28.04.2016, 6:04
Қараулар: 27
«Газ-С» ЖШС бізді сенделтіп қойды…»

«Газ-С» ЖШС бізді сенделтіп қойды…»

IMG_2990


Мұрат Тәпенов есімді азамат редакцияға шағымдана келді.

Ол шағым хатын тапсырып қана қоймай, өзінің жұмыс берушілерге деген наразылығын ашына жеткізді.


— Менің негізгі мамандығым – электрик. Бесінші дәрежелі техник-электрик санатым бар. 2003 жылдан бері осы мамандығым бойынша  түрлі мекемелерде жұмыс істеп келемін.  2009 жылдың  қазан айында Орал қаласындағы «Газ-С» ЖШС-ға электрик болып жұмысқа кірдім.  Бұл мекеме негізінен мердігер ретінде газ, су және жылу жүйелерін, сондай-ақ желдеткіш құрылғыларды (кондиционер) қою және оны жөндеу жұмыстарымен айналысады. Мекеменің өзі Орал қаласында орналасқанымен, оның жұмысшылары серіктестік тендерді қай жерден ұтса, сол жерде жұмыс істейді. Мен осы мекемеде бес жыл ішінде Атырау және Ақтау қалаларында жұмыс істедім. Келісімшарт бойынша жұмыс вахталық әдіспен жүрді, яғни 28 күн жұмыс істеп, 28 күн демалуымыз керек. Бірақ өмірде қатып қалған ештеңе жоқ қой, жұмыстың ретіне қарай мен  көбінесе  аталған қалаларда 1 ай немесе 2-2,6 айда бір рет он шақты күнге  демалыс алып, үйге келіп жүрдім. Соңғы рет Маңғыстау облысында екі жарым ай жұмыс  істеп, Оралға 2014 жылдың қыркүйек айында келдім. Келгесін өзім жұмыс істейтін «Газ-С» ЖШС-на барып, еңбекақымды сұрадым, олар қаражаттың жоқтығына байланысты тап қазіргі уақытта жалақыны бере алмайтындарын айтты. Бірақ желтоқсан айында маған олар соңғы екі жарым айдың жалақысын толық төледі.

Содан  кейін «Газ-С» ЖШС тарапынан жұмысқа шақырту болған жоқ.  Сондықтан мен бұл мекемеден күдерімді үзіп, басқа жерлерден жұмыс іздей бастадым. Өйткені үйде қарайған бала-шаға маған қарап отыр. Төрт балам бар, әйелім жұмыссыз. Басқа жұмыс табу үшін мен алдымен қалалық жұмыспен қамту орталығына барғанмын, олар мені жұмыссыздардың есебіне қою үшін жұмысымнан босағаным жөнінде анықтама қағазын сұрады. Мұндай анықтаманы «Газ-С» ЖШС-ның директорынан сұрағанымда, неге екені белгісіз, ол маған бермеді.  Содан кейін екі қолға бір күрек табылар деп жан-жаққа түйіндеме жібере бастадым. Обалы не керек, осы уақыт ішінде түйіндеме бойынша маған бірнеше мекеме хабарласты, бірақ олар менің қолымда «Соңғы жұмыс орнынан өз еркімен босатылды» деген анықтама қағаз болмағандықтан, жұмысқа қабылдамай қойды. Кадр бөліміндегілер маған ондай анықтама қағазын бермек түгілі, менің еңбек кітапшама «Осы мекемеге электрик болып жұмысқа кірді, мынандай уақытта босатылды» деген жазуды да жазбады. Негізі, мен бұл мекемеде еңбек келісімшарты бойынша жұмыс істегенмін. Солай бола тұрса да, мен аталмыш мекеме басшыларынан «Осы мекемеде осындай уақыт аралығында жұмыс істеді, қазіргі уақытта мұнда жұмыс істемейді» деген анықтама қағазды ала алмадым. Бұған қоса, неге екені белгісіз, мекеме басшысы Саттар Жүнісов менің жұмыстан шығу жөніндегі өтінішіме де қол қоймады. Басшылардың осы заңбұзушылығының кесірінен мен ұзақ уақыт бойы басқа жерге жұмысқа орналаса алмадым. Сөйтіп, «Газ-С» ЖШС мені және бірнеше әріптесімді сенделтіп қойды…»

Қазіргі уақытта бұл компания тендер бойынша Ақтау қаласында жұмыс істеп жатыр деп  естідім. Айтайын дегенім, мен «Газ-С» ЖШС-дағы жұмыстан ресми түрде босатылып,  есеп айырысқым келеді. Ол үшін компания басшылары менің өтінішіме қол қоюы керек. Сосын заң бойынша маған осы жерде жұмыс істеген жылдарыма қосымша қаражат (расчетный) төлеуі тиіс. Бұл – бір. Екіншіден, «Газ-С» ЖШС-да жұмыс істеген осы бес жылдың ішінде (2009 жылдың қыркүйегінен 2014 жылдың қыркүйегі аралығында) бір де бір рет еңбек демалысын алмаппын. «Жұмыс болса, болды» деп бұл мәселені сол кезде көтермедім. Енді маған сол жылдары пайдаланылмаған еңбек демалысының өтемақысын кім төлейді? Үшіншіден, мен жақында ай сайынғы зейнетақы жарнасының аударылған-аударылмағанын білу үшін зейнетақы орталығынан анықтама қағазын алдым. Сонда мынандай мәліметті көріп, таңғалдым.

1) 26.06.2012 г. 4,448, 64 №3750 от 25.06.2012 г.; 2)12.03.2013 г.2000 тенге  №99 от 12.03.2013 г.;  3) 27.11. 2013 г. 16,411, 00 №651 от 25.11.2013 г.; 4) 27.11.2013, 250,00 мзж-ның уақтылы аударылмағаны үшін өсімпұл түсімі №802, от 25. 11.2013 г; 5) 27.11.2013 г. 4,172,00  №651 от 25.11.2013 г. 6) 19.12.2013. 10 463,00 №848 от 13.12.2013 г

Мен бұл деректерді сөзім дәлелді болу үшін анықтама қағазынан алып, әдейі көрсетіп отырмын. Осы мәліметке қарасақ, 20102011 жылдары мүлдем төленбеген, 2012 жылы да тек 1 айға 4,448, 64  теңге аударған. Ал 2013 жылы наурыз айында 2002 теңге көлемінде, содан кейін қараша айында үш рет — біріншісінде 16,411 теңге, екіншісінде 250,00 теңге және үшіншісінде 4,172,00 теңге аударылыпты. Содан кейін 2013 жылдың желтоқсанында 10 463,00 және аударған. 2014 жылға ештеңе жоқ. Бұдан басқа аударылым болмаған. Осы мекемеде жұмыс істеген бес жылда, яғни 2009 жылдың қазанынан 2014 жылдың қыркүйегіне дейінгі аралықта есепшілер біздің жалақымыздан

10 пайыз зейтнетақы жарнасын алып отырды. Яғни менің ай сайынғы 120 мың теңге жалақымнан 15 мың теңгені зейнетақы қорына аудару үшін ұстап қалып жүрді. Мұны сол кездері менімен жұмыстас болған басқа жұмысшылар да растай алады. Өздеріңіз көріп отырсыздар, мына анықтама қағазы бойынша есепшотыма жалақымның 10 пайызы мөлшерінде аударылуы тиіс қаражат түгел түспеген. Төртіншіден, егер аталмыш компания басшылары менің еңбек кітапшама «Жұмысқа мынандай уақытта кірді, мынандай уақытта өз еркімен жұмыстан шықты» деген жазба түсірмесе немесе мекеменің мөрі басылған анықтама қағазын бермесе, менің 4-5 жылдық жұмыс өтілім бекерге кетпей ме? Мұндай жазба маған бұйыртса, зейнетке шығар кезде еңбек өтілімді жинақтағанда керек болмай ма? Сондықтан маған олардың мені жұмысқа қабылдағаны және одан шыққан мерзімі көрсетілген жазбасы өте қажет. Менің қойып отырған талаптарым әрбір еңбек адамы үшін өте маңызды. Сондықтан «Газ-С» ЖШС бұған түсіністікпен қарап, менің еңбек кітапшама жұмыс өтілімді жазып берсе деймін. Және бес жылдық еңбек демалысының өтемақысын төлеп, осы жылдарда еңбекақымнан 10 пайыз көлемінде ұсталған қаражатты менің зейнетақы қорындағы жеке есепшотыма аударуларын сұраймын, – деген Мұрат Рамазанұлы осы жағдайды кезінде аталмыш мекемеде өзімен бірге жұмыс істеген басқа да азаматтардың бастарынан кешіп жүргенін айтты. Және ол жақында облыстық еңбек инспекциясы басқармасына шағымданғанын жеткізді.

Біз Мұрат Тәпеновтің шағымхатына байланысты мақаланы даярлау барысында облыстық еңбек инспекциясы бойынша басқармасына хабарластық. Ондағы мақсатымыз – жұмысшылар құқын қорғайтын мекеме өкілдерінің пікірін білу.

