымен шығатын. Жеті жылдық мектебі бар ауылда тірлік қайнап жататын еді. Қазір ауылда бастауыш мектеп те жоқ. Балаларын Аңқатыға беріп отыр оқуға. Кішкентайынан ата-анасының тәрбиесін көрмеген бала ертең кім болады? Бала тым құрығанда, бесінші сыныпқа дейін ата-анасының бауырында болуы керек. Бұл ойлантатын дүние. Ана бір жылдары келгенімде, жарқабақтың бойында  қабырғасы құлап тұрған үйімді көріп, еңсем түсіп қайтты. Бір кездері он бір бала асыр салып өскен үйдің қисайып, құлап тұрғанын көру ауыр.

Ауылыма барған сайын, жылап қайтамын.  Сол барғанымда,  ескі үйдің жұртында қалған мұржаны суретке түсіріп алдым, — дейді өткен шағын еске алған актер.

«Прозадан мықты драма шығаруға болады»

Белгілі өнер тарланынан театрлардың қазіргі жағдайы, режиссура мен драматургия туралы пікірін сұрадық.

— Театрдың жүгі ауыр. Ал тартатын «моторы» әлсіз. Ең бастысы, мамандар жоқ. Қазір театрдың бетбейнесін жасайтын көркемдік жетекші көп. Бірақ ізденіс аз. Бізде бір драманы бір-екі жерін өзгертіп, бүкіл облыс қойып шығады. Мәдениет және спорт министрлігінде жөнді білетін маман аз. Өткен жылдары  Египетке Шерхан Мұртазаның «Домалақ ана» қойылымымен  баратын болдық. Қойылымды орыс, араб тілдерінде аудару керек болды. Сонда  министрліктегі мамандар  «Домалақ ана» деген қойылым тақырыбын «Круглая мать» деп аударыпты. Осыдан-ақ  бізде әр мекемеде өз саласының мамандары отырмағандығын айқын аңғаруға болады. Режиссерлар «жақсы шығарма жоқ» деп, драматургтерге жабады, актерлер «жақсы режиссер жоқ» дейді. Шын мәнінде, бәрі бар. Бірақ  әрқайсысы өз деңгейінде ғой. Әр режиссердың өз қолтаңбасы бар. Қазақстанда тамаша режиссер көп. Бірақ бәрі Астана мен Алматыда. Облыстық театрларда мектеп жоқ. Драмалық шығармалар да, драматургтер де бар. Мәселен, «Бөлтірік бөрік астында», «Қысылғаннан қыз болдық» деген драмаларды бүгінгі заманға лайықтап қоюға болады. Тек ізденіс жетіспейді. Қазір мықты прозайк көп. Прозадан да керемет  драма жасауға болады. Бұл әдіс Ресейде жақсы дамыған. Прозаны оқып, оның «дәнін» тауып алып, өсірсе, үлкен «егіс» болады. Тек режиссерлар оқып, ізденуі керек, — дейді Кеңес Нарымбайұлы.

Қаламыздағы С. Сейфуллин атындағы қазақ мектебін бітірген кейіпкеріміздің өнер жолына түсуіне танымал  суретші Сәкен Гұмаров та ықпал еткен екен. Алматыдағы театр студиясына түсерінде «Сенің қабілетің бар. Өнеріңді дамыт» деп қолдау көрсетіп, шығарып салыпты.

Көңілде  қалған  картина

Көрісу айт кезінде Балықшылар ауылындағы Темірғали ақсақалға сәлем бере барған сәті актердің жадында жақсы сақталыпты. Кейіпкеріміз әкесінің айтуымен бес жасында Темірғали қарияға аман дасуға барады. Есіктен кіре  «Неге келдің?» деген қарияға  амандасуға келдім дейді. «Енді амандаспайсың ба?» десе, «Саламатсыз ба?» дейді. Оған көңілі толмаған қария: «Ер-азамат «Ассалаумағалейкум» деп қол беріп амандасады» деп үйрете бастайды. Балақайдың қолынан жібермеген күйі «Енді қайталап айт» деп бұйырады. Тосылып қалған бала «Ассаламәлләумәлләу» деп жылап жібереді. Әйтсе де, кейіпкеріміз осы оқиғадан кейін ауыл ақсақалдарының бәріне «Ассалаумағалейкум» деп қол беріп амандасатын болыпты.

— Сол кезде бүтіндей бір ауылдың баласына бағыт беретін дана қариялар болатын. Қазір сол шалдарды сағынамыз. Менен журналистер «Еліңізді аңсайсыз ба? деп жиі сұрайды. «Әрине, аңсаймын. Жүрегімде жазылмаған жара бар.

Ол Ақ Жайыққа, туған елге деген сартап болған сағыныш» — дейді біз бен театр тақырыбында емен-жарқын әңгіме айтқан өнер  тарланы.

Гүлжамал  ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал  өңірі»

С. Сейфуллин  атындағы Қарағанды  облыстық  қазақ драма  театрының  репертуары:

  1. 09. 2018 ж. Сағ. 18.30 К.Жұмабеков “Қайран, жас дәурен” (мелодрама)
  2. 09. 2018 ж. Сағ. 14.00; 16.00; 18.30 К Жұмабеков “Қайран, жас дәурен” (мелодрама)
  3. 09. 2018 ж. Сағ. 14.00; 16.00; 18.30 К. Жұмабеков “Адасқандар” (драма)
  4. 09. 2018. ж. Сағ. 18.00 К. Жұмабеков “Адасқандар” (драма )

Қойылымдар  Х. Бөкеева атындағы  облыстық қазақ  драма театрында өтеді.

Анықтама тел: 50-78-03


Мұғалім тек бес құжат толтыра ма?

Күні: , 555 рет оқылды

Жаңа оқу жылы басталар алдында мұғалімдермен бірге ата-ана, оқушыларға дейін «Биыл қандай жаңалық болады?» деп елеңдейтіні рас. Шынымен де, жаңа оқу жылы жаңалыққа толы.

Облыстық білім басқармасының берген мәліметі бойынша мектеп мұғалімдері енді тек бес құжат толтырады. Ол – сынып журналы, тақырыптық-күнтізбелік жоспар, күнделікті жоспарлар (қысқа мерзімді жоспар), қритериалды бағалау бойынша құжаттар (қалыптастырушы және жиынтық бағалау), білім алушылардың күнделігі. Бұл өз кезегінде педагогтерді қағазбастылықтан арылтып, баламен тікелей жұмыс жасауына мүмкіндік бермек.

«Бес құжат толтыруды бастадыңыздар ма?» деп біраз мұғалімді әңгімеге тарттық. Алайда аты-жөні аталғанын қаламайтын мұғалімдер әлі де түрлі есеп берулер мен құжат толтырудан арыла алмай отырғандарын айтып қалды. Дегенмен «Жыл жаңа басталды, енді реттелер» деп жұбатып қояды  өздерін. «Егер мектеп әкімшілігі бес құжаттан артық талап етсе, мұғалімнің облыстық білім басқармасына, білім бақылау департаментіне шағымдануға құқы бар», — дейді облыстық білім басқармасының мамандары.

Мектеп бағдарламасындағы жаңа пән

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында ҚР Президенті Әкімшілігі әр өлкенің тарихын қамтитын «Өлкетану» оқулығын дайындауды тапсырды. Биылдан бастап мектеп бағдарламасына «Өлкетану» пәні енгізілді.  ҚР Білім және ғылым министрлігінің Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық академиясы 5-7-сыныптарға арналған «Өлкетану» курсының оқу бағдарламасын әзірледі. Жаңартылған оқу бағдарламасына сәйкес әр өңірдің өз оқулығы дайындалды. Оқушы бұл кітап арқылы өзі туып-өскен өлкенің тарихи жерлері, мәдени ошақтар географиясы, музыкасы, әдебиеті, мәдениетімен жете танысады. Өз өлкесінде  дүниеге келген танымал тұлғалар жайлы да ақпаратқа қанығады. Оқулыққа география, Қазақстан тарихы, музыка және қазақ әдебиеті пәні бойынша деректер енген. Өңірімізде бұл оқулықты құрастыруға жоғары оқу орындарының ғалымдары, тарихшылар, өлкетанушылар, тәжірибелі педагогтер, әдіскерлер тартылып, сараптау комиссиясы жұмыс жасады.

Оқулықпен қамтуда мәселе жоқ

Биылғы оқу жылында 1-8-сыныптар жаңартылған білім мазмұны бойынша білім алуда. «Нұр Отан» партиясының бастамасымен облыста жаңа оқу жылында 15 ІТ-сынып ашылып, сабақ беретін 28 мұғалім арнайы курстардан өтті. Жаңа оқу жылынан бастап Орал қаласында ақпараттық технологиялар лицейі өз жұмысын бастады. Бұл лицей  IT-технологиялар саласында әдеттен тыс көшбасшыларды тәрбиелеп, оқушыларымыздың бойында қазіргі әлемдегі дағдыларды меңгеруді қалыптастырмақ.

Республикалық және жергілікті бюджет есебінен физика, химия, биология, информатика пәндерін оқытатын 735 мұғалімге арналған тілдік біліктілікті арттыру курстары ұйымдастырылған.  Сондай-ақ ағымдағы жылы облыс бойынша 251 педагогті қамтитын тілдік курсар өтуде. Бүгінгі күнге дейін 78 педагог курсты аяқтап,  сертификаттар алып үлгерген.

Облыс көлемінде жаратылыстану пәні бойынша сабақ беретін 264 мұғалім ағылшын тілін меңгеру бағытында тиісті сертификатын алып, 130 мектепте жаңа оқу жылынан бастап белгіленген пәндерде  ағылшын тілінде сабақ беруді бастамақ.

Жаңартылған білім мазмұнына орай әзірленген 3, 6, 8-сынып, мектепалды даярлық сыныптары оқу-әдістемелік кешендері, 1-сыныптарға арналған дәптерлер, үш тілді білім беруге көшуге дайындық барысында қажетті сөздіктер, терминологиялық оқулықтар мен ағылшын тіліндегі оқулықтар сатып алынды. Сонымен қатар «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында 5, 6, 7-сыныптар үшін «Өлкетану» оқулығы сатып алынады. Тек биылдың өзінде қосымша 138 млн. теңгеге 126 мыңнан астам (4, 9, 10, 11-сыныптарға) оқулық сатып алынған. Мамандардың айтуынша, облысымыздағы оқушылар оқулықтармен толықтай тегін қамтылған.

Мектеп директоры төрт жылға тағайындалады

Мектеп директорларының кәсіби деңгейін көтеру мақсатында мектеп  басшыларын тағайындау қағидалары өзгерді. Жаңа қағидаларға сәйкес мектеп директорлығына үміткер төрт кезеңнен тұратын конкурстан өтеді: мектептің қамқоршылық кеңесі, заңнама тесті, облыстық білім басқармасының келісуі, аудандық, қалалық білім бөлімдеріндегі сұхбат. Мектеп директоры тек төрт жылға тағайындалады. Әрі қарай жұмыс істеймін десе, конкурстан қайта өтуге мүмкіндігі бар. Қаламыздағы тәжірибелі педагогтердің бірі, №1 мектептің директоры Нұрлы Дәулетқалиеваның  айтуынша, мектеп директорларын төрт жылға тағайындау – заманның талабы.

— Мен ең алғаш 1994 жылы 34 жасымда сол кездегі қаламыздағы №37 мектептің директоры болып тағайындалдым. Ол кезде талап басқа болды. Бір жағынан, қазір мен сол жаста болсам, «Төрт жылда не көрсете аламын, қазіргі қол жеткізген жетістіктеріме жете алар ма едім?» деп те ойланамын. Өйткені тәжірибенің өзі жылдармен келеді ғой. Тың өзгерісте ата-ананың талабы, қоғамның көзқарасы ескеріледі. Бұл дұрыс. Мектептегі ұжымның ынтымақтастығы, оқушылардың қалыптасып, дамуы мектептің көшбасшысы – директордың жұмысты ұйымдастыруына байланысты. Көп жағдайда мектеп директорлары бір жерде отырып қалады. Үнемі ізденісте, тек өзін емес, ұжымды да  дамытып, жұмыс жасау үшін бұндай өзгерістер қажет. Білім саласында болып жатқан жаңа өзгерістер педагогтерге тың серпін  беріп, мықты көшбасшы директорлар командасы қалыптасады деп сенемін, — дейді Нұрлы Нығыметқызы.

Ал ардагер ұстаз Тілектес Байқадам мектеп директорына өз жұмысын көрсету үшін төрт жыл аз деп есептейді. «Өйткені ұжымға сіңісіп үлгергенше кемі екі жылдай уақыт керек. Үшінші жыл жұмысын көрсетеді. Төртінші жыл «Бәрібір кетем» деген көңіл күймен жүргенде жұмыс ілгерілемей қалады деп ойлаймын», — деген ой айтты ардагер ұстаз.

Қарбалас пен жаңалыққа толы оқу жылы да басталып кетті. Білім саласындағы жаңа бастамалар мұғалімдерге серпіліс сыйлар деген үміттеміз. Қазақ елінің болашағына серпін беретін, арманына сене білетін шәкірттер тәрбиелейтін ұстаздардың еңсесі биік болғай!

Гүлжамал ЖОЛДЫҒАЛИ,

 «Орал өңірі»

  Ерлан САҒАДИЕВ, ҚР Білім және ғылым министрі: — Жаңа оқу жылының қарсаңында мұғалімнің жұмысын жеңілдетуге бағытталған шаралар қабылданды. Біріншіден, естеріңізде болса, былтырдан бері мұғалімдерді үй аралатудан алып тастадық. Мектеп­тің рейтингісі де алынды. Енді министрлік мұғалім жұмысын же­ңілдету үшін өз тарапынан педагогтер толтыруға тиіс құжат­тар тізбесін алғаш рет бекітті. Ол тек бес құжат. Одан басқа мұғалімдерден ешқандай қағаз, құжат сұралмауы тиіс.

Бала интернетке неліктен тәуелді?

Күні: , 28 рет оқылды

Қазіргі  күнде  смартфон  ойнамайтын  бала  жоқтың  қасы.  Кей ата-аналар  «Балама телефон  берсем  болды, рақат,  мені   мазаламайды,  өзімен-өзі   тып-тыныш   отырады»   деп қуанып  жатады.  Алайда әу  баста  қарапайым мультфильм  қараумен басталған  гаджеттерге  қызығушылық   біртіндеп  интернетке   тәуелділікке  алып   келеді. Гаджеттен ажырағанда  бала  агрессия танытса, ата-ана  ойлана  бастауы  тиіс.  Неліктен   бала   үшін   интернет   қауіпті?

Мамандардың айтуынша, интернетте тыйым салынған заттар мен ұғымдар туралы ақпарат тарататын сайт көп, құмар және өзге де ойындар, форумдар, бәрі жеткілікті. Ойын арқылы баланың жан дүниесіне кіріп алып, өзіне-өзі қол жұмсауға бағыттайтын қаншама сайттар бұғатталды. Статистикалық зерттеу бойынша гаджеттерге қыздардан гөрі, ұлдар тәуелді болып келеді екен. Өйткені интернет кеңістігінде ұлдарға арналған ойын көп. Әу баста әдемі басталған ойын талай баланың ажалына айналып жатқанын ата-ана естен шығармауы тиіс.  Сондықтан ұл-қызының  қандай сайттарға кіретінін қадағалап зиянды дүниелерді дер кезінде  бұғаттап отырғаны жөн.

Өткен сенбі күні дарынды балаларға арналған С. Сейфуллин атындағы №11 облыстық мектеп-интернат кешенінде  болған  «ХХІ ғасырдағы қазақстандық ата-ана:

Өз балаңа үлгі бол!» атты республикалық ата-аналар конференциясында осы мәселелер кеңінен талқыланды.

Ұл-қыздары мектеп табалдырығын аттаған ата-аналарға психоогиялық-педагогикалық қолдау көрсетуді мақсат еткен жиында баланың ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету, интернетке тәуелділіктің алдын алу, мектепке деструктивті діни ағымдарды енгізуді болдырмау, оқушыны мектепке бейімдеу жолдары туралы мамандар кеңес берді.

Мектепте смартфон ұстауға болмайды

Психологтардың зерттеуі бойынша көбіне ата-анасы жұмысбасты, өз-өзін бағалауы тым төмен немесе тым жоғары балалар интернетке  тәуелді болып келеді екен. Сонымен бірге  шынайы өмірдегі сәтсіздіктер, ата-анамен, сыныптастарымен, құрдастарымен қарымқатынастың жетіспеушілігі, отбасындағы ересектер арасындағы психо-эмоционалдық шиеленіс, ұрыскеріс те бала психологиясына әсер етеді. Интернетке тәуелділік — бұл ауру емес. Мектеп өмірін енді ғана бастаған бала өзін жалғыз сезінеді. Ересек адамға болмашы көрінген проблемаларды қалай шешу керектігін білмейді. Сондықтан да бала  өзінде жоқты интернеттен іздейді. Баланың болашағына алаңдайтын ата-ана интернетке тәуелділікке бейім баланың өмірін жарқын, қуанышты сәттерге толтыруға тырысуы қажет. Баламен серуенге шығу, хайуанаттар бағына алып бару, футбол ойнау, баламен бірге сурет салып, оның жан дүниесіне үңіліп, көбірек сөйлесуді әдетке айналдырған дұрыс.

Аталмыш жиында ата-ана тарапынан «Бірінші сынып оқушысы мектепке телефон алып келуіне бола ма?» деген сұрақ қойылды. Мектеп директоры Алмас Мұқанов: «Оқушыларға мектепте сабақ уақытында смартфон қолдануға рұқсат етілмейтіндігін айтты. Біріншіден, телефон баланың ойын бөледі. Ол болмаса балада алаңдаушылық болмайды. Бар ойы сабақты, жаңа тақырыпты игеруге арналады. Екіншіден, оқушының қолындағы телефоннан балалар арасындағы әлеуметтік теңсіздік байқалып қалады. Бірі тым қымбат, енді бірі тым арзан телефон ұстауы мүмкін. Арзан телефон ұстайтын бала  қымбат гаджетке қызығады. Осындай жағдайларға байланысты біз мектепте смартфон қолдануға рұқсат етпейміз. Балалардың көбі ата-аналарымен байланыс үшін жай телефондар ұстайды, — деді мектеп директоры.

Бала  неліктен  6  жастан  мектепке  барады?

— Әрбір ата-ана өз баласын шынайы жақсы көреді, мүмкіндігінше жақсы тәрбие беруге тырысады. Бірақ кейде ашумен, байқамай айтылып қалған сөздің өзі бала психологиясына сызат түсіреді екен. Мәселен, «Сен жаман баласың, маған сендей бала керек емес, сен үшін апайдан сөз естідім» деп айтқан сөзіңіз бала жанына әсер етеді. Ол өзін кінәлі сезініп, «Мен болмасам жақсы болар еді» деген ойға келуі мүмкін. Немесе «Мен сенен артық білемін» деген сөзден соң бала өзінің зияткерлік қабілетіне сенбейді. «Бәрібір сенен ештеңе шықпайды» десеңіз, бала еңбекқор, ынталы болса да, өзінің жетістіктеріне лайықты емеспін деп ойлайды. Сондықтан ата-ананың сөздік қорында «Мен сені жақсы көремін!», «Жарайсың!», «Ғажапсың!», «Сен, таланттысың!», «Мен сені әр кез қолдаймын!», «Қандай керемет баласың!» деген сөздер болғаны дұрыс. Бұл сөздер балаңызға жігер сыйлап, құстай ұшырады. «Жақсы сөз — жарым ырыс» демекші, әр кез балаңызды қуантуға асығыңыз, — дейді  мектеп психологі Нұргүл Қадырова.

Мамандар мәлімдегеніндей, еркін ойнап үйреніп қалған бала үшін мектеп ережесіне бірден бейімделіп кету оңай емес.  Күн тәртібінің өзгеруі, өзіне-өзі қызмет ету, өзіне қарау, тапсырмаларды орындау балаға психологиялық-физиологиялық қиындықтар әкелуі мүмкін. Бұл кезде сынып жетекшісіне қоса,  ата-ананың қолдауы, бағыттауы қажет. Бірінші сынып оқушылары өте эмоционалды, зейіні тұрақсыз, тез әсерленгіш болып келеді. Сондықтан да ата-ана ұл-қызының алға басқан әр қадамын қолдап, мұқият қадағалап отырған жағдайда, жоғары жетістіктерге қол жеткізуге болады. Баланың өзіне сенімділігін, өз-өзін бағалауын арттырып, жақсы сөздермен жігерлендіру — ата-ананың басты міндеті.

«Бірінші сынып балаларына 40 минут сабақта отыру оңай емес. Сондықтан жаңартылған білім беру мазмұны бойынша оларда сергіту сағаттары жиі өткізіледі. «Бала неліктен 6 жастан мектепке барады?» деген сұраққа келер болсақ, өйткені әлеуметтік анкеталардың нәтижесінде балалардың 6 жастан мектепке дайын екендігі белгілі болды. Шын мәнінде, алты жасар баланың қызығушылығы 7 жасар баламен салыстырғанда әлдеқайда жоғары болып келеді. Осы қызығушылықты мұғалімдер дұрыс пайдалана білсе, жақсы нәтижеге жетуге болады» дейді психолог Ақтоты Жұмабекқызы.

Ақтоты МЫРЗАХМЕТОВА,

ҚР Білім және ғылым министрлігінің өкілі, отбасылық тәрбиелеу институтының спикері:

– Отбасында болып  жатқан жағдайға  ата-ана жауапты. Егер ерлі-зайыптылардың арақатынасы ұрыс-керіске айналса, бұл балаға әсер етеді. Нәтижесінде «тілазар», «қиын», «шатақ», «іштей комплексі бар» балалар пайда болады. «Қалай үлгілі ата-ана болуға болады? Балаға қалай көмектесуге болады?» деген сұрақ әрбір ата-ананы ойлантары сөзсіз. Ата-аналар қоғамы отбасылық тәрбиелеу мәселесінде білім алуға мұқтаж. Мектепте үнемі өткізілетін ата-аналар жиналысы бірқатар сұрақтарды шешуге мүмкіндік бергенімен, педагогтардың уақытының тығыздығы және ата-аналардың мектеппен сәтті өзара қатынасына кері әсерін тигізетін ескірген әдістер қиындықтар тудырады.

Жаңа әдістемелерге толы  бұл шара өсіп келе жатқан ұрпақты отбасылық тәрбиелеу бойынша ата-анаға толық мәлімет береді. Әр конференцияда баланың ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету, өзінеөзі қол жұмсау, өзін-өзі бұзудан сақтау мәселелері бойынша бала тәрбиесінде туындайтын сұрақтарға нақты жауаптар беріледі. Елбасымыздың отбасының бүтіндігі мен отбасылық құндылықтарды жетілдіру саясатын ұстана отырып, өткізілген бұл жиын ата-аналарға ба-ла тәрбиесі мәселесіне қонымды кеңестер берді деген сенімдемін.

Айгүл  ТІЛЕСОВА,  ата-ана:

– Бүгінгі конференцияда «Баланың  мектепке бейімделуі, балаңыз бүкіләлемдік тордың шырмауында қалып қоймас үшін не істеуіңіз керек?» тағы басқа сұрақтарға нақты жауаптар берілді. Бірінші сыныпта оқитын қызым, мектепке қуанып келеді. Ата-ана үшін баланың мектепке қуанып барғаны да – қуаныш. Сабақтан алып кетуге келгенде  достарынан ажырағысы келмейді. Сондықтан мен ана ретінде қызымның жақсы ортаға, жақсы ұстазға, жақсы мектепке тап болғанына қуанамын. Негізі, баланың жақсы оқып, қатарға ілесіп кетуі үшін мұғалім, оқушы, ата-ана болып бірлесіп жұмыстануымыз қажет. Білім ошағында оқушылармен қатар ата-аналарға да көп көңіл бөлінеді. Бүгінгі конференциядан біз көптеген ақпарат алдық. Осындай жиындар ата-ана үшін қажет. Конференцияны ұйымдастырушыларға ата-аналар атынан ризашылығымды білдіремін.

Гүлжамал   ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал   өңірі»


Айдана Жайық аруы атанды

Күні: , 24 рет оқылды

Жұма күні Х. Бөкеева атындағы облыстық қазақ драма театрында «Жайық аруы –  2018»  байқауы өтті.

Байқаудың ұйымдастырушысы «Zhuldyz Pro Models» сән үйінің директоры Жұлдыз Құспанованың берген мәліметі бойынша, байқауға қатысуға 60-қа жуық арудан өтініш келіп түскен. Алайда іріктеу нәтижесінде 12 ару  сұлулық сынына түсуге жолдама алған. Олардың үшеуі – мүмкіндігі шектеулі арулар. Ең бастысы, ару қыздарымыздың жан-жағын шуаққа бөлейтін  сұлулығымен қатар өз-өзіне сенімді, талантты болуы  маңызды, — дейді Жұлдыз ханым.

Байқау нәтижесінде №44 мектеп-гимназиясының 11-сынып оқушысы  Айдана Кәрімова «Жайық аруы – 2018»  иегері атанды.  Сондай ақ Аружан Мұқаш, Әйгерім Ғинаятова, Әсел Дәулетбаевалар вице-мисс атанды.  Жайық аруы атанған Айдана аруға ұйымдастырушылар мен демеушілер тарапынан «Гермес тур» туристік компаниясының атынан  Чехияға жолдама, «Палето» компаниясынан құндыз тон және қала әкімдігі атынан теледидар сыйға берілді. Байқаудың өзге де жүлдегерлері мен қатысушылары бағалы сыйлықтармен марапатталды.

Гүлжамал   ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал  өңірі»


Қуаныш АМАНДЫҚОВ: «Театрымызға шетел тәжірибесін енгізіп жатырмыз»

Күні: , 49 рет оқылды

Театрдың  жаңа  маусымы  жағымды  жаңалықтарға толы  болмақ.  Биыл  Ақ  Жайықтың  танымал  тұлғалары,  белгілі  ақын-жазушылар  Хамза  Есенжанов,  Қадыр Мырза Әлиге  арналған  қойылымдар  көрерменге  жол  тартпақшы. Бұл  туралы Х. Бөкеева  атындағы  облыстық  қазақ   драма  театрының  директоры  Қуаныш  Амандықов  әңгімелеп  берді.

– Қуаныш Сайлауұлы, ең алдымен театр маусымы қандай қойылыммен басталатынын білгіміз келеді?

– Театр маусымын белгілі жазушы, драматург Сәбит Досановтың «Мәншүк» қойылымымен жапқан едік. Алла бұйыртса, 7 қарашада дәл осы спектакльмен ашпақ ниеттеміз. Жалпы, көрермен бұл премьераны жақсы қабылдады. Өйткені батыр қыз  Мәншүк туралы қойылымдар бұрын-соңды  еш жерде қойылмаған. Көрермендеріміздің көпшілігі көріп үлгерген жоқ. Әрі бұл қойылымның өзіндік ерекшеліктері бар. Қойылымда дүрсілдеген, тарсылдаған соғыс бейнеленбейді. Отан үшін от кешіп,  20 жасында майданға аттанған батыр қыздың ішкі иірімдері, жан дүниесінде болған тол-ғаныстар, елге деген сағынышы көрерменге көркем түрде жеткізіледі. Осы тұста қойылымның режиссерлері Асхат Маемиров пен Әлия Баймаханова би жанрын әдемі қолданған. Қысқасы, әлі көріп үлгермеген көрермендерге қойылым жақсы әсер қалдырады деген сенімдемін.

– Театрдың бүгінгі бағыт-бағдары, тыныс-тіршілігі, жаңа маусымдағы жоспарларыңыз туралы кеңінен тарқатып әңгімелеп берсеңіз? Премьераны дайындауға қанша уақыт қажет?

– Театр ұжымы қарқынды жұмыс жасап келеді. Өткен жылы жеті, одан бұрынғы жылы сегіз қойылымды көрермен назарына ұсындық. Әртістеріміз еңбек демалысынан шыққан соң бізде қайнаған театр тірлігі басталады. Бір премьераны дайындап шығару үшін кем дегенде бір ай, ай жарым уақыт керек. Актерлардың әр күні шағын жоспарлаудан кейін бой қыздырумен басталады. Премьераға бекітілген 30 әртіс жүгіріп, секіріп, жаттығулар жасап, бой қыздырып алған соң, пьесамен танысады, оқиды,  сіңіреді. Осының өзі бір апта, он күнге созылады. Әрі қарай репетиция басталады. Бізде көбіне үлкен сахнамыз әр түрлі шаралардан босамай жатады. Сондықтан олар кіші сахнада дайындалады. Әрі біз екі премьераға қатар дайындаламыз.

Бұл әртістер арасындағы шығармашылық бәсекелестік үшін қажет. Пьеса әбден ширығып дайын болған соң, оны көркемдік кеңестен өткіземіз. Көркемдік кеңесте барлық ұсақ-түйекке мән беріледі. Осылай бірнеше кезеңнен өтіп, әбден піскен премьера көрерменге жол тартады.

Жаңа маусымда былтырғыдай межеде премьера дайындаймыз.

Биыл Ақ Жайықтың танымал тұлғалары, белгілі ақын-жазушыларымыз Хамза Есенжанов, Қадыр Мырза Әлиге арналған қойылымдар көрерменге жол тартпақ. Ең басты жаңалығымыз – Нартай Сауданбекұлының «Мұқағали, Нұрғиса» драмасы болмақ. Бұрын еш жерде қойылмаған, керемет жазылған дүние. Одан бөлек, Фариза апамызға арналған поэзия бағытындағы қойылым шығармақшымыз. Мұның бәрі жыл бойы көрермендерімізді рухтандыратын дүниелер болады ғой деген сенімдеміз.

– Егер құпия болмаса, бір қойылымға қанша қаражат жұмсалады?

– Кей қойылымдарды сахнаға алып шығу үшін көп қаражат керек болады. Ал кей премьераларға жаңағы қаражаттың  қалдығы да жетеді. Кейбір үлкен қойылымдар 4-5 миллионға, ал кей қойылымдар 400-500 мың теңгеге шығып жатады. Көбіне режиссерлер  актердің жан дүниесін пайдаланып, жоқтан бар жасап, алып шығуға тырысады.

«Қазір бізде пьеса жазатын драматургтар жоқтың қасы. Сондықтан режиссерлер прозалық бағытта жазылған жақсы дүниелерді интерпритация жасап, көрерменге ұсынып жатады» деген бағыттағы әңгімелерді басылым беттерінен оқып қалып жүрміз. Жалпы, режиссура мен драматургияның жай-күйі туралы сіз не айтасыз?

– Дәл қазіргі уақытта режиссер өте қат мамандықтардың бірі екені рас. Оған себеп, жақсы режиссерлерді Астана, Алматы қалаларына  тартып алып кетеді. Олардың өздері де сол жерде жұмыс жасағанды тәуір көреді. Ақшасы да, жалақысы да жақсы. Бұл да өмір заңдылығы. Театр саласында Болат Ұзақов, Нұрлан Жұманиязов, Мұрат Ахманов деген мықты режиссерлер бар.  Біз сол мықтылардың тәлімін алған жақсы шәкірттерін ұстап қалуға тырысамыз. Қазір театрымыздың бас режиссері – Самал Әбуов. Атыраудан Мұқан Томановты кез келген кезде шақырып аламыз.  Ал драмалық шығарма жазатын драматургтар жоқ деген жай сылтау. Мықты драмалық шығармалар жетерлік. Мәселен, әлі күнге ешкімнің тісі батпай жүрген «Батқан кеменің бейбақтары», «Гүл НӘР» деген мықты драмалық шығармалар бар. Тек соларды іздеп тауып, «Заманға сай келе ме? Актерлардың қарым-қабілеті жете ме?» соны саралап, қарау керек.

– Талай мәрте шетелге барып, бірнеше рет бас жүлде алып, ел мерейін асқақтатып қайттыңыздар. Жалпы, сіздер барған Македония еліндегі театр өнерінің ерекшелігі туралы айтып берсеңіз?

– Шетелде сахнаны техникамен, декорациямен күрделендірмейді. Жай ғана бір-екі ағаш қойып, минимализммен алып шығады. Бірақ соның өзін көрерменге шебер жеткізе біледі. Оларда құр айқай жоқ, жай ғана сыбырлап сөйлеу арқылы көрерменді өзіне баурап алады. Біздің бас жүлдеден бөлек, ең үлкен олжамыз – шетел актерларының осындай әдіс-тәсілдерін біртіндеп өзімізге енгізіп жатырмыз. Өткен жылдары Мұқан Томанов сыбырлап сөйлейтін «Көшкін» атты қойылымды жарыққа шығарды. Көрермен жақсы қабылдады. Іргемізде тұрған Самараның өзінде театр өнері 10-15 жылға алға кетіп қалған. Мәскеу, Санкт-Петербург қалаларында оқып келген режиссерлер қойылым қояды. Көрермен тырс етпей тамашалайды. Театр мәдениеті өте жоғары деңгейде. Біз жыл сайын барып, олардың өнерін тамашалап, рухани күш алып, тәжірибе жинап қайтамыз.

– Жаңа маусымда өзге елдегі әріптестеріңізбен тәжірибе алмасу бағытындағы жоспарларыңызбен бөліссеңіз? Одан бөлек, театрда қордаланып қалған қандай мәселелер бар?

– Алла бұйыртса, қазан айының 22-28-і аралығында Хадиша Бөкееваның 100 жылдығы, театрдың 25 жылдығына арналған халықаралық театр фестивалін ұйымдастырғымыз келеді. Қазіргі уақытта қаражат қаралып жатыр.  Ресейден екі театр, Македония, Моңғолия, Өзбекстан елдерінен және Қазақстаннан төрт театр қатысады деп жоспарлап отырмыз. Бұл жоспарымыз орындалып жатса, Ақ Жайық мәдениетінің мерейі асқақтай түсері сөзсіз.

Театрдың ең үлкен мәселесі күрделі жөндеуді қажет етеді. Облыс әкімі, өнер жанашыры Алтай Көлгінов алдағы жылы театрға жүз пайыз жөндеу жүргізілетіндігін айтып, бізді  қуантып  қойды.

Театр – адам жанын, санасын тазартатын киелі орын ғой. Әрбір қойылымға келген көрермен уақытша болса да серпіліп қайтады. Театрда сахнаның патшасы – актер, режиссер, драматург деп таласып жатамыз. Шын мәнінде театрдың патшасы – көрермен. Сондықтан да театр жаңа маусымда өз көрермендерін асыға күтеді.

Сұхбаттасқан Гүлжамал    ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал   өңірі»


Елбасы тапсырмалары Үкіметтің тұрақты назарында

Күні: , 35 рет оқылды

Бейсенбі күні өңірімізге жұмыс сапарымен келген ҚР Премьер-министрі Бақытжан Сағынтаев облыс активімен жобалық басқару жүйесі мәселелері бойынша кездесу өткізді.

Мемлекет басшысы мамыр айында өңірімізге жұмыс сапарымен келгенінде Үкімет басшысына республикалық маңызы бар жолдарды күрделі жөндеуден өткізу, ішкі нарыққа мұнай өнімдерін жеткізуді арттыру үшін қажетті шикізат көлемімен қамтамасыз ету, сонымен қатар қорғаныс-өнеркәсіптік кешен бойынша бірқатар тапсырма жүктегені мәлім. Осыған орай, Премьер-министрдің орынбасары Ерболат Досаев бейнеконференциялық байланыс арқылы Үкімет қабылдап жатқан шаралар жөнінде мәлімдеді. Үкімет басшысы орынбасарының айтуынша, қазіргі күнде Қазталов, Жәнібек және Бөкей ордасы аудандарының Орал қаласымен қатынасын дамыту үшін көлік жолдарына күрделі жөндеу жүргізу бағыты бойынша «Чапаев – Жалпақтал – Қазталов» автожолының учаскесінде ұзындығы 35 шақырымдық жөндеу жұмыстары басталды. Бұл жұмыстарға республикалық бюджет есебінен 1 млрд. теңге бөлінген. Жалпы ұзындығы 245 шақырымды құрайтын «Қазталов – Жәнібек – РФ шекарасы» және «Өнеге – Бисен – Сайқын» жолдары бойынша жобалаушы мекеме айқындалып, жобалық-сметалық құжаттама әзірленуде. Келер жылы 144 шақырымды құрайтын «Подстепный – Федоров – РФ шекарасы» автожолын қайта жаңарту  жұмыстары  басталмақ.

Сонымен қатар Үкімет басшысының орынбасары Е. Досаев «Конденсат» АҚ-ны ішкі нарықтарға мұнай өнімдерін жеткізуді арттыру үшін қажетті шикізатпен қамтамасыз ету бойынша атқарылған жұмыстарға тоқталды. 2018 жылдың маусым айында ҚР Энергетика министрлігі «Конденсат» АҚ мұнай өңдеу зауытын магистральды мұнай құбырлары мен теміржол арқылы қазақстандық өндірушілердің мұнайын тасымалдау үшін арнайы кестеге қосты. Соған сәйкес, осы жылдың шілде айына 15 мың тонна көлемінде сынамалық квота бекітілген. Мемлекет басшысының қорғаныс-өнеркәсіптік кешен бойынша тапсырмаларын орындау мақсатында «Батыс Қазақстан машина жасау компаниясы» АҚ, «Зенит» Орал зауыты» АҚ және «Гидроприбор» ҒЗИ» АҚ-ны мемлекеттік қорғаныс тапсырыстарымен қамтамасыз ету үшін Үкіметте аталған кәсіпорындардың басшылары-мен төрт кеңес өткізілген. Бүгінгі таңда проблемалық мәселелер қаралып, оны шешу бойынша нақты шаралар қабылданғанын атап өткен Ерболат Досаев: «Мемлекет басшысының барлық тапсырмалары Үкіметтің тұрақты бақылауында», – деп түйіндеді сөзін.

Өңірде агроөнеркәсіпті дамытуда нәтижелі жұмыстар бар екендігін атап өткен ҚР Ауыл шаруашылығы вице-министрі Гүлмира Исаева, дейтұрғанмен, өсімдік шаруашылығын әртараптандыру ісі ілгерілемей тұрғандығын айтты.

– Экспорт көлемі өткен жылмен салыстырғанда 49,6 пайызға артқандығы қуантады. Бірақ агроөнеркәсіп шикізатының экспорты төмендеп отыр. Сондықтан агроөнеркәсіптің қандай өнімдерін шетке шығаруға болатындығына көңіл бөлу қажет, – деді Гүлмира  Исаева.

Бұдан әрі жиында өнеркәсіп, сауда, көлік және логистика, білім беру, денсаулық, туризм салалары мен жаппай кәсіпкерлікті дамыту, технологиялық жаңарту және цифрландыру, инвестициялар тарту және өнімді жұмыспен қамту мәселелері егжей-тегжейлі талқыланды.

900 жаңа жұмыс орны ашылмақ

Басқосуда облыс әкімі Алтай Көлгінов өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуы бағытында жасалған жұмыстар туралы баяндады.

– Елбасы тапсырмаларын орындау мақсатында өңірімізде 2017 жылдан бастап жобалық кеңсе ашылып, 11 бағыт бойынша жұмыс бастады. Оның 7-еуі салалық, 4-еуі қосымша. Ағымдағы жылдың алғашқы тоқсаны қорытындысына сәйкес, 3 бағыт бойынша өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда едәуір өсім тіркелген. Атап айтқанда, индустрияландыру саласында 20 пайызға, агроөнеркәсіп кешенінде – 16, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында 6 пайызға өсім бар. Алты айдың қорытындысында көлік және логистика саласына құйылған инвестиция көлемі 1,7 есеге, денсаулық саласында 1,6 есеге өсіп, сауда саласында – 43, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында – 35, туризм саласында – 18, отынэнергетика кешенінде 3 пайызға артқан. Облысты индустрияландыру бағытында жалпы құны 35 млрд. теңгені құрайтын және 900 жаңа жұмыс орнын құруды көздейтін 10 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Қазірдің өзінде қуаты жылына 500 мың шаршы метр сэндвич-панель жасауға жететін зауыт іске қосылды. Жылдық қуаты 100 мың тонна электр кабельдерін шығаратын зауыт ағымдағы жыл соңына дейін іске қосылады. Сонымен қатар қуаты 20 мың тоннаны құрайтын химиялық өнімдер өндіретін зауыт салынуда. Аталмыш өндіріс ошақтарының қай-қайсысы да импорт алмастыру бағытын басымдыққа алмақ. Ал агроөнеркәсіп кешенінде жалпы құны 10,4 млрд. теңгені құрайтын 4 инвестициялық жоба жүзеге асып, нәтижесінде 180 жаңа жұмыс орны ашылмақ. Олардың 2-еуі іске қосылды. Мал өнімдерін қалдықсыз өңдейтін зауыт пен макарон фабрикасы өз өнімдерін қазірдің өзінде Ресей, Ауғанстан, Армения, Түркіменстан елдеріне жөнелтуде, – деді Алтай Сейдірұлы.

Жиында онлайн байланыс арқылы сөз алған ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі Ерлан Қожағапанов Бөкей ордасы тарихи-мәдени музей кешенін және балалар-жасөспірімдер туризмін дамытуды қолға алу қажеттігін атап өтті. Аталмыш екі бағытта туризм дамыған жағдайда 30 мың адамға дейін туристер ағынын қалыптастыруға  жол  ашылмақ.

Өңірімізде білім беру саласын цифрландыру бойынша белсенді жұмыс жүргізіліп жатқандығын мәлімдеген ҚР Білім және ғылым министрі Ерлан Сағадиев электронды журнал енгізу және мектептерде wi-fi желісін орнату, жеке мектептер ашу мәселесіне ерекше назар аудару қажеттігін айтты.

– Біздің облыс егін шаруашылығында тәуекелі жоғары аймаққа жатады. Биылғы құбылмалы ауа райы да осыны көрсетті. Жауын-шашын кешігіп жауды. Соған қарамастан, біз саланы әртараптандыру, егіс алқаптарын ұлғайту бағытында біркелкі жұмыстар атқарудамыз.  Өткен жылы егіс алқабы 480 мың гектарды құраса, биыл ол 515 мың гектарға жетті. Сонымен қатар ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірлесе отырып, ірі шетелдік инвесторлармен әріптестік байланыс орнатудамыз. Мәселен, таяуда ғана Ұлыбританияға барып, ет өңдеумен айналысатын «Dunbia» компаниясымен келіссөздер жүргіздік. Экспорт туралы айтар болсам, 2017 жылы республикадағы ірі қара малы экспортының 50 пайызы біздің облыстың үлесінде. Бұл көрсеткіштерді төмендетпей, ұлғайту турасында жұмыстар атқарылуда. Туризмге тоқтала кетсек, жібі түзу жол болмайынша, туризмді дамыту туралы әңгіме айту қиын.

Сол себепті Елбасымыздың өзі облысқа келген сапарында жолдарды күрделі жөндеуге тапсырма берді. Ол біз үшін өте мықты қолдау болып тұр. Туристерді тарту үшін Оралдағы әуежайдың терминалын күрделі жөндеуді жоспарлаудамыз. Бөкей ордасы ауданында кіші авиацияны дамыту мақсатында шағын әуе айлағы салынады. Оның техникалық-экономикалық негіздемесі жасақталуда. Жеке инвесторлар есебінен қонақүйлер бой көтермек. Жұмыс орындарын құру турасында түйткілді тұстар бар.

Министрліктер жоспар жасаған уақытта көп жағдайда жергілікті әкімдіктермен ақылдасып, мұндағы қалыптасқан ахуалды ескере бермейді. Сондықтан алдағы уақытта екі тарап өзара қарым-қатынасты одан әрі ширата түсуі қажет деп есептеймін. «Смарт сити» жобасы аясында ҚР Ақпарат және коммуникациялар министрлігімен бірлескен жоспарымыз бар. Соған сәйкес, 2020 жылға қарай облыстың 100 елді мекенін кең жолақты интернет байланысымен қамту көзделуде, –  деді  А. Көлгінов.

Талқылау барысында кәсіпкерлікті дамыту және отандық тауар өндірушілер мен қызмет көрсе-тушілерді қолдау мәселелері бойынша өлкетанушы Ж. Ақбай және «Зенит» АҚ директоры В. Валиев  пікір  білдірді.

Кездесу соңында ҚР Премьер-министрі Б. Сағынтаев Мемлекет басшысының Қазақстанның экономикалық өсімінің жаңа моделін құру жөніндегі міндеттерін тиімді шешу үшін дамудың 12 бағыты бойынша өсімнің мақсатты индикаторларын кешенді іске асыру қажеттігін атап өтті. Осы мақсатта отандық кәсіпорындардың, қызметтер мен тауарлардың дамуы мен жетілуіне баса назар аудару қажеттігі, бұл өз кезегінде жергілікті мамандарды қарқынды даярлау мен оқытуды талап ететіндігі де Үкімет басшысының назарынан тыс қалмады.

– Өңірлердегі барлық компаниялардың өздерін дамытуға мүмкіндіктері бар. Біздің ірі сатып алушыларға, әсіресе, мұнай-газ саласына қажетті кез келген өнімді шығара алатын даярланған мамандарымыз бар. Мемлекет басшысының сапары барысында алға қойған барлық мәселе біртіндеп шешіліп келеді. Бюджеттік өзгерістерді талап ететін мәселелер келесі жылдың бюджетінде қарастырылып, жоспарлы түрде шешіледі. 2021 жылдан бастап кем дегенде 5-5,5% өсім қарқынына қол жеткізу керек, ал осы жылды кем дегенде 4% көрсеткішпен аяқтау қажет. Ең бастысы, қолының ебі бар азаматтарға бағыт беріп, жол көрсетуіміз қажет. Ел экономикасы өскен сайын халықтың әл-ауқаты да жақсара береді. Біздің жұмыстарымыз да осыған негізделген, – деді жиынды түйіндеген  Бақытжан  Сағынтаев.

Үкімет басшысы аймақта атқарылып жатқан жұмыстарға оң бағасын берді.

Гүлжамал ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал өңірі»


Рухани құндылықтарды жандандыру қажет

Күні: , 32 рет оқылды

Дүйсенбі  күні  облыс  әкімдігінде  ҚР  Парламенті  Сенатының  депутаты,  Қазақстан  Республикасының  бала құқықтарын  қорғау  жөніндегі  уәкілі  Сәуле  Айтпаеваның   қатысуымен  дөңгелек  үстел  өтті.  Облыс  әкімінің  орынбасары  Ғабидолла  Оспанқұловтың  төрағалығымен  өткен  жиынға  мемлекеттік  мекеме  мен  ҮЕҰ-ның  басшылары,  сондай-ақ   БАҚ   өкілдері  қатысты.

