28.11.2018, 21:08
Қараулар: 98
«Басты мақсатымыз – дамыған қоғам құру»

«Басты мақсатымыз – дамыған қоғам құру»

27-28 қараша күндері Астанадағы  Тәуелсіздік сарайында «Азаматтық қоғам  және  мемлекет: Диалог. Серіктестік. Сенім» атауымен VIII азаматтық форум өтті. Форум жұмысына Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.

Жиында ҚР Қоғамдық даму министрі Дархан Кәлетаев баяндама жасады. Оның сөзіне қарағанда, Елбасының осынау форумға арнайы қатысуы – республикамыздағы азаматтық қоғамның жете дамып келе жатқанының бір көрінісі.

– Бүгінгі форумымызды Елбасының саясатын қолдайтын, еліміздің жарқын болашағына сенетін азаматтардың форумы десек те болады. Мұндай кездесулер халықты, азаматтарды қанаттандырып, олардың қызметіндегі жоба-жоспарларын сәтті жүзеге асыруға зор септігін тигізеді деп ойлаймын. Президенттің бастамаларын лайықты іске асыруда Қазақстанның азаматтық секторының рөлі өте зор.

Қазіргі таңда «Азаматтық қоғамды дамытудың 2016-2020 жылдарға арналған ұлттық жоспары» жүзеге асуда. Осының арқасында ҮЕҰ-ның сапалы түрдегі өсімінің кезеңі басталып кетті. 2003 жылы Қазақстанда ҮЕҰ-ның саны 5 мың болса, қазір 22 мың болды. Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс бойынша қаржыландыру көлемі биыл 22 млрд. теңгеге жетті. Бүгінгі таңда ҮЕҰ-ларды қаржыландыру 14 бағыт бойынша жүргізілуде. Қаржыландырудың үштен бір бөлігі әлеуметтік жобаларға жұмсалса, одан кейінгісі білім, жастар саясатын қолдауға, азаматтық қоғамды дамытуға, азаматтардың құқығын қорғауға бөлінуде.

Осы форум алдында өңірлерге жасаған сапарларымыз үкіметтік емес ұйымдарды еліміздегі процестерге көбірек қатыстыру керектігін көрсетіп отыр. ҮЕҰ қазіргі таңда гранттарды алатын ғана ұйым емес, үлкен процестердің қатысушысына айналды, –  деген министр алдағы уақытта нормативтік-құқықтық құжатты қабылдар кезде осы форум кезінде айтылған азаматтық қоғам мүшелерінің ой-пікірлері ескерілетінін де айтып өтті.

Қазақстан Азаматтық альянсының президенті Асылбек Қожахметовтың айтуынша, бұл форум нағыз азаматтардың форумы болды. Себебі аталмыш жиынға келген «үшінші сектор» өкілдерінің арасында өздерін сөзбен емес, іспен көрсетіп жүрген жандар аз емес. Яғни азаматтық қоғам өкілдері қолдарынан іс келетінін дәлелдеп келе жатыр. Соған орай жыл өткен сайын ҮЕҰ-ларға беріліп жатқан мемлекеттік функциялар қатары артып келеді.

Форум барысында азаматтық қоғам өкілдері, әлеуметтік кәсіпкерлер қолға алған жобалары, жетістіктері, орын алған мәселелер туралы айтып, өз ұсыныс-пікірлерін білдірді.

Форумға қатысушылар алдында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев сөз сөйледі.

– Біз жақында тәуелсіздігіміздің 27 жылдық мерекесін өткізгелі отырмыз. Тарих үшін бұл түк емес. Осынау қас қағым уақыттың ішінде қыруар қиыншылықтан өтіп, тәуелсіздігімізді, елімізді сақтап қалдық. Соның барлығы – халықтың бірлігінің арқасы. Қоғамның әр саласында жүрген азаматтар тәуелсіздікті құрметтеп, оны сақтап қалу үшін біріге жұмыс істегенінің арқасында біз дүние жүзіне белгілі ел болдық. Бізді ешкім танымайтын қазақ едік. Дүние жүзінің картасында жоқ Қазақстан едік. Қазір біраз дәрежеге жеттік. Бірақ атқарылар жұмыс көп. Осы форумға шын жүрегіммен табыс тілеймін.

Мен мемлекет пен қоғам арасында диалог орнатудың қажеттігін әр Жолдауымда айтып келе жатырмын. Біздің басты мақсатымыз – саналы азаматтары бар, мәртебесі жоғары, дамыған қоғам құру. Еліміздің бірлігі мен тұрақтылығы үшін жұмыла еңбек етсек, барлық міндеттерді жүзеге асырамыз. Өркендеген, гүлденген отыз елдің қатарына ену – бәрімізге бірдей мақсат. Ол – үлкен мақсат. Сол елдердегі секілді өмір болады деген сөз, сол елдердегі сияқты сауатты боламыз деген сөз. Бұл форум үкіметтік емес секторға серпін беріп, азаматтық қоғамның ары қарай дамуына үлкен жол сілтейді деп сенемін. Бүгінгі басқосуда нақты ұсыныстар айтылып жатыр. Көтерілген проблемалардың бәрі мұқият сарапталып, Үкіметпен бірге, ҮЕҰ өкілдерімен бірге тиісті бағдарлама қабылдау қажет.

Үкіметтік емес ұйымдардың жобаларын қаржыландыруды ашық және түсінікті жасау қажет. Жемқорлықтың болмауы, бағытталып отырған мемлекет қаражатының орындалуы үшін барлық жерде қаржыландыру ашық болуы тиіс. Ол үшін Үкіметке  қазіргі уақытта жүргізіп жатқан цифрландыру аясында үкіметтік емес ұйымдардың бірыңғай электрондық тексеру тізілімін әзірлеуді тапсырамын. Ол тексеру тізіліміне ҮЕҰ-лар ерікті негізде тіркелетін болады. Сонымен қатар ол алдағы уақытта мемлекет тарапынан бөлінетін қаржыға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Ол үшін ҮЕҰ-ның аталған тізілімге орналастырған материалдары негізінде рейтинг әзірленуі керек.

Үкіметтік емес ұйымдар өмір сапасының жоғары стандарттарын ілгерілетуде негізгі драйверге айналуы тиіс. Мен бес әлеуметтік бастаманы жария еттім. Жолдаудың осы негізгі мақсаттары үкіметтік емес ұйымдармен тығыз қарым-қатынаста жүзеге асырылуы қажет. Мен мұны барлықтарыңыздан өтінемін. Ең алдымен бұл – мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге асырылуын бағалау, қоғамдық бақылау, сонымен қатар сапа, халықпен кері байланыс. ҮЕҰ-лар конституциялық қызметтермен қатар халықты жұмыспен қамту жұмыстарына да араласқандары жөн. Осыны ескере келе, Үкіметке сіздермен бірлесіп, 2025 жылға дейінгі азаматтық қоғамды дамыту тұжырымдамасын әзірлеуді тапсырамын.

ҮЕҰ-лардың дауысы естілуі үшін азаматтық бақылаудың тиімді тетігін әзірлеу маңызды. Олардан басты ала қашпай, тыңдай білу қажет. Аталған дауыс шоғырландырылуы керек. Бұл жерде негізгі рөлге Қазақстанның азаматтық альянсы ие болуы тиіс. Сондай-ақ мемлекеттік қызметтерді үкіметтік емес секторға беру жұмыстарын жалғастыру қажет. Бұл бір қарағанда тосын дүниедей көрінеді. Мемлекеттік қызметтерді үкіметтік емес секторға беру қалай болмақ? Мемлекет өз ісі үшін халық алдында есеп береді, ал

ҮЕҰ-лар кімнің алдында жауап береді? Дегенмен бұл бағытта, мәселен, экология, әлеуметтік жұмыстар, балалардың құқықтарын қорғау және басқа да салалардағы жобаларды жүзеге асыруға болады», –  деді Елбасы.

Айта кетейік, бұл алқалы басқосуға 1000-нан астам адам қатысты. Олар екі күн бойы 100-ден астам кәсіби сарапшымен, 30-ға жуық министрлік пен ведомство басшыларымен, Парламент депутаттарымен, қоғам белсенділерімен кездесіп, бүгінгі таңда елдегі түрлі саладағы өзекті мәселелер жөнінде пікір алмасты.

Форум барысында «Мен сенемін» азаматтық бастамалар конференциясы, «Азаматтық қоғам институттарымен өзара іс-қимыл» тақырыбында мемқұрылым өкілдеріне арналған семинар, «Қазақстанның азаматтық қоғамын тұрақты дамыту үшін мемлекет пен халықаралық донорлардың әріптестігі» жиыны өтті. Сондай-ақ тақырыптық секциялар, салалық сессиялар, әлеуметтік иннова-циялар зертханасы, шеберлік сыныптары ұйымдастырылды. Осы

басқосуларда ҮЕҰ-ларды қаржыландырудың құн жағынан ыңғайлы қағидатпен емес, жоғары сапалы қызмет үшін беру мәселесі қаралып, салықтық және қаржылық тұрғыда ынталандыру бастамалары көтерілді. Халықаралық донорлық ұйымдармен серіктесу мәселесі талқыланды. Сонымен бірге ҮЕҰ өкілдері әлеуметтік ҮЕҰ-ларға микронесиелерді бөлуді ұсынады. Стартап-жобаларды қолдау үшін инновациялық гранттар мен венчурлық капиталды бөлу идеялары көтерілді.

Екі күндік алқалы жиынға еліміздің барлық өңірінен, соның ішінде Батыс Қазақстан облысынан да делегаттар қатысты. Мемлекеттік құрылым, ҮЕҰ, БАҚ, саяси партия, қоғамдық кеңес, жастар ұйымдарының жетекшілері мен өкілдері болып табылатын жерлестеріміз пленарлық сессияларда сөз алып, белсенділік танытқандарын да айта кеткен жөн.

– Мұндай форумның мақсаты – мемлекеттік құрылым мен азаматтық қоғамның арасында терезесі тең диалог ұйымдастыру. Біз жиында сондай диалогты анық көрдік. Көп кешікпей оның жемісін бәріміз де көреміз деп ойлаймын. Мемлекет тарапынан көрсетілетін қызметтің біраз бөлігі «үшінші секторға» берілетіні туралы Елбасы, министрлер, өзге де мемқұрылым өкілдері мәлімдеді. Жалпы алғанда, азаматтық қоғам мұндай функцияларды орындай алатынын іс жүзінде дәлелдеп келе жатыр, – дейді БҚО Азаматтық альянсының президенті, «Бәйтерек» қоғамдық бірлестігінің төрайымы Мерует Санкаева.

Форум соңында БҚО Азаматтық альянсының президенті, «Бәйтерек» қоғамдық бірлестігінің төрайымы Мерует Санкаева мен ғылыми зерттеулерді қолдау орталығының төрағасы Айболат Құрымбаев ҚР ҮЕҰ-ларға арналған мемлекеттік сыйақының иегерлері  атанды.

Сәкен   ӘБІЛХАЛЫҚОВ,

Астана   қаласы

Тілек ҒАБДУШЕВ, Ақжайық ауданы әкімінің орынбасары, аудандағы

ҮЕҰ-лармен  байланыс бойынша  уәкіл:

– Бұрындары «Қызыл Ай» сынды бір-екілі қоғамдық ұйым болса, қазір олар әр сала бойынша құрылуда. Мұның бәрі қоғам дамуы үшін жасалуда. Ауданымызда қазір 11 қоғамдық бірлестік жұмыс жасайды. Ақжайықтық азаматтық қоғам өкілдері де халық пен билік арасындағы көпір бола алатындықтарын дәлелдеді. Олардың жақсы, белсенді жұмыс жасауы үшін мемлекет тарапынан қаржыландыру шаралары қарастырылуда. Қаржыландыру демекші, ҮЕҰ-лардың белсенділігі қаржыға емес, жетекшілерінің іскерлігіне, ұйымдастыру қабілеттеріне, онда топтасқан азаматтардың белсенділігіне байланысты деп ойлаймын. Форумда азаматтық қоғамды дамытудағы мәселелер, оларды шешудегі жергілікті атқарушы билік құрылымдарының рөлі туралы жан-жақты айтылды. Енді мемлекет пен ҮЕҰ-лардың бірлескен жұмыс механизмдері барынша жанданатынына сенім мол.

Гүлмира БАТПАҚҰЛОВА, «Арба» қоғамдық бірлестігінің төрайымы:

– Соңғы бес жыл ішінде мемлекет азаматтық қоғамға жақсы бет бұра бастады. Бұрындары мекеме-кәсіпорын басшылары «үшінші сектордың» мән-маңызын түсінсе, адамгершілігі жоғары болса, солар ғана ҮЕҰ-лармен жақсы байланыс ұстайтын. Ал қазір олай емес, мемлекеттің нақты бағдары бар. Сол себепті біраз мемлекеттік, бизнес құрылымдарының «беттері бері қарады». Екі күндік форум  барысында айтылғандай, алдағы уақытта мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы байланыс бұрынғыдан да нығая түсетіні қуантады.

Біздің бірлестік он жылдан бері әлеуметтік бағытта жұмыс істеп келеді. Жергілікті атқарушы билік, құзырлы мекеме-кәсіпорындар біздің қолымыздан іс келетінін біледі. Соған байланысты осы бағыттағы мемлекеттік функцияларды алуға біз дайынбыз деп айта аламын.

Жаңалықтар

Басқа да мақалалар

Қалдыру жауабы бар

Сіздің электрондық пошта мекенжайы жарияланбайды.