Телефон тұтқасын көтерген облыстық еңбек инспекциясы басқармасы басшысының орынбасары Арман Тұйғынбетов қа-зіргі кезде Мұрат Тәпеновтің шағымхаты бойынша басқарма қызметкерлерінің жұмыстанып жатқанын айтты. Оның сөзінше, «Газ-С» ЖШС бүгінде Ақтау қаласында. Сондықтан батысқазақстандық басқарма қызметкерлері Тәпеновтің арызын Маңғыстау облысындағы еңбек инспекциясы басқармасына жолдап, олардың жұмыс қорытындысын күтіп отыр.

*  *  *

Әдетте, мұндай шағымхаттар неігізінде мақала даярлағанда, біз көтеріліп отырған мәселе бойынша қарсы тараптың да пікірін сұраймыз. Ондағы мақсатымыз — мақаланы біржақты қылмау. Осы мақсатпен біз «Газ-С» ЖШС-ның Орал қаласындағы кеңсесіне бірнеше рет барғанымызда, ол жерден ешкімді таппадық. Сосын мекеме дерегін интернеттен іздеуге мәжбүр болдық. «Газ-С» ЖШС сайтынан тапқан 8-701-1496670 нөміріне хабарласып көріп едік, өзін сол мекеменің бұрынғы қызметкерімін деп таныстырған орыс тілді әйел адам «Газ-С» ЖШС-ның Маңғыстау облысында болуына байланысты қазіргі кезде Оралдағы кеңсенің жабық екенін айтты. Және Саттар Орынбасарұлының өзімен хабарласыңыз  деп 8-701-9946317 нөмірін берді. Біз осы нөмірге арасын үзіп-үзіп бірнеше рет қоңырау шалғанымызбен, иесі тұтқаны көтермеді. Сол себепті бұл мақалада «Газ-С» ЖШС басшылығының жоғарыдағы шағымхатқа байланысты уәждерін бере алмадық.  Егер аталған мекеме басшысы осы мақалаға байланысты жұмысшылардың талапарызы бойынша уәж айтатын болса, редакцияға хабарласуына болады.

Мақаланы дайындау барысында Мұрат Тәпенов редакцияға бір топ жұмыстастарын ілестіріп, тағы келді. «Газ-С» ЖШС-ның бұрынғы жұмысшылары Батырбек Дәулетов, Жұмағұл Базарбаев, Хамидолла Мерғалиев және Аян Шоқановтар Мұрат Тәпеновтің айтқандарын растап, өздерінің де дәл осы жағдайды бастарынан кешіп жүргендерін ауызша да, жазбаша да жеткізді. Мұрат Тәпеновтен бұлардың бір айырмашылығы, аталған жұмысшылар еңбек демалысы бойынша өтемақы мен зейнетақы жарнасына қоса, «Газ-С» ЖШС-нан   әр жылдары төленбеген еңбекақыларын беруді де талап етіп отыр. Ашынған жұмысшылар өздерінің облыстық еңбек инспекциясы бойынша басқармасына барып, осы мәселені көтеретіндерін, одан ештеңе шықпаса, сотқа дейін баратындарын айтты.

Біз осы шағымхаттар бойынша пікірлерін сұрап, облыстық еңбек инспекциясы бойынша басқармасынан басқа облыстық мемлекеттік кірістер департаментінің басшылығына хабарластық. Аталған құзырлы орган өкілдері біздің арнайы жіберген сұраныс хатымызға  төмендегідей жауап берді.

Айша ӨТЕБӘЛІ,

 «Орал өңірі»

Арман ТҰЙҒЫНБЕТОВ,

облыстық  еңбек  инспекциясы  бойынша басқарма басшысының орынбасары:

— Маңғыстаулық әріптестерімізден жауап келген бойдан М. Тәпеновке міндетті түрде хабарын айтамыз. Ал әзірге жалпы еңбек заңдылығы бойынша жауап беріп көрейін. Қазіргі қолданыстағы Еңбек кодексінің 94-бабы 3-пунктіне сәйкес жұмысшыларға жыл сайын міндетті түрде еңбек демалысы берілуі тиіс. Осыған орай Тәпеновтің жағдайында, егер оның 4-5 жыл бойы  еңбек  демалысын алмағаны рас болса, онда оған жұмыс беруші мекеме сол жылдары пайдаланылмаған еңбек демалысының өтемақысын төлеуі тиіс.

Енді келесі мәселеге көшейік. Тәпенов шағымхатында өзінің жұмыстан босату жөніндегі өтінішіне жұмыс берушінің әлі күнге дейін қол қоймай отырғанын айтады. Негізі, жұмыстан босату үшін қазіргі Еңбек заңы бойынша жұмысшы жұмыс берушіні 1 ай бұрын жазбаша өтінішін беріп, хабардар ету керек. Содан кейін жұмыс беруші осы мерзім ішінде жұмысшының өтініші негізінде оны жұмыстан босату жөнінде бұйрық шығарып, еңбек кітапшасына бұл жөнінде жазба түсіруі тиіс. Бұдан соң жұмыс беруші үш жұмыс күні ішінде жұмысшымен толық есеп айырысып болуы керек.

Бауыржан ҚАЙДАРОВ,

облыстық мемлекеттік кірістер департаменті басшысының орынбасары:

— Сіздің хатыңыздағы аталған тұлға бойынша фактілердің анық-қанығына жету үшін жеке тұлға өтініш (шағым) берген жағдайда, салық агентіне тексеріс тағайындалуы мүмкін.  Айта кету керек, тексеріс нәтижелі болу үшін қызметкер мен жұмыс беруші арасында еңбек шартының болуы, жалақының ресми түрде бухгалтерлік құжаттарға қол қойылып алынуы және тағы басқа да құжаттардың болуы аса маңызды. Егер жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы еңбек қатынастары ресми түрде рәсімделмеген болса, онда шағымхат иесінің мемлекеттік кірістер органына емес, құқық қорғау немесе сот органдарына жүгінгені дұрыс.

Жалпы, жұмыс беруші мен жұмысшылар арасында мұндай даулы жағдайлар жиі кездеседі. Сондықтан осы мүмкіндікті пайдаланып, жұртшылыққа зейнетақы жарналарын төлеу тәртібі жөнінде толыққанды ақпарат бере кеткенді жөн санап отырмын.

ҚР 2013 жылғы «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» 21 маусымдағы №105–Ү Заңы 24-бабы 8-тармағына сәйкес міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын және уақтылы төленбеген зейнетақы жарналарының өсімпұлын төлеудің толық және уақтылы жүзеге асырылуын бақылауды мемлекеттік кіріс органдары жүзеге асырады.

Жалпыға бірдей салық режімінде кәсібін жүзеге асыратын тұлғалар (жұмыс беруші агенттер) Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын жұмыскерлерге жалақы төленген айдан кейінгі айдың 25-нен кешіктірмей төлейді. Егер жұмыс беруші-агент арнайы салық режімін қолданатын фермер немесе шаруа қожалықтары болса, онда ҚР салық заңнамасында көзделген тәртіп бойынша жылына екі рет, 10 қарашадан және 10 сәуірден кешіктірмей төлейді.  Ал оңайлатылған декларация негізінде арнайы салық  режімін қолданатын шағын бизнес субъектілері І жартыжылдық үшін 1 тамыздан, ІІ жартыжылдық  үшін 25 ақпаннан кешіктірмей аударады. Зейнетақы жарналарын төлеудің толық және уақтылы жүзеге асырылуын бақылауды мемлекеттік кіріс органдары жүзеге асырады. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына төленетін міндетті зейнетақы жарнасы ай сайынғы табыстың 10 пайызы мөлшерінде белгіленеді. Қызметкерге жалақысы нақты төленген жағдайда, жұмыс беруші-агенттің уақтылы ұстап қалмаған немесе аудармаған зейнетақы жарналарының сомасын  мемлекеттік кіріс органдары өндіріп алады. Немесе мерзімін өткізіп алған әрбір күн үшін өсімпұлымен бірге жұмыс беруші-агенттер аударуы тиіс.  Зейнетақы жарналары толық немесе уақтылы аударылмаған жағдайда, мемлекеттік кіріс органдары зейнетақы жарналары бойынша жинақталып қалған берешек шегіндегі ақшаны агенттердің банктік шоттарынан өндіріп алуға құқылы. Ол үшін алдымен мемлекеттік кіріс органдары жұмыс беруші-агентке бұл жөнінде хабарлама жібереді.

Агент есептелген, ұсталған (есебіне жазылған) және аударылған міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы  жарналары жөніндегі мәліметтерді ай сайын, есепті айдан кейінгі айдың 15-нен кешіктірмей міндетті зейнетақы  жарналарының салымшыларына және өздерінің пайдасына міндетті кәсіптік зейнетақы  жарналары төленетін қызметкерлерге ұсынуға міндетті.

Жаңалықтар

Басқа да мақалалар