Облысымызда 0-18 жас аралығында 180 мыңнан астам бала бар. Олардың құқықтары  мен мүдделерін қорғау бойынша қорғаншылық және қамқоршылық құрылымдарының 18 маманы жұмыс істейді. Жұмыс жүктемесінің көптігінен мамандар  жиі  ауысады.  Сондықтан да, ең болмағанда,  3000 балаға бір маманнан келетіндей, қамқоршылық, қорғаншылық бағытындағы жұмыс бірліктері көбейсе, – деді  басқосуда сөз алған облыстық білім басқармасының басшысы Шолпан Қадырова.

Қазіргі күнде өңірімізде  жетім, ата-ананың қамқорлығынсыз қалған 906 бала бар екен. Оның 720-сы түрлі бағыттағы қорған-шылық, қамқоршылық және патронаттық тәрбиеге берілген. Ал 151-і арнайы мекемелерде болса, арнайы орта және жоғары оқу орындарында оқып жүрген 35-і жасөспірімдер үйінде тәрбиеленуде.

Жергілікті полиция қызметі бастығының орынбасары Кенжебек Құспаевтың айтуынша, жасөспірімдер арасындағы қылмыс саны өткен жылмен салыстырғанда 10 пайызға төмендеген. Кәмелетке толмағандар арасында орын алған қылмысқа талдау жасағанда, бөтеннің мүлкін ұрлау қылмысы жиі кездесетіндігі анықталған. Мәселен, биылғы жылдың алты айында болған 63 қылмыстың 28-і бөтеннің мүлкін ұрлау екен. Сондай-ақ Орал қаласы мен Қазталов ауданында жасөспірімдер арасында қылмыс саны көбейген.

Биылғы алты айда өз-өзіне қол жұмсау деректері төмендегені байқалады. 2017 жылы алты суицид  жағдайы мен өз-өзіне қол жұмсауға ұмтылған сегіз дерек анықталса, биыл екі суицид жағдайы орын алып, бір өз-өзіне  қол жұмсауға ұмтылу дерегі тіркелген.

Облыстық денсаулық сақтау  басқармасы басшысының орынбасары Гүлнар Әбдірахманованың мәлімдеуінше, өңірімізде 66 жасөспірім жүктілікпен тіркелген. Биыл 4132 бала түрлі жарақаттармен облыстық көпбейінді балалар ауруханасы мамандарының көмегіне жүгінген. Оның ішінде  тұрмыстық жарақат – 1598, көше жарақаты – 1713, мектепте болған – 450, спорттық орындарда – 308, жол апатында 63 оқыс жағдай орын алған.  Сондай-ақ Гүлнәр Мақсотқызы ерте жүктілік пен жыныс жолдарымен жұғатын аурулардың қауіптілігін түсіну үшін мектеп бағдарламасына арнайы бағдарлама енгізілсе деген  ұсынысын  ортаға  салды.

Отырыста ата-ананың қамқорлығынсыз  қалған балаларды патронаттық тәрбиеге беру жүйесіндегі жұмыстарды жетілдіру,  мүмкіндігі шектеулі балалардың өзекті мәселелері сала мамандарының назарынан тыс  қалған  жоқ.

Қазақстанның бала құқықтары жөніндегі уәкілі Сәуле Айтпаева үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің бірқатар сауалдарына жауап беріп, бала құқықтары жөніндегі институт қалыптастыру және елдегі кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жағдайы туралы жан-жақты әңгімеледі. Балаға үлкендер тарапынан қарапайым мейірімінің жетіспейтіндігін тілге тиек еткен уәкіл  аналарымыз бен әжелерімізден қалған рухани құндылықтарды жандандыру қажеттігін баса  айтты.

Гүлжамал   ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал   өңірі»

Сәуле Айтпаева жуырда Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың өкімімен Қазақстан Республикасының бала құқықтары жөніндегі  уәкілі  болып  тағайындалды.

Сәуле Мұханбедианқызы 1960 жылы Торғай облысында дүниеге келген. Еңбек жолын аудандық прокуратураның кеңсе меңгерушісі болып бастаған. 2017 жылдың қаңтар айына дейін Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетін басқарған. 2017 жылдың шілде айында Президент Жарлығымен Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты болып тағайындалған.

С. Айтпаева – қазақ  қыздарынан  шыққан  тұңғыш  генерал.


«Мен қалай адастым?»

Күні: , 972 рет оқылды

(Жат ағымнан  оралған  жігіттің  әңгімесі)

«Соңғы кездері жастықпен, білместікпен және  ең  бастысы, діни сауатсыздықтың кесірінен жат ағымға арбалып, кейіннен тәубесіне келіп, дәстүрлі дінімізді қабылдап жүргендер баршылық», — дейді теологтар. «Адасқанның айыбы жоқ, қайтып үйірін тапқан соң» деген сөз бар қазақта. Сондай бауырларымыздың бірі Дархан (есімі өзгертілді) деген жігітпен сөйлесіп, әңгімесін тыңдаған едік. Ол жігіттің жат ағымға ергенге дейінгі және одан кейінгі пікір көзқарасы көпшілікке ой салар деген үмітпен оқырман назарына ұсынғанды  жөн  көрдік.

Адасу   қалай   басталды?

Екінші курстан бастап мешітке барып,  жұма намазына қатысып жүрдім.  Сол жерде дәрет алуды үйрендік. Шыны керек, маған дәрет алғандағы тазалықтың өзі қатты ұнады. Сөйтіп, дінге  қызығушылығым ояна бастады. Бірде достарыммен қонаққа бардық. Сол жерде ең бірінші діни ақпарат алдым. Қазіргі жастарды интернет улап жатса, біз осылай қонаққа барып, қақпанға түстік. Бірге жүрген жігіттің ағасы намазхан еді. Өкінішке орай, сол таныс жігіттер қазір түрмеде отыр. Бұл 2007-2008 жылдар еді. Ол кезде  менде «Қандай бағытта жүрмін» деген ой болған жоқ. Сол жылдары намаздан кейін мешіттің айналасына машинамен әкеліп,  кітап үлестіретін. Сырты жасыл кітаптар. Ол кітаптар  теріс бағыт сілтейтін әдебиеттер  екендігін  біз,  әрине, кеш білдік. Сөйтіп, біз өз бағытымызды дұрыс деп, сол жолмен жүре бердік. Басында жақсы қабылдадым.  Олар бір-бірімен жақсы жұмыстанады. Мен де олар сияқты намаз оқып, балақ қысқартып, сақал қойдым. Олардың тағы бір қыры адамдарға жақсы көмектеседі.  Негізі,  адамға сыйлық таратып, көмектессе, ол ашыла бастайды. Көбінесе бауырлардың қарауында жүрдім. Саудамен айналыстым. Материалдық тұрғыда жақсы көмектесті.  Пәтерімді төлеп тұрды. Бәрі қолайлы  болған соң, жүре бердім. Бірақ мінез-құлқым қатты өзгерді. Өйткені, жігіттердің көбі көшенің ықпалына  түскен  және түрменің «дәм-тұзын»  татқандар еді. Үш жылдай желілік дүкендердің бірінде жұмыс істедім. Менің қасымда түрмеден шыққан жігіт болды.  Мінезімнің өзгеруіне  ықпал еткен сол кісімен көп айғайластым. Өйткені, ол адамдарды адам деп санамайтын еді. Дүкенге келіп, амандасып, ілтипат танытқан жанның  сәлемін алмай, менсінбейтіні менің ашуымды тудыратын.  Ал Ислам діні адамды көркем мінезге шақырмайтын ба еді? Алланы тани тұра, олардың осындай әрекетке барғаны мені ойландыра бастады. Олар мемлекет ұстап  отырған діни бағытты айыптайды. Арам мен харам сөзін жиі қолданады. Қит етсе,  «анау харам, анау ширк» деп шыға келеді.       Бір жақсысы, мен ата-анамның кейбір көзқарастарына іштей қарсы болып тұрсам да, олармен араздасқан  жоқпын.

Ойландырған   жәйттер

Алла Тағаланың Құран-Кәрімде:  «Ойланбайсыңдар ма?» деген аяты бар.  Мен уақыт өте келе, ойлана бастадым. Ол жерде Мысырда, шетелде оқып келген  білімді жігіттер бар. Бірақ әрекеттері жаға ұстатарлықтай. Мәселен, көп адам  заттарын менің үйіме қойып кетеді. Алла разылығы үшін деп  аманат етіп, тастап кеткен заттарға мұқият қараймын. Бірақ үйде мен жоқ кезде сақалдары төсіне түскен үлкен кісілер сол заттарды сұраусыз  алып  кетеді. Үп-үлкен адамдардың  жауапкершілігінің  жоқтығы мені таңғалдырды. Кейіннен үлкен іспен айналысатын жігіттер келіп, әлгі заттарды менен сұрайды. Мен  тауып бере алмаймын. Біреудің бір тал шырпысын рұқсатсыз алу, ұрлық қой деп біраз дауластым. Олардың еш жазықсыз мені айыптағаны көңіліме қонбады. Ал дінде Мұхаммед пайғамбарымыз (с. ғ. с)  «Адамды өле-өлгенше айыптама» деген ғой. Тағы бірде, орыс көршім машинасымен балшыққа батып, шыға алмай жатыр екен. «Көмектесіп, итеріп жібере қояйық» десем, «Ол кәпір,  бата берсін» дейді. Жақсы, мейлі  ол өзге  дінді ұстанса да, бәрібір адам емес пе, көмектесіп жібергенде тұрған не бар?..  Осындай жәйттер, олармен көзқарасымыздың келіспеуі мені шынымен ойландыра бастады.

ТҮЙІН

Дәстүрлі дінге оралуыма дін істері басқармасында жүрген Нұржан, Бауыржан деген теолог жігіттердің дәрістері әсер етті. Одан бөлек, ата-анам, бауырларым  да қолдау көрсетті. 2008-2016 жылға дейін сол жерде жүріп, көп нәрсені түсіндім. Қазір қоғамға өз пайдамды тигізгім келеді. Негізі, адасып жүрген жастарды отбасы, тума-туысы көкірегінен итермеуі керек. «Пісірген етіңді жемеймін» десе де, сол жейтін етті тауып әкеліп, өзіне тарта берген дұрыс. Жаны ашитын адам бауырының адасып жүргенін білсе, көзден таса қылмай, оған білдіртпей болса да, мамандармен ақылдасып, әрекет еткені жөн.

 Бірде бір ауылдағы концертке бардым. Бейтаныс  екі бүлдіршін концертке қатысушылардың қолындағы кішкентай жалауша мен шарға қызығып, оны сұрап, жылай бастады. Ал сатып алып бере қоятын да жер жоқ. Қатысушылардан сұрап алып, жалау мен шарды балаларға әкеліп бердім. Сол  кезде олардың мәз болғанын көрсеңіз! Былай қарасаңыз, түкке тұрғысыз нәрсе сияқты. Бірақ астарына үңілсеңіз, нағыз рухани тәрбие осыдан басталады. Мерекелік көпшілік шараларда кішкентай балаларға еліміздің жалаушасы мен шарларды тегін тарату керек. Осының өзі бала санасында ұлттық  рухтың қалыптасуына ықпал етеді. Менің ойымша, адасып жүргендерді кері қайтару үшін тиісті мекемелер олармен тығыз байланыс  жасауы қажет. Олардан қауіп бар екенін біле тұра, арасына кіріп, сол деңгейге түсу керек. Олар өте ұйымшыл. Ал біздің ынтымақ-бірлігіміз олардан да күшті болу керек деп ойлаймын.

Гүлжамал   ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал   өңірі»

Теолог  не  дейді?

Азамат ТӨЛЕПОВ,

облыстық дін істері басқармасының діни бірлестіктермен  жұмыс бөлімінің басшысы:

— Жат ағымда жүргендердің басым бөлігі — 25-35 жас аралығындағы адамдар. Соңғы кездері жалпы халықтың діни сауаты, дінге деген көзқарасы өзгерді. Қазір көпшілік ата-аналар ұл-қызы намаз оқи бастаса, біздің басқармаға, мешіттерге келіп, алаңдап сұрайтын болды. Бір қызығы, дәл солай алаңдаушылық танытқандардың көбі өзіміздің дәстүрлі Ханифа мазхабын ұстанғандар болып шығады. Бізге көмек сұрап келгендердің діни дұрыс бағытта немесе жат ағымда жүргендігін сұрақ қою арқылы 20-30 минутта анықтауға болады. Егер теріс ағымда жүрсе, оларға түсіндіру жұмыстарын жүргіземіз. Мәселен, намаз оқитын жігітке күйеуге шыққан қыздың ата-анасының өтінішімен жұмыс жүргіздік. Сол кезде байқағанымыз, ол келіншектің діннен мүлдем хабары жоқ. Ол тек күйеуінің айтқанымен жүрген. Кейіннен арнайы мамандардың дәрісін тыңдаған соң, оның көзқарасы өзгерді. Осындай мысалдар өте көп. Жастардың көпшілігінде дін, Құдай туралы түбегейлі  түсінік жоқ болғандықтан, олар өз бағытын дұрыс деп ойлайды. Сондықтан  жат ағымға арбалған  жастармен тек теологтар ғана емес, ата-ана, үлкенді-кішілі оқу орындарының басшылары, психологтар бәріміз бірігіп, кешенді түрде жұмыстануымыз керек. Түрмеде  отырған адасқан  жігіттермен екі жыл жұмыс істедім. Сол кезде таңғалғаным, олардың басым бөлігі қылмыс жасап қойдым деп өкінеді, сол қылмысқа алып барған идеологияға өкінбейді. Бұдан шығатын қорытынды – біздің ұлттық идеологиямыз мығым,  теріс  ниеттілерге  төтеп  беретіндей мықты болуы шарт.

Қазіргі күнде Сырым, Зеленов  аудандарында жағдай күрделі. Теологтар деструктивті дінде жүрген әрбір отандасымызбен жеке сөйлесіп, жұмыстанып жүрміз. Әсіресе, қалаға жақын орналасқан Зеленов ауданында жат ағымда жүргендермен кездесу қиын. Өйткені олар күндіз жұмысқа кетеді, кеште оларды іздеу жұмыс кестесіне сай келмейді. Аудандарда  жоғары білімді теологтардың  жетіспейтіндігі де – үлкен  мәселе.

Жастар адаспас үшін рухани тәрбие мектеп жасынан дұрыс берілу қажет. Мәшһүр Жүсіптің Құдай туралы өлеңін балалар жаттап өссе, ешқандай  жат ағымға арбалмайды деп ойлаймын.  Арнаулы орта, жоғары оқу орындарындағы студенттермен алдағы оқу жылында жүйелі жұмыстануды жоспарлап отырмыз. Жастар ғаламтор арқылы жарияланған діни теріс мәліметтерді қабылдап, отбасы мүшелерінен сырт айналып жатады. Интернетте өзге деструкивті діни ұйымдардың идеологиясын насихаттайтын сайттар өте көп. Сондықтан ата-ана ұл-қызының қандай сайттарға кіріп жүргенін қатаң қадағалауы тиіс. Жұмыс тәжірибесінде түйгеніміз, көп жағдайда адасқандардың  жан  дүниесіне үңіліп, жұмыстану арқылы бетін бері қаратуға  болады. Бірақ кішкентайынан ата-ана мейірімін сезінбеген, әке-шешенің  ойлы қамқорлығын  көрмеген, психологиялық соққы алған жастарды райынан қайтару өте қиын. Сондықтан әр ата-ана баласына мейіріммен қарап, жүйелі  тәрбиеге  ден  қойып, перзентінің кемел  тұлға  ретінде  қалыптасуына  жылдар  бойы жіті  көңіл  бөлгені  жөн.


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика