Мұрағат: 11.08.2016


Таңғажайып “тұрғындар” немесе жас натуралистер бағында

Күні: , 164 рет оқылды

IMG_8991115


Табиғат атты ортақ үйде үндестікте, сыйластықта өмір сүргенге не жетсін. Жыбырлаған жәндіктер мен алуан түрлі аңдардан құралған хайуанаттар әлемі де таңғажайып табиғаттың бөлінбес бір бөлшегі іспеттес. Табиғатта тұтас тіршіліктің жүйелі жалғасуы үшін әрбір жан иесінің орны маңызды. Адамдар секілді аңдар да мейірім мен қамқорлыққа мұқтаж.


Шаһар іргесіндегі Шаған өзенінің жағалауында орналасқан, 60 жылға жуық тарихы бар Жас натуралистер саябағына таңғажайып «тұрғындар» туралы білгіміз келіп барған едік. Мұнда алдымен, ерекше табиғатқа көз түседі. Жап-жасыл әлем. Жабайы аңдар. Аталмыш саябақтағы экология бөлімінің жетекшісі Фиягүл Қауымбаева бізді әр мекендеушінің жанына апарып, олар туралы қызықты деректермен бөлісті.

Ең үлкен тордың қасында кішкентай қыз сықылықтай күліп тұр. Ол апасымен бірге Даша есімді кірекей және оның қонжығы Катяға тамақ беріп жүр екен. Сақтық мақсатында келуші мен аюдың арасы екі тормен қоршалыпты. Кішкентай қыз сол екі тордың арасымен алма мен сәбізді кезек-кезек лақтыра береді. Аю да тоймайды екен, біреуін жеп алады да, «Тағы бар ма?» дегендей қарап тұрады.

«Апа, енді сәбізді берші», «Алманы лақтырайыншы», «Жей ғой, Катя» деген кішкентай қыздың есілдерті аюда. Аю алманы күтірлетіп жеген сайын қыз сықылықтап күле береді. Аю да сәбидің жылуын сезгендей, көздерін мөлдіретіп мейіріммен қарайды.

Хайуанаттар бағына келушілердің таңданысын тудыратын алып денелі жануардың бірі – Даша. Ол 2002 жылы екі жасында Семейдегі хайуанаттар үйінен әкелінген екен. Даша 14 жылда бірнеше қонжықты дүниеге әкелген. Қазір оның ұрпақтары Қазақстанның түкпір-түкпіріндегі зообақтарда жүрген көрінеді. Жабайы табиғатта Солтүстік Америка және Еуразияны мекендейтін аюдың бұл түрі ет, балық және көкөністермен қоректенеді.

– Бұл аюдың дене тұрқы екі метрге жетеді, салмағы 150-200 келі шамасында. Мінезі бейқам, момын. Аюлар үш жасында жұптасуға қабілетті болады. Буаздығы жеті айға созылып, 2-4 қонжық табады. Олардың денесі үлкен болғанымен, жандары өте нәзік келеді. Біреуіне артық көңіл бөлінсе, артық еркелетсе, екіншісі ренжіп, бұртиып қалады. Сондықтан барлығына тең қарауға тырысамыз, — дейді Фиягүл Кубинқызы.

Зообақта Шыңғыс және Шерхан есімді ағайынды қасқырлар өмір сүруде. Оларды бөлтірік кезінде белгісіз адамдар зообаққа әкеліп тапсырыпты. Қастарына жақындағанымызда, басқа жануарлар секілді қуанбады, тамақ та сұрамады. Тіпті өздерімен-өздері жатқан күйі бізге назарларын салмады да. Және келушілер де олардың жанында көп кідірмейді.

– Қасқыр – табиғатынан еркіндікті жақсы көретін аң. Оны қолға үйрету – қиынның қиыны. Циркке барғанда, аң патшасы арыстаннан бастап, қолға үйретілген аңның түр-түрін көруге болады. Ал қасқырды ешбір цирктен кездестіре алмауымыздың себебі – осы. Қасқыр еш қақтығыстан қайтпайды. Не өзі өледі, не жауын өлтіреді. Негізінде қасқырларды дала санитары деп атайды. Өйткені олар әлсіз, аурушаң аң-құстар мен өлекселерді жеп, табиғаттағы тазалықты сақтауға көмектеседі. Ал біздің саябақтағы қасқырлар ветеринарлық тексерістен өткен, таза әрі балғын етпен қоректенуде. Әбден дағдыланып алған. Өлек-сені татып та алмайды. Тіпті майлы етті де жегілері келмейді, ерекше күтімді қажет етеді. Оларды жаздың аптап ыстығында су шашып салқындатамыз. Ал қысқы аяз кезінде тордың арғы жағындағы жасанды індеріне кіргіземіз, — дейді зообақ қызметкері.

Зообаққа әсемдік сыйлап тұрған тауыс құстары да келушілердің таңданысын туғызуда. Паң, тәкаппар, сұлу құстың құйрығының ұзындығы бір метрден асады. Салмағы бес келіге жуықтайды.

– Тауыстардың негізгі мекені Үндістан түбегі мен Шри-Ланка, Суматра аралдары болып табылады. Олар жәндіктер, құрттар және моллюскалармен қоректенеді.

Көбіне жерде жүреді, қауіп төнгенде, ағаш басына шығып кетеді. Жүгіруден алдына жан салмайды, қаласаңыз, торға кіріп, жанына жақындауыңызға болады, — деді зообақ маманы.

Торға кіріп едік, құс бізден алыстай берді. Жылдан-жылға тауыстардың саны азаюда, сондықтан қорғауға алынып, халықаралық табиғатты қорғау одағының «Қызыл кітабына» енгізілген. Біз көріп жүрген әдемі тауыс – аталығы екен. Ал аналығы сондай сұлу болып көрінбейді. Тіпті көзге бірден іліге қоймады.

Хайуанаттар бағының төрінде Валерик есімді маймыл өмір сүруде. Жай ғана маймыл емес, өте ерке маймыл дегенім дұрыс-ау. Оған жеткенде қолымыздағы тамағымыз біткен еді. Қорек әкелмегенімізді көрген ол теріс қарап жатып қалды.

– Валерик, Валерик! – деп біраз дыбыстап едім, бұрылмай қойды. Тауыс құсы екеуі көрші екен. Біз жанынан алыстап едік, орнынан атып тұрды да, көрші тордағы тауысқа қарап түрлі қимылдар жасай бастады. Торда жалғыз өзі болғандықтан, көршілерімен «көңіл көтереді» екен.

Мамандардың айтуынша, маймылдың көңіл күйін сыртқы көрінісіне қарап жақсы білуге болады. Мәселен, жымию немесе үстіңгі еріндерін шүйіру, я болмаса басты шайқау, иықтарды қозғалту – агрессияның дабылы. Егер маймыл есінесе, бұл оның шаршағандығын білдірмейді. Есінеу оның сізге ашулы екенінен де хабар беруі мүмкін.

Маймылдардың өмір сүру жасы олардың дене көлемдеріне байланысты. Мысалы, ең кішкентай ойнақы маймылдар 10 жылдан артық өмір сүрмейді, ал орангутангтар 57-60 жасқа дейін жасайды. Маймылдар бос уақыттарының көп бөлігін бір-бірлерінің сыртқы келбеттерін жақсартуға, күтіп-баптауға арнайды. Макакалар балаларына тамақ табуды ғана емес, тіс тазалауды да үйретеді. Ал шимпанзе тобында нәзік әрі сенімді қарым-қатынастар қалыптасқан. Ана баласын басқа бір аналыққа тастап кете алады. Мұндай «күтушілер» өз балалары мен өзгенің баласын бөліп-жармайды. Шимпанзелерде қараусыз қалған жетімдерді асырау дәстүрі де кең етек алған. Айтпақшы, тарихта IQ-ге (ағыл.т IQ- intelligence quotient), яғни зияткерлік коэффицентіне тест тапсырған маймыл болған. Ол өзінің қарапайым ересек американдықтың деңгейінде дамығандығын дәлелдеген. Содан да болар, маймылдардан осындай адами қасиеттерді көптеп көруге болады.

– Жыл сайын шығармашылықпен, ғылыми жұмыстармен айналысқысы келетін оқушылар саны көбеюде. Осы уақыт ішінде көптеген оқушылар біздің экологиялық-биологиялық орталыққа келіп, жаратылыстану саласы ғылымдары бойынша қосымша білім алуда, — дейді экология бөлімінің меңгерушісі Фиягүл Кубинқызы.

6-8 жастағы бірнеше балақай өздері терген шөпті понидің астауына салып, қызметкерлерге көмектесіп жүр.

«Тамақты к-ө-ө-п жесең, үлк-е-е-н болып өсесің!» деп кішкентай қыз пониге сөйлеп тұр екен.

– Бұл Әсем деген қыз, ол пониды өспей қалған ат деп ойлап жүр. Күнде понидің астауын шөпке толтырады, жемесе, ұрсып қояды, — деп күлді меңгеруші маман. Жаз бойы теледидар мен планшетке үңілмей, демалыстарын қызықты өткізсін дейтін ата-аналар балаларын әдейі осы баққа жібереді екен.

Бүгінде аталмыш хайуанаттар бағында 60-тан астам жануарлардың түрі өмір сүрсе, олардың жалпы саны 250-ден асады.

– Мекендеушілерді ветеринар маман күніне үш рет тексереді. Түнде олар күзетшінің бақылауында болады. Таңмен жұмысқа келгенде аңдар бізді шуылдасып, қуанып, қарсы алады. Ал жұмыс күні аяқталып, үйге кететін кез келгенде барлығы мұңайып, үнсіз жатып алады, — дейді Фиягүл Кубинқызы.

Айым ТӨЛЕУҒАЛИ,

«Орал өңірі»


Қос жүлде түсті тағы да

Күні: , 161 рет оқылды

горичева


Рио-де-Жанейро қаласында өтіп жатқан жазғы олимпиада ойындарында қазақстандық ауыр атлеттер Фархад Харки мен Карина Горичева қола жүлдегер атанды.


Қазақстанға Қытайдан келіп, Ақтөбе облысы атынан сынға түсіп жүрген дүнген жігіті 62 келіге дейін салмақта бар болғаны екі-ақ мүмкіндігін пайдаланды. Ол жұлқа көтеруден 135 келіні бағындырса, серпе көтеруден 170 келімен тоқтады. Қоссайыс қорытындысы – 305 кг. Бірден айту керек, оның жүлдеге ілігуіне осы жарыстың басты үміткері, екі мәрте әлем чемпионы, қытайлық Чэнь Лицзюньнің жұлқа көтеру кезінде жарақат алып, жарыс жолынан шығып қалуы себеп болды. Бапкерлердің ақылымен қазақстандық атлет күміс жүлдеге де таласуға ниеттенді, бірақ 177 кг зілтемірді бағындыра алмады. Аяқ астынан қытайлық жолдан тайғаннан кейін бұл салмақта колумбиялық Оскар Фигероа қоссайыс қорытындысында 318 кг (142+176) нәтижемен чемпион атанып, мәртебесі асса, индонезиялық Эко Юли Ираван күміс жүлдені (312 кг, 142+172) қағып әкетті. Міне, бақ пен сор деген осы.

Жарыстан кейін ауыр атлетикадан Қазақстан құрамасының бас бапкері Алексей Ни енді шәкіртінің 69 келіге дейінгі салмаққа ауысатынын мәлімдеді. Ал 25 жасар Фархад Харкидің өзі Токио олимпиадасында алтын үшін айқасатынын жеткізді. Мұны уақыт көрсетеді.

Допинг дауынан кейін Лондон олимпиадасының төрт бірдей чемпионы (Илья Ильин, Светлана Подобедова, Майя Манеза, Зүлфия Чиншанло) Риоға бара алмағаннан кейін Қазақстан құрамасы қатты әлсіреп қалғаны белгілі. Ф. Харкиге дейін Маргарита Елисеева (48 кг) бесінші, Арли Чонтей (56 кг) төртінші орынды иеленіп, жүлдеге қол созым жерде қалған еді.

10 тамызға қараған түні жарыс алаңына 63 келіге дейінгі салмақта талдықорғандық 23 жасар атлет, ересектер арасындағы әлем біріншіліктерінде әлі жүлде ала қоймаған Карина Горичева шықты. Олимпиадаға алғаш рет қатысып отырғанына қарамастан, Карина үмітті ақтады. Ол жұлқа көтеруден 111 келіні бағындырып, екінші орында тұрды. Серпе көтеруден 132 келіні алғаннан кейін күміс жүлдеге де үміті болды. Дегенмен 137 кг салмақ ауырлау тиді. Сөйтіп қоссайыс қорытындысында (243 кг) қола жүлдені иемденді. Бұл салмақта үш мәрте әлем чемпионы, қытайлық Дэн Вэй ешкімге дес бермей, қоссайыс қорытындысында дүниежүзілік рекордты (262 кг, 115+147) жаңартты. Солтүстіккореялық Чхве Хе Сим 258 кг (105+143) нәтижемен күміс медальға қол созды. Бұл үшеуінің жасы 23-те болғандықтан, бәсекелестік алдағы уақытта да жалғасуы мүмкін. Олардан бір жас үлкен, 2013 жылғы әлем чемпионы, осы олимпиададан шеттетілген ресейлік Тима Туриеваны да естен шығаруға болмайды. Дегенмен Қазақстанға төртінші медаль сыйлаған Карина бұдан кейін 69 келі салмаққа ауысатынын айтты.

Бүгін түнде олимпиада жүлдесі үшін бәсекеге қазақтың қарагөз қызы, әлем біріншілігінің екі дүркін күміс жүлдегері Жазира Жаппарқұл (69 кг) мен әлем чемпионы Нижат Рахимов араласты.

Айта кетейік, бұдан бұрын дзюдодан Елдос Сметов күміс, Отгонцэгэг Галбадрах қола жүлдегер атанған болатын. Қазақстанға енді жетпей тұрғаны – алтынның сыңғыры.

Ғайса БӘЙМЕН


Той сізден, көмек бізден!

Күні: , 378 рет оқылды

IMG_0467


Өткен аптада қаламызда тағы бір шаңырақ бой көтеріп, Манас пен Жазира есімді жас жұбайлардың некесі қиылды. Қазақы дәстүрге сай тойлары дүркіреп өтті. Алайда «бұл той бұрынғы тойдан өзгерек». Өзге болатын себебі қыздың ұзатылу тойының шығынын «100 нақты көмек» бойынша демеушілер көтеріпті.


— Ағымдағы жылдың ақпан айынан бастап облыстық жастар ресурстық орталықтарының көмегімен өңірімізде «100 нақты көмек» жобасы жүзеге асып келеді. Қаражат талап етпейтін бұл жоба қазірге дейін 50-ге жуық көмекке мұқтаж жастың негізгі мәселелерін шешіп берді. Одан бөлек ресурстық орталықтың ықпалымен жетім, мүмкіндігі шектеулі, әлеуметтік жағдайы төмен және толық емес отбасыдан шыққан жастардың тойын тегін өткізіп беруді де қолға алдық. Сөйтіп, бұл идеямызды облыстық газет-журналдар, телеарналар мен әлеуметтік желі арқылы біраз жарнамаладық. Жуырда сондай жарнамаларға көзі түскен 23 жасар Жазира есімді ару орталыққа көмек сұрай келді. Біз де оның ұсынысын қабыл алып, тойды өткізуге демеушілер іздей бастадық. «Сабақты ине сәтімен» дегендей, өткен аптада Жазираның ұзатылу тойының куәсі болдық. Ең бастысы, екі жас бақытты болсын, — деген аталмыш орталықтың бөлім меңгерушісі Динара Жароева екі қыз тәрбиелеп, үлкенін ұзатқан жалғызбасты ананың алғысы шексіз болғанын айтады.

Иә, Жазираның өтінішін екі етпеген жомарт азамат, қаламыздың қақ ортасынан орын тепкен «Алтын сақа» тойханасының иесі ешқандай пұлсыз, 80 адамға дастарқан жайып, тегін қолдау көрсеткен. Тойдың ойдағыдай өтуіне барынша атсалысқан. Тіпті бұл қызметіне жас жұбайларды қыдырту, сурет пен бейнетаспаға түсіруді қосыңыз. Бұл шығындарды есептесеңіз, қарапайым отбасыға біраз салмақ түсері сөзсіз. Ал Жазира «100 нақты көмектің» шапағатын көріп, анасына салмақ түсірмей, шаңырағынан ұзатылып кетті. Жастардың бәрі Жазирадай ақылды болса ғой, шіркін!

— Өзім Ақсай қаласында аспаздың көмекшісі болып жұмыс жасаймын. Бұл жоба жайында ғаламтордан көргенмін. Алғашында өтірік шығар деп, сенбедім. Той күні жақындап қалды. «Қысқа жіп күрмеуге келмейтіні» белгілі, несие алмасақ, тойды атқара алмайтынымыз анық. Не болса да, тәуекелге бел буып, жарнама бойынша хабарласып көрейін деп шештім. Бос қиялымның шындық екеніне көзім жеткенде, қуанышымда шек болған жоқ. Қарайлап отырған жалғыз анам да бұл жаңалығымды естігенде, қатты қуанды. Сөйтіп, тойдың қамына кірісіп те кеттік. «Талғатов» жеке кәсіпкерлік иесі тойханасын тегін беріп, тойдың қызмет көрсету шығындарын өз мойнына алды. Той қонақтардың бәріне ұнады, дән риза болып тарқасты. Тек бір әттеген-айы, кейбір аз қамтылған отбасыдан шыққан жастар намыстанып, ел-жұрттан ұят санап, тегін көмекке жүгінуден бас тартып жатады. Бұл керісінше қатыгезденіп бара жатқан қоғамда адамдарды қайырымдылыққа тәрбиелеуге, мұқтаж жандарға жәрдем етуге, адамгершілікке баулитын бастама деп білемін. Жоба әлі де жалғасын тауып, талай шаңырақтың шаттығына ортақтаса берсін, — дейді Бөрлі ауданының жас келіні Жазира Дәулеткереева қуаныштан жүзі бал-бұл жанып.

Ал облыстық жастар ресурстық орталығының басшысы Кенесары Нұршинов бұл жобаны мемлекет қаржыландырмайтынын, тек түрлі келісімдер арқылы демеушілердің көмегімен жүзеге асып жатқан жоба екендігін айтады:

— ҚР Тәуелсіздігінің 25 жылдығына орай облыстық жастар ресурстық орталығының қолға алған «100 нақты көмек» жобасына бюджеттен арнайы ақша бөлінбейді. «Той сізден, көмек бізден» шарасы бойынша жүзеге асқан алғашқы тойымыз сәтті өтті деп айта аламын. Жыл соңына дейін әлі де бірнеше тойға көмек етуге мүмкіндігіміз бар. Жастардың тың бастамаларына қолдау білдіріп, ұсыныстарымызды құп алатын барша демеушілерге, кәсіпкерлерге, жүрегі мен жаны жомарт жандарға алғыс айтамыз. Жақсылық жасауға асығайық, достар! — дейді Кенесары Бекболатұлы.

Ләззат ШАҒАТАЙ,

«Орал өңірі»

Суретте жас жұбайлар Манас Мұхамбетқалиев пен Жазира Дәулеткереева


Құрылысшылар сайысты

Күні: , 181 рет оқылды

IMG_8944


Құрылысшылар күніне орай Орал қаласында аталмыш кәсіп иелерінің кәсіби шеберліктерін анықтаған байқау ұйымдастырылды.


Облыстық құрылыс басқармасы ұйытқы болған шара Орал-Саратов, Орал-Атырау тас жолдары арасындағы аумақта орналасқан бес қабатты тоқсан пәтерлік тұрғын үй құрылысы алаңында өтті.

— Бірінші кезекте бүгінгі байқауға қатысушыларға алғысымды білдіріп, сәттілік тілеймін. Елбасымыз өзінің «Нұрлы жол» атты Жолдауында құрылыс саласының алдында тұрған маңызды мақсаттарды атап көрсеткен болатын. Құрылыс жұмыстарының сапалы әрі уақтылы орындалуы сіздердің біліктіліктеріңізбен тікелей байланысты. Соңғы кездері шаһарымызда тұрғын үй мен әлеуметтік нысандар көптеп салынып, құрылыс саласы дамып келеді. Бұл мақсаттарға өздеріңіздің кәсіби шеберліктеріңіздің арқасында жетіп отырмыз, — деді облыс әкімінің орынбасары Бағдат Азбаев сайыскерлерді құттықтау сөзінде.

Байқауға қатысушы құрылысшылардың жұмысына аталмыш саланың ардагерлері және құрметті құрылысшылардан жасақталған арнайы топ қазылық етті.

Жарты сағатқа созылған сайыстың қорытындысында «Үздік тасшы» аталымы бойынша «СКФ Отделстрой» ЖШС-ның кафель қаптаушылары Ерген Балахметов және Өнербек Жұмағалиев же-ңімпаз атанса, «Альтаир» ЖШС-нан Валерий Киричков пен Александр Разумец екінші, ал «СВ плюс» ЖШС-ның жұмысшылары Асхат Әдиетов және Асхат Ғабдолов үшінші орынға ие болды. «Үздік тас қалаушы» аталымы бойынша Ербол Сағынғалиев және Асланбек Ғұмаров («Альтаир» ЖШС), Арман Молдағалиев және Жасұлан Бақтыбаев («СВ плюс» ЖШС), Зердебек Есқалиев және Бекжас Бекенов («Жиенