Бершімбай соры туралы не білеміз?

Күні , 84 рет оқылды

Бершімбай сорының маңынан қоныс тепкен «Әли» шаруа қожалығына барғанда, осы қожалықтың мүшесі Баймағамбет деген азаматтың аузынан: «Ана жақта Мырзағали көлі бар» деген сөзді естіп қалдым. «Қай Мырзағали?» деп сұрағанымда, «Саралжын ауылында тұрған Мырзағали Мусин ғой» деді.

Сәл шегініс… Мырзағали ағаны жақсы танитын едім. 70-жылдары өмірден озды. Бала кезімізде үлкендерден «Мырзағали соғыстан қашқан. Ол 1930-40 жылдары әскери комиссариатта қызмет істеген. Орыс тіліне жетік еді және сауатты жаза білген», деген әңгімені жиі еститінбіз. Бұл адамның сауатты екенін өзіміз де көрдік. Үнемі қолында «Правда» газеті жүруші еді. Оның қашқын аталуы қалай болған?

Әскери комиссариатта қызмет істеп жүрген кезінде істі болған. Себебі белгісіз. Соғыс басталған кезде оған шақырту келеді. Мырзағали ағамыз оған мойынсұнбай бой тасалайды. Басқа бір ауылға барып, колхоздың жұмысына араласады. Әлгі ауылдың адамдарына: «Мен орыспын. Орталықтан осы жаққа жұмысқа жіберді», –  деген. Расында да, ағамыздың көзі көк, өңі сары болатын. Әрі орысша мүдірмей таза сөйлегесін, ауылдың аңқаулары оны  орыс  деп  ойласа  керек…

Қашқын болып жүргенде Бершімбай сорының қамысының арасында тығылған. Қамыстың арасынан лашық (жертөле) жасаған. Қасында соғыстан қашқан өзі сияқты Қасқыр, Шолпан деген адамдар болыпты. Бір қызығы, лашық-жертөленің алдынан кіріп, артынан бірнеше метр жерден шығатын аузы да болған. Бір күні Шолпан мен Қасқырды осы жерден НКВД-ның адамдары ұстап алып кетеді. Бұл кезде Мырзағали ағамыз азық іздеп, ауылдарға қарай кетіпті. НКВД-ның адамдары екеуін ұстағаннан кейін жертөленің екінші аузын бітеп кеткен. Оның тығылатын жеріне келе жатқан кезінде құрықтамақшы болған. Соны байқап қалған ол қашып жертөлеге келеді. Екінші аузынан шығайын десе, бітеп тастаған. Ұстауға келгендер оны  жертөледен шығару үшін айналасындағы қамысты өртеген. Амалсыздан қолға түсіп, қолына кісен салынып, айдалып кете барыпты. Соғыс біткеннен кейін жазасын өтеп, елге оралған. Ауылда ұзақ жыл шопан болды. Бірақ ағамыз басынан өткерген осы хикая туралы  тіс  жарғанын  естіген  жоқпыз.

Бұл сол бір сұрапыл, қиын замандағы адам тағдырының бір көрінісі болатын. Мырзағали ағамыз бен Нұрсұлу апамыздан төрт ұл, бір қыз. Қызы Жұмабике, баласы Жұмағазы бүгінде Атырау қаласында тұрады. Ал ең кенжесі Талғат  Қызылорда  жағында.

Бершімбай сорының жанындағы ағамыз тығылған жер Мырзағали көлі атанып, бүгінгі ұрпаққа аңыз болып жетіп отыр. Ал осыны көргенде «адамзаттың Айтматовы» жазған «Бетпе-бет» хикаятындағы басты кейіпкер Смайыл – Мырзағали аға болып көзімізге  елестеді…

Серік   ЖҰМАҒАЛИЕВ,

Қазталов   ауданы


Тегтер:


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика