Мұрағат: 12.01.2018


Ұлттық бұйым «ұсталары»

Күні: , 106 рет оқылды


Сіріңкеден жасалған қылқобыз

Бейбітпен әңгімелескенде ойыма «Ұстаздық еткен жалықпас, үйретуден балаға» деген тәмсіл оралды.


Зеленов ауданының Трекин ауылындағы Новенький мектебінің технология пәнінің мұғалімі Бейбіт Мұқанәлиев «Шебер қолдар», «Шеберліктің қыр-сыры» үйірмелерін жүргізеді. Үйірме мүшелері алуан қолөнер туындыларын жасайды, ғылыми жобалар қорғайды. Мәселен, 2014-15 оқу жылы мектептің 9-сынып оқушысы Мадияр Елубаев ұстазының жетекшілігімен қарапайым сіріңкеден қылқобыз құрастырды. Аспапты жасау үшін 8 мыңнан астам сіріңке желімделді. Қылқобыздың қос ішегін тартуға жылқының қылы пайдаланылды. Кейін аспаптың сырты боялды. Тақтайға сызылған қылқобыз кескінін «тірілтуге» үш ай уақыт жұмсалды. Шанақтың түбіне ежелгі заманда түйенің терісі тартылады екен. Мадияр оның орнына ешкінің терісін кәдеге жаратты. Ол үшін жаңа сойылған ешкі терісінің ішіне қоймалжың әк жағып, тұмшалап орап, жылы су құйылған қақпағы бар ыдысқа салды. Екі-үш күн ыдыста тұрған теріні жүнінен арылтып, тазалап, еті мен майын сылып алып тастады. Үш-төрт мәрте кергішке салынған тері кептірілді. Кейін теріні дымқылдап, арнайы үлгімен сызып кесіп алды. Шүберекпен сүртіп құрғатқан соң, қобыздың көнтерісі ретінде қайыс баумен байлап тастады. Қылқобызды жасау үшін оның барлық материалына 13 мың теңгеге жуық қаражат жұмсалған.

– Мектепте ағаштан ойып жасалған қобыз бар. Бірақ сіріңкеден жасалған аспап оқушылардың назарын бірден аударды. Қызығып сұраушылар арасында өзге ұлттың балалары да көп болды. Қобыздың ерекше құрылымы арқылы жасөспірімдердің қызығушылығын оята алдық. Ұлттық құндылықтарымызды насихаттау мақсатында қолға алынған ғылыми жобаны қорғауға шәкіртім тыңғылықты дайындалды. Ол үшін тарихи деректерді жинақтап, аудандағы Дариян балалар саз мектебі қобыз пәнінің мұғалімі Раушан Рақымберлиевамен әңгімелестік. Бұл сұхбат Мадиярға ерекше құлшыныс берді, – деді Бейбіт Мұқанәлиев.

 

Әмбебап бесік

 

Былтыр Новенький мектебінің 9-сыныбының оқушысы Нұрдәулет Руланов ұстаз демеуімен жаңа жобаны қолға алды. Нұрдәулет – «Шеберліктің қыр-сыры» үйірмесінің мүшесі. Ол ағаштан жонып, түрлі бұйым жасауға бала кезінен бейім. Сурет салуға да құмар.

– Үйірме жетекшісі қабілетімді ұштап, білімімді жетілдіруге көмектесті. Алғашында қолөнер ісіне төселіп кету қиындау болды. Уақыт өте үйреніп кеттім. Болашақта да қол үзбей, еңбектене бергім келеді. Ұстазымыз екеуміз былтырғы оқу жылының басында «Әмбебап бесік» жобасын қолға алып, жуырда аяқтадық. Оның жасалуына бес айдай уақыт кетті. Алдымен нобайын сызып, қажетті жабдықтарын дайындадық. Бұл бесіктің жасалу технологиясы өте ерекше. Бөлшектеп жатпай-ақ басқа жабдықтарды құрастырып алуға мүмкіндік жасалған. Мысалы, бесікпен сәбиді тербете аламыз. Кейін тамақ ішуге арналған үстел ретінде қолдануға болады. Бөбектің буыны қатып, жүре бастаған шағында итеріп жүруге арналған жабдыққа айналады. Сондай-ақ бұл – жиналмалы бесік. Сәбимен сапарға шыққанда, қонаққа барған кезде өте ыңғайлы, – деді жас өрен.

– Басты мақсатым – ұмыт қалып бара жатқан қолөнер түрлерін оқушыларға таныстыру, шығармашылыққа баулу, олардың еңбекке деген құлшынысын арттыру. Қазақтың ұлттық жәдігерлері мен бұйымдарын заманауи талапқа сай жасап, ұлттық құндылықтарымызды дәріптегіміз келеді. Әмбебап бесік туралы толық ақпарат алғыңыз келсе, «Youtube» желісіне орналастырған бейнетүсірілімімізді тамашалау-ыңызға болады. Нұрдәулет – іске икемді, қолы епті, талантты шәкірт. Еңбекқор, алға қарай талпынып, үнемі ізденісте жүреді. Енді әмбебап жер үстелін жасауды жоспарлаудамыз, – деді Бейбіт Маратұлы.

Мектепте шебердің сабағы теориялық білім берумен шектелмейді. Талапты өрендер түрлі материалдардан бұйымдар жасайды. Мысалы, мүйізден кәдесыйлар жасайды. Оны әрлеп, өңдеуге ағаш құрал-саймандар пайдаланылады. Мүйізді өңдеу үшін оны бір апта бойы суға салып жібітіп, кейін ыстық суда қайнату қажет. Сонда жұмсарып, түрлі қалыпқа салуға икемделеді.

Мүйізден кәдесый бұйымын жасап қана қоймай, оны асыл тастармен бірге безендіруге қолдануға болады. Ертеректе сүйектен музыкалық аспаптардың бөлшектері жасалған. Мектепте балалар мүйізден су жануарларын жасайды.

 

Бала шақтан болашаққа

 

Шебер жөнінде мәлімет бере кетсек, Бейбіт Мұқанәлиев Теректі ауданы Шағатай ауылдық округіндегі Қарабас елді мекеніндегі жалпы білім беретін негізгі мектепте оқыды. Әкесі Марат көлік жүргізуші болып қызмет етсе де, ауылдастарына безендіруші әрі суретші ретінде танылды. Әкесі балаларына қолдан жасалған түрлі ойыншық бұйымды тарту ететін. Ағаштан аттың мүсінін жонып беріп, қолдан шана жасап беретін. Баланың бойына дарыған қабілет ұстаз тәлімімен ұшталады. Мектепте еңбекке баулу пәнінен сабақ берген Махмут Жұмағалиев Бейбітке шеберліктің қыр-сырын үйретеді. Кейін ол Ж. Досмұхаммедов атындағы педколледжді тәмамдап, 2005 жылы Теректі ауданындағы Таран мектебінде еңбек жолын бастайды. Бір жылдан кейін Зеленов ауданындағы Новенький ауылына көшіп келді. Новенький мектебінде еңбек ете жүріп, М. Өтемісов атындағы БҚМУ-да кәсіби бағдар бойынша білім алды. Мұғалімнің қолөнерге қатысты әдістемелік мақалалары газет-журналдарда жиі жарияланып отырады. Ұстаз шәкірттерінің талантын ұштап, бәйгеге қосудан жалыққан емес.

Бейбіт – төрт баланың әкесі. Отағасы перзенттерінің де өнерге жақын, атакәсіпке бейім екенін айтты. Сегіз қырлы, бір сырлы жігіттің әзіл-қалжың қойылымдарында ойнайтын әрі ән салатын өнері бар. Асыл жары Альбина екеуі облыстық «Алтын ұя – 2016» отбасылық байқауына қатысып, жүлделі орынға ие болғаны бар.

Нұртай ТЕКЕБАЕВ,

Динара НАСЫР


Үш мың жәдігері бар жаңа музей

Күні: , 62 рет оқылды


Шыңғырлау ауданының орталығында тарихи-өлкетану музейі ашылды.


Өткен жылдың соңғы күндерінде тұсауы кесілген өлкетану музейінің қорында қазірдің өзінде үш мыңға жуық жәдігер бар. Тарихтың талай-талай айтулы оқиғасы өткен шежірелі топырақтағы бұл ғимаратта Шыңғырлаудың өткені мен бүгіні көрініс тапқан.

Музей бес залдан тұрады. Келушілер арнайы экраннан Шыңғырлаудың әсем табиғаты мен көз тартар орындарынан түсірілген бейнебаянды да тамашалай алады.

Дәл сол күні өңірдегі зираттарда сақталған тарихи ескерткіштер – араб жазулы көне құлпытастардың құпиясы шертілген арнайы жинақтың да тұсауы кесілді.

Шыңғырлау ауданы үшін есте қаларлық осы оқиғаға орай өзге өңірлерден туған жерге арнайы жиналған бір топ ардагер музей ғимараты алдына қарағай көшеттерін отырғызды. Бұл көшеттерді олар өз қаржысына сатып алып, туған жерге тарту ре-тінде ала келген екен.

Ержан ТҰРМАҒАМБЕТОВ, аудан әкімінің орынбасары

– Ауданымыздың тарихы әлі де толығымен зерттеліп болған жоқ. Десек те, осы музейдің ашылуы адамдарға үлкен бір серпіліс беріп, өткен тарихымызға тереңірек үңіліп, қолда барды жиып-теріп, келер ұрпақ үшін жұмыстануға себеп болуда. Себебі, осы музейді жасақтауда жұмыстанған топтың байқағаны – Шыңғырлауға байланысты әлі де көптеген тың дерек көздерінің шығуы. Сонымен қатар экспонаттардың біразы сонау Санкт-Петербургтен бастап, облыстық музейлерден табылуы ізденушілерге үлкен ой салды. Осыған бір мысал, ауыз әдебиеті арқылы бізге дейін келіп жеткен жыршы-жыраулардың шығармаларын зерттей келе, тарихшылар Асан Қайғының осы Шыңғырлау жерін мекен еткенін дәлелдеуде. Елді жаудан қорғаған Махамбет батырға қатысты да тың деректер табылып, әлі де зерттелу үстінде. Бұл тек қана қолда дәлелдері бар мәліметтер, ал, көнекөз қариялар айтып кеткен аңыз оқиғалары қаншама?! Осыған қарап, Шыңғырлау өңірі тарихқа тұнған, талай құпиясы қойнында жатқан киелі мекен екеніне тағы да көзіміз жетуде. Қойнауы сырға толы, шежіресі ғасырларды қамтыған аудан тарихына көп болып атсалысқанда, бірге жұмыстанғанда ғана үлкен нәтижелерге қол жеткізуге болатыны сөзсіз. Тек осы жұмысты тиянақты қолға алып, зерделеп-зерттеп, кейінгі ұрпаққа мұра етіп қалдыратындай жағдай туғызуымыз қажет. Қазіргі уақыттың талабы мен заманның түрлі өзгерістерін бағамдай отырып, кенжелеп кейін қалмай немесе жаңашылдықтан көш соңында жүрмей, алға басу үшін бәрібір өткенімізді толық білмесек, өзгеру, жаңару мүмкін емес.

Жаңылсын ТҰЯҚОВА, аудан тұрғыны, зейнеткер-ұстаз:

– Музей үшін қуанышымыз шексіз! Жас кезімде Сегізсай ауылындағы кішкене музейге жәдігер жинауға үлес қосқанмын. Содан келе жатқан заттардың бірсыпырасы жаңа музей ішінде көзіме оттай басылды. Тарих қойнауынан жеткен жәдігерлер жойылмауы тиіс. Себебі, ол – біздің өткеніміз, оны артымыздан ерген ұрпағымыз білуі, көруі, құрметтеуі тиіс. Тарих осылай жасалады.

Тілеген ҚАЛИЕВ, аудандық мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімінің бас маманы:

– Археологиялық қазба жұмыстарына рұқсаттары бар мекемелермен келісімшартқа отыру қажет. Сөйтіп күн жылына келе аудан аумағында талай жұмыстарды атқару ойымызда бар. Ал оған дейін тұрғындардың көмегімен қолда бар жәдігерлерді жинақтап, арнайы картотека жасамақпыз. Тұрғындар арасында насихат жұмыстарын жүргізу қажет. Тағы бір айта кетерлік жәйт, бұл – аудандық тарихи-өлкетану музейінің тек қана музей емес, оны ғылыми-зерттеу орталығы іспеттес, яғни зиялы қауым мен тарихшылардың басын қосатын жиындар, ғылыми семинар-конференциялар өтетін бір орталыққа айналдыру, рухани орта жасау жоспарымызда бар. Музейге келген әрбір жан өзіне қажетті мәлімет пен рухани азық алатындай болуы үшін қолдан келер жұмыстарды атқармақпыз.

Надежда ХРИПЧЕНКО, аудандық мұрағаттың директоры:

– Музей қорына біздің мұрағат қолдан келгенінше көмектесуде. Оның үстіне қолдағы бар құжаттарды сұрыптап, реттеп, тіпті іздену жұмысымен де айналыстық. Біз, әсіресе, Қазан төңкерісі және Ұлы Отан соғысы жылдарындағы құнды мәліметтер мен шыңғырлаулықтардың жеке архивтерінен алынған құжаттарымен жұмыс істеп, фотодеректерді молынан жинақтадық. Музейге келгендердің осы дереккөздерді ерекше ықыласпен қарап-көріп, ризашылықтарын білдіргенде, еңбегіміздің зая еместігін сездік.

Әлі де жұмыстанып, музей жұмысына қолдау білдіреміз.

Серік ОТАРҒАЗИЕВ, еңбек ардагері, Орал қаласының тұрғыны: 

– Шыңғырлау мен үшін аса қымбат. Шилі орта мектебінде оқып, тәрбие алдым. Алғашқы еңбек жолым да осында басталды. Шыңғырлау астық қабылдау кәсіпорнында еңбек еттім. Мектепте оқып жүрген кезде де көше бойына, мектеп ауласына тал-теректерді көптеп егуші едік.

Сол үрдіс бүгін әдемі жалғасын тапқанына қуаныштымын. Жаңадан ашылған музей алдына қарағай ағаштарын егуге қатысқаныма қуаныштымын.

Ел тарихын түгендеп, кеше мен бүгінді жалғайтын жәдігерлері мол музейдің болашағы жарқын болатынына сенімдімін. Музей экспонаттары көбейіп, мән-мазмұны арта берсін деп тілеймін!

Адақ  ШОТПАНОВ,

Айсұлу  АРЫСТАНОВА,

Шыңғырлау  ауданы


«ПИК-тер тозығы жеткен құбырларды жаңалауды «ұмытып» кетеді»

Күні: , 45 рет оқылды


Биыл өңірімізге қыс әдеттегіден ерте түсті. Облыс орталығында жылумен қамту жұмыстары да ертерек басталды. Қыркүйек айының 25-інде әлеуметтік нысандарға, одан кейін 29-ында тұрғын үйлерге жылу берілді. Бірақ қыс басталғалы сарышұнақ аяз бен көз аштырмайтын боран бола қойған жоқ. «Кәрі құданың» қаһарына мінер кезі әлі алда сияқты. Сондықтан сәрсенбіде Орал қаласының әкімі Мұрат Мұқаев шаһардағы бірқатар стратегиялық нысанды аралап, жұмыс барысымен танысты.


«Жайықжылуқуат» АҚ Оралдағы 1182 тұрғын үйді және әлеуметтік нысандарды жылумен және ыстық сумен қамтиды. Қыс басталғалы жылумен қамту жұмыстарында іркілістер бола қойған жоқ. Әзірге ауа температурасы да бірқалыпты. Қала әкімі Орал жылу қуат орталығындағы жылу беру қазандықтарының жұмыс ырғағын көріп, байқады. Жылу орталығында екі бу турбинасы, үш су жылыту қазандығы және жылу беретін екі қазандық жұмыс істейді. Күн күрт салқындап, сары аяз қаһарына мінген жағдайда қосымша үш жылыту қазандығы іске қосылмақ. Олар жөнделіп, дайын тұр. Жаз мезгілінде жылу желілері жөндеуден өткізілген. Қыс басталғалы жылу беруде тоқталыс немесе апатты жағдай орын алған жоқ.

– Кейбір тұрғындардан пәтердегі жылудың төмендігіне қатысты шағымдар түседі. Ондайда жылу инспекциямыз мекенжайларға барып, жағдаймен танысады. Мамандарымыз пәтерлердегі жылудың нашар болуы пәтер иелері кооперативтерінің жұмыстағы салғырттығы, жауапсыздығынан екендігін анықтап жүр. Көптеген ПИК-тер қысқы маусымға тұрғын үйлерді дайындамаған, құжаттарын алмаған, жылу желілерін тазартпаған, «сумен шаймаған», сондықтан тұрғын үйге келіп тұрған жылу пәтерлерге «кірмей» далада қалады. Инспекциядағылар ондай ПИК-терге анықталған кемшіліктерді жоюға ұсынба жазып қалдырады. Жиырма жыл болған ішкі жылу желілері жаңартылуы тиіс. Бірақ бұл жағы ескерілмейді. Тұрғындарға да ПИК-термен тығыз жұмыстану керектігін барынша түсіндіреміз, – деді «Жайықжылуқуат» АҚ-ның директоры Мұрат Бәйменов. Оның айтуынша, жылу есептегіш құралдары бар үйлердің тұрғындары жылуға неге қымбат төлейтіндерін сұрайды. «Жылу есептегіш құралы жылуды үнемдемейді, электр қуатын есептейтін құрал сияқты берілген жылуды тіркеп қана отырады.

