Механизатор мен малшыға мемлекеттік қолдау керек!

Күні , 73 рет оқылды


ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Жексенбай Дүйсебаев Сырым ауданында жұмыс сапарымен болды. Депутат мырза әуелі Ж. Досмұхамедов атындағы мектеп-балабақша кешеніндегі  музей  бөлмесін  және  аудан  орталығы Жымпиты ауылындағы  Алаш  музейін  көрді.


Осы күні Сырым аудандық әкімдігінің үлкен мәжіліс залында Сырым ауданының әкімі Төлеген Төреғалиевтің төрағалық етуімен ауыл шаруашылығы мәселелері бойынша жиналыс өтті. Жиналысқа ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Жексенбай Дүйсебаев, облыстық ауыл шаруа-шылығы басқармасының басшысы Берік Есенғалиев және округ әкімдері, шаруашылық құрылымдарының басшылары, ауыл шаруашылығы кооперативтердің мүшелері, ветеринар мамандар қатысты.

Жексенбай Дүйсебаев өзінің жиналыстағы негізгі сөзінде Елбасы  Н. Ә. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақаласына  тоқталды.

– Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақаласы Қазақстандағы рухани серпіліске екінші тыныс берді. Бұл мақаланың негізгі мәні – адамды драйверге айналдыру. Сондықтан «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақала тек елдің рухани әлеуетінің көтерілуіне ғана емес, экономика болсын, ауыл шаруашылығы болсын, қай сала үшін де дамудың тың бағытын белгіледі деп ойлаймын.

Қазіргі заман – пайданы ойлайтын заман. Пайда табу – адамға да, мемлекетке де тиімді. Әрбір әкімді, әрбір кәсіпкерді, әрбір шаруаны қаржымды қалай кө-бейтемін деген сұрақ ойлантуы тиіс. Бұл сұрақ дамуға, жетілуге деген ықыласты оятады, – деді Мәжіліс депутаты өзінің сөзінде.

Жиналыста аудан шаруалары Мәжіліс депутатына негізінен ауыл шаруашылығы мәселелері бойынша сауал қойды. «Шідерті» шаруа қожалығының жетекшісі Бақытжан Хамидуллиннің айтуынша, оның қожалығы бүгінгі таңда ірі қараның аналық басын көбейтумен және бордақылаумен айналысуда. Шаруашылық мемлекеттік бағдарламаларға белсенді қатысушылардың да қатарында. Қожалық жетекшісі үшін қазіргі уақыттағы ауыл шаруашылығы техникаларының құнының қымбаттауы кәдімгідей мәселе болып отыр. Несиеге алған тиімсіз.

Алмаса, қолың байланады. Ал, «Тоқмырза» шаруа қожалығының жетекшісі Серік Жонысов ветеринарлық жұмыстарға жауапты қарайтын уақыт жетті деп есептейді. Жауапкершілік ветеринар мамандардың да, жеке тұрғындардың да тарапынан керек.

Сырымдық шаруа Исламбек Өзбековтың көтерген мәселесі – ауыл шаруашылығы саласының мамандарын мемлекеттік қолдау туралы.

Бүгінгі күні агросектор шаруа кадрлардың жетіспеушілігін кешуде. Өзбеков осы мәселені шешу үшін механизатор, малшы секілді мамандық иелеріне «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы бойынша тиімділіктер ұсыну керек деп отыр. Бұл ұсыныс өте орынды  деп  ойлаймыз.

Көтерілген мәселелер бойынша ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Жексенбай Дүйсебаев әріптестерінің де пікірін тыңда-ды. Жиналыстан кейін Мәжіліс депутатының жұмыс сапары Шолақаңқаты ауылдық округінде жалғасты. Бұл жерде Жексенбай Дүйсебаев Қайрат Меңдіғалиев жетекшілік ететін «Правда» шаруа қожалығының жұмысымен танысты.

Бауыржан  ШИРМЕДИНҰЛЫ,

Сырым  ауданы

Мақалаға  жалғас  ой

 

Масылдыққа итермелемейміз  бе?..

Елбасымыз  Н. Ә. Назарбаев  кешегі  халқымызға  арнаған  Жолдауында «көл-көсір  мұнайдың  дәуірі  аяқталып  келеді.  Елімізге дамудың  жаңа  сапасы  қажет»  деп  шегелеп тұрып айтты. Мұның ішінде азық-түлік өндірудің  аса  маңызды  орын алатыны даусыз. Президентіміз «бүкіл әлемге  танылатын «Қазақстанда жасалған» табиғи  азық-түлік  брендін  қалыптастырып,  ілгерілеуіміз керек» деді.  Азық-түлік  бренді  дегенде,  оған  мал  шаруашылығы да кіреді. Ал,  оның  төңірегінде  ертеңге  созбай осы  бүгіндері  шешетін  мәселелер  баршылық.  Соның  бірі – малды  бағып-қағып,  ит-құсқа  жем қылмай өсіретін малшы-шопан мәселесі.

Сырымдық шаруа Исламбек Өзбековтің айтқан ұсынысы бізді де ойлантып тастады. Қозғап отырған мәселесі бүгінде ауылда әжептәуір шаруасы бар деген шаруаларды алаңдатып қана қоймай, арқаларына аяздай батып келе жатқан жәйт. Өйткені, мал бағуға баратын адамды ауылда іздеп табу жыл санап қиындап барады. Шопырларды білмейміз, тракторшы механизаторларды да табу қиын дейді, тағы да сол ауылдағы шаруа ағайын.

Ал, Исламбек Өзбеков болса, мал бағуға баратындар мен тракторшыларға «Дипломмен ауылға» бағдарламасында жас мамандарға көрсетілетіндей жағдай туғызу керек дейді. Әуелі мәселенің басын ашып алайық. Оқу бітіріп, мамандық алып, «Дипломмен ауылға» деп бел буып, алыс-алыс ауылдардағы мектептерге, денсаулық сақтау мекемелеріне және тағы да басқа мемлекеттік мекемелерге соңғы жылдары жастар көп келе бастады. Оған, әрине, барған жерінде ең алдымен мамандығы бойынша жұмыс табылып, қаржылай көмек және баспана жәйінің оңтайлы шешілуі оң әсерін тигізуде. Бұл енді мемлекеттік мекемелер ғой. Ал, Исламбек айтып отырған малшылар мен механизаторлар қайда барады?! Әрине, олардың баратыны мемлекеттік мекеме емес, жеке меншік нысандарға, яғни жеке кәсіпкерлерге, шаруа қожалықтарына, серіктестіктерге жұмыс істеуге барады. Нақтылай айтсақ, соларға жұмысқа жалданады. Енді сонда ол мамандарға мемлекет не үшін ақша төлеуі керек, баспананы кімнің есебінен беруі керек? Анау жұмысқа жалдап отырған қожалық иесі, серіктестік басшысы бермей ме? Солай болуы керек қой. Өйткені, әлгі шаруашылық, қожалық, серіктестік үкіметтен түрлі қаржылай қолдау алып отырған жоқ па?! Енді келіп, тағы да сол үкімет ол шаруашылықтардың жалдаған адамына да көтерме қаржы төлеп, үй салып беруі керек пе?.. Түбі солай болар дегеннің өзінде оның жуырдағы жылдарда шешіле қоюы екіталай екені даусыз. Сонымен, ауылда жұмыссыз жүргендер бола тұра, мал бағуға келгенде адам табылмауы қалай?!

 Осыдан екі-үш жыл бұрын қалаға жақын орналасқан шаруашылықтардың бірінде болып, малшылармен әңгімелесудің орайы келді.

Кеңестік кезеңде атағы дүркіреген шаруашылық кейін жекешелендірудің тұсында жекенің қолына өткен. Әрине, жекенің аты жеке, шаруашылықты қалай жүргізеді, өз еркінде. Жылдар өте бұрынғы үлкен шаруашылық етек-жеңін жинап, шағындалып шыға келген. Соған сай ондағы мал табындарын бағатын малшының, қойын жайғайтын шопанның, механизаторлардың саны да азайған. Малшылардың бірімен сөйлесіп тұрып, «Қандай айлық аласыз?», – деп сұрадым. Малшы мүдіріп, қасымызда еріп жүрген серіктестік басшысына қарады. Әлденеге жалтақтап тұрғаны сезілді.

«Аз дегенде.., 70-80 мың теңгедей алатын шығарсыз?..», – деп тақымдап қоймадық. Малшы: «Қайдағы 70-80 мың?..», –  деп шошып кетті де, сөзінің аяғын жұтып қойды. Осы арада серіктестік басшысы қолтығына қыстырған жуан қарын папкіні сырт еткізіп ашты да, қобыраған қағаздарды алдымызға тосты.

Ылғи келісімшарт. Серіктестік директоры мен оның малын бағатын малшылардың қолдарын қойысқан, сөйтіп 15 мың теңге айлыққа пәтуаласқан, бұлтақ-сұлтақты көтермейтін құжат. Малшымен оңашалау қалған бір тұста «Енді өзіңіз 15 мың теңге айлыққа келісемін деп қол қойыпсыз ғой», – деймін мен. Ол: «Қалай қол қоймайсың, ауылда жұмыс жоқ. Серіктестік басшысы 15 мың теңге айлығыңның сыртында жеке малыңның жем-шөбі менен болады деді. Қыста соғымыңа ет беремін деді. Сосын, құрысын, 15 мың балалардың кітабы мен дәптеріне жетер, қалғанын көрерміз дедік…». Кейін сұрастырып білсек, әлгі серіктестік барлық малшыларымен осындай келісімшартқа отырған. Малшылардың бәрі де өз еріктерімен ақ қағазға әдіптеп тұрып, қолдарын қойған. Әрине, бұл арада малшыларды ешкім «Солай істеңіз!» деп күштемеген, зорламаған. Бірақ серіктестік иесі жасырып қайтеміз, 5-6 қойы мен бірер сиырына қарап, жанын баққан ауылдағы жандардың жағдайын өзінің пайдасына шебер пайдаланған. «Барлық беретінім 15 мың теңге! Артық бір теңге де бере алмаймын! Келісесің бе, келіспейсің бе, өз шаруаң…», – деп шалқайған. Басқа баратын жері жоқ, істейтін жұмысы тағы жоқ, ауылдағы ағайын қайтсын, келіскен, көнген. Тіпті, малшылардан «Соғымға қандай түлік және қалай береді?», – деп сұрағанымды жасырмаймын. Естіген жауабым таңдандырмай қоймады. Екі жасқа дейінгі бір баспақты төрт малшыға бөліп береді екен. Осылардың бәрін неге тәптіштеп отырмыз? Өйткені, көп жерлерде анау 15 мың теңге айлыққа, (қазір ол 30-40 мың теңгеге жеткен көрінеді) бола мал бағуға ешкім бармайды. Бармайтыны, жалақысы жартымсыз дейді екен. Іссапарларда болғанымызда осы мәселенің жай-жапсарын білмек болғанбыз. Жалақы неге аз төленеді деген сұрағымызға шаруашылық иелері «Айлығынан басқа, үш мезгіл тамағы, темекісіне дейін менің мойнымда ғой», – дейді. «Сонда қанша төлейсіз?» – дейміз біз тақымдап. «40-45 мың теңге төлеймін» – дейді қожайын, рас айтып тұрса. Әрине, жыл он екі ай мал соңынан салпақтау оңай жұмыс емес. Анау 40-45 мың теңге сол бейнеттің өтеуіне жарай ма, қымбатшылық қысып тұрған мына заманда ол неге жетеді деген сұрағымызды да бүгіп қала алмадық. Шаруашылық қожайыны «Үйінде бос жатыр ғой, солай жата берсе, оған ешкім 45 мың теңге түгілі, 45 тиын бермейді ғой…», – деді. Былай қарағанда қате айтып тұрған жоқ. Оның үстіне жеке шаруа. Еңбекақыны қалай төлеймін десе де өзі біледі. Ал, «Есектің құйрығын жусаң да табыс тап!» – деп дігірлеп тұрған мына заман еріншектікті, масылдықты (үйдегі бала-шағасына масыл болып отырған қол-аяғы балғадай азаматтарды айтамыз) көтермейді. Сондықтан қалай болғанда да, «қара қазан, сары баланың» қамын ойламай, қарап жата беруге тағы болмайды.

Облысқа белгілі жылқышымен де бұл бағытта әңгімелесіп көрдік. Соңғы кезде ірі қара мен қой өсіретіндер «малшы жоқ» деп жыласа, жылқы бағатындар олардың арғы жағында – «балшықтан адам жасап» ала алмай отыр… Жылқышы айтады: – «Жылқыны жылқыдай адам бағады», – деген екен ата-бабамыз. Бүгінде жылқыдай адам түгілі, жылқы бақпақ түгілі, шынын айтайын, атқа дұрыстап мінуді білетіндер азайып кетті. Бара-бара мал бағатын адам қалмайтын сияқты. Осы өзімнің ауылымда қол қусырып отырған зіңгіттей жігіттер баршылық. Бала-шағалары бар. Бірақ жұмыс істемейді. Еңбекақыңды жақсылап төлеймін, үш мезгіл тамағың тегін. Қыста бір бас соғымың менен болсын, – деп әлгілерді көрген сайын жұмысқа шақырамын. Зыр-зыр қашады. «Мынау не жүріс, одан да маған болысып жылқы бағыс, жанұяңа көмек болады» – деймін. Келіспейді. Тіпті болмағасын, вахталық әдіспен бақтырсам, қалай болар екен деп кісі іздедім. Яғни 15 күн жұмыс істеп, 15 күн демалады. Бұған да ауылдан ешкім шықпады.

Сонда дейміз-ау, ауылдағы жекенің малын жалданып бағу үшін де үкімет көмектесуі керек пе? «Міне, ақшаң, міне, баспанаң» – деп, біреулерді масылдыққа итермелесек, екінші біреулерді (шаруашылық иелерін) үкіметтің есебінен асырап, мемлекет әбден шығынға батпай ма?

Сонда не істеуіміз керек, ауылдағы мал баққан ағайын?.. Сіз бұған не дейсіз, қандай ой қосасыз?..

Есенжол ҚЫСТАУБАЕВ,

«Орал өңірі»


Тегтер: , , ,


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика