19.09.2015, 6:07
Қараулар: 62
«Қаза тапқан қаруластарымның алдында қарыздармын»

«Қаза тапқан қаруластарымның алдында қарыздармын»

Колик 1 сафин


Хамза Сафин:

Кез келген соғыс оған қатысушының бойында жан әрі тән жарасын қалдырады. Орал қаласының құрметті азаматы, тоқсанның төріне келген Хамза ағамызда оның екеуі де бар. Бір қолын немістің пышақ-найзасы тіліп өтсе, екіншісінде жанынан жарылған жау гранатасының тым ұсақ жарықшақтары қалған. Әрине, ешқашан жадынан кетпейтін жан жарасы өз алдына…


Майдан даласында қан­шама қарулас достарым мәңгілікке қал­ды десеңізші?! Олар қаһармандық ажа­лымен бүгінгі ұрпақтың жар­қын өмірін қорғап қалды. Басқа­сымен бірге сол боздақтардың ал­дында мен де қарыздармын. Олардың кез келгені де бүгінгі мен сияқты тоқсанға толып, жарқын  ғұмыр кешер еді. Өкініштісі сол, оларға басқа тағдыр бұйырыпты. Соғыстан аман келсем де, тап қа­зір майдангер дос-жолдастардың бүгінде арамызда болмауы жа­нымды сыздатады. Амал не, бәрі­міз де мәңгілік емеспіз. Мен үшін барлық аяулы жанның жатқан же­рі жарық болсын!  Бәрінің  де өш­пес рухына өле-өлгенше тағзым ете­мін!, – дейді бүгінде ардагер ағамыз Хамза Әбдірахманұлы Сафин.

Кезінде осы әулеттен шыққан үш адам да Ұлы Отан соғысына қа­тысып, елді  жаудан  қорғапты.  Әкесі  Әбдірахман, өзі және інісі Абдолла. Қанқұйлы соғыстың әр тұ­сында болған үшеуі де елге аман оралған. Кезінде азамат соғысы­на да қатысқан әкесі баяғыда-ақ, о дүниелік болса, інісі екеуі дін аман. Ұрпағының қызығына кенеліп отыр.

Сафиндер – Орал қаласының  ба­йырғы  тұрғындары. Жайық өңірі­не сонау  ғасырларда  келіп, қазақ­қа бауыр басқан татар ұлтының ұрпағы. Бірақ  бала кезінен бар­лық ұлтпен бірге тату-тәтті өмір сүріп, мидай араласты. Сондықтан 1941 жылы соғыс басталып, ал­ғашқының бірі ретінде әкесі май­дан­ға алынғанда, қазақ көршісі Қай­рош Мәмбетовтың он алты жас­та­ғы  Хамзаны  бірге  алып  жүріп,  тері зауытына жұмысқа орналастыруы тегіннен-тегін емес. Қай за­манда да жақсы көрші алыстағы ағайыннан артық. Сол ағаның есі­мін арада сан жыл өтсе де, соғыс ардагері ешқашан жадынан шы­ғарған жоқ.

– Ол менің алғашқы еңбек мек­тебім. Зауытта жүргенде, қала­лық комсомол комитетінің қолқа­ла­уы­мен әскерге аттандым. Баш­құрт­тың  Стерлитамак  қаласынан бір шықтық.  Мұнда күтіп алған, кілең сайдың тасындай сардарлар айлар бойы әскери іске машықтан­ды­рып, ерінбей-жалықпай үйрет­ті. Сол әскери ұстаздардың жетік үй­ретуінің нәтижесінде жақсы сар­баз болып, майданға аттандық, – дейді Хамза Әбдірахманұлы бүгін­де. Жасынан қағілез де епті азамат сол жерден де майданға өзі сұраныпты. Майдан жолдары сар­базды біресе орыс жеріне, біресе Украинаға, біресе Балтық бойынаапарды. Оның ерекше есінде қал­ғаны – Балтық бойындағы жауданКур­ляндия «қазандығы» мен Шы­-ғыс Пруссияны тазарту жолында­ғы қанқұйлы шайқастар. – Әлі жа­дымда, 1945 жылдың қарсаңы. Жауорналасқан шеппен арамыз ша­ма­мен 50-100 метр. Байқаймын, дұш­пан аса көңілді. Сірә,  Жаңа жылды той­лап жатқан сыңайлы. Тіпті ерін гармонының да сазы естіледі. Біз­ге таң қылар етер-етпестен, ша­буылға шығуға бұйрық берілді. Бел­гіленген мерзімде қаруымды қолға ұстап, жауынгер жолдастар­мен бірге алға жүгірдім.  Кенет  ой­ламаған жерден жау шебінің тұ­сында алпамсадай неміс алдымнан шыға келді. Аузынан арақ иісімүңкиді. Қолында найза-қанжары (штык) бар.  Жағаласа кеттік. Ең­ге­зердей жаумен алысу қандай қиын! Мені өлтіргісі келіп, кеңірдегіме  жабысып, қолымды  тілгілеп тас­та­ды. Әйтеуір, жанталаса жүріп, атып өлтірдім. Кейін сардарым ренжиді: «Неге «тіл» етіп, ұстама­дың?!» деп.  Қайдағы «тіл»?! Әрең құтылып, аман қалдым ғой. Көпке дейін өзіме-өзім келе алмай жүр­дім, – дейді ол күлімсіреп. 1945 жыл­дың 29 сәуірінде үшінші жә­не соңғы рет жараланған Х. Са­финЖеңісті неміс жерінде әскери гос­питальда қарсы алды. Кейін әс­ке­ри бұйрық бойынша уа­қыт­ша  қал­дырылған ол 1946 жы­лы ақпанда туған қаласы – Оралға аман жетті.

Өңіріне бірінші дәрежелі «ҰлыОтан соғысы», Қызыл Жұлдыз ор­дендері мен бірнеше медальды жар­қыратып таққан майдангерді  қай­тадан  жұмысқа шақырды. Бей­біт өмірге қуана-қуана кіріскен ол біраздан соң, жұмысын қомсына бас­тады. Өйткені өзі жүріп өткен қанды майдан жолдарынан қира­ған қалалар мен ауыл­дар­дың үйін­ді­лерін көргенде: «Осы­лардың бә­рін қалпына келтіретін, тіпті әдемі етіп, қайта салатын құрылысшы болар ма, еді, шіркін?!» деген ой­ға берілетін. Болмысынан бейбіт жан­ның бұл арманы көп ұзамай жүзеге асты. Арада жылдар өткен соң, сүйікті мамандығы бойынша арнаулы орта білім алған Хамзапрорабтан бастап, облыстық құ­ры­­лыс басқармасының трест бас­тығы, облатком төрағасының құ­рылыс жөніндегі көмекшісі лауа­зымына дейін көтерілді. Өмір жо­­лының 42 жылын құрылысқа ар­нады. Тіпті өзін-өзі аямағандық­тан, жүрек талмасына да шалдық­ты. Кейін емделіп, қайта қалпына келді. «Еңбегіне қарай өн­бегі», оның майдандағы марапа­тын 1967 жылы «ҚССР-ының құр­метті құрылысшысы» атағы, «Парасат» ордені және басқа да сыйсияпат то­лық­тырды. Соның ішіндегі тоғыз өңірге тағар марапа­ты – тәуелсіз Қазақстанның құр­ме­ті. Оның қал­дырған қолтаң­басыоблыс орталы­ғын­дағы теміржолвок­­залы, автовокзал, әуежай жә­не басқа да бүгінде халық кеңі­нен пайдаланатын қоғамдық орындар­да сайрап жатыр. – Құрылыс саласында жүргенде об­лыстың қай аумағы болсын, бар­маған жерім жоқ. Жұмыс бабы­мен біраз елдіме­кенді аралап, талай тамашаадамдармен кездес­тім, қызмет­тесболдым. Солардың ішінен ауданжә­не шаруа­шы­лық басқарған Ж. Иса­таев, А. Байболатов, Т. Жұ­мақаев, Г. Войнов, К. Меңдәлиев және басқалары­ның есімдерінқұрметпен атағым келеді. Тамашаазаматтар, абзал жандардың ма­ған үйреткені өте көп. Сондықтан оларға да қарыз­дармын. Өзім­нің азды-көпті еңбе­гімде сол жан­дардың да қомақ­ты үлесі бар, –дейді Хамза Әбдірах­манұлы ағы­нан жарылып.

1991 жылы зейнетке шыққан абзал аға қол қусырып отырмай, 16 жыл бойы мүгедектердің об­лыстық ерікті қоғамын басқарды. Сөйтіп, мүмкіндігі шектеулі талай жанның қиындығын барынша же­­ңілдетіп, қолұшын берді, ең құ­ры­ған­да ақыл-кеңесімен бөлісті. Қа­зір де сол қоғамдық ұйыммен жү­йелі  хабарласып  тұрады.

– Соғыстан 76 мың майдан­гер жерлесіміз ел­ге аман ора­лыпты. Міне, арада 70 жыл өткен соң, со­лардың тек екі жүздейі қа­лып­ты. Әлі де біртіндеп өмір­ден ке­тіп жатыр. Бұрын соғыс қатал «жен­дет» болса,  енді  оның орнын  уа­қыт  басты. Айтарым, мен бақыт­ты­мын. Жас кезімнен аш­тық­ты да,жоқтықты да көрдім. Қан­ды қыр­ғыннан да аман келдім. Бүгінгідейтыныш та дәулеті мол заман­ды кө­ру үш ұйықтасам, түсі­ме де кір­мепті. Тағдырыма өте ризамын, — дейді майдангер.

Майдангер  отбасында  да  ба­қытты. Осыдан 14 жыл бұрын өмір­ден озған Зиха есімді зайыбымен бір ұл, екі қыз өсірді. Жалғыз ұлы Нұр – құрылысшы-инженер, қыз­да­ры Эльмира – дәрігер, Әсия – Орал қа­ласындағы Гагарин атын­дағы ки­нотеатрдың директоры. Олардан 8 немере-жиен, 9 шөбе­ре-жиеншар сүйіп отыр. Ардагер, әсіресе,  Мәскеудің әскери академиясын үздік бітірген жиені, аға лейтенант Артурды ерекше мақ­тан етеді.

– Бес уақыт намаз оқып, ораза ұстамасам да, қай дінге де, соның ішінде исламға ниетім түзу. Біз – өз дәуіріміздің адамымыз, сондықтан ешкім айыптай да қоймас. Бірақ ислами діни жоралғылардан бас тартпаймын, құрметпен қарай­­мын. Мәселе иманыңның дұрыс­ты­ғын­да,  ниетіңнің тазалығында  ғой. Өмір бойы адал еңбек еттім, Отан қорғаудағы парызымды мүлтіксіз орындадым. Міне, осыған қашан­да қуанамын және мақтан тұта­мын, – деді сөз соңында Ұлы Отан соғысы және еңбек ардагері Хам­за  Әбдірахман­­ұлы Сафин.

Серік  ИХСАНҒАЛИ,

«Орал өңірі»

"ЖЕҢІС ТАРИХЫ"

Басқа да мақалалар