Инспекторларымыз шағым түсірген пәтерлерге барғанда бөлме температурасының +24, +25 градус екенін өлшеп тіркейді. Норматив бойынша тұрғын үйдің бұрышындағы (угловой) пәтер-лерде +22, ал өзгелерінде +20 градус жылы болуы тиіс. Сондықтан тұрғындар өздері ақысын төлеп отырған ПИК-терден тиісті жауапкершілікті талап етуі керек. Жалпы жылу беру маусымы барысында тұрғындар тарапынан түскен арыз-шағымдар тіркеліп, мұқият тексеріліп отырады», – деді «Жайықжылуқуат» АҚ-ның бас директоры Мұрат Бәйменов.

Директордың айтуынша, бүгінде тұрғындардың жылуға бережағы – 580 млн. теңге. Өткен жылы кәсіпорындағылар соңғы 15 жыл бойы қордаланған 908 мың теңге қарызды өндіріп алуға қол жеткізген. Мекеме қарызды қайтаруға соттарға жүгінген, олардың шешімімен қарызы бар азаматтардың мүлкі «тұтқындалған», одан кейін сол мүлікті сатуға рұқсат алынған және өзге әсерлі әрекеттер жасалған. Бүгінде оның шамасы төмендеген. Аталмыш кәсіпорынның өзінің газ үшін берешегі 400 млн. теңге шамасында. Жылда «Жайықжылуқуат» қала көшелеріндегі ұзындығы 8-9 мың метр жылу құбырларын ауыстырып келеді. Биыл да сол шамадағы құбырларды ауыстыру жоспарланған.

Қала әкімі «Батыс су арнасы» ЖШС-ның өндірістік базасындағы су тазалайтын учаскеде болып, су тазалау үрдісімен жақынырақ танысты. Одан кейін сорғы стансасында болып, мамандармен, жұмысшылармен пікірлесті. Мамандардың айтуынша, серіктестіктің қарамағында 400 шақырымнан астам су және 300 шақырымдай кәріз желісі бар. Сол желі арқылы тұтынушыларға қызмет көрсетіледі. Оралға су Дариян жерасты су қоры көзінен және Жайық өзенінен алынады. Оралдықтар тәулігіне 36 мың текше метр су пайдаланып отыр. Жазға салым бұл көрсеткіш екі-үш есеге өседі. «Жайықжылуқуат» кәсіпорнының Жайықтан көтерген суын әрі қарай «Батыс су арнасы» іліп әкетеді. Одан кейін су тазалайтын учаскеде су төрт рет сүзгіден өтіп, жұмсартылып, тазаланады. Қаланың 250 мың тұрғыны таза сумен, соның ішінде 90 пайызы орталықтандырылған таза сумен қамтылған.  Ал өзгесі көшедегі су колонкаларына тәуелді.

«Батыс су арнасы» ЖШС-ның су тазарту учаскесінің бастығы Александр Семенов қала басшысына ауыз судың сапасы үшін су құбырының тұрғын үй аумағына жеткізілетін бөлігіне ғана жауапты екендерін айтты. Оның айтуынша, кәсіпорын мен тұрғын үй иелері кооперативтері арасында әрқайсысына жауаптылық жүктелетін су құбыры шекарасы нақты белгіленген. Пәтер иелері кооперативтері үйдің барлық инженерлік желілерінің жай-күйін қарап, қадағалауға міндетті. Егер де пәтерде лай су ақса, біздің кәсіпорынның емес, пәтер иелері кооперативтерінің кінәсінен. Сондықтан су сапасына қатысты шағымды бірінші кезекте  пәтер иелері кооперативтеріне айту керек, – деді Александр Семенов.

– Қалаға жіберілетін ауыз су сапасы осы зертханада тексеріледі. Зертхана аккредитациядан өткен. Күніне қаланың бірнеше жерінен су сынамалары алынып, тексеріледі. Барлық технологиялық үрдіс сапа стандарттарына сәйкес және санитарлық талаптарға сай, – деді кәсіпорын зертханасының инженері Елена Латыгина. Қала әкімі мамандармен әңгімелесу барысында бұл нысанның стратегиялық маңызы бар нысан екендігін айта келіп, судың сапасына тәулік бойы сергек қарап, тұрақты тексерісті «қаза» етпеуді тапсырды. «Су сапасы адамдардың денсаулығына әсер етеді», – деп түйіндеді сөзін ол.

Серіктестіктің бас инженері Аян Ілиясовтың айтуынша, 2017 жылы серіктестік инвестициялық бағдарлама бойынша 7024 шақырымдық су және кәріз желісін жаңартқан. Сонымен қатар кәріздік сорғы стансаларына 2012 жылы сорғы агрегаттары сатып алынып орнатылған-ды. Барлығы да тоқтаусыз жұмыс істеуде. Жұмысшылар техникалық қажетті жабдықтармен қамтылған.

Қала басшысы БАҚ өкілдеріне берген сұқбатында қос кәсіпорын жұмысының қалыпты режімде екеніне көз жеткізгенін айтты. – Қаланы ауыз сумен қамтитын мекемеде су бірнеше тазалау кезеңінен өтеді және талапқа сай. Кейбір тұрғындар тарапынан су сапасына қатысты шағымдар түсті. Алайда бүгін кәсіпорыннан жіберілетін судың барлық талап үдесінен шығатынын көрдік. Бірақ біз бүгін мәселенің түйткілі неде екеніне көз жеткіздік. Кейбір үйдің жертөлесіндегі ескі су құбырларының кесірінен тұтынушылар сапасыз суды тұтынуға мәжбүр. Кейбір құбырлар қоқыспен бітелген, тат басқан, пәленбай жылдар бойы ауыстырылмаған. Пәтер иелері кооперативтері тозығы жеткен құбырларды жаңалауды «ұмытып» кетеді. Пәтер иелері кооперативтерінің бірқатары өз деңгейінде дұрыс жұмыс атқармайды. Бір айдың ішінде жұмысты жақсарту мақсатында коммуналдық шаруашылық бөлімімен, «Батыс су арнасы» кәсіпорнымен бірлескен шаруаларды қолға аламыз. Жалпы ауыз судың тазалығы, көлемі қалыпты деңгейде, – деді Мұрат Мұқаев.

Қала басшысының айтуынша, қала әкімдігі ПИК-терге қатысты бірқатар жұмысты қолға алған. Бүгінде әрбір кооперативтің интернетте өзіндік парақшалары ашылған. Оған әр тұрғын кіріп, өзінің шағымын жазып қалдыра алады. ПИК-тердің төрағалары онда өз есептерін, қандай жұмыстар атқарылғаны, төлемдердің  қайда жұмсалатыны жөнінде ақпараттарды береді. «Қалада 103 ПИК болса, соның 76-сының парақшасы бар. Интернеттегі осы парақшалардың көмегімен кооперативтердің сан-салалы жұмысын (ағымдағы жөндеу, судың сапасы, жиналған қаржының тиімді жұмсалуы және т.б.) бағалаймыз. Мұның өзі кооперативтердің жұмысының ашықтығын, жариялылығын қамтамасыз етеді», – деді қала әкімі.

Гүлбаршын ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал өңірі»


Механизатор мен малшыға мемлекеттік қолдау керек!

Күні: , 43 рет оқылды


ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Жексенбай Дүйсебаев Сырым ауданында жұмыс сапарымен болды. Депутат мырза әуелі Ж. Досмұхамедов атындағы мектеп-балабақша кешеніндегі  музей  бөлмесін  және  аудан  орталығы Жымпиты ауылындағы  Алаш  музейін  көрді.


Осы күні Сырым аудандық әкімдігінің үлкен мәжіліс залында Сырым ауданының әкімі Төлеген Төреғалиевтің төрағалық етуімен ауыл шаруашылығы мәселелері бойынша жиналыс өтті. Жиналысқа ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Жексенбай Дүйсебаев, облыстық ауыл шаруа-шылығы басқармасының басшысы Берік Есенғалиев және округ әкімдері, шаруашылық құрылымдарының басшылары, ауыл шаруашылығы кооперативтердің мүшелері, ветеринар мамандар қатысты.

Жексенбай Дүйсебаев өзінің жиналыстағы негізгі сөзінде Елбасы  Н. Ә. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақаласына  тоқталды.

– Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақаласы Қазақстандағы рухани серпіліске екінші тыныс берді. Бұл мақаланың негізгі мәні – адамды драйверге айналдыру. Сондықтан «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» атты мақала тек елдің рухани әлеуетінің көтерілуіне ғана емес, экономика болсын, ауыл шаруашылығы болсын, қай сала үшін де дамудың тың бағытын белгіледі деп ойлаймын.

Қазіргі заман – пайданы ойлайтын заман. Пайда табу – адамға да, мемлекетке де тиімді. Әрбір әкімді, әрбір кәсіпкерді, әрбір шаруаны қаржымды қалай кө-бейтемін деген сұрақ ойлантуы тиіс. Бұл сұрақ дамуға, жетілуге деген ықыласты оятады, – деді Мәжіліс депутаты өзінің сөзінде.

Жиналыста аудан шаруалары Мәжіліс депутатына негізінен ауыл шаруашылығы мәселелері бойынша сауал қойды. «Шідерті» шаруа қожалығының жетекшісі Бақытжан Хамидуллиннің айтуынша, оның қожалығы бүгінгі таңда ірі қараның аналық басын көбейтумен және бордақылаумен айналысуда. Шаруашылық мемлекеттік бағдарламаларға белсенді қатысушылардың да қатарында. Қожалық жетекшісі үшін қазіргі уақыттағы ауыл шаруашылығы техникаларының құнының қымбаттауы кәдімгідей мәселе болып отыр. Несиеге алған тиімсіз.

Алмаса, қолың байланады. Ал, «Тоқмырза» шаруа қожалығының жетекшісі Серік Жонысов ветеринарлық жұмыстарға жауапты қарайтын уақыт жетті деп есептейді. Жауапкершілік ветеринар мамандардың да, жеке тұрғындардың да тарапынан керек.

Сырымдық шаруа Исламбек Өзбековтың көтерген мәселесі – ауыл шаруашылығы саласының мамандарын мемлекеттік қолдау туралы.

Бүгінгі күні агросектор шаруа кадрлардың жетіспеушілігін кешуде. Өзбеков осы мәселені шешу үшін механизатор, малшы секілді мамандық иелеріне «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы бойынша тиімділіктер ұсыну керек деп отыр. Бұл ұсыныс өте орынды  деп  ойлаймыз.

Көтерілген мәселелер бойынша ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Жексенбай Дүйсебаев әріптестерінің де пікірін тыңда-ды. Жиналыстан кейін Мәжіліс депутатының жұмыс сапары Шолақаңқаты ауылдық округінде жалғасты. Бұл жерде Жексенбай Дүйсебаев Қайрат Меңдіғалиев жетекшілік ететін «Правда» шаруа қожалығының жұмысымен танысты.

Бауыржан  ШИРМЕДИНҰЛЫ,

Сырым  ауданы

Мақалаға  жалғас  ой

 

Масылдыққа итермелемейміз  бе?..

Елбасымыз  Н. Ә. Назарбаев  кешегі  халқымызға  арнаған  Жолдауында «көл-көсір  мұнайдың  дәуірі  аяқталып  келеді.  Елімізге дамудың  жаңа  сапасы  қажет»  деп  шегелеп тұрып айтты. Мұның ішінде азық-түлік өндірудің  аса  маңызды  орын алатыны даусыз. Президентіміз «бүкіл әлемге  танылатын «Қазақстанда жасалған» табиғи  азық-түлік  брендін  қалыптастырып,  ілгерілеуіміз керек» деді.  Азық-түлік  бренді  дегенде,  оған  мал  шаруашылығы да кіреді. Ал,  оның  төңірегінде  ертеңге  созбай осы  бүгіндері  шешетін  мәселелер  баршылық.  Соның  бірі – малды  бағып-қағып,  ит-құсқа  жем қылмай өсіретін малшы-шопан мәселесі.

Сырымдық шаруа Исламбек Өзбековтің айтқан ұсынысы бізді де ойлантып тастады. Қозғап отырған мәселесі бүгінде ауылда әжептәуір шаруасы бар деген шаруаларды алаңдатып қана қоймай, арқаларына аяздай батып келе жатқан жәйт. Өйткені, мал бағуға баратын адамды ауылда іздеп табу жыл санап қиындап барады. Шопырларды білмейміз, тракторшы механизаторларды да табу қиын дейді, тағы да сол ауылдағы шаруа ағайын.

Ал, Исламбек Өзбеков болса, мал бағуға баратындар мен тракторшыларға «Дипломмен ауылға» бағдарламасында жас мамандарға көрсетілетіндей жағдай туғызу керек дейді. Әуелі мәселенің басын ашып алайық. Оқу бітіріп, мамандық алып, «Дипломмен ауылға» деп бел буып, алыс-алыс ауылдардағы мектептерге, денсаулық сақтау мекемелеріне және тағы да басқа мемлекеттік мекемелерге соңғы жылдары жастар көп келе бастады. Оған, әрине, барған жерінде ең алдымен мамандығы бойынша жұмыс табылып, қаржылай көмек және баспана жәйінің оңтайлы шешілуі оң әсерін тигізуде. Бұл енді мемлекеттік мекемелер ғой. Ал, Исламбек айтып отырған малшылар мен механизаторлар қайда барады?! Әрине, олардың баратыны мемлекеттік мекеме емес, жеке меншік нысандарға, яғни жеке кәсіпкерлерге, шаруа қожалықтарына, серіктестіктерге жұмыс істеуге барады. Нақтылай айтсақ, соларға жұмысқа жалданады. Енді сонда ол мамандарға мемлекет не үшін ақша төлеуі керек, баспананы кімнің есебінен беруі керек? Анау жұмысқа жалдап отырған қожалық иесі, серіктестік басшысы бермей ме? Солай болуы керек қой. Өйткені, әлгі шаруашылық, қожалық, серіктестік үкіметтен түрлі қаржылай қолдау алып отырған жоқ па?! Енді келіп, тағы да сол үкімет ол шаруашылықтардың жалдаған адамына да көтерме қаржы төлеп, үй салып беруі керек пе?.. Түбі солай болар дегеннің өзінде оның жуырдағы жылдарда шешіле қоюы екіталай екені даусыз. Сонымен, ауылда жұмыссыз жүргендер бола тұра, мал бағуға келгенде адам табылмауы қалай?!

 Осыдан екі-үш жыл бұрын қалаға жақын орналасқан шаруашылықтардың бірінде болып, малшылармен әңгімелесудің орайы келді.

Кеңестік кезеңде атағы дүркіреген шаруашылық кейін жекешелендірудің тұсында жекенің қолына өткен. Әрине, жекенің аты жеке, шаруашылықты қалай жүргізеді, өз еркінде. Жылдар өте бұрынғы үлкен шаруашылық етек-жеңін жинап, шағындалып шыға келген. Соған сай ондағы мал табындарын бағатын малшының, қойын жайғайтын шопанның, механизаторлардың саны да азайған. Малшылардың бірімен сөйлесіп тұрып, «Қандай айлық аласыз?», – деп сұрадым. Малшы мүдіріп, қасымызда еріп жүрген серіктестік басшысына қарады. Әлденеге жалтақтап тұрғаны сезілді.

«Аз дегенде.., 70-80 мың теңгедей алатын шығарсыз?..», – деп тақымдап қоймадық. Малшы: «Қайдағы 70-80 мың?..», –  деп шошып кетті де, сөзінің аяғын жұтып қойды. Осы арада серіктестік басшысы қолтығына қыстырған жуан қарын папкіні сырт еткізіп ашты да, қобыраған қағаздарды алдымызға тосты.

Ылғи келісімшарт. Серіктестік директоры мен оның малын бағатын малшылардың қолдарын қойысқан, сөйтіп 15 мың теңге айлыққа пәтуаласқан, бұлтақ-сұлтақты көтермейтін құжат. Малшымен оңашалау қалған бір тұста «Енді өзіңіз 15 мың теңге айлыққа келісемін деп қол қойыпсыз ғой», – деймін мен. Ол: «Қалай қол қоймайсың, ауылда жұмыс жоқ. Серіктестік басшысы 15 мың теңге айлығыңның сыртында жеке малыңның жем-шөбі менен болады деді. Қыста соғымыңа ет беремін деді. Сосын, құрысын, 15 мың балалардың кітабы мен дәптеріне жетер, қалғанын көрерміз дедік…». Кейін сұрастырып білсек, әлгі серіктестік барлық малшыларымен осындай келісімшартқа отырған. Малшылардың бәрі де өз еріктерімен ақ қағазға әдіптеп тұрып, қолдарын қойған. Әрине, бұл арада малшыларды ешкім «Солай істеңіз!» деп күштемеген, зорламаған. Бірақ серіктестік иесі жасырып қайтеміз, 5-6 қойы мен бірер сиырына қарап, жанын баққан ауылдағы жандардың жағдайын өзінің пайдасына шебер пайдаланған. «Барлық беретінім 15 мың теңге! Артық бір теңге де бере алмаймын! Келісесің бе, келіспейсің бе, өз шаруаң…», – деп шалқайған. Басқа баратын жері жоқ, істейтін жұмысы тағы жоқ, ауылдағы ағайын қайтсын, келіскен, көнген. Тіпті, малшылардан «Соғымға қандай түлік және қалай береді?», – деп сұрағанымды жасырмаймын. Естіген жауабым таңдандырмай қоймады. Екі жасқа дейінгі бір баспақты төрт малшыға бөліп береді екен. Осылардың бәрін неге тәптіштеп отырмыз? Өйткені, көп жерлерде анау 15 мың теңге айлыққа, (қазір ол 30-40 мың теңгеге жеткен көрінеді) бола мал бағуға ешкім бармайды. Бармайтыны, жалақысы жартымсыз дейді екен. Іссапарларда болғанымызда осы мәселенің жай-жапсарын білмек болғанбыз. Жалақы неге аз төленеді деген сұрағымызға шаруашылық иелері «Айлығынан басқа, үш мезгіл тамағы, темекісіне дейін менің мойнымда ғой», – дейді. «Сонда қанша төлейсіз?» – дейміз біз тақымдап. «40-45 мың теңге төлеймін» – дейді қожайын, рас айтып тұрса. Әрине, жыл он екі ай мал соңынан салпақтау оңай жұмыс емес. Анау 40-45 мың теңге сол бейнеттің өтеуіне жарай ма, қымбатшылық қысып тұрған мына заманда ол неге жетеді деген сұрағымызды да бүгіп қала алмадық. Шаруашылық қожайыны «Үйінде бос жатыр ғой, солай жата берсе, оған ешкім 45 мың теңге түгілі, 45 тиын бермейді ғой…», – деді. Былай қарағанда қате айтып тұрған жоқ. Оның үстіне жеке шаруа. Еңбекақыны қалай төлеймін десе де өзі біледі. Ал, «Есектің құйрығын жусаң да табыс тап!» – деп дігірлеп тұрған мына заман еріншектікті, масылдықты (үйдегі бала-шағасына масыл болып отырған қол-аяғы балғадай азаматтарды айтамыз) көтермейді. Сондықтан қалай болғанда да, «қара қазан, сары баланың» қамын ойламай, қарап жата беруге тағы болмайды.

Облысқа белгілі жылқышымен де бұл бағытта әңгімелесіп көрдік. Соңғы кезде ірі қара мен қой өсіретіндер «малшы жоқ» деп жыласа, жылқы бағатындар олардың арғы жағында – «балшықтан адам жасап» ала алмай отыр… Жылқышы айтады: – «Жылқыны жылқыдай адам бағады», – деген екен ата-бабамыз. Бүгінде жылқыдай адам түгілі, жылқы бақпақ түгілі, шынын айтайын, атқа дұрыстап мінуді білетіндер азайып кетті. Бара-бара мал бағатын адам қалмайтын сияқты. Осы өзімнің ауылымда қол қусырып отырған зіңгіттей жігіттер баршылық. Бала-шағалары бар. Бірақ жұмыс істемейді. Еңбекақыңды жақсылап төлеймін, үш мезгіл тамағың тегін. Қыста бір бас соғымың менен болсын, – деп әлгілерді көрген сайын жұмысқа шақырамын. Зыр-зыр қашады. «Мынау не жүріс, одан да маған болысып жылқы бағыс, жанұяңа көмек болады» – деймін. Келіспейді. Тіпті болмағасын, вахталық әдіспен бақтырсам, қалай болар екен деп кісі іздедім. Яғни 15 күн жұмыс істеп, 15 күн демалады. Бұған да ауылдан ешкім шықпады.

Сонда дейміз-ау, ауылдағы жекенің малын жалданып бағу үшін де үкімет көмектесуі керек пе? «Міне, ақшаң, міне, баспанаң» – деп, біреулерді масылдыққа итермелесек, екінші біреулерді (шаруашылық иелерін) үкіметтің есебінен асырап, мемлекет әбден шығынға батпай ма?

Сонда не істеуіміз керек, ауылдағы мал баққан ағайын?.. Сіз бұған не дейсіз, қандай ой қосасыз?..

Есенжол ҚЫСТАУБАЕВ,

«Орал өңірі»


1414 нөміріне хабарласыңыз…

Күні: , 32 рет оқылды


Сейсенбі  күні  өңірлік  коммуникациялар қызметі  алаңында өткен  брифингке «Азаматтарға  арналған  үкімет»  мемлекеттік корпорациясы»  коммерциялық  емес  акционерлік  қоғамы облыстық  филиалдарының  басшылары  қатысты.  Атап айтқанда,  БҚО  бойынша  «Халыққа  қызмет  көрсету  орталығы»  департаментінің  директоры Марат  Бассаров,  БҚО  бойынша  «Әлеуметтік  төлемдерді  ведомствоаралық  есептеу  орталығы»  департаментінің  директоры  Асқар  Қожымов,  БҚО  бойынша  жер кадастры  және  жылжымайтын  мүлікті  техникалық тексеру департаментінің  директоры  Нұрбек  Қанаев  2017  жылы атқарған  жұмыстарын  қорытындылап,  биылғы  жылдағы  жұмыс жоспарларымен  бөлісті.


«Халыққа қызмет көрсету орталығы» департаментінің директоры Марат Бассаровтың айтуынша, «Азаматтарға арналған үкімет» корпорациясы Қазақстанның реестрінде тіркелген барлық мемлекеттік қызмет түрлерінің  83%-дан астамын көрсетуде.

Тұтастай алғанда, 2017 жылы облыста «Халыққа қызмет көрсету орталығы» департаменті арқылы 1,3 млн.-нан аса мемлекеттік қызмет көрсетілген, соның – 946 мыңы электронды форматта.

Жылжымалы түрдегі халыққа қызмет көрсету орталықтары шалғайдағы елді мекендердің тұрғындарына – 31 546 мемлекеттік қызмет, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі жандардың үйлеріне барып, оларға 2693 мемлекеттік қызмет көрсеткен.

– Біз қазіргі қолданыстағы мемлекеттік қызмет түрлері мен үрдістерін ұдайы талдап, автоматтандыруға жататын қызмет түрлерін анықтаймыз. Сонымен қатар үлгі жобадағы фронт-кеңселердің дизайнын жасаймыз. 2017 жылдың төртінші тоқсанында қаладағы екі бөлімнің және Те-ректі, Тасқала, Зеленов аудандарындағы бөлімдердің бірігуі жүзеге асырылды, – деді Марат Владимирович.

Департамент басшысының мәліметінше, Сырым және Бөкей ордасы аудандарындағы кеңсе арқылы қолға алынған азаматтық хал-актілерін тіркеу бойынша қызмет көрсету жобасы азаматтарға туу туралы куәлікті бұрынғыдай екі жұмыс күні ішінде емес, үш сағаттың ішінде алуға мүмкіндік беруде.

Сонымен қатар ХҚКО «Қазпошта» АҚ-мен бірлесіп, барлық елді мекендердегі пошта тораптары арқылы құжаттарды қа-былдау және дайын құжаттарды беру жобасын бастады. Оның көмегімен ауыл тұрғындары 66 мемлекеттік қызмет түрін алуда.

Қазақстандықтар тарапынан ең көп сұраныс, қызығушылық тудырған пилоттық жоба перинаталдық орталықтарда дүниеге келген нәрестелерге жанжақты қызмет көрсету болып табылады. Яғни, осы жоба аясында босанған әйелдер енді перзентханадан шықпай-ақ, сәбидің туу туралы куәлігін алуға, бір реттік жәрдемақыға құжат толтыруға, сәби бір жасқа келгенше берілетін жәрдемақыға құжат толтыруға және сәбиді балабақша кезегіне қоюға мүмкіндік берілуде. 2017 жылы облыстағы перинаталдық орталықтарда сәбидің дүниеге келуіне орай 6072 композиттік қызмет көрсетілген.

Сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі жандар, ҰОС-ның ардагерлері «Азаматтарға арналған үкімет» жобасы аясында 1414 нөміріне хабарласу арқылы ХҚКО орталығының мобильді тобын үйге шақырта алады.

ХҚКО-да мүмкіндігі шектеулі азаматтарға кедергісіз орта қалыптастыру, оларға барынша қолайлы қызмет көрсету мақсатында биылғы жылы «Есту және сөйлеу қабілеттері бұзылған тұлғаларға онлайн-сурдоаударма» сервисін  іске  қосқан  болатын.

Брифингте сөз алған БҚО бойынша «Әлеуметтік төлемдерді ведомствоаралық есептеу орталығы» департаментінің дирек-торы Асқар Қожымов мекеме көрсететін қызмет түрлері көлемінің тұрақтылығын атап өтті.

– Біздің департаменттен мемлекеттік қызмет түрлерін алатын азаматтардың жалпы саны өзгерген жоқ, бұрынғы деңгейде қалып отыр. Нақты айтқанда, ай сайын 145 мыңға жуық адамға қызмет көрсетеміз. Олар ай сайын біз арқылы 260 төлем түрлерін алады (зейнетақы, түрлі жәрдемақылар). 2017 жылы жасалған барлық төлемдердің жалпы сомасы облыс бойынша 82 млрд. теңгеден асты. Ағымдағы қаңтар айынан бастап зейнетақы мөлшері өскенін білесіздер. Соған сәйкес 2018 жылы төлемдердің жалпы сомасы да көбейетін болады», – деп сөзін түйіндеді Асқар Темірболатұлы.

БҚО «Жер кадастры және жылжымайтын мүлікті техникалық тексеру» департаментінің директоры Нұрбек Қанаевтың айтуынша, мекеменің Орал қаласында және 12 ауданда өз бөлімшесі бар. Оларда 200-ден аса маман жұмыс жасауда. 2017 жылы департамент сәйкестендіру құжатын, мемлекеттік жер актілерін, техникалық төлқұжаттар, жер телімдерін бағалау актілерін беру, жерге орналастыру секілді 30 мыңнан аса мемлекеттік қызмет түрлерін көрсеткен. Одан бөлек мекеме топырақты зерттеумен, геоботаникалық жұмыстармен, жер телімдерінің кадастрлық құнын белгілеуге әсер ететін жайылымдардағы шөптің шығымдылығын  зерттеумен  айналысуда.

 Гүлсезім  БИЯШЕВА,

«Орал  өңірі»


Жаңа технологияны меңгерген жұрттан озады

Күні: , 41 рет оқылды


Мақсот БАЛҚЫБАЕВ,

қазақтың асыл тұқымды ақбас сиырына қатысты республикалық палатаның Батыс Қазақстан және Ақтөбе облыстары бойынша өкілі:

Елбасымыздың биылғы Жолдауымен мен де мұқият таныстым. Саналы ғұмырым мен еңбегімді ауыл шаруашылығына, соның ішінде мал шаруашылығына арнап келе жатқандықтан, осы бағыттағы міндеттер мені ылғи мазалап жүреді. Президентіміздің Жолдауда қозғаған индустрияландыру жаңа технологияларды енгізудің көшбасшысына айналуы тиіс деген идеясы менің ойымнан шықты. Мұны ірі қараны асылдандыру сияқты күрмеуі көп, қиындығы одан да мол жұмыстарға байланыстыра айтсақ, бұл саланың да жаңа технологиясыз алға баспайтыны даусыз. Жаңа технология демекші, оны ауыл шаруашылығына соның ішінде мал шаруашылығына дендеп енгізген елдер бүгінде озықтардың қатарында. Біздің ғалымдарымыз да қолдарын қусырып қарап отырған жоқ. Дегенмен, атқаратын шаруалар да шаш етектен. Ірі қараны асылдандырудың ұшан-теңіз жұмыстарымен қатар түліктің тегін анықтауға ДНК арқылы тестілеуді қолдану, осы заманға сай жаңа зертханалар ашып және оларды аккревитациялау мен аттестациялаудан өткі-зуді жолға қою керек. Математикалық модель негізінде малдардың өнімділігінің болжамдық бағдарламасын жасау әдістерін (ВLUP) игеру бүгінгі ғылыми-технологиялық міндеттердің біріне айналып отыр. Малдарды азықтандыруды электрондық бақылау әдістеріне көшірудің де маңызы зор. Мысалы, ол арқылы мал қанша жем жеді, соған орай қанша литр сүт берді немесе қанша келі қосымша салмақ қосқанын мүлтіксіз біліп отыруға болады.

Геномдық селекция – асыл тұқымды малдарды іріктеудің жаңа жүйесі. Бұл  да мал тұқымын асылдандырумен айналысатын ғалымдарымыз үшін бес саусақтай білуі, ұршықтай иіруі тиіс сала. Мұнда да математикалық модельдер қолданылады. Яғни цифрлық технология дегендерге сәйкес келеді. Бұдан басқа Елбасымыз Жолдауында көрсеткеніндей, шикізатты қайта өңдеу арқылы әлемдік нарықтарға шығуымыз қажет, аграрлық ғылымды дамыту, сол арқылы жаңа технологияларды трансферттеу және оларды отандық жағдайға бейімдеуге қолымыз жетуі тиіс.


Мұрат САБЫР,

филология ғылымдарының докторы, профессор, Орал қаласы:

ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты биылғы Жолдауы еліміздің қоғамдық-саяси және экономикалық тыныс-тіршілігіндегі күрделі және өзекті мәселелерді көтеруімен аса құнды құжат. Қазақстанның жаңа кезеңдегі дамуының 10 басым бағыты айқын көрсетілген. Біріншіден, индустрияландыру жаңа технологияларды енгізудің көшбасшысына айналуы тиіс. Қайта өңдеу секторына баса көңіл аударып, өнімнің экспортқа шығуына жаңа тетіктер ұйымдастыру қажет. Табиғи ресурстарды басқару ұстанымдарын сыни тұрғыдан қарастыру, агроөнеркәсіп кешенін дамытуда «ақылды технологияларға» орын беру аса көкейкесті мәселелер. Нұрсұлтан Әбішұлы-ның, әсіресе, адами  капиталды дамыту мен білім сапасын жаңғырту туралы ой-ниеті бірінші кезекте жүзеге асырылуы шарт. Елбасының «Қазақстандықтардың болашағы – қазақ, орыс, ағылшын тілдерін еркін меңгеруінде», – деген тұжырымы аса маңызды. Орыс тілді мектептерде қазақ тілі жаңа деңгейде оқытылуы тиіс. Мемлекеттік тілді білуге жаңаша талаптар қойылатын уақыт келді. Қазақ тілін халықаралық деңгейге шығару үшін терминдерді жаппай аударудан гөрі жаңа бағыт ұстанған дұрыс. Кірме сөздерді қабылдауда қазақ тілінің дыбыс жүйесіне бағындырып, қазақ тілдің заңдылығымен айтылып, жазылуына мән берген жөн. Тілімізді жат тілдердің ықпалынан сақтап, дамыту, байыту – азаматтық міндетіміз. Қазақ әліпбиін латын жазуына ауыстыру үдерісінде, жаңа емле-ереже дайындауда осы мәселелер ескерілуі шарт.

Жаңа заманға сай өркендеу үшін осы Жолдаудың әр бағыты бойынша жұмыла еңбек ету қазақстандықтардың жалпыға бірдей елдік мұрат-мақсаты екендігі даусыз.

Ольга БАСИМОВА,

Бөрлі аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы:

– Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың халыққа Жолдауында 10 міндет нақты көрсетілген. Жолдау анық та түсінікті. Әлеуметтік қорғау саласының қызметкері ретінде 2018 жылдың 1 шілдесінен бастап кәмелетке толған, бала кезінен бірінші топтағы мүгедектерді бағып отырған ата-аналар үшін қосымша мемлекеттік жәрдемақының енгізілуі маңызды деп ойлаймын. Бұл санаттағы адамдар ерекше күтім мен қамқорлықты қажет етеді. Ал, аталмыш жәрдемақы ата-аналарға жақсы қолдау болары сөзсіз. Өйткені, балаларының күтімімен үздіксіз айналысып отыратындықтан,  олардың жұмыс жасауға мүмкіндіктері жоқ.

Онкологиялық аурулармен күресу үшін кешенді жоспардың қабылдануын аса қажетті шешім ретінде қолдаймын. 2016 жылы аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі арқылы аурудың 3 және 4 сатысындағы 68 науқасқа 2 163,0 теңге төленген болса, өткен жылы онкологиялық аурудың 1, 2, 3 және 4 стадияларындағы 394 аудан тұрғынына 13 410,0 теңге төленді. Ауруды емдегеннен гөрі алдын ала ескерткен не ерте сатысында анықтаған оңай. Сондықтан да Жолдауда айтылған ғылыми онкологиялық орталық құру, халықаралық озық тәжіри-бе негізінде ауруды ерте анықтаудың және қатерлі ісікті емдеудің жоғары тиімділігін қамтамасыз ету дер кезінде қолға алынып отыр. Сондай-ақ, әрбір қазақстандық өз елінің тарихын, тілі мен мәдениетін білуі керек. Заман ағымына ілесіп, шетел тілін меңгеруі қажет. Сонымен бірге сапалы жұмыспен қамтылуға және әлеуметтік қолдаудың әділ жүйесіне қол жеткізуге мүмкіндігі болу қажет.

Айта кету керек, бос жұмыс орындары мен жұмыс іздеушілер туралы барлық ақпарат жинақталатын бірыңғай электрондық еңбек биржасын кең ауқымда енгізу де заман талабына сай жасалған қадам.

Лариса ОБЫДЁНКИНА,

«Назарбаев зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының Орал қаласындағы педагогикалық шеберлік орталығының директоры:

– Жаһандану тамырын тап басатын Елбасының Жолдауында білім саласы жан-жақты қамтылып, атқарылуы тиіс нақты іс-шаралар көрсетілген. Мектеп басшыларынан бастап, барлық мұғалімдердің біліктілігін арттыру арқылы әлемдік білім беру кеңістігіне аршынды қадамдар жасап келеміз. Мәселен, «Назарбаев зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының Орал қаласындағы педагогикалық шеберлік орталығында облыс бойынша ағылшын тілі пәнінің 122, физика, химия, биология, информатика пәндерінің 35 маманы жаңа білім беру бағдарламасын меңгерді. Ал 2016 жылдан бері орталығымыз М. Өтемісов атындағы БҚМУ-дың жоғары курс студенттерін жаңа бағдарламамен сабақ беруге дайындауда. Сонымен қатар сандық технологияларға негізделген болашағы зор бағыттарға айрықша мән берілуде. Қорыта айт-қанда, еліміздің бәсекелестікке қабілетті болуын қамтамасыз ететін ең тиімді әрі ұзақ мерзімді стратегия білім беру болып табылады. Сондықтан біз Жолдаудан өз қызметімізге байланысты мақсат-міндеттерді анық көреміз.

Сағынбек СТАМОВ,

Жәнібек аудандық жастармен жұмыс жөніндегі ресурстық орталықтың басшысы, аудандық мәслихаттың депутаты:

– Елбасының биылғы Жолдауында жастар болашағына айрықша мән берілген. Жолдауда техникалық және кәсіптік білім беру бағдарламаларын жаңарту қажет екені айтылады. Ол үшін халықаралық талаптар мен цифрлық жүйе ескерілмек. Сонымен қатар «Баршаға тегін кәсіптік-техникалық білім беру» жобасын жүзеге асыру жалғасады. Бірыңғай электрондық еңбек биржасы қолданысқа енгізіліп, бос жұмыс орындары туралы барлық ақпарат жинақталуы тиіс екені хабарланды. Мемлекет басшысының «Азаматтар үйлерінен шықпай-ақ, кәсіби бағдарлы тест тапсырып, оқу курстары мен мемлекеттік қолдау шаралары туралы біліп, өзін қызықтыратын жұмыс таба алатын болады» дегені көңілге қуаныш ұялатады. Бұл бастама облыс орталығынан шалғай аудан-ауылдар үшін зор мүмкіндік туғызатынына сенімдімін. Жәнібек ауданы тұрғындарының 24,7 пайызы, яғни 4 мыңнан астамы – жастар. Жұмыссыз жүрген, жаңа кәсіп бастағысы келетін, қоғамдық шараларға белсене қатысатын жастар ресурстық орталық арқылы тиісті де тиімді кеңес алады. Оларға мемлекеттік бағдарламалар ауқымында жергілікті құрылымдар қолдау көрсетуде.

Зарина ЫҚСАНОВА,

М. Өтемісов атындағы БҚМУ-дың 4-курс студенті:

– Аса маңызды мәселелер мен тақырыптарды қаузаған биылғы Жолдау мазмұнынан маған жақыны – білім беру мәселелері болды.

Президентіміз әр Жолдау, мақалаларында білімге баса назар аударып, әр кез жаңа технологияларды қолдануға шақырады. Төртінші революциялық даму барысында да үш тұғырлы тіл саясатын назардан тыс қалдырмай, латын әліпбиіне 2025 жылға дейін толықтай көшетініміз атап өтілді. Болашақ мұғалім ретінде бұл мамандықтың керектігін сезіну, біліктілікті арттыру курстарының жаңа бағытта өткізілетіндігін білу мен үшін маңызды. Елбасы педагогикалық кафедралар мен факультеттерді дамыту жөнінде де айтты. Біз, жастар, өз кезегімізде мемлекеттік маңызы бар істерге өз үлесімізді қоса отырып, жаңаша бастамаларды жүзеге асыруға әзірміз!


«Ауру-сырқауды алғашқы сатысында анықтау қажет»

Күні: , 126 рет оқылды


Осы  аптаның  сәрсенбісінде  Орал  қалалық  көпбейінді аурухананың  конференц-залында  облыстық  денсаулық сақтау  басқармасының алқа  жиыны  өтті.  Өңірдегі барлық  медициналық  мекеме-ұйымдардың  басшылары бас  қосқан  келелі  жиынға  облыс  әкімінің  бірінші  орынбасары  Арман  Өтеғұлов  арнайы қатысты.


Шарада денсаулық сақтау басқармасының өткен жылда атқарған қызметіне есеп беріліп, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруды енгізу, денсаулық саласына қатысты жол картасының орындалуы туралы баяндамалар оқылды. Осы тұста баяндамалардың түгелге дерлігі орыс тілінде ғана жасалғанын айта кетейік. Мұны өңірдегі аталмыш сала басшылығының мемлекеттік тілдің мәртебесіне, болашағына, қала берді мемлекеттік тілде жарық көретін БАҚ-қа деген немқұрайлы көзқарасының көрінісі демеске лаж жоқ.

Хош, сонымен облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Қанат Төсекбаевтың мәлімдемесіне сүйенсек, былтыр  алдыңғы жылмен салыстырғанда тұрғындар денсаулығына қатысты көптеген көрсеткіштер бойынша оң өзгерістер байқалған. Атап айтқанда, жалпы өлім-жітім саны 5,3 пайызға, нәресте өлімі 14,1, қатерлі ісік және туберкулезден өлгендер саны 5,3 пайызға, қан айналымы жүйесінің ауруынан қайтыс болғандар саны 1,1 пайызға төмендеген. Ана өлімі бойынша 2016 жылы екі жағдай, ал былтыр бір жағдай тіркелген. Бір өкініштісі, улану және оқыс жарақат алудан қайтыс болғандар саны 0,3 пайызға  арта  түскен.

Жедел жәрдем жұмысын жаңғырту, көрсетілетін көмектің жылдамдығын арттыру бағытында жедел жәрдем стансасы диспетчерлік қызметінің компьютерлік паркі жаңартылған. Нәтижесінде шақыртуларды қабылдау, оқиға орнына шұғыл жету көрсеткіштері айтарлықтай жақсарған.

Медициналық ұйымдарды компьютерлік техникамен жабдықтау 100 пайызға жеткізілген. Бір айта кетерлігі, өңірдегі 399 медициналық нысанның 120-сы интернетке қосылмаған (шалғай аудандардағы медпункт, фельдшер-акушерлік пункттер). Бүгінгі таңда медициналық маман тапшылығы 207 бірлікті құрайды. Бұл олқылықтың орнын толтыру бағытында тиісті іс-шаралар қолға алынған.

Өңірдің денсаулық сақтау саласын дамыту бағытында 2018 жылы «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасының барлық индикаторларына қол жеткізу, Ақжайық ауданы орталығынан инсульттік орталық ашу, 21 нысанды күрделі жөндеуден өткізу, сонымен қатар жүз пайыз қағазсыз аурухана жүйесіне көшу секілді мәселелер  жоспарланған.

«Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ-ның БҚО бойынша филиалының директоры Нұржамал Жұмағұлованың мәлімдеуінше, аталмыш филиал атқарған жұмыстың нәтижесінде медициналық қорға облыс бойынша млрд. теңгенің үстінде төлем түскен. Оның ішінде жұмыс берушілерден түскен төлем көлемі 860 млн. теңгені құрайды. Жеке кәсіпкерлердің жарналары мен аударымдары 182 миллион теңгені құраған. Облыс бойынша 5783 тұрғын емхананы таңдау еркін пайдаланған. Тиісті талаптарға сай қызмет көрсететін жеке медициналық ұйымдар саны да артып келеді. Болашақта бұл бағытта атқарылатын жұмыстар жандана түспек.

Облыстық денсаулық сақтау басқармасы басшысының орынбасары Гүлнәр Әбдірахманова аталмыш салаға қатысты жол картасының орындалу деңгейі туралы жан-жақты талдау жасады. Оның айтуынша, жыл қорытындысы бойынша 36 индикатордың бесеуіне қол жеткізілмеген.

– Біз тұрғындарды дәрігерлік тексеріс, скринингпен 100 пайызға жуық қамтыдық деген сықылды есеп беруге мүдірмейміз. Асқынудың алдын алатын мұндай шаралар шын мәнінде тиісті деңгейде атқарылып отырса, түрлі аурулар салдарынан болатын өлім-жітім саны неге толастамайды? Бұл әлі де болса уақтылы тексерістен өткізудің, тұрғындардың денсаулығына деген жауапкершілігін ұқтыру жұмыстарының ақсап жатқандығының айғағы. Ауруды алғашқы сатысында анықтау жұмыстарына баса мән беруіміз қажет. Бұл мәселе Елбасының биылғы Жолдауында айтылды. Мұны әрбір тұрғынның санасына жеткізу бағытында сергек жұмыстану керек. Әсіресе, қатерлі ісік ауруымен күресті кардиология, туберкулезбен күресте жеткен жетістіктер деңгейіне көтеруіміз керек. Маман тапшылығын жою үшін ауылдық жерлерде жұмыс жасайтын жас дәрігерлерді кезексіз баспанамен қамту, сондай-ақ қызметтік көліктерді тиісті мақсатқа ғана қолданып, барынша күтіп ұстау секілді мәселелерді аудан әкімдерінің алдына қойып, нәтижесін талап ету керек, – деді облыс әкімінің бірінші орынбасары Арман Өтеғұлов жиынды  қорытындылаған  сөзінде.

Нұртас  НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


SMS арқылы куәлік

Күні: , 45 рет оқылды


Ақжайық ауданы орталығының тұрғындары Асұлан Төлеуов пен Баян Хамзинаның отбасына тағы бір перзент қосылды. Ол – 10 қаңтарда Орал қаласында жарық дүниеге келген Қасиет Серік Асұланұлы. Отбасы ұлына туу туралы куәлікті Ақжайық ауданы бойынша тұңғыш болып проактивті тәсілмен алды.


«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ-мен бірігіп, өткен жылдың 29 желтоқсанынан бастап бала өмірге келгенде көрсетілетін қызметтердің проактивті әдісі бойынша пилоттық жобаны іске қосқанынан ел халқы хабардар болуда.

Енді ақпараттық жүйелердің бірігуі арқасында нәрестені тіркеу бойынша өтініш автоматты түрде келетін болады. Бала өмірге келісімен оның ата-анасына SMS-хабарлама арқылы құттықтау келіп, сәбиді тіркеу бойынша мемлекеттік қызметті пайдалануға ұсыныс жасалады.

Электрондық үкімет порталы барлық мәліметті түрлі мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінен жинап, ал өзге деректерді SMS-хабарлама арқылы ата-анадан сұрайды.

«Қазіргі таңда бала туғаннан кейін ата-аналар баланы тіркеу, куәлік алу, жәрдемақы тағайындау және балабақшаға кезекке қою үшін халыққа қызмет көрсету орталықтарына баратыны мәлім. Енді проактивті қағидаттың іске қосылуына байланысты фронт-офистерге барудың, тіпті электрондық үкімет порталына жүгінудің де қажеті жоқ. Барлық қажетті қызметтерді ол SMS-хабарлама арқылы ала алады. Бірақ SMS-хабарлама алу үшін азаматтар кез келген ХҚКО-ға барып, өздерінің телефон нөмірлерін порталдағы жеке кабинеттерінде бекітуі тиіс», – дейді БҚО бойынша «Халыққа қызмет көрсету орталығы» департаментінің Ақжайық бөлімінің басшысы Жәния Қарашина.

Әрине, баланы тіркеу, жәрдемақыны рәсімдеу және балабақшаға кезекке қою қызметтерін ХҚКО-дан да алуға болады. «Бала туу» композиттік қызметі проактивті тәсілмен ұсынылады. Яғни телефон арқылы шот нөмірін жіберіп, жәрдемақыларды да рәсімдеуге және балабақшаға кезекке қоюға болады. Ал халыққа қызмет көрсету орталығына баланың куәлігін алып кету үшін ғана келу керек немесе үйге жеткізу қызметін пайдалануға болады.

Чапаев ауылдық округінің әкімі Нұртаза Нәбиденов және Батыс Қазақстан облысы бойынша «Халыққа қызмет көрсету орталығы» департаменті Ақжайық бөлімінің басшысы Жәния Қарашина жоғарыда аталған отбасының үйлеріне барып куәлікке қоса, естелік сыйлық табыстап, нәрестенің бауы берік болуына тілектестігін білдірді.

Бекем БЕКҰЛЫ,

Ақжайық ауданы


Көпір көптің тілегі еді

Күні: , 44 рет оқылды


Кеше Шыңғырлау ауданы Белогор ауылы маңындағы жаңадан салынған көпірдің ашылу салтанаты өтті.


«Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында жүзеге асқан бұл жоба ауыл тұрғындарының көптен күткен қуанышы еді. Белогорлықтардың бұл қуанышымен бөлісу үшін облыс әкімінің орынбасары Ғабидолла Оспанқұлов арнайы келді.

– Елбасымыз «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласында «Туған жер» бағдарламасын қолға алу керектігін ұсынған болатын. Соған орай республикамызда, соның ішінде облысымызда көптеген игі іс қолға алынуда. Жалпы, былтыр өңірімізде «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында 2,6 млрд. теңгенің жобалары жүзеге асты. Оған үлес қосқан меценаттарды облыс әкімі марапаттағаны белгілі. Бағдарлама бойынша биыл да біраз жоба іске қосылмақ. Міне, бүгін сол жобалардың бірінің ашылу салтанатына қатысудамыз, – деді құттықтау сөзінде Ғабидолла Абдоллаұлы.

Айта кетейік, бұл көпірдің орнында бұрын топырақ үйіндісі болатын. Көктемде Шыңғырлау өзені тасыған кезде ол шайылып кетіп жүрді. Бұл тұрғындарға қиындық тудыратын. Ауыл әкімдігінің ұйымдастыруымен жергілікті кәсіпкерлер мен азаматтар жер кепкесін оны қалпына келтіргенімен, көктемде қайта таз қалпына түсетін. Мәселен, жеке кәсіпкер Мият Еспембетовтың «КамАЗ» көлігімен 11 мәрте бор, 4 мәрте топырақ тасытып, жөнге келтірген еңбегі зая кеткен.

Елбасымыздың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласын оқыған әкелі-балалы Алғали мен Мирболат Тасмағамбетовтер өздерінің туған жеріне көмек көрсетуге бел буады. Яғни белогорлықтардың «бас ауруына» айналған көпір мәселесін шешуге атсалысты. Осылайша 7 млн. теңгеге  су жаңа  көпір  салынды.

Ауыл ақсақалы, ауданның құрметті азаматы Клим Бексейітовтың айтуынша, көктемде Шыңғырлау өзені бір ай өткел бермейтін, тұрғындар ай бойына қайықпен қатынайтын еді.

Су тасығанда кісі өлімі де болған. «Жыл сайын жаздың бір айы осы көпірді жөндеуге кетеді. Ол көпірдің «ғұмыры» ұзақ болмаса да, амал жоқ жөндейтінбіз, – дейді Клим Нұғманұлы. –  «Туған жер» бағдарламасы аясында осынау қиындықтан құтылғанымызға қуаныштымыз. Елбасы мақаласында жазғандай, туған жерін ұмытпайтын кәсіпкерлердің қатарына біз Алғали мен баласы Мирболатты да қосамыз. Олар жетекшілік ететін «Жарас» ЖШС-ның ұйытқы болуымен Торыатбас ауылына қатынайтын көпір де салынды. Туған жеріне туын тіккен азаматтар  осындай  болса  керек!

Қаршыға  ЕЛЕМЕСОВ,

Шыңғырлау  ауданы


100% газбен қамтылды

Күні: , 34 рет оқылды


Жыл  басында  ауданның ең  шалғай, әлі  көгілдір отынға қосылмаған  соңғы елді  мекені  Ақсуат  ауылына  көгілдір отын желісі  жетіп,  тұрғындар қуанышында  шек болмады.  Осылайша Шыңғырлаудың  барлық  елді  мекені от  жағып,  күл  шығарудың бейнетінен  толықтай  құтылды.


Ақсуаттық ағайынның бұл қуанышын бөліскен аудан әкімінің орынбасары Тілепберген Каюпов Елбасы тапсырмаларынан туындап отырған нақты жоспарлы қадамның бірі осы ауқымды жұмыс болғанын және оның нәтижелі аяқталып, халық игілігіне берілуін атап айтты. Аталмыш ауылға газ құбыры көршілес жақын орналасқан Сырым ауданы аумағынан тартылды. Оны тартқан «Әлия-Сервис» ЖШС-нің  жігіттері.

Замана жетістігі мен ел дамуының жарқын көріністеріне куә болып, бек қуанған ақсуаттықтар ел, облыс, аудан басшылығына алғыс білдіруде. Бүгінде Шыңғырлау ауданының сегіз ауылдық округі мен елді мекендері 100% кө-гілдір  отынмен  қамтылды.

Қаршыға  АСУ,

Шыңғырлау  ауданы


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика