Мұрағат: 11.09.2017


Жаңа әліпбиге көшу – маңызды мәселе

Күні: , 33 рет оқылды


Кеше  ҚР Парламенті  Мәжілісінде  Ш. Шаяxметов атындағы тілдерді  дамытудың  республикалық  орталығының  директоры Ербол  Тілешев  латын әліпбиінің бірыңғай  нұсқасын  таныстырды. «Мемлекеттік  тілдің  латын графикасындағы  әліпбиінің  бірыңғай стандартын  енгізу  мәселелері  туралы»  тақырыбында  өткен парламенттік  тыңдауға  Мәжіліс  төрағасы  Нұрлан  Нығматулин, Премьер-министрдің  орынбасары Ерболат  Досаев, Сенат және Мәжіліс  депутаттары  мен  мемлекеттік  органдардың  өкілдері, ғалымдар  мен  сарапшылар  және  әліпби  жобасының  авторлары  қатысты.


«Рухани  жаңғыру»  бағдарламасы  аясында  Қазақстан Республикасы  Президентінің  жанындағы  Қоғамдық  сананы  жаңғырту бағдарламасын  іске  асыру  жөніндегі  ұлттық  комиссияның жұмыс  тобының  ұсыныстары  талқыланды.  Жаңа алфавитте 25  таңба болмақ.  Оған  қосымша 8 диаграф қолданылады.

Нұрлан НЫҒМАТУЛИН,

Парламент Мәжілісінің төрағасы:

– Баршаңызға мәлім, қазіргі уақыт ол бүкіл әлемде ақпарат технологияларының жоғары деңгейде дамуының кезеңі. Сондықтан біздің мемлекетімізде заманға сай «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр. Елбасымыздың тапсырмасына сәйкес, барлық білікті мамандар бірнеше жылдың ішінде латын қарпі бойынша қазақ әліпбиінің жаңа жобасын жасады. Ең бастысы, жаңа әліпби барлық талапқа сай болса, біз биік технологияларды меңгеруге, интернетке, ғылым мен білімге және әлемдік дамуға еркін кіретін боламыз. Бұл болашақ ұрпақ алдындағы біздің үлкен парыз және оларға қалдыратын мәңгілік мұра. Сондықтан латын жазуына көшу – зор мүмкіндік пен өте үлкен жауапкершілік. Жаңа әліпби мәселесінде ешқандай қателік болмауы керек. Сондықтан біздің үшінші сессиядағы алғашқы парламенттік тыңдау Елбасының тарихи бастамасына арналды.

Тілдің халықаралық мәртебесін көтеру – біздің әлемдік өркениетке жетуіміздің басты кепілі. Бүгін біз мемлекетіміз үшін, халқымыз үшін тарихи маңызы зор жаңа әліпби мәселесін талқылайтын боламыз. Әлемдік тәжірибе бойынша өркениетке, мәдениетке және ғылымға жол салған кез келген мемлекет ең алдымен тілдің дамуына ерекше көңіл бөледі. Осы жолда Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Тәуелсіздік алған күннен бастап қазақ тілін көтеруге назар аударды. Соның нәтижесінде бүгінгі күні қазақ тілінде білім беретін мектептердің саны жетпіз пайызға жетті. Ал 2025 жылға қарай қазақстандықтардың 95 пайызы қазақ тілінде сөйлейтін болады. Осының барлығы, соның ішінде латын әрпіне көшу – тіліміздің мәртебесін күшейту жолындағы нақты қадамдар. Дәл осы кезеңде Елбасымыз ең алдымен рухани жаңғыру міндетін қойып отыр. Соның ішінде жаңа әліпбиге көшу – ол өте маңызды мәселе. Біздің ұлттық сана-сезім, рухани даму, өркендеу жолымыз, осының барлығы қазақ тілінің жаңа әліпбиін жасаудан басталады. Себебі Мемлекет басшысы айтқандай, қазақ тілі біздің рухани негізіміз. Осы жолда тілдің халықаралық мәртебесін көтеру – біздің әлемдік өркениетке жетуіміздің басты кепілі. Сонымен бірге жаңа әліпби – бүкіл әлем қазақтарын біріктіретін өте маңызды фактор.

Дархан КӘЛЕТАЕВ,

ҚР Парламенті Сенатының депутаты:

– Дәл қазіргі уақытта мемлекеттік тілді реформалауға негіздеме де, сұраныс та бар деп ойлаймын. Бұл ұлтымыз үшін, болашақ үшін аса өзекті әрі қажетті жоба екендігі дау туғызбайды. Сондықтан біз «Латын әліпбиі қажет пе?» деген сұраққа емес, «Латын әліпбиін қалай тиімді түрде енгіземіз?» деген сұраққа жауап іздеуіміз керек.  «Бауырлас Түркия, Әзірбайжан, Өзбекстан, Түркіменстан елдерін айтпағанның өзінде, төл әліпбилері бар Жапония, Қытай сияқты алпауыт мемлекеттер латын графикасындағы әліпбидің қосымша нұсқасын енгізіп отыр. Осының өзі көп нәрсені аңғартса керек. Реформаны жүзеге асыратын атқарушы биліктің, құзырлы құрылымдардың мойнында үлкен тарихи жауапкершілік тұр. Біз бірыңғай стандартты халықтың қолданысына енгізудің барынша тиімді әрі жеңіл жолдарын қарастыруымыз керек. Ең бастысы, бұл бастама жарқын болашаққа бет алған еліміздің рухани болмысын, қоғамдық ой-санасын өзгертеді, жаңғыртады.

Төлеубек  МҰҚАШЕВ,

ҚР  Парламенті  Сенатының  депутаты:

– Жазбаны өзгертудің жағымды тұстары бар. Жағымды жақтарына өз ерекшелігімізді сақтап қалу, әлемдік интеграция, ақпарат алу мүмкіндіктерін дамыту жатады. Латын әліпбиі әлемде танымалдыққа ие. Біріншіден, латын әліпбиінің арқасында жастарымыздың ғаламтордан ақпарат алуға көптеген мүмкіндіктері, білім мен ғылым саласындағы кеңістікке, тез арадағы оқуға қолжетімділік болады. Екіншіден, түркі әлемі мен Қазақстанның бірігуіне ықпал етеді. Түркия, Әзірбайжан, Өзбекстан, Түркіменстан сияқты елдермен ортақ жазбаға ие болуы біздің еліміз үшін пайдалы. Латын әліпбиіне өту қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретіндегі мәртебесін көтеруге ықпалы зор.

Себебі біздің тіліміз басқа тілдермен бірдей деңгейде тұрады және өзге қарым-қатынас жасауға жеңіл болады. Әліпби ауыстырудың саясатқа да, басқаға да қатысы жоқ. Ең басты қажеттілігін тілдің өзі талап етіп отыр. Демек, әліпби өзгерту тек кириллица әріптерін латынмен алмастыру ғана емес, жазу саласында да реформа қайта жасау қажеттігін талап етеді. Әлемнің озық елдері игілігін көріп, көпшілігі қолдап отырған латын әліпбиіне біздің де  көшкеніміз дұрыс деп ойлаймын. Қазіргі таңда латын әліпбиі үлкен беделге ие болып, қолданыс аясы да мүмкіндігі зор екендігін танытып отыр.

Сауытбек  АБДРАХМАНОВ,

ҚР Парламенті  Мәжілісінің депутаты:

– Біз бүгін халқымыз үшін, ұлтымыз үшін, тіліміз үшін, діліміз үшін, рухымыз үшін шын мәнінде тарихи мәні бар, тағдыршешті мәселені қарастырдық. Халықтың басым бөлігінің ортақ ойы қазақ жазуын латын әліпбиіне көшіру уақыттың талабына да, туған тілімізді тыңнан түлету талабына да сай келеді. Жаңа әліпбиді жасау кезінде халқымыздың, өзге елдердің санғасырлық жазба тарихы зерделенгені, оған латын жазуының классикалық үлгісі басшылыққа алынғаны жан-жақты түсіндірілуі, бұл таңдаудың  ең оңтайлы, ең дұрыс таңдау екенін дау туғызбастай дәлелдеу өте қажетті. Біздің алдымызда талай жылдарға созылатын, жүйелі, табанды түрде жүргізуді қажет ететін қиын жұмыс тұр. Бойымызда бар енжарлықтан, еріншектіктен арыла білсек, ертеңімізді ойлайтын ел екенімізді дәлелдегіміз келсе, елдігімізді еңселендіргіміз келсе, бұл іске тәуекеліміз тұруға тиіс. Алфавит ауыстыру алдағы онжылдықтарға ғана емес, ғасырларға есептелген ірі іс, шын мәнінде тарихи шешім. Латынға көшу – болашақтың таңдауы.

Ерболат ДОСАЕВ,

ҚР Премьер-министрінің орынбасары:

– Президент Нұрсұлтан  Назарбаев өзінің бағдарламалық мақаласында латын әліпбиін енгізудің мерзімін белгілеген болатын. Үкіметтің аталған тапсырманы орындауға қатысты нақты жоспары бар. Латын әліпбиінің бірыңғай стандарты бекітілгеннен кейін оны біртіндеп енгізу шаралары қолға алынады. Ол жоспар барлық саланы қамтиды. Себебі тіл – коммуникацияның әмбебап құралы. Бірыңғай стандарт бекітілген бойда білім беру саласына қатысты біраз шараларды атқару қажет. Алдымен маман даярлау мәселесіне баса назар аударған жөн. Осыдан кейін ол білімді xалық арасында кеңінен тарату қажет. Осы орайда латын әліпбиін меңгеру бойынша оқу-әдістемелік құралдарды, мобильді қосымшалар мен ақпараттық бағдарламаларды шығарған маңызды. Аталған шаралардың барлығы уақытына қарай үйлестіріледі және бір-бірімен байланыстырылады. Осының арқасында біз латын әліпбиін жүйелі  түрде  енгізе  аламыз.

Ербол ТІЛЕШЕВ,

Ш. Шаяхметов атындағы тілдерді дамытудың республикалық орталығының директоры:

 – Жаңа әліпби нұсқасы негізінде тұрғындар арасында бірнеше рет апробация жүргізілді. Жаңа әліпби қабылдау, бір таңбаларды екінші таңбалармен ғана ауыстыру емес, ол – бұрынғы әліпбилерде жіберілген емлеге қатысты жаңсақ жазуды дұрыстау. Осы ретте, әліпби жасау және оны енгізумен бірге жаңа жазу ережелері де қабылдануы тиіс. Қазақ әліпбиінің латын графикасындағы нұсқасын дайындау бойынша әр түрлі сала мамандарынан, мекемелерден түскен көптеген  ұсыныстар болды. Мемлекеттік тілдің бірыңғай стандартты әліпбиінің нұсқасын таңдауда, ең алдымен, ғылыми принциптер негізге алынды. Соның нәтижесінде қазақ тілінің дыбыстық жүйесіне, жалпы әліпби түзудің теориясы мен практикасына құрылған нұсқа таңдап алынды.

Ерден ҚАЖЫБЕК,

А. Байтұрсынұлы атындағы тіл  білімі  институтының  директоры:

 – Бұл – тек қана тілдің реформасы емес – діл реформасы, жанымыздың жаңғыруы, маңызды стратегиялық бағдарлама; болашағымыздың тізгінін өз қолымызға алудың, Президент сөзімен айтсақ, «болашаққа бағдар» мен «рухани жаңғырудың» өзегі, Қазақстанның 30 дамыған елдің қатарында сап түзеуінің жарқын кепілі. Ұлт көшбасшысы, Елбасы тапсырмасына сәйкес бұл келелі мәселе қалың жұртшылықтың белсене қатысуымен іске асырылуда. Елдің түкпір-түкпірінен, шетелден, ауылдан да, қаладан да, халық қалаулылары мен мемлекеттік қызметкерлер, ғалымдар мен зейнеткерлер, жастар мен сырттағы отандастарымыз – бәрі де өз үлестерін қосуға тырысуда, бәрі де баталарын беріп, тілеуін тілеуде, хаттарын жазып, жобаларын жолдауда. «Кеңесіп пішкен тон келте болмайды» дейді халқымыз. Біз ғылыми ортада, зиялы қауым өкілдері арасында көптеген басқосу ұйымдастырдық. Ұлттық комиссияның жұмыс тобының бастамасымен жиырмадан астам ғылыми ұйымдастыру және ғылыми тәжірибелік іс-шаралар өтіп, онда екі жарым мыңға жуық зиялы қауым өкілі баяндама жасады. Қазақстандықтардың басым көпшілігі осы үрдісті сана-сезімімен, жан-тәнімен қолдайды. Көптеген шетел ғалымдарынан, Еуропа мен АҚШ-тан, Түркия мен Кореядан ұсыныстар, жобалар, хаттар келіп жатыр. Мен бұл жерде латынға бізден бұрын көшкен түркі тектес мемлекеттер мен Еуропадағы елдердің тәжірибесі мұқият сарапталғанын атап өткім келеді. Кемшіліктер анықталып, артықшылықтар тізілді. Кейбір тілдерде маңызды дыбыстар ескерілмей түсіп қалды, кейбір тілдерде ғылыми әдістеме жасау реформалары тоқырап қалды. Ал кейбіреулерінде науқаншылдық басым болды. Бізде мұның бәрі жан-жақты ескерілуде. Әліпби ауыстырудан саяси астар іздеушілер қателеседі.

 www.inform.kz


Жаздық бидай орылуда

Күні: , 19 рет оқылды


Биыл Ақ Жайық өңірінде 248,35 мың гектар алқапқа дәнді дақылдар егілді. Соның ішінде 73,69 мың гектар алқапқа өткен жылы егілген күздік дақылдарды жинау жұмыстары толығымен аяқталды. Барлық күздік дәнді дақылдардың әр гектарынан орта есеппен 23 центнерден (2016 жылы 26,6 центнер) өнім алынып, барлығы 166,58 мың тонна (2016 жылы 121,05 мың тонна) өнім жиналды.


Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының ұсынған мәліметіне сүйенсек, биыл облыста 175,83 мың гектарға (2016 жылы 169,96 мың гектар) жаздық дәнді дақылдар, соның ішінде 124,81мың гектарға (2016 жылы 122,57 мың гектар) жаздық бидай егілді. Өңір диқандары жаздық дәнді дақылдардың әр гектарынан орта есеппен 11 центнерден өнім алуда. Аудандар арасынан Бөрліде, Теректіде егін шығымдылығы жоғары, әр гектарынан 11,8 центнерден, ал Сырымда бұл көрсеткіш 11,5 центнерді құрайды. Егіннің шығымдылығы өткен жылғы көрсеткіш шамасында. Бөрлі ауданы егін орағын толықтай аяқтады.

Жаздық бидайды ору жұмыстарын Орал қаласы маңындағы шаруашылықтар да аяқтады. Егістік алқабы өзге аудандардан көлемділеу Зеленовта жаздық бидайды жинау 95,2 пайызды, Сырымда 96,4 пайызды, Теректіде 93,9 пайызды, Шыңғырлауда 83,1 пайызды, Тасқалада 72,4 пайызды құрайды. Облыс бойынша жаздық бидайды жинау жұмыстары 93,4 пайызды құрайды. Ал арпа дақылы өткен жылы 37,41 мың гектарға егілсе, биылғы көрсеткіш 42,89 мың гектар. Диқандар арпа алқабының 99,1 пайызын шауып, бастырған. Оның түсімі әр гектарынан 12,6 центнерден келеді.

Облыс диқандары барлық жаздық дәнді дақылдар алқабының 91,5 пайызын орып, бастырды. Өткен жылы сәйкес мерзімдегі бұл көрсеткіш 91,9 пайыз болатын. Қазір егін алқаптарында қауырт жұмыс. Ауа райы ашық болып тұрса, егінді жнау жұмыстары көп ұзамай аяқталмақ.

Гүлбаршын ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал өңірі»


Құрметті оқырман!

Күні: , 21 рет оқылды

100  жыл  бұрын


Алғашқы санының жарық көргеніне 100 жыл толған «Орал өңірі» газеті өзінің түп бастауын «Ұран» үн қағазынан алады. Ол дәл бір ғасыр бұрын, араб әліпбиімен жарияланып тұрыпты. Сан жылдар жылжып өткенде «Ұранның» біздің қолымызға тигені әзірге 9-ақ нөмір. Оны нақтылай түссек: №6, 1 қыркүйек, 1917 жыл, жұма; №7, 12 қыркүйек, 1917 жыл, сейсенбі; №8, 26 қыркүйек, 1917 жыл, сейсенбі; №9, 7 қазан, 1917 жыл, сейсенбі; №20, 31 желтоқсан, 1917 жыл, жексенбі; №24, 16 ақпан, 1918 жыл, жұма; №28 (датасы белгісіз);

№30, 28 (10) наурыз, 1918 жыл, бейсенбі; №38, 16 (3) мамыр, 1918 жыл, бейсенбі.

«Орал өңірінің» бүгінгі жарық көрген сейсенбілік нөмірі осыдан тура 100 жыл бұрын оқырмандарының қолына тиген «Ұранның» кезекті 7 санымен тұспа-тұс келіп отыр.

Біз бүгін тарихтан жеткен тәбәрік нөмірдің бұдан бір ғасыр бұрын не туралы жазып, баяндағанын оқырмандарымыздың назарына ұсынуды жөн көрдік.

«Ұранның» материалдарын араб әліпбиімен кириллицаға аударған баспасөз тарихын зерттеуші, белгілі журналист Қазбек Құттымұратұлы.


 

№ 7       сентябрь  12  жылан 1917          сейсенбі          №7

«ҰРАН»

газитасы Хан Ордасында жетісіне бір шығады

1917 жыл иул (июль-шілде – ауд.) (28) да шыға бастады.

Жазылу бағасы: жылдығы 5 сом, жарты жылдығы 3 …, үш айлығы 1,75…

Иғлан бағасы: бірінші бетте жолы 30 т., төртінші бетте жолы 20 т., бірден артық басу келісуінше.

Нөмірі 10 тиын

Хабарласушыларға адрес: Ханская ставка, Астр. губ. Ред. газ. «Уранъ»

   

Земстуо сайлауын қалай өтеуге?

(басы өткен санда)

Сайлаушылар міндеті

1) Сайлаушылар сайлау күні комисия ашылысымен сайлау үйіне келіп, сайлау запискесін салады. Салғандар, яки запискасы қабылданғандар өзге сайлаушыларға тығыздық етпей, үйден шығып, орын босатып тұруы керек.

2) Әр сайлаушы сайлауға келгенде сайлаушы өзі екендігін ыспатталып кіргізіледі. Қалай ыспаттау ретін сайлау комиссиясы өзі біледі. Камисия записканы қабылдамаса, не себеппен қабылданбағанын көрсетіп, протоколға тіркейді. Сайлаушы өзін …мен болса да, сайлаушы екенін ыспаттауға болады.

3) Сайлау болып жатқанда сайлау үйінің не ішінде болсын, не тысында болсын, «пәленшені сайла» деп ел тарту болмасын. Председатель сайлау үйінде тәртіпсіздік болмауын қарайды. Сайлау запискесін оқыған һәм санаған уақытта комиссия отырған столға келіп, бір де де сөз айтпас, сөз таластырмас. Әгәрдә бұл тәртіпті бұзушы болса, камисия сонда-ақ үйден қуып шығарар.

4) Сайлау запискасын салуға арнаулы жеке қобди болмақ. Оның записка салғандай тесігі болмақ. Бұл қобди записка салынбастан бұрын записка салушыларға көрсетіледі: қобдидың іші саңғырлаған бос екендігі, өзге тесігі жоқ екендігі. Осылайша мәлімденген соң қобдидың тесігі председательдің мөрімен пешеттеліп, сорғышпен пешеттелген барлық қағаздың үстіне председатель һәм өзге ағзалар қол қояды. Басы-қасында болған шет адамдар да өз еркімен қол қоюға болады.

5) Сайлау қағазы қадімгі жазу жазатын қағаздың сегіздің біріне жазылады. Бір бетіне гласный сайланатын адамдардың фамилиясы, аты, әкесінің аты жазылады. Екінші бетіне дым жазылмайды. Тап-таза сақталады. Осы шарттар орындалмағанда, записка іске аспай, далада қалады. Және, көрсетілген гласныйлардың саны селский сайлау округындағы сайланатындардан артық болмасын.

6) Сайланушылардан біреудің аты өзге біреумен аттас болып, шатасуға себеп болатын болса, сайлаушылар сайлаған гласныйларының атының тұсына тұрған жерін, списокке тігілген нөмірін қоса жазуға керек. Мұндай записканың жарап-жарамайтындығын камисия өзі айырмақ.

7) Сайлау запискасын күні бұрын үйіне алып, жазып қоюға да болады. Тап сайлауға келген уақытында жазса да болады. Записканың жазу жазылмаған ақ жағын сыртына қаратып бүктеп, күнібұрын болса, күнібұрын деп сайлаушы өз қолымен комисия председателіне тапсырады. Председатель запсиканы алысымен ашпастан, яки конверті болса жыртпастан сол күйінше сайлаушының көзінше қобдиға салады. Қобдиға әлігі записканың салынғандығына списоктегі нөмірінің тұсына белгі қояды. Қобди тұрған столға сайлаушылар бір-бірден келуге.

8) Сайлау болған күні кешкі сегіз сағатта сайлау үйінің есігі жабылады. Запискалардың сол сегіз сағатқа шейін қобдиға түскендері ғана есепке алынады. Запискалар салынып біткен соң қобдидың аузы пешеттеліп, күзеттіріледі. Председатель қанша адамның қағаз салғанын естіртіп, оны протоколға тіркеледі.

9) Запискаларды санау ертеңіне болады. Таңертеңгі сегіз сағат пен кешкі сегіздің арасында. Камисия келіп, мәжіліс ашылған соң қобдидың пешеті аман тұрған ба, бұзылмаған ба, әбден қаралады. Бүтін екендігін анық білген соң пешетті бұзып, аузын ашып, запискаларды санап бастайды. Записка саны сайлауға қатысушылардың санынан артық ия кем болса, протоколға тіркеледі. Бір санап болған соң нөмір қойылып, қайтадан саналып шығады. (Аяғы бар)

Жоқшы

 

Орысқа жер сату һәм қыр қаласы Жәнібек

(басы өткен нөмірде)

Шашық хуторлардың зарарына ғана қазақтар қанағат етеді: 1904 жылы Саратаудан Астрханға тартылған теміржолдың қазақ жерінен өткен жерлерінде Жәнібек деген станса салынды. Бұл стансаның түбіне орыстар үй сала бастады. Орнын қазақтардан 5-10 сомға сатып алып, мұның түбінің зарарлы екеніне көзі жеткен бірқатар адам қаралардың қала салдырмасқа еткен амалы, арызы, обшестуаның пригоуоры (қоғамның өкімі – ауд.) кешегі кесір хүкіметтің бөкпесінде қалды. Енді Жәнібек үш жүз (300) үй шамалы қала болып алды. Поселок атанды. Мұныменен тұрмады, бұл күнде горд (қала – ауд.) болуды ізденді. Еңбегі босқа кетпеді, кешегі кесірлі хүкіметтің тұсында, кесірлі әкімдердің жасасып кеткен планы (жоспары – ауд.) бойынша жақын арада горд болып шықты. Үйезсіз-ақ «қыр қаласы – Жәнібек» болды!

Қазір енді анық білінді: барлық «іші лас, сырты таза» залымдардың құрған планы, көздеген мақсұты мынау екен: Жәнібекті горд жасап, Таловка уезіне тіркеп, тұрған жерінен, яғни қазақ жерінен жер кестіріп алып, һәм қазақ жеріндегі барлық шашық хуторларды Жәнібекке тіркеп, Тарғын болысының барлық пайдалы жерін өздеріне қаратып алмақ. Ал енді бұл планды қалай орындау керек? Яғни қазақ жеріндегі шашық хутордарды қалайша тұрған орындарында қалдырып, Жәнібекпен арасындағы 3-4 уолыстың қазағын қалай жоқ етіп, жерді босату керек?

Бұған амалы мынау болды:

1) Шашық хуторлардың қожаларынан губернский комисияларға арыз бергізді: «қазақтар күштеп бізді нығыздайды, мұның бір тыйымы болса екен» деп. Бұған губернский земелный комитет тәдбир етеді: «Хуторлар бұрынғы күйінше орнында тұрсын, учредительный собранияға шейін һәм қазақтар тығыздалмасын» деп.

2) Жәнібек комитеті хабар берген: «қазақтар жиналып, қазақ жеріндегі орыстардың егіндерін жорта бүлдіріп, малдарына жегізіп жатыр, һәм малдарын бізден шауып, тартып алып жатыр. һәм егіндерімізді талап та алмақшылар, мұның үстіне германский проуакатсиа (германдық арандату – ауд.) бар» деп. Бұған қарсы ғамал ету үшін салдат сұраған. Осы арыз, осы шақырумен 1-нші аугуста (тамызда – ауд.) Жәнібекке елуден аса салдат келіп, қазақ ішіне шығып, бірнеше қазақтарды ұстап алып, өлімші қылып … … (бір жол оқылмайды, қиылып қалған – ауд.) Біреулерінің үйлерін шауып, талап, кейбіреулерден путраба төлетіп, кейбіреулерінен өткен заманда … орысқа тіл тигізгеніңнің, қол тигізгеніңнің айыбы деп оның малымен төлеулер төлетіп, қырғидай тиіп, жаудай шауып жүргенде, баяғы қуылуға лайықты (?) қазақтар қатын-бала, мал-мүлкін тастап, қашып кете де бастады. Ендігі көшіп те үлгеретін еді, тек … комитеттен мүшелер келіп, Астрханнан келген дырауларға арыз айтып, (сөйлесіп емес) салдаттар қайтарылды. Сотсыз … сабау һәм самосуд жасаушылардың ғамалын прокурор серігі … губернский комитеттен кәсіпкерлер һәм жұмысшы, салдатский депутаттардың кеңсесінен шығарылған мүшелер алдында судейный дознания (сот тексерісін – ауд.) жасап, жабылған жалалардан қазақтардың нақақ екенін біліп қайтқан соң … баяғы қашқын қазақтар үйлеріне қайтып барып отыр.

 

Мұнда кім айыпты?

Қазақтың ортақ жеріне, бағусыз көп малының ортасына алып барып егін салдырған кім? –

Жер сатушы!

Қазақ ортасына егін салдырып, бұл күнде көп қазақты жерден, судан айырып, һәм айырайын деп отырған кім? – Жер сатушы!

Жәнібекті салдырып, горд жасатып, қазақтардың көп жеріне қол создырып қойған кім? – Жер сатушы!

Мал баққан қазақтарды егін салушы орыстармен жауластырып қойған кім? – Жер сатушы!

Қазақ ішіне салдат шығып, қазақтарды өлімші етіп сабауға, ұстауға, дүниесін талатуға, қаңғыртып қашыруға, қатын-баласының жүрегін жарып қорқытуға һәм бүкіл қазақтың сүйегін сырқыратуға бас себеп болған кім? – Жер сатушы! Бұларға «жер сатпаңыз, зиянды» деп білетін саналы адамдар айтпады ма? Айтушы да, айтпаушы да болды. Біреу зарарын айтқан кісінің тілін алмады. Оны қас көрді. Жер сатудың қанша зарары бар екендігін айтып, халыққа түсіндірмеушілер, айтпағанымен тұрмады. Жер сатуды һәм орыс малын алып бағуды мақұлдап жүрді. Байғұс жарайлар, жерменен тамағын асырасын деп, қамқоршылық қылған болып, сүйікті көрінді. Қашан да сасық ми, салқын жүрек, санасыздардан үміт жоқ!

Таныс

 

Бірінші махрұм мұсылман солдаттарының күні

(Бүтін Русия мұсұлман харбі шорасынан)

Өткен июль айының ішінде Қазанда үш съез болды: «жалпы Русия мұсұлмандарының съезі», «Бүтін Русия ислам ғұламасының съезі», «Бүтін мұсыслман әскерлерінің съезі» болды. 22-сі күні сол үш үлкен съездің бас қосқан жиылысы болып, мына қаулыларды шығарып еді:

1) ұлттық һәм мәдениет автономиясы 2) мұсылман әскерлерінен жеке милли фарақалар(?!) құру. Мұның үстіне, алдымызда ел құрылтайы тұр. Ел құрылтайына жерсіз шаруамен күн көргендердің сөз сөйлейтін саналы мұсылман солдаттарын сайлап қалу – алдымызда тұр.

Жоғарыда айтылған үлкен үш … … (газет беті жыртылған – ауд.)

… мұсылмандарының харбі шурасы өтес деп бізге тапсырды.

Мұның үшін харбі шура жардемге мұхтаж. Сондықтан бірінші махрұм күнін «Мұсылман салдаттарының күні» деген мейрам қылып, осы мейрамды сол күні жер жерде жасауға, солай етіп елден жәрдем жиюға харбі шура қаулы жасады. Ол күнге арналып, жеке бағдарлықтар, ашық хаттар, кітаптар сатып, кружкалармен ақша жиюға, латарей, аллигрий ойындарын…

… сол күні «мұсылман солдаттарының күні» пайдасына майын алуға. Ресторан (мейрамхана –  ауд.), чайни (шәйхана – ауд.), номер хошаларныа һәм саудагерлерге сол күнгі саудаларынан, крестиандарға қолдарындағы малдарынан, жұмысшы, приказшиктер тағы басқа адамдар сол күнгі алатын жалубналарынан (жалақысынан – ауд.) біршама брусентін (пайызын – ауд.) белгілеуі туралы харбі шура қаулысын бекітті.

Бірінші махрұмда «мұсұлмандар салдаттарының күні» жаса… … .

…халық, оқушылар, оқытушылар, крестиандар, жұмысшылар, социалистер һәм басқа ұйымдарға:

б) Харбі комитеттер жоқ жерлерде, тек ұлт ұйымына.

т) олар да болмаған жерде белгілі білген адамдарына хат жазып, осы мейрамды жасауын никлиз(?!) етпек.

Жоғарыда айтылған орындар, бірінші махрұм күнінің, «мұсылман салдаттарының күні» болуын тілесе, сол күнді мейрам етіп, харбі шураға жәрдем етуден бойын тек сақтамаса, ол күні жәрдем етуді тиісті көрсе, тілегін төмендегі адреспен білдірсін. Ашық хат, кітап туралы ғаламдардың қаншадан керек боларын білгізсін. Һәм өздерінің адресін көрсетсін.

Бүтін Русия мұсұлман харбі шурасының «мал мүлік бөлімі».

Адрес:

Казань, Всероссийское Мусульманское Военное Шуро. Комиссия по устройству праздника «День солдата мусульманина».

Телеграмм үшін:

Казань Вашуро Финансовый отдел

   

25-інші июнь жарлығы тақырыпты Ішкі Орда бірінші һәм екінші округтердің атқа мінген жақсылары жігіттерден жүздеп, мыңдап ақша алып еді набордан қалдырамыз деп, қалғаны қалып, қалмағаны сол кірумен кетіп еді. Бостандық болып жігіттер елдеріне келген соң, былтырғы ақшасын алған жақсылардың үстінен арыз беріп жүреді екен, жігіттердің сол арыздары бойынша болса керек. Екінші округтен тоғыз кісі қолға алынды. Екінші округ 6-ншы бөлімнен жеті кісі, үшінші бөлімнен екі кісі. 6-бөлімнен жеті кісінің бізге білінге… … … (бірнеше жол жыртылған – ауд.) старшина Махмет Юмпалиев (Юсқалиев?!) һәм Анис (Әнес – ауд.), Қажығали, Жұн (Жұрын?!) балалары. Үшінші бөлімнен доқтор Махмуд Шолтуров.

Үбіш ИМАНҰЛЫ

   

Почта телеграф арттырған ақылар

Почта телеграф министрінің 21-нші июльде 1917-нші жылда шығарған жарлығы бойынша 15 августан бастап почта телеграф ақылары өсті.

1) Бандероль ақылары:

А) баспа заттар болса һәм бір лоттан аспаса, қала ішінде екі тиын. Лоттан асса, әр төрт лотына екі тиын, бір қаладан екінші қалаға жіберетін болса, әр екі лотына екі тиын.

Б) Іс қағаздары болса, қала ішінде әр екі лотына екі тиын, бірақ ондай бандеролдың ең азынан он тиыннан кем етпейді. Бір қаладан екінші қалаға жіберетін болса, әр бір лотынан екі тиын алынады. Ең азынан он бес тиыннан кем алмайды.

В) Тауар түрліктері болса, әр бір лотынан бір тиын алынады.

Ең азынан бес тиын.

2) ашық хаттар ақылары: қала ішінде, бір қаладан екінші қалаға жібергенде де бес тиын, ж… мен открыткалар он тиын, (әр сыңары бес тиын)

3) жабық хаттар ақылары:

а) қала ішінде әр отыз грамына бір тиын, бір қаладан екінші қалаға жіберетін болса, әр он бес грамына он бес тиын.

4) Карточка ақылары: құттықтау һәм сәлемдесу карточка ақылары жабық хаттар дегендей.

5) Заказной хаттар ақылары:

заказной хаттардың салмақ  жағының ақылары жай жабық дегендей заказ ақысы хат басынан жиырма тиын.

(Бірнеше жол жыртылған – ауд.)

…да, бандерол, басыл… …а да жиырма тиын.

7) Ақшалы хаттар ақылары:

1) қала ішінде болса салмақ ақысы әр отыз грамына он бес тиын, страховай ақысы килесі пунктте айтылған бөтен қалалық хаттар дегендей. 2) бөтен қалалық хаттар болса, салмақ ақысы әр он бес лотынан он бес тиын. Страховай ақысы он бес сомнан аспаса бес тиын, жүз елу бес сомнан аспаса отыз тиын, жүз елу бес сомнан асқанын әр жүзінен отыз тиыннан алады.

8) Переуод ақылары: жиырма бес сомнан аспаған переуод он бес тиын, жүз сомнан аспағаны елу тиын, жүз сомнан асқаның әр жүзінен (толық болсын болмасын) елу тиыннан алады.

 

Қырда

Сайрандап сахраны жүрдім кезіп,

Қуаныш, жүруменен шаттық сезіп.

Сергіді жас жүрегім жалқын басқан,

Кешегі қара күннің кеткен езіп.

Қол-басым азат болып,  көңіл тасқан,

Көрмеген мұндай дәурен бала жастан

Керіліп екі қолды сермегенде,

Көзіме тең көрінді жер мен аспан.

Көк орай аяқ астым – бейне кілем,

Сар басты жоңышқалар қызыл күрең.

Биеке, нарлау, жусан, ақ бас селеу,

Бәрі де қуанышты анық білем.

Құттықтап бостандықпен  жүрген күйді,

Бетіме ескен жел де жылы тиді.

«Өзің би, өзің патша,  нұр есен…» деп

Шөп біткен тәжім  қылып басын иді.

Мен бұған бұрынғыдан  жаман тастым,

Керіліп, көтеріле аяқ бастым.

Масайрап өз-өзімне бойым балқып,

Алдағы сағымданған  белден астым.

Кеш болып сол арада күн де батты,

Шық түсіп, жердің жүзі мұнар тартты.

Ауылға – өз аулыма бет түзедім.

Қамшылап астымдағы мінген атты…

Би Мұхаммед МАЙЛИН

   

VI телеграм ақылары:

Қала ішінде хабарласқаны телеграм ақысы сөз басына бес тиын, қалалар арасындағы хабарласу телеграмы сөз басына он тиын, срокты, яғни асығыс телеграм сөз басы жиырма тиын құттықтау телеграм сөз басы алпыс тиын.

Жай телеграмдардың депешалық ақысы бұрынғы қалыпша отыз тиын, срокты телеграмдың депешалык ақысы үш есе артық.

18 анықтаумен соғылған телеграм ақысы жай телеграмнан екі есе артық. 19 анықтаумен соғылған срокты телеграм ақысы төрт есе артық.

Басқармадан: газетамыздың бас жазушысы Абдолазаиз Мұса он күн срокпен аулына кеткенде екінші жазушысы Нығман Манаев қатты науқастанып қалды. Сондықтан «Ұран»-ның бұл номері уақыттан кешігіп һәм екі бет кем шықты. Оқушыларымыздан ғафу өтінеміз.

Шығарушысы: Ғабдулғазиз Муси

(Газеттің төменгі жағы жыртылған – ауд.)


Құрметті оқырмандар!

Күні: , 17 рет оқылды


Облыстық «Орал өңірі» және «Приуралье» газеттерінің алғашқы сандарының жарық көргеніне биыл 100 жыл толып отыр.


Осыған орай үстіміздегі жылдың 14 қыркүйегінде сағат 15.00-де облыстық қазақ драма театрында салтанатты шаралар өтеді. Онда газеттер тарихына арналған көрме, салтанатты жиын және үнқағаздардың ғасырлық тойына орайластырылған мерекелік концерт болады.

Келем деген оқырмандарымызға есік ашық!


Шаһар шаттыққа толған күн

Күні: , 29 рет оқылды


Қыркүйектің 9-ында П. Атоян  атындағы стадионда  Қала күніне  байланысты өткен  думан  «Ақжелең»  би  композициясымен  ашылды.


«Назерке», «Ақжайық», «Қызғалдақтар», «Арна» би ұжымдарының композициясын «Оралым» фолклорьлық ансамблі күймен әрледі. Кейін «Қазақстан» әні орындалып, күн бейнесі салынған мата көп назарына ұсынылды, түрлі-түсті шарлар аспанға ұшырылды. Жастар  алаңда «Орал – әсем қала» сөздерін бейнеледі. Мерекелік шарада сол күні неке қиған жас жұбайларға сый ретінде «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» мен Орал қаласы әкімдігі атынан сертификаттар мен асүй жабдықтары табыс етілді. Көңілді думанда шаһар туралы әндер мен  көңілді флешмобтар орындалды және символикалық мәндегі велосипедшілер  шеруі өтті.

 – Біздің қаламыз күннен-күнге көркейіп, дамып келеді. Жыл сайын көптеген нысан бой көтеруде. Шаһар аумағын абаттандырудамыз. Оралдағы көп қабатты үйлердің аулалары жөнделуде, жолдар салынуда. Қалада төрт мектептің құрылысы жүргізілуде. Биыл тәуелсіздіктің екінші ширегіне қадам бастық. Елбасымыз рухани жаңғыруға бет бұруымыз керектігін айтты. Біздің өңіріміздің тарихы терең. Ұлы тұлғалар шыққан. Сонымен қатар  жастарымыздың туған өлке тарихын зерттеуіне, дүниетанымын жетілдіруге, ғылым-білімге  ұмтылуына көңіл бөлудеміз. Мектептерге жаңа технологиялар енгізілуде. Жергілікті бюджет арқылы облыстағы жоғары оқу орындарына бөлінген қосымша білім гранты санын 200-ге жеткізуге шешім қабылдадық, – деді қала тұрғындарын құттықтаған облыс әкімі Алтай Көлгінов.

Мерекелік шарада Алтай Сейдірұлы сала үздіктерін марапаттады. Одан әрмен қалалық өнер ұжымдарының концерті өтті. Орал қаласына арнайы келген итальяндық Сон Паскаль инди-рок жанрында өңделген халық әні «Дудар-ай» мен Абайдың «Көзімнің қарасы» және жеке шығармашылығындағы «You should speak Kazaksha» әндерін шырқады. Ол тұрғындарды ауыр дертке шалдыққан тоғыз  айлық сәби Рамина Мұхамедьяроваға емдеу қаражатын жинауға көмектесуге шақырып, орындаған әндерін соған арнайтынын айтты. Кейін белгілі әншілер Төреғали Төрәлі мен Ерке Есмаханнның шырқаған хит-әндері көрермендердің көңілін көтерді. Кеш  соңы  отшашуға  ұласты.

Нұртай  АЛТАЙҰЛЫ

Суретті  түсірген  Айбатыр  НҰРАШ


Мерекелік тартулар

Күні: , 20 рет оқылды


Қала  күні  мерекесі  аясында  облыс  орталығында  жаңа  спорт алаңы  ашылып,  шағын  сәулеттік  мүсіндер  бой  көтерді.


Мерекелік тартулардың бірі «Зенит» зауытының алдына қойылған «Желкенді кеме» монументі. Зауыт жұмысшылары ескерткішті тот баспайтын болаттан бір айдың ішінде құйып шығарған екен. Қала күні қарсаңында өткен монументтің ашылу салтанатына Орал қаласының әкімі Мұрат Мұқаев пен «Зенит» зауытының директоры Вячеслав Валиев қатысты. 75 жылдан астам тарихы бар зауыт 1993 жылдан бері еліміздің қорғаныс саласына арнап кемелер дайындап келеді.  Зауыт директоры В. Валиевтің айтуынша, «Желкенді кеме» монументінің басты идеясы – алға қарай  ұмтылуға  қанаттандырады.

Жыл сайын жаңарып, жасарып келе жатқан сүйікті қаламыздың көркіне көрік қосатын тағы бір жаңа мүсін – А. Островский атындағы облыстық драма театрының шырқау маңдайшасына орнатылды. Алып сағаттың диаметрі бір жарым метр.

Сағат белдеуін спутник арқылы реттеп отыратын GPS қабылдағышы, қосымша жарығы, дыбыс хабарлағышы бар сәулет мүсіні Орал қаласының құрметті азаматы Вениамин Мұқатаевтың тапсырысымен Ресейдің Донецк қаласындағы «Алмаз ЧасПроект» кәсіпорнында  арнайы  жасалған екен.

Қала күніне орай Арбат алаңында Орал қаласының банк секторының тартуы — теңге және «Орал қаласы құю-механикалық зауыты» ӨК-ның басшысы Алтай Мұқанбетқалиевтің демеушілігімен су ішетін шүмек шағын сәулет мүсіндері бой көтерді. Ұлттық валютаға арналған ескерткіш – теңге мүсінінің авторы Дмитрий Баймұқашев. Сенбі күні шағын мүсінді Атырау қаласының әкімі Серік Шәпкенов пен ҚР Ұлттық банкінің облыстағы филиалының директоры Қозыбақ Құлбарақов салтанатты жағдайда ашты.

Ал АТиСО институтының аумағында «Street Workout» – спорт алаңы пайдалануға берілді. Қазақстандық «Street Workout»-«Стрит-воркаут» федерациясының президенті Дамир Муминовтың айтуынша, көше жаттығулары алаңдары еліміздің барлық өңірінде көптеп салынуда. Ашық аспан астында белтемірде  жаттығу  соңғы  жылдары  қарқын  алып  келеді.

2016 жылы Мемлекет басшысы жастар арасында воркаут спортын кеңінен дамыту міндетін жүктеген болатын. Воркаут – бұл көше жаттығулары спорты. Қазір қарқын алып келе жатқан спорттың осы түрімен елімізде мыңдаған жас айналысады. Оралдық жастарға «Street Workout» спортымен шұғылдануға мүмкіндік беретін алаңның ашылуына республикалық «Street Workout» қауымдастығы мен «Альтаир» құрылыс компаниясы демеушілік көрсетті.

Спорт  алаңының  ашылу  салтанаты  аяқталған  соң  Қазақстан құрама командасының  спортшылары  өз  шеберліктерімен  бөлісті.

Сонымен қатар жергілікті кәсіпкерлер Ю. Ткалун, А. Азовсков, Ж. Ирменовалар оралдықтарға арнап, «Сағат» шағын сәулет мүсінін тарту етті. Тәуелсіздік алаңындағы Салтанат сарайының маңында орналасқан «Сағат» қала тұрғындарының таңдаулы демалыс мекеніне ғана емес, неке қию салтанатынан шыққан жас жұбайлардың сүйікті орнына айналары сөзсіз.

Аталмыш композицияның авторы –  суретші Александр Егоров.

Қала күніне орай Оралдағы жаңа алаңда атақты әнші Батырхан Шүкеновтің құрметіне «Джулия» мүсіні (авторы Дмитрий Баймұқашев) орнатылды. Батысқазақстандық белгілі әнші Марат Сарбөпеевтің айтуынша, мұның себебі әйгілі «Джулия» әні «Алма-Ата» (кейін «А-студио») тобының 1988 жылғы шығармашылық сапары кезінде Орал педагогикалық институтының (қазіргі М. Өтемісов атындағы БҚМУ) сахнасында алғаш шырқалған болатын. «Джулия» мүсіні ашылғаннан кейін мұнда кезінде  Батырхан  Шүкенов  шырқаған  әндер  орындалды.

Динара   ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ


Ауыз су сапалы, құрылыс қарқынды болуы тиіс!

Күні: , 26 рет оқылды


Өткен сенбіде облыс әкімі Алтай Көлгінов жұмыс сапарымен Жаңақала ауданында болды. Бұл сапардың негізгі мақсаты – Құлшық жерасты су қорынан Жаңақала ауданына тартылып жатырған таза ауыз су құрылысының сапалы жүргізілуін қадағалау болды.


Жаңақалалықтардың ауыз суға мұқтаждығы жыл санап артып келеді. Өңір басшысы бұл мәселені Бөкей орда және Жаңақала аудандарының шекарасындағы Құлшық жерасты су қоры арқылы шешуді ұсынған болатын. Осыған орай 2016 жылы Құлшықтан таза ауыз су құбырын тарту үшін жалпы сметалық құны 2 522,339 млн. теңгені құрайтын құрылыс жобасы жасақталды. Аудан тұрғындарының қуанышына орай аталмыш жоба Үкіметтен қолдау тауып, керекті қаржы республикалық бюджеттен бөлінетін болды. Қазіргі таңда соның 400,0 млн. теңгесі бөлініп, мердігер «Орал сауда-өнеркәсіп компаниясы» ЖШС құрылыс жұмыстарын бастап кетті. 2018 жылы аяқталуы тиіс құрылыс жұмыстары ойдағыдай бітсе, аудан тұрғындарының 70 пайызы (16 814 адам) таза ауыз сумен қамтамасыз етілетін болады. Нақтырақ айтсақ, ауданымыздың оңтүстік бөлігінде орналасқан Жаңажол, Жаңақазан, Сарыкөл, Жанақала, Көпжасар, Мәстексай, Мұқыр және Жуалыой ауылдары толықтай ауыз су мәселесінен құтылмақ. Сондай-ақ, таза су биыл «Ақ бұлақ» бағдарламасы арқылы Пятимар, Бірлік, алдағы жылдың көктеміне дейін Мәстексай ауылдық округіне де жетпекші.

Аудан тарихындағы ең үлкен құрылыстардың бірі саналатын құрылысқа аяқтай келген Алтай Сейдірұлы алдымен құрылысшылармен кездесіп, жұмыс барысымен танысты. Кездесу барысында «Орал сауда-өнеркәсіп компаниясы» ЖШС-ның директоры Валерий Крылов, германиялық сорғылар орнатылатындықтан ауыз су сапасы жоғары болатындығын айта келе, табиғат кедергі келтірмеген жағдайда құрылыс жұмыстары да уақтылы аяқталатындығын тілге тиек етті. Ал облыс әкімі жаңақалалықтардың бұл суды ұзақ жылдар күткенін ескерте отырып, судың сапалы, құрылыстың қарқынды болуын мердігерлерге міндеттеді. Өңір басшысымен кездесу үшін құрылыс басына арнайы келген ауыл ақсақалдары өз алғыстарын айтып, өңірімізді дамытудағы еңбегіне табыс тіледі.

Одан әрі облыс әкімі атбасын жөндеуден өтіп жатқан ауылішілік жолдардың құрылысына тіреді. Бұл жерде де құрылысшылармен кездесіп, құрылысты сапалы, әрі өз мерзімінде бітіруді тапсырды.

Кездесу соңында Алтай Сейдірұлының тілшілерге берген сұхбатында:

– Былтыр Құлшықтан су құбырын тарту жобасын жасаған едік, сол жерден 146 шақырым құбыр тартатын боламыз. Бүгінгі таңда сол жоба іске аса бастады. Жұмыс қарқынды басталды, енді әрмен қарай сапасын және уақытын қадағалайтын боламыз.

Бұл ауқымды жоба тұрғындардың сұранысы болатын, сол бойынша біз Үкіметтен қаражат алып отырмыз. Елбасының қолдауымен көптеген елді мекендерге таза ауыз су келіп жатыр. Солардың бірі – Жаңақала ауданы. Егер бәрі ойдағыдай іске асса ауданның 8 елді мекен таза ауыз сумен қамтамасыз етілетін болады. Соның ішінде аудан орталығы – Жаңақала ауылы.

Сондай-ақ, төрт ауылға газ тартылып жатыр. Бұған дейін ауданды газбен қамту 86 пайыз болса, осы төрт ауылды газдандыру жұмысы аяқталғаннан кейін, газбен қамту 97 пайызға жетеді.

Сонымен қатар ауылішілік 7 көшеге жөндеу жұмыстары жүруде. Осы жерде айта кету керек, бізде облыс орталығынан шалғай жатқан аудандарға көбі бара бермейді. Мысалы, біз Бөкей ордасы мен Жәнібек аудандарына жол жөндеуге бюджеттен қаржы бөлгенімізбен, әзірге бұған ешкім құлшыныс таныта қойған жоқ. Сондықтан, жол құрылысы кәсіпорындары үшін мемлекеттік сатып алу байқауларының кейбір талаптарын өзгерту керек шығар. Себебі қала мен алыс елді мекендегі жағдайдың екі түрлі екендігі белгілі. Қалай болғанда да, аталған аудандарда жол жөнделетін болады, – деді облыс әкімі.

Нұрғали ҒАББАСОВ,

Жаңақала ауылы


Денсаулық фестивалі

Күні: , 19 рет оқылды


Сенбі  күні  Орал  қаласында «Біздің  денсаулығымыз  өз  қолымызда» ұранымен  денсаулық  фестивалі  өтті.  Кең ауқымды шара «Жүру зиян емес, жүрмеу зиян»  атты  жаяу марафонмен басталды. Медицина  қызметкерлері,  мұғалімдер, студенттер мен  оқушылар,  спорт  мектептерінің  тәрбиеленушілері, БҚО Қазақстан  халқы  ассамблеясының  өкілдері, байкерлер,  бас-аяғы  екі  мыңнан астам  адам  қалалық  көпбейінді  ауруханадан  Қадыр  Мырза Әли атындағы  мәдениет  және  өнер  орталығының  алаңына  дейін  жүріп  өтті.


Бұдан соң «Денсаулық фестивалі» амфитеатрда қалалық өнер ұжымдары ұсынған концерттік бағдарламамен жалғасты. Фестивальға қатысушыларды облыстық денсаулық сақтау басқармасы бастығының орынбасары Гүлнар Абдрахманова, спорт ардагері, мәнерлеп сырғанаудан облыстың аға жаттықтырушысы Александр Солодовщиков құттықтап, осындай шаралардың салауатты өмір салты мен бұқаралық спортты насихаттаудағы, өскелең ұрпақты спортқа баулудағы маңызы туралы айтты.

Акция аясында қазақша күрес, қол күресі, дойбы, тоғызқұмалақ, шахмат, гір тасын көтеру сияқты спорт түрлерінен жарыстар ұйымдастырылып, «Менің денім сау болса, елім сау!» ұранымен флешмоб өтті.

Қалалық емханалар мен облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығының дәрігерлері денсаулық бұрышында тұрғындарды қабылдады. Кеңестер беріп, сауалнамалар жүргізді, ақпараттық жадынамаларды таратты.

БҚО СӨСҚО-ның ұйымдастыру-әдістемелік орталығының меңгерушісі Альфия Нұрланбаеваның мәлімдеуінше, «Денсаулық фестивалі» шеңберіндегі спорттық шаралар Орал қаласы мен барлық аудандарда бір мезетте өткізіліп, 80 мыңға жуық адам қамтылған.

Айта кету керек, тарихы 1999 жылдан бастау алатын аталмыш фестиваль өңірімізде жыл сайын қыркүйек айында үзбей ұйымдастырылып келеді.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


Қала күнінің салтанаты

Күні: , 22 рет оқылды


Өткен  сенбі  мен  жексенбіде  Қала  күніне  орай  Абай  алаңында мерекелік  шаралар  өтті. Атап  айтсақ,  сенбіде  «Сағыныш  жастық»  ретро  кеші, жексенбіде  «Туған  жер»  өнер  фестивалінің  гала-концерті  өтті.


«Құрметті жолаушылар, 7090 нөмірлі  ұшақ әуеге ұшуға дайын.

Біз сіздерді көргенімізге қуаныштымыз. Ұшақтағы көңіл күй романтикалық,  өте көңілді  болатынына сенімдіміз» деп басталған мерекелік шара әуекомпаниясының  жолаушыларға ұсынған ретросаяхаты  іспетті болды.

Мәдени кешке шаһар басшысы Мұрат Мұқаев,  «Қазақстан» ұлттық арнасының тележүргізушісі Мейіржан Әлібекұлы арнайы қатысты. Кештің шымылдығы О. Яриков жетекшілік ететін қалалық үрмелі аспаптар оркестрінің «Мелодия души»  әуендер желісімен ашылды.

– Құрметті, Ақ Жайықтың жайсаңдары мен қала қонақтары, сіздерді Қала күнімен құттықтаймын! Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласына орай шаһарда игі бастамалар жүзеге асуда. Мереке қарсаңында Жайық қалашығының келешектегі кескіні жұртшылыққа таныстырылды. Шаһар тарихы бастау алатын жер болашақта аспан асты мұражайына айналмақ. Қала  мерекесіне арналған шаралар «Жайық сазы» фестивалінен басталды. Ақ Жайық аспанын күй күмбірі кернеп, дәстүрлі әншілер шырқаған әсем әндер тыңдарманның құлақ құрышын қандырды. Сонымен қатар қоныстойын тойлаған тұрғындар саны да  артты. Биыл қала тұрғындарына 1600-ден астам пәтер берілген болса, жол жөндеу жұмыстары да жүйелі жүргізілуде. Әлеуметтік нысандар, сәулеті келісті ғимараттар, мәдениет ошақтары, спорт кешендері бой көтеруде. Аулаларымыз абаттандырылды. Қала экономикасы жылдан-жылға дами түсіп, халықтың әл-ауқаты артып,  тұрмыс жағдайлары жақсаруда. Осы қол жеткен табыстарымызға сіздердің қосқан үлестеріңіз зор. Сондықтан баршаларыңның дендеріңе саулық, отбасыларыңа амандық тілеймін! — деді қала әкімі Мұрат Мұқаев.

Кеште облысқа танымал өнерпаздар ән шырқап, мың бұрала билеп жиылған қауымға тамаша көңіл күй сыйлады. «Гүлдер» би ансамблінің флешмобы мен қазақ әндерінен попурри көрермендердің зор ықыласына ие болды.

Кеште 70-90 жылдардағы әндер айтылып, жиналғандардың ашық алаңдағы биімен жалғасты.

Жексенбі күні ауданаралық «Туған жер» өнер фестивалінің гала-концерті мәресіне жеткен болатын. Концерт шымылдығын «Оралым – асыл қалам!» әнімен ҚР мәдениет саласының үздігі, «Құрмет» орденінің иегері Еркін Нұрымбетов ашты. Содан соң республикалық байқаулардың лауреаттары Армат Исләмғалиев, Бейбіт Қажығалиев, Әмина Ғайнединова  терме орындады.  Кейін  ауданаралық «Туған жер» өнер фестивалінде  топ жарған өнер иелері шаһар тұрғындары мен қонақтарына сазды сәлемін жолдады.  Гала-концерт тәмамдала келе, өнер әлеміндегі жарасымды жұп белгілі әншілер Қыдырәлі Болманов пен Қарақат Әбілдина сахна төріне көтеріліп, тыңдармандардың құлақ құрышын қандыра ән салды. Бақытты жұптың әндеріне құмар көрермендер олардың  әнін де тыңдап, суретке де  түсіп  үлгерді.

Тарихы сонау Алтын орда кезеңінен бастау алып бүгінде 300 мыңдай тұрғынның құтты қонысына айналған Орал қаласының сән салтанаты отшашумен жалғасты.

Гүлсезім  БИЯШЕВА

Суреттерді  түсірген  Айбатыр  НҰРАШ


Адина – Орал аруы

Күні: , 27 рет оқылды


Қала  күні  мерекесінің  аясында  облыстық  қазақ  драма  театрында «Орал аруы – 2017» сұлулық байқауы  өтті. Дәстүрлі  шараны қала  әкімдігінің және  облыстық  іскер  әйелдер кеңесінің  қолдауымен «Zhuldyz Pro»  модельдік  агенттігі ұйымдастырды.  Салтанатты шараға  қала  әкімінің  орынбасары  Мирболат  Нұржанов  қатысты.


Аталған агенттіктің және «Мария-xаным» сән үйінің директоры, сондай-ақ қазылар алқасының төрайымы Жұлдыз Құспанова салтанатты шараның ашылуында сөз алып, сұлуларға сәттілік тіледі.

Сайыста 14 ару бақ сынады. Ұйымдастырушылардың мәлімдеуінше, байқауға іріктелген жиырмаға жуық арудың кейбіреуі екі ай дайындық барысындағы қатаң тәртіпке шыдамай, қатысудан бас тартса керек.

Бес кезеңнен құралған байқауда сұлулар алдымен шағын бейнебаян арқылы өздерін көрерменге таныстырды. Кейін олардың хореографиялық мүмкіншіліктеріне баға берілді. Ал үшінші кезеңде білім деңгейлері сыналған сұлулар «ЭКСПО – 2017» халықаралық көрмесі және сән әлемі жайында түрлі сауалдарға жауап берді. Төртінші кезең сән шоуына ұласты. Соңғы бөлімде қатысушылар өз өнерлерін паш етті. Олардың бір бөлігі танымал шығармалардан монолог оқыса, енді біреуі түрлі ұлттардың биін биледі, қалғаны әншілік қырынан байқалды. Сұлуларға баға берген қазылар алқасының құрамында облыстық қазақ драма театрының директоры Қуаныш Амандықов, «Адмирал Нельсон» ЖШС менеджері Эльмира Айтмұxамбетова, балетмейстер Қарлығаш Қадырбекова және өзге де өңірге танымал шығармашылық мамандары болды. Байқауға түскен арулардың сапынан мектеп қабырғасында білім алып жүрген оқушы да, студент те, мамандық  иелері  де  табылды.

– Өткен жылы дәл осы байқауда бақ сынаған едім. Сондықтан арулардың қобалжуын түсінемін. Алайда уайымдайтын еш себеп жоқ, өйткені барлығы әділ өтеді. Тек өздерін жақсы жағынан көрсете білсе болғаны, – дейді «Орал аруы – 2016» байқауының жеңімпазы  Айнұр  Шаймарданова.

Сонымен «Орал аруы – 2017» атағын Назарбаев зияткерлік мектебінің 12-сынып оқушысы Адина Базарбаева иеленді. «Бірінші вице-мисс – 2017» атауын Лиана Руденко ұтып алса, «Екінші вице-мисс – 2017» аталымы Ақбөбек Қайыржановаға бұйырды, ал Азиза Сағынаева «Үшінші вице-миис – 2017» атанды. Осылайша үстіміздегі жылдың күз мезгілінде өтетін «Мисс Қазақстан – 2017» байқауында Адина мен Лиананың өңіріміздің намысын қорғайтыны  белгілі  болады.

– Адинаның жеңуінде ешкімнің таласы жоқ деп есептейміз. Себебі ол – өте дарынды қыз. Үш тілде емін-еркін сөйлей алады. Сонымен қатар дайындық барысында оның мінезінің де көркемдігін байқағанбыз, – дейді Жұлдыз Қазиқызы.

Барлық қатысушылар «Нәзік ару», «Талантты сұлу», «Интернет ханшайымы» секілді аталымдар бойынша марапатталды. Ал демеушілік еткен «City center» ойын-сауда орталығы, «Мама Миа» мейрамханасы, «Фреш» сән журналы, «Ванила» сұлулық салоны және өзге де ұйымдар аруларға бағалы  сыйлықтар  табыстады.

Айым  ТӨЛЕУҒАЛИ,

«Орал  өңірі»


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика