Мұрағат: 12.03.2018


Тасқынның алдын алу жұмыстары пысықталды

Күні: , 82 рет оқылды

Cенбі  күні  облыс  әкімінің  орынбасары Бағдат Азбаев, БҚО төтенше  жағдайлар  департаментінің  басшысы, генерал-майор Жасұлан  Жұмашев  пен  БҚО бойынша  РМК  «Қазгидромет»  филиалының  директоры  Нұржан   Шияп   іссапармен  Тасқала ауданының  орталығында  болды. Олар  су  тасқынының  алдын  алу  мақсатында  ауданда  атқарылып жатқан  жұмыстармен  танысып, қауіпті  деген  орындарды аралап  көрді.

Алдымен олар Тасқала ауылына кіреберістегі тасжол астындағы су сақиналарының жай-күйімен танысты.

– Кешегі боранның салдарынан көп қар түсті. Қазіргі таңда  жолдарды тазалау жұмыстары жүруде. Ауылішілік жолдардың 80 пайызы ашылды. Ал, енді Атамекен, Оян, Мереке ауылдары бағытындағы жолдар тазалануда. 12 наурыздан бастап ауыл ішіндегі қарларды шығаруды бастайтын боламыз. Кешегі күнгі боранға дейін  2300 тонна қар шығарылды. Сонымен қатар өзен еріген уақытта су еркін ағу үшін су жүретін жолдарды талдардан тазалау бағытында сенбілік ұйымдастырылуда, – деді аудан әкімі Санжар Әлиев.

Бағдат Оразалдыұлы бастаған жұмысшы топ Деркөл өзені бойындағы мұз кептелісінің қаупі  бар жерлердегі талдарды кесу, тазалау жұмыстарын көрді.

*   *   *

Бұл жұмыс тобы түсқайта Зеленов ауданында болып, көктемгі су тасқынына дайындық жайын пысықтады.

Аса маңызды мәселені пысықтай келген сала басшыларына аудан әкімі Асхат Шахаров қалыптасқан жағдай туралы баяндап, қауіпті саналатын аймақтарға бастап барды.

Алдымен Зеленый ауылы тұсындағы Деркөл өзені арқылы өтетін көпір маңын қадағалаған олар сең жүрген кезде мұз кептелісін болдырмау шараларын ақылдасты. Деркөл өзенінің нақ осы тұсы күн күрт жылынып, мұз еріген жағдайда Тасқала ауданы аумағынан келген мол суды өткізіп үлгере алмай, қалтарысқа кептелген сеңнің салдарынан өзен деңгейі көтеріліп, тұрғындарға айтарлықтай қауіп төндіреді. Алдын алудың жалғыз жолы – өзен мұзын кесу арқылы ыдырату. Облыстық төтенше жағдайлар департаментіне жасалған тапсырыс бойынша 15-16 наурыз күндері бұл аймақта мұз кесу шаралары жүргізілмек.

Сала басшылары өткен жылы Переметный ауылы тұсынан Деркөл өзені суын ұстауға арналған гидротехникалық нысанның да жағдайына қанықты. Бірнеше жыл бойы көктемгі тасқын су шайып, әбден кеңейіп кеткен өзен арнасы бекітіліп, белгілі деңгейде өзен суын сақтап қалу шаралары түбегейлі шешілген еді. Жаңа нысанның қарымы биылғы көктемде алғаш рет сыналмақ. Арындап  келген өзен суын жеткілікті деңгейде сақтап қала алса, ел үмітінің ақталғаны.

Аудан әкімдігінің азаматтық қорғаныс жөніндегі бас инспекторы Ж. Мұханбетжановтың айтуынша, Жайық, Деркөл, Шаған, Емболатов, Рубежка, Быков өзен-дері маңында орналасқан 26 елді мекен қауіпті аймаққа енгізілген. Аталмыш ауылдарда барлығы 960-тан астам тұрғын бар.

Ағымдағы жылдың 15 ақпанында аудан бойынша төтенше жағдайдың алдын алу және тұрғындарды ескерту шараларының жоспары бекітіліп, арнайы резервтен 3 016 мың теңге қаражат бөлінген. Сонымен қатар 5 мың дана қап, 5 тонна дизелді отын, 3 тонна бензин, 300 тонна қиыршық құм дайындалған. Алда-жалда қауіп төнген аймақта қолдану мақсатында 22 мотосорғы, 21 жүзу құрылғылары, 15 генератор мен 11 жылыту пеші дайын. Одан бөлек, азаматтық қорғаныс қызметінен шұғыл әрекет ету мақсатында 105 адам, 45 бірлік техника сақадай-сай тұр. Бетін әрмен қылсын, жағдай тіптен ушығар болса, негізгі күшке 17 сусорғы, 87 инженерлік, 48 эвакуациялық, 30 қосалқы, барлығы 182 техника жұмылдырылып, қосымша 377 адам күші қолданылмақ.

Әр ауылдық округте тасқынға қарсы жасақ құрылып, жауапты тұлғалар бекітілген. Тұрғындарды эвакуациялау мақсатында 46 мектеп, 33 ауыл клубымен келісім жасалған. Сондай-ақ төтенше жағдай орын алған кезде 16 кәсіпкер ыстық тамақпен қамтуға, 47 кәсіп иесі азық-түлік бөлуге, екі кәсіпкер ас-ауқат тасымалы үшін техника беруге уағдаласқан.

Кез келген жағдайда облыстан көмек күші жұмылдырылатынын айтқан сала басшылары ауа райының құбылуын ұдайы назарға алып, сақтық шараларын бәсеңдетпей, әбжіл қимылдау қажеттігін қаперде ұстауға назар аудармақшы.

Назгүл  СЕРІКҚЫЗЫ,

Нұржан  ДҮЗБАТЫР


Жантөре хан Айшуақұлы

Күні: , 78 рет оқылды

Құлпытастар құпиясы

1…. Баһадүр хан Жантөре

  1. ибн Хан Айшуақ ибн Абулхайр

3.марқад шарифлары-дүр.

4…. етіп шахид бар

  1. Хақ рахмата уасила болды
  2. 49 жасында 1859 жылы

 7…. 2(3)

Мәтін соңында төре таңбасы бейнеленген

  1. Ол – ешқашан өлмейді, Тірі!

Абу-л-Музаффар уа-л-Мансур Саййид

Бахадур Хан Жан-Төре ибн Хан

  1. Айчуақ ибн Абу-л-Хайр Хан
  2. марқад шарифлари-дір а‘да’-и сахра
  3. Һуджум едіб Бар
  4. Хаққ рахматиһ шаһид

6.уасил олды, 49 йашында сана-и 1809

Теректі ауданының Шағатай ауылдық округіне қарасты Хан зираты қорымындағы №1 құлпытас. Биіктігі 149 см. Жазу 7 шаршыға жазылған. Мәтін шығыңқы рельефті қашалған.

Жантөре Айшуақұлы — мемлекет қайраткері, дипломат. Кіші жүз ханы болған тарихи тұлға.  Әбілғазы мен Қаратай ханның билігін жалғастырушы, Айшуақтың үлкен ұлы, Әбілхайырдың немересі.


Діттеген жеріне жетпей діңкелеткен газеттер…

Күні: , 125 рет оқылды

Айшылық алыс жерлерден хат пен сәлемдеме жеткізіп, алыстан хабар алғызып, жүйрік уақыттың ағымына қарамастан, қызмет атқарып келетін мекеменің бірі – аудандық пошта байланыс торабы. Ал бүгінде осы мекеменің қызмет көрсетуі халықтың көңілінен шығып жатқан жоқ десек қателеспейміз. Басқасын айтпағанның өзінде қып-қызыл ақшаға жазылған қыруар басылымның уақытында жетпеуі жиі айтылып жүр. Осының себебін және қандай қызметтер көрсететінін білу үшін аталмыш мекемеге арнайы ат басын тіредік. Біздің сауалымызға пошта бөлімінің басшысы былайша жауап берді.

– Біздің бөлім түскен хаттарды, сәлемдемелерді керекті жеріне жеткізіп отырады. Бұдан басқа пошталық жөнелтілімдер, ақша аудару, жазылым бойынша мерзімді баспасөз басылымдарын тарату, каталог бойынша тапсырыс қабылдау қызметтерін көрсетеміз. Бұған қоса бірнеше қаржы қызметтері бар. Оның ішінде зейнетақы қорынан зейнетақы төлемін жеткізу, коммуналдық төлем қабылдау, несие рәсімдеу мен төлеу, басқа ақшалай төлемдерді аударым операцияларын жүргізеді. Тағы бір айта кетерлігі, бұл жерден тіпті темір жол мен әуежай билеттерін де рәсімдеп, сатып алуға болады. Газет-журнал тағы басқа басылымдар жазылушылардың тікелей үйіне, жұмысына, мекемелерге немесе оқу орындарына уақтылы жеткізіліп отырады, – дейді аудандық пошта байланыс торабы басшысы Елена Геннадиевна.

Келген хаттар мен сәлемдемелерді, маңызды құжаттарды сұрыптап, тіркеудің өзіне біраз уақыт кетеді екен. Түскен сәлемдемені бірден керекті жеріне жеткізу пошташылардың маңызды ісі. Сөмкелерін иықтарына асынып, қытымыр қыс пен көктемнің көл-көсір күніне, жаздың аптап ыстығы мен күздің қара суығына қарамастан, пошта тасуда оңай емес. Әрине бірінші кезекте поштасын асыға күткен қалың елдің қамы тұр емес пе?! Күн-түн демей аяқтарын тоздырып, ауыл ішін аралайтын пошташылардың еңбегі зор. Алайда газет-журналдың тиісті жерге уақтылы жетпек түгілі, кейде мүлде бармайтындығы тағы бар. Бүгінде ол ауданымызда өзекті мәселеге айналды. Басылымдарға жазылған жерлестеріміздің көпшілігіне газет-журналдар уақытында жетпейтін көрінеді. Аудан әкімінің жылдық есебінде Достық, Аманкелді және Ақтау ауылдарындағы пошта бөлімшесінде арайы маман жоқтығы да айтылған еді. Ал арнайы курс оқып келген Достық ауылындағы маманды мекеме жұмысқа алмаған.

 – Поштаның уақытында жетпеуі мүмкін емес. Бізде арнайы пошта тасымалдау үшін тұтынушыларға қызмет көрсететін күнтізбелік жұмыс тәртібі бар. Аптасына екі рет мекеме көлігі және үш күн жалдамалы көлік ауылдық округтерге пошта тасымалдайды. Мекемеден пошта уақытында жіберіледі. Күні кешеге дейін Аманкелді мен Ақтау ауылдарында тасымал әкім аппаратының қызметкерлері көмегімен жүзеге асты. Қазір Аманкелді мен Достық ауылдарына қызметкер алынды. Жұмысқа қабылданбаған маман туралы айтсақ, ол тұрғынды біздің мекеме оқуға жібермеген. Бізде мұндай мүмкіндік те жоқ. Мұнымен қоса ол тек есепші курсын тәмамдаған. Біздегі қызметкерге қойылатын талап экономика, қаржы немесе заңгер мамандығын игерген, орта немесе жоғары білімді болуы қажет. Алдымен аудандық жұмыспен қамту бөліміне сұраныс жібереміз. Олардан түскен жұмысшы құжаттары облыстық «Қазпошта» филиалына жөнелтіледі. Жұмысқа тұрушы қаладан барлық тексерістен өтеді, – дейді Елена Сейтко.

Байланыс торабының басшысы осылай дейді. Ал, тұрғындар не дейді?..

Тельман МАШИРОВ,

зейнеткер Аманкелді ауылының тұрғыны:

– Мерзімді басылымдардың жай келетін рас. Оны әкімнің есептік кездесуінде де көтерген болатынмын. Өзім облыстық «Орал өңірі» мен аудандық «Екпін», республикалық «Время» газеттеріне тұрақты жазыламын. Өкінішке орай кезекті сандары 10-15 күнге дейін кешігіп келетін кездері болады. Жаңалықты жай естіп жатамыз, өкінішті-ақ. Әсіресе, үлкендер соңғы жаңалықтарды тек баспасөзден ғана оқып отырады. Пошта қызметкері де жиі ауысады. Газеттерімді кейде өзім аламын, кейде қоғамдық жұмысқа тар-тылған қызметкерлер әкеліп беріп жатады.

Мәди ШАУЕНОВ,

аудандық төтенше жағдайлар бөлімінің бастығы:

– Мекемеден екі қызметкер «Екпін» және «Сақшы» газетіне жазылды. Алайда мекемеміз пошта бөлімшесінің қасында тұрса да, жыл басталғалы аудандық газеттің тек үш нөмірі ғана қолымызға тиді. Сонда жаңалықтарды уақытында оқымасақ басылымдарға не үшін жазыламыз?

Бауыржан ЖАНЕКЕНОВ,

Тасқала колледжінің директоры:

 – Пошташылар аптасына бір, кейде екі мәрте басылымдарды әкеліп тұрады. Бірақ бірнеше нөмірін жинап бір әкеледі. Ғаламтордан оқыған бір бөлек, газеттен оқыған бір бөлек. Жаңалықты жай естиміз. Мәселен, «Екпін» газеті жұма күні шықса, колледжге ерте де-генде сейсенбі күні, тіпті бір жұмадан кейін жетеді, – дейді.

Ия, бұл бірен-саран адамның пікірі ғана. Мұндай жағдай өз басымыздан да өтті. Өзіміз жазылған «Орал өңірінің» 25 қаңтарындағы оныншы нөмірі қолымызға жетпегендіктен, бірден поштаға қоңырау шалдық. Содан кейін редакцияға тек екі данасын ғана жеткізді. Ал біз бес данаға жазылған болатынбыз. Сонда діттеген жеріне жетпеген газеттер қайда кетті? «Қазпошта» неге қызметін дұрыс атқармайды? Пошта қызметінің көңіл көншітпейтіні туралы аудан әкімі Санжар Жұматайұлы өз есебінде нақты айтқан болатын. Бірақ әлі серпіліс жоқ. Газет уақтылы жетпегендіктен, тұрғындарға басылымға жазылыңыздар деп айтудың өзі де ыңғайсыз. Бұған не дейсіздер?

Динара НАСЫР,

Тасқала ауданы


Орпада туған оғлан

Күні: , 80 рет оқылды

Табылды Мұқат 1947 жылы Атырау облысының Исатай ауданында туған. ҚР (КСРО)  Суретшілер одағының мүшесі (1979 ж.), Н. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1968 ж.), Украинадағы И. Федоров атындағы полиграфия институтын (1973 ж.) суретші-график мамандығы бойынша бітірген. Бүкілодақтық кітап конкурсында ІІ дәрежелі дипломмен марапатталған (1976 ж.), Махамбет атындағы сыйлықтың лауреаты, ЮНЕСКО алтын медалінің иегері. Үш перзенті бар.

Сары дала төсіндегі күре жолмен аракідік сарнап, будақ-будақ түтінін әлсін-әлсін жарып өтіп, жолаушы пойызы зулап келеді. Алатау баурайынан шыққалы екі тәулік өтсе де, жанымдағы сапарлас ағам, сөзге сараңдау әдеткі қалпымен, қойған сауалға ғана жауап беріп, далиған маңғаз далаға қарап, тұңғиық ой құшағына сүңгіп үнсіз қала  береді…

Жастайынан еңбекке араласып, нәпақа айырған Мұқат әкей кеңшардағы малшы-шопандар жайлауға көшіп келгенше оларға құдық қазып дайындап қоюшы еді.  Енді, міне, өмір бойы істеген қара жұмыс қажытқан болар, сырқаттанып жатып қала беретінді  шығарды.

Новобогаттағы мектеп-интернатты 1964 жылы бітірген бозбала Табылды бір-екі жыл шопан болып еңбек етуді ұйғарды. Мал төлдетіп, қой қырқып, жазғытұрым Нарын, Мыңтөбе етегіндегі Орпа, Қаштай арасындағы шөбі шүйгін жерлерге жайлауға көшіп, кеңшардың қойын жаяды. Аралары екі жүз шақырымдай Каспий жағасындағы Қарақамыстың Шәлігінде қыстақта болатын шопандар тірлігі жылда  осылай  қайталана  беретін.

Қой бағудың қыр-сырына кәдімгідей қанығып қалған жас жігіт оқып білім алсам деген арманынан еш айнымады. Бір күні Новобогатқа барып, директор Есқали Есенғалиев пен ферма меңгерушісі Дәулет ағалар отыратын кеңшар кеңсесіне имене кіріп, мән-жайды түсіндірді.  Мұқият тыңдап алған басшылар талаптанған жастың бетін қайтармай, «Иә, оқығаның жөн шығар, айналайын, жолың оңынан болсын», – деп ақ баталарын  берген-ді.

Тез арада бар құжаттарды түгендеп, алып-ұшқан көңілі оны айдау жолға шығарды. Бір үрей, бір қуаныштан жүрегі дүрсілдеп, жол бойында біраз тұрды. Тоқтаған машинаның жүк қорабына қарғып  мінгені  есінде.

Гурьев теміржолында Ахмет ағасы бөлім бастығы болатын, Табылды бірден сол кісінің үйіне барды. Ол Алматыға іссапарға жиналып жатыр екен, бірге алып кететінін айтты. Бойды өрекпіген сезім билеп, ертесіне арман қалаға бағыт алған пойызға отырғаны сол еді, алтын балалық шағы, тап бүгінгідей, кино пленкасындай тізбектеліп, көз алдынан өтті де жатты…

Ұзақ ойланып, толғанып қылқалам шебері боламын деп шешкен ол үш тәулік жолды артқа тастап, Алматыға да келді.

Ертесіне суретшілер дайындайтын оқу орнын ұзақ іздеді, тек түс ауа «Н. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесі» деген жазуы бар ғимаратқа бас сұқты. Дәліз қабырғасында сан түрлі пейзаж туындылары мен тұрмыста қолданылатын заттар бейнелері салынған картиналар және олардың кезеңдік салу жолдары көрсетілген тақталарды қарап келе жатып,  арасындағы  хабарландыруға көзі түсті, онда: «Құрметті жас талапкерлер! Қабылдау емтиханынан сәтті өтіп, оқуға түскен барлық талапкерлерді құттықтаймыз…» – деп әдемі қаріптермен өрнектеп жазылыпты.

Жүрегі зу ете қалған Табылды, өз көзіне өзі сенбей, сәл есеңгіреп барып, есін жиды. Ұзын дәліздің шетіндегі қабылдау бөлмесін төңіректеп ұзақ жүрді. Жұмыс аяғы жақын кез еді, адамдар сәл саябырси бастаған сәтті пайдаланып, қол-аяғының дірілін әрең басып, училище директорының есігін қақты. Басшының өзі орнынан тұрып, есік ашып, бұған ішке кіруін өтінді. Қырыққа таяп қалған көркі келісті азамат, туған бауырын көргендей жылы шырай қабақ танытып, балаң жігіттің бұйымтайын асықпай тыңдады. Бар ынтасымен суретші боламын деген талпынысына разы болған ұстаз оның ауылдан өзімен бірге ала келген суреттерін парақтай бастады да, ұзақ ойланып отырып қалды. Сәлден соң қарындаш ұсынып, «өз ойыңнан еркін суреттер салып көрші», – деп алдына ақ парақты жайды. Әжесінің айтқан әңгімелері құлағында қалған талапкер құмды ауыл тірлігінен көзтаныс көріністерді лезде өрнектей қойды. Талабының таудай екенін байқаған ұстаз сәл үнсіздіктен соң: «Дарының бар екен, сені жоғары жаққа хабарласып, қалай да оқуға қабылдатуға тырысамын», – деді. Қапелімде не дерін білмеген балаң жігіт қуаныштан орнынан атып тұрып, бөлмеден шыға жөнелді. Тіпті алғыс айтуды да ұмытқан. Орпада туған оғлан осылай оқуға қабылданды…

Табылды тағдырының қалыптасуына атсалысқан ұстаз, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, КСРО Суретшілер одағының мүшесі Ақырап Жұбанов  екен.

*   *   *

1966 жылы оқуға түскен дарынды жастардың бақытына орай КСРО Мәдениет министрлігінің Қазақстан жас суретшілерінің бірінші республикалық көрмесін өткізу туралы шешімі шығып, ол елдегі бейнелеу өнерінің дамуына серпін берді. Училищеде дәріс берген Қазақ КСР-ның еңбек сіңірген өнер қайраткері М. Қалымов,  В. Лебедев секілді ұстаздарынан бөлек, осы кезеңдегі қазақ бейнелеу өнерінің келбетін айшықтаған С. Айтбаев, Ш. Сариев, Е. Сидоркин, Ә. Жүсіпов, М. Қисамединов, Б. Табиев, Т. Тоғысбаевтардың жұмыстарындағы декоративизм, ұлттық қолтаңба бағыттары ізденімпаз жастарға үлкен үлгі болды. Өйткені ұлттық өнерге, біріншіден, ұлттық тұрмыс сюжеттері  жақындатса, екіншіден, бейнелеу тілі тәсілдеріне еркіндік беріліп, ұлттық болмыстың жаңа бейнесін қалыптастырып, өзгеше реңдік қатынастар  табуға  жол  ашылды.

Осы мүмкіндіктерді мәнді пайдалана білген Табылды өнері қарқынды да жемісті басталды. Пластикалық стилі жүйеленіп, ұнамды тақырып ауқымы ұлғайып, ағымдары анықталды. Жас суретшінің диапазоны кеңіп, тарихи картиналар мен пейзаждар, портреттер, жанрлық көріністер жазды, кітап көркемдеу ісіне – станоктік графикаға қызығушылығы артты.

Училищені ойдағыдай тәмамдаған Табылды Мұқат Украинаның Львов қаласындағы полиграфиялық институтына түседі. Онда Кабардин Балқар елінің тумасы Владимир Овчинниковтен дәріс алып, графика саласының қыр-сырына қанықты.

Институтты бітіріп келген жас маман «Жазушы» баспасына көркемдеуші редактор болып орналасты. Өз саласының шеберлері, майталман график-суретшілер Кәрім Бекенов, Исатай Исабаев, Бақыт Машраповтармен қоян-қолтық қызмет істей жүріп, 500-ден астам кітапты иллюстрациялық суреттерімен көркемдеді. Ығылман Шөрековтың «Исатай-Махамбет» дастанындағы батыр бабаларымыздың образдық кейпін ашуға мықтап тер төкті. Махамбеттің «Жыр-семсер» кітабы мен «Ереуіл атқа ер салмай» атты жыр жинақтарындағы суреттері де өте жоғары дәрежеде бағаланып,  үлкен  абырой  әперді.

ЮНЕСКО деңгейінде атап өтілген Махамбет Өтемісұлының туғанына 200 жыл толуына орай  «Жазушы» баспасынан ақынның өлеңдер жинағы жарық көрді. Ерекше шыққан осынау кітапқа Тәкең өзі ойлап тапқан «Құм жазуы» қарпімен 79 өлеңді қолмен жазып енгізді. Сол еңбегі үшін суретшіге Махамбет атындағы сыйлық берілді. Бұдан бөлек Дүниежүзілік, Бүкілодақтық, Орта Азиялық байқауларда жүлделі орындар алған Табылды туындылары Англия, Германия, Дания, Канада, Франция және т. б. елдердің жеке жинақтаушылар қорында сақтаулы.

«Табылды Мұқат – кітаптарды көркемдеу кезінде ешқашан әдебиет желісіне ілеспеуге тырысты, керісінше, оның шарықтау сәттері мен шырқау биігіне, мағыналық жағындағы негізгі ойға және эмоционалдық іс-қимылдар шоғырланған кейіпкерлердің кескіндеріне аса көңіл бөлді. Бір тақырыпқа екі қайталап оралғанда да олар бірін-бірі қайталамайды, бір-біріне ұқсамайды. Кітап безендіруде суретші кітапты ерекше көркемдік нысаны ретінде жасап шығарудың өзіндік жолын іздейді. Мұнымен ол сызба мен суреттің ерекше көркемдік-полиграфиялық табиғатын бекітті. Кітаптың рухы, оның эмоционалдық толықтығы көп жағдайда көркемдік безендірудің сапасына тікелей байланысты», – депті мәдениеттанушы Баян Алдабергенова Тәкеңнің альбом-каталогына  жазған  алғы  сөзінде.

«Бір қиындықтың да бір жақсылығы болады» демекші, тоқсаныншы жылдардағы аласапыран баспа ісіне де өз залалын тигізбей қойған жоқ. Жоспармен шығатын кітаптар таралымы күрт азайды, баспалар жабылудың аз-ақ алдында тұрды. Осы «мүмкіндікті» шебер пайдаланған Табылды көптен қолға алсам деген ойларын жүзеге асырып, өзіндік мәнері бар кескіндемелік картиналар жазуды қолға алды.

Болгария астанасы София қаласында графикалық туындыларының жеке көрмесін табыспен өткізіп, ауыл тұрмысын арқау еткен шығармалардың бірінен соң бірін өмірге келтірген Тәкең майлы бояумен салған жеке топтамасын Кино үйінде, келесі жылы Түрік елшілігі ғимаратында, Ғалымдар үйінде ашты. Елу, алпыс жылдық мерейжасына орай Ә. Қастеев атындағы өнер музейінде, Елордадағы Қазіргі заман  мұражайында дербес көрмелері өтіп, оған жүзден астам кескіндемелік жұмыстары мен графикалық  туындылары  қойылды.

Суретші шығармашылығын зерделеп жүрген өнертанушы Сәуле Бекқұлова: «Кескіндемеші, график Табылды Мұқаттың жасаған көркем дүниелері Қазақстанның рухани байлығынан лайықты орнын алады. Оның көтерген тақырыптарының көкжиегі кең, бүкіл адами асыл қасиеттерді алтын өзегіне айналдырғандай айдынды, айбынды бола тұра, осы идеялардың барлығын қылқалам иесі туған жер арқылы, соған байланыстыра көтереді…» — дейді.

Иә, расында да, құм етегіндегі елеусіз ауыл тірлігін төрткүл дүниеге паш еткен Табылдының «Ат үйретуші», «Әже», «Батырлық дастан», «Беу, балалық», «Майқаңбақ», «Жыршы», «Жусаған жылқылар», «Қайран Нарын», «Қараша інгенді сауу», «Құмдағы құдық», «Сағым», «Суат басында», «Орпа ауылы», «Шағылдағы бәйге» және т. б. көптеген картиналарын көргенде «…Менің – Меккем – Қошалақ, ескі мекен, сары жұрт. Жылда барам «күнәмнан» қайту үшін арылып, …ең тұрлаулы махаббат, Сені, сені сағынам, Қошалағым, о менің қасиетті Қағбам!» – деп жырлаған Жұмекен өлеңдері  еске  түседі.

Шығармаларында да пендешіліктен ада, Табылды ағаның құм мінезді жаратылысында да жалпы ұқсастық, жалқы  үндестік бар-ау…

Қуандық   МӘДІР,

БҚМУ-дың  қауымдастырылған  профессоры,

Қазақстан  Суретшілер одағының  және Еуразиялық  Дизайнерлер одағының мүшесі,

ҚР Мәдениет саласының үздігі, композитор, өнертанушы


«Харекеттің» қамқорлығы

Күні: , 74 рет оқылды

Халықаралық әйелдер күні қарсаңында  зеленовтық Толқын Исатайқызы баспаналы болды. Оның Озерный ауылынан тұрғын үй алуына «Харекет» қайырымдылық қоры көмектесті.

Толқын – бес баланың анасы. 2009 жылы өкпенің қатерлі дертіне шалдығып, жұмыссыз қалған. Пәтер жалдаумен күн кешіп жүрген оның отбасына Алматы қаласынан келген қордың жетекшісі Алғадай Әбілғазыұлы мен «Өнер қырандары» театрының әртісі Сырымбет Биболсынов сүйінші хабар жеткізіп, үйдің кілтін табыстады. Алғадай Әбілғазыұлының айтуынша, «Харекеттің» қызмет ете бастағанына жарты жыл болған. Қорды ұйымдастырушылар қазақтың  «Жылу жинау» секілді ескі  дәстүрін жаңғыртпақ ниетте. Елге танымал «Өнер қырандары» театрының ұжымы  «Харекет» қорын  жан-жақты  насихаттауда.

Толқын Исатайқызының жанұясы – еліміз бойынша қайырымдылық қоры арқылы баспаналы болған үшінші отбасы. Үйдің кілтін табыстау рәсімінде ҚМДБ-ның  БҚО бойынша өкіл имамы Еркебұлан Қарақұлов Толқын Исатайқызын құттықтап, «Харекет» қайырымдылық қорының жетекшісі Алғадай Әбілғазыұлына алғыс білдірді. «Әйелдер-қыздар» секторының меңгерушісі Гүлжамила Ахметова шаңырақ құрметіне шашу шашып, отбасына сыйлықтар табыстады. Мешіт жамағаты жиһаз бұйымдарын сыйлады. Бұған дейін де облыстық орталық мешітінің ұжымы мен жамағаты және «Патриот» клубының мүшелері Толқын Исатайқызына қаржылай, азық-түлікпен және киім-кешекпен көмектескен болатын.

Нұрлан  САМАТҰЛЫ,

Орал  қаласы


Келесі жәрмеңке 17 наурызда

Күні: , 65 рет оқылды

Өткен жексенбіде облыс әкімдігінің ұйымдастыруымен Орал қаласындағы  М. Ықсанов көшесінің бойында  азық-түлік жәрмеңкесі өтті. Жәрмеңкеде Бөрлі, Тасқала, Қаратөбе, Теректі, Зеленов аудандарының кәсіпкерлері ауыл шаруашылығы тауарларын  арзан  бағамен ұсынды.

– Бүгін үш демалыс күніне жоспарланған жәрмеңкенің екіншісі өтуде. Келесісі 17 наурызда ұйымдастырылмақ. Тауар өндірушілер бүгінгі жәрмеңкеде 14 бас жылқы  етін, 30 басқа жуық сиыр етін, 18 000 дана жұмыртқа секілді ауыл шаруашылығы өнімдерін  базар  бағасынан  10-20 пайыз  төмен  бағамен  сатуда, –  деді жәрмеңкеге арнайы қатысқан облыс әкімінің орынбасары Ғабидолла Оспанқұлов.

Орал қаласының әкімі Мұрат Мұқаевтың айтуынша, аталмыш жәрмеңке бағаны тұрақтандыруға  септігін  тигізбек.

– Естеріңізде болса, күз айларында еліміздің өзге өңірлерінде картоптың бағасы 150 теңгеге дейін көтерілді. Ал бізде 100 теңгеден аспады. Бұл – тұрақты жәрмеңкелердің нәтижесі. Өйткені базар саудагерлеріне жәрмеңке бағасына қарауға тура келеді, яғни баға өздігінен тұрақтанады. Қазір тұрақтандыру қорындағы 1300 тонна картоптың 300 тоннасы пайдаланылды. Жалпы, бүгінгі жәрмеңкені «етті жәрмеңке» дер едім. Соғым еті азая келген уақытта жылқы мен сиыр еті тұрғындарға тиімді бағамен ұсынылуда, – деді Мұрат  Рахметұлы.

Жәрмеңкеде жылқы етінің бір келісі 1400 теңге (базарда 1800 теңге шамасында), сиыр еті 1300 теңге (базарда 1600 теңге) болса, жұмыртқаның бір данасы 21 теңгеден (базарда 26 теңге), картоп 90 теңгеден (базарда 120-140 теңгеден)  сатылды.

Гүлсезім  БИЯШЕВА,

«Орал  өңірі»

Суреттерді  түсірген Айбатыр  НҰРАШ

Вячислав РАДИОНОВ,

жеке кәсіпкер:

– Зеленов ауданының Макаров ауылынан келдім. «Радионов» ЖК-ның қожайынымын. Мұндай жәрмеңкеге жиі қатысып тұрамыз. Жәрмеңкеге жылқы, сиыр, шошқа, құс еттерін әкеліп отырмыз.  Жылқы етінің килограмын 1300 теңгеден сатудамыз. Бұл баға қала тұрғындары үшін тиімді деп ойлаймын. Сондықтан жәрмеңкеге жиналған қала тұрғындарының қарасы көп. Жәрмеңкеге қатысты бір өтінішім бар. Әдетте таңғы сағат 9.00-де басталатын жәрмеңке сағат 13.00-де аяқталып қалады. Жәрмеңке уақытын 17.00-ге дейін ұзартса дейміз. Осылайша аптасына екі рет ұйымдастырса, қала тұрғындары үшін  де, тауар өндірушілерге де тиімді болар еді.

Клара БЕКЕТОВА,

қала тұрғыны:

– Жәрмеңкедегі баға көңілімізден шығуда. Жылқы мен сиыр етінің бір келісін 1300 теңгеден сатып алдым. Мұнда картоптың бағасы да  арзан.  90 теңгеден  алуға болады. Келесі апта тағы да ұйымдастырылатыны жақсы болды.

Нина ВОРОБЬЕВА,

қала тұрғыны:

– Жәрмеңкеге екінші рет келіп тұрмын. Бүгін май, ұн, шұжық, жеміс-жидек алдым. 4000 теңгеге бірталай азық-түлік келді. Біздің отбасы үшін жәрмеңкеден сауда жасаған тиімді екенін байқадым.  Мұндай жәрмеңкелер әр апта сайын  өтіп  тұрса  екен.


Арман ауылға келді

Күні: , 151 рет оқылды

Шыңғырлау ауданы Лубен ауылдық округінің мәдениет үйінде жерлесіміз, әнші-сазгер Арман Дүйсеновпен кездесу кеші өтті. «Туған жерге тағзым» атты ша­ра­да мәдениет үйі көрермендерге лық толы болды. Кездесу барысында қо­йыл­ған сауалдарға Арман Дүйсенов қы­зық­ты жауап беріп, өмірбаяны, шығар­ма­­шылығы және алдағы жоспарлары жөнінде айтты.

Аудан өнерпаздары да ком­по­зитордың әндерін шырқады. Кеш иесі туған жеріне, жерлесте­ріне деген сағыныш сезімін ән­­мен жеткізді. Әншіні көгілдір экран­­­нан ғана көріп тыңдайтын ауыл тұрғындары оның жанды да­уыс­пен ән айтып бергеніне ерек­ше қуанып, қошемет көр­сетті.

Кездесуге қатысқан аудан әкі­­мі­нің орынбасары Ержан Тұрма­­ғам­бе­тов уақытын арнайы бөліп, ауылға келіп, әдемі кеш сый­ла­ға­ны үшін алғысын білді­ріп, аудан әкімінің алғысхатын табыстады. Сонымен қоса, сазгер­ге Лубен (Ақшат) ауылына ар­­нап әнұран жазып беруін сұ­ра­­­ды. Кеш со­ңын­да ауыл тұр­ғын­да­ры да ал­­ған әсерімен бө­лісті.

Биыл ауданымыздың құрыл­ға­нына 90 жыл. Жерлесіміз осы дүбірлі тойға арнайы келіп, тарихи күнді аудан тұрғындарымен бірге атап өтуге уәдесін берді. Елбасының «Болашаққа бағ­дар: рухани жаңғыру» ма­қа­­ла­­сын­­да: «Туған жерге деген сүйіс­пен­шілік, туған елге – Қа­зақ­станға деген патриоттық сезімге ұла­сады» делінген. Болмысынан қа­рапайымдылық лебі есіп тұрған сондай ардақты азаматтардың өмірі көпке өнеге.

Гүлжамал ЖҰМАҒАЗИЕВА,

Шыңғырлау аудандық мәдениет үйінің директоры


Вирусты гепатиттен сақтану жолдары

Күні: , 87 рет оқылды

Батыс Қазақстан облысында «А» вирусты гепатит бойынша эпидемиологиялық жағдайы қалыпты. Жыл басталғалы бері аурудың бір жағдайы тіркелді. Ауырып қалған науқас Өзбекстан азаматы инкубациялық кезеңінде (адам ағзасына дерт қоздырғышының еніп, алғашқы клиникалық белгілер пайда болғанға дейінгі уақыт) Өзбекстан Республикасынан келген. Науқас үй ошағында қатынаста болған барлық адамдарға медициналық бақылау орнатылып, эпидемияға қарсы және емдеу іс-шараларын жүргізілді.

Естеріңізге сала кетейік, бүгінгі таңда вирусты гепатит кең тараған  А, Е, В, С, D түрлеріне бөлінеді. Вирусты гепатит «А» — халық арасында «боткин ауруы» немесе «сары ауру»  деген   атпен  таралған жұқпалы ауру. Аурудың клиникалық белгілері құсу, лоқсу, дене қызуының көтерілуі,  әлсіздік,  тәбетінің төмендеуі,  несеп түсінің қоңырлай түсуі, көздің ағының  және терісінің сарғаюымен сипатталады. Гепатит вирусы сапасыз ауыз суды пайдаланғанда,   лас қол арқылы, жуылмаған жеміс-жидек тұтынғанда  және  ауруға шалдыққан науқаспен тығыз қарым-қатынаста  болғанда  жұғады.

Жұқпаның жасырын кезеңі (жұқпаланған уақыттан бастап, клиникалық белгілер пайда болғанға дейін) 35 күнді құрайды. Алайда кейде екі аптаға дейін болуы мүмкін. Вирусты гепатит «А» жұқпасы  балалар арасында жиі кездеседі. Көп жағдайда вирусты гепатит «А» симптомсыз немесе басқа ауралармен қоса өтуі мүмкін (гастроэнтерит, тұмау).

Вирусты гепатит В мен С ауруы барлық жерде таралатын  және  адамның инфекциялық патологиясының ішінде    алдыңғы қатарда тұратын жұқпалы аурулар қатарына  жатады. Парентералды вирусты гепатиттер науқас адамның немесе   вирус тасымалдаушы азаматтың қаны және ұрық сұйықтығы арқылы  зақымдалған  тері және  сілекей  қабаттары арқылы жұғады.  Жұқтыру жолдарының ішінде  жыныстық және нашақорлық  жұқтыру жолы басым  болып келеді, осыған сәйкес ауруға шалдыққандардың 90 пайызы жұмысқа қабілетті 15-30 жастағы  жас азаматтардың үлесінде болуда. Аталмыш жұғу жолдары, әсіресе, вирусты гепатит С ауруын жұқтыруы өте қауіпті болып саналады. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек,  нашақорлардың  70-90 пайызы вирусты гепатит С, В ауруларына шалдығады.

Тұрмыстық жағдайда вируспен контаминацияланған тұрмыстық заттармен (тіс щеткасы, қырынғыш, сүлгі және т. б.)  жанасқанда   микрожарақаттар  арқылы жұғады.  Сонымен қатар  бір реттік пайдаланатын  құрал-саймандарды бірнеше рет пайдалану немесе көп пайдаланатын бұйымдарды әр пайдаланғаннан кейін тиісінше заласыздандырылмаған    құрал-саймандармен татуировка жасағанда, құлақ тескенде және басқа да манипуляциялар жүргізгенде жұқтыру қаупі жоғары.  Өте сирек жағдайда, вертикалды жұқтыру жолы орын алады, яғни ауру анасынан балаға  босану барысында жұғу.

Алғашқы кезеңде ауру белгілері аз байқалады – жүрек айну, оң жақ қабырға астының ауырсынуы, асқазан тұсының ауыруы, тәбетінің төмендеуі, буындарының ауруы белгілерімен сипатталады.  Жедел вирусты гепатит В ауруы сарғайған немесе сарғаймаған түрінде  де  өтіп, көп жағдайда созылмалы түріне ауысып кетеді. Бұл асқыну түрінде  әлсіздік, қызылеттерінің қансырауы, гематомалардың жиі пайда болуы, бауырдың біршама ұлғаюы  сияқты белгілер пайда болады.

Вирусты гепатиттердің ішінде С түрі ауыр  ағымда өтеді. С вирусты гепатиттің ерекшілігі – ол  жасырын өтіп,  ұзақ уақытқа  дейін  ауру белгілері байқалмай,  артынша бауыр церрозына тез ауысып кетуі. Аурудың белгілері  әлсіздік, тәбетінің төмендеуі, оң жақ қабырға астының ауырсынуы, тез шаршау.

Қарағанды және Шығыс Қазақстан облыстарында А вирусты гепатиттің топтық аурушаңдығы  тіркелуіне байланысты аумағымызда осындай жағдайдың алдын алуы үшін  негізгі әдістері сақтауымыз қажет:

— жеке бас гигиенасын сақтау және оларды балаларға үйрету: тамақ алдында, дәретханадан, көшеден келгеннен кейін қол жуу, тамақ қабылдау кезінде, сонымен қатар су  және сусын ішу кезінде жеке ыдыстардың болуы;

 — тек қауіпсіз суды пайдалану;

— суды ыдыста сақтау кезінде тұрмыстық тазарту құралдарын қолдана отыра жүйелі тазалау, ыдысты таза ұстау;

—  үй-жайларды және үй маңайындағы аумақтарды тазалықта ұстау;

— ауладағы дәретханаларды таза ұстау және дезинфекциялық құралдарымен уақтылы өңдеу;

— ыдысты қолданған соң жуу құралдарымен  мұқият жуу;

—  пайдалану алдында көкөніс және жеміс-жидектерді мұқият жуу;

—  сенімсіз сауда орындарынан азық-түлік сатып алмау;

—  жаз уақытында бекітілмеген орындарда шомылмау.

Қалған вирусты гепатиттердің  түрлеріне тән бірқатар сақтық ережелері бар:

— Парентералды вирусты гепатиттердің алдын алудағы жалпы ереже – бөгде азаматтардың биологиялық сұйықтықтарымен (қаны, ұрық сүйықтығы)   жанасуға жол бермеу. Вирусты гепатит  В, С  ауруын алдын алуда шырышты қабатпен  ашық жараланған жерлерге  бөгде азаматтың қаны түскенде қауіпсіздік  ережесін сақтау қажет. Қайшыда, маникюрлық құралдарда,  сырғада, қырынатын құралдарда,  тіс щеткасында, тағы да басқа гигиеналық заттарда вирус микроскопиялық мөлшерде болуы мүмкін, сондықтан басқа біреулердің  гигиеналық заттарын   бірге пайдалануға болмайды.

—    Бір реттік шприцтер мен инелерді қайта пайдалануға жол бермеңіз, пирсинг, татуировка жасауда пайдаланатын  құралдардың залалсыздандырылғанына аса назар аударыңыз. Әрбір клиентке жаңа ине және бөлек тушь пайдалануы тиіс. Сіздің көзіңізше иненің жаңа қаптамасын ашуды талап етіңіз. Есте сақтаңыз, гепатит қоршаған ортада ұзақ мерзім сақталады.

— Вирусты гепатит В, С жыныстық қатынас арқылы жұғады, сондықтан жыныстық қатынаста қауіпсіздікті сақтау қажет, бейберекетсіз қатынасқа жол бермеу, мүшеқап пайдалану.

— Вирусты гепатит А мен В ауруын алдын алуда арнайы – спецификалық алдын алу  жолдары да бар.  ҚР Ұлттық алдын ала егу кестесіне сәйкес вирусты гепатит В ауруына қарсы үш  дүркіннен тұратын  егу жүргізіледі, оның алғашқысы бала дүниеге келген уақыттан бастап 12 сағаттың ішінде, қалғаны баланың  екі  және  төрт айлығында  жүргізіледі. Вирусты  гепатит А ауруына қарсы  егу  бала  екі  жасқа толғанда,  егу арасына алты  ай салып   екі рет егіледі.  Жоспарлы алдын ала егу шараларынан  басқа індеттік көрсеткіштерге сәйкес профилактикалық екпелермен  қарым-қатынастағылар  қамтылады. Яғни   В вирусты гепатит ауруымен қарым-қатынаста болған азаматтар ВГВ ауруына қарсы, А вирусты гепатит ауруына шалдыққан науқаспен қарым-қатынаста болған 14 жасқа дейінгі балалар 72 сағаттың ішінде  А вирусты гепатит ауруына қарсы егулермен қамтылады.

Д.  КӨБЖАСАРОВ,

БҚО  қоғамдық  денсаулық  сақтау  департаменті

Басшысының орынбасары


Айшуақ хан Əбілхайырұлы (1727-1812)

Күні: , 194 рет оқылды

Құлпытастар құпиясы

  1. Һуəл мулку əл-хаййул-лəззи лə иамут əбəдə / 2. Һəзəл мархад əл-мархум əл мағфур əл мабрур 3. Əбу əл-мұзафар уə əл-мансур саид баһадур хан 4. Айчуақ ибн хан Əбулхайыр ибн Хаджы 5. Сұлтан əлəиһи əл-ғафур əл рахим əл-ғуфран 6. Аллаһумма аджали əл-қабраһу раудатан мин риаддин əлджаннан 7. Уəлə Тəджали хафратин мин əл-нирану хафрат. Кəфə бил-мəут 8. Тарих 1227 сана 15 сəуірде рехлəт етді сексəн беш иашында (бүгінгі жыл санауымыз бойынша 1812 жылы 15 сəуірде 85 жасында қайтыс болған) 9. (Төренің таңбасы)

Артқы жағы: 1. Кіші иузінің қазақ халқы ішінде 2. Хүкүмет иелеиуб ханлық ішінде 3. олуб разы м…. сінде 4. етді … 5. хайатында екі ұғлы хан олды 6. бірі Жантөре бірі Ширғазы 7. мүшəриф астанасы тағала м…..м 8. қойыбдүр енші… Алғазы сұлтан

Айшуақ Əбілхайырұлы 1797-1805 жылдар аралығында Кіші жүздің ханы болған. Хандыққа 1797 жылы 70 жасында қол жеткізіп, 78 жасында өз еркімен бас тартқан. Орнына ұлы Жантөре хан сайланған. Құлпытас Теректі ауданы, Бекей ауылы маңындағы қорымда орналасқан.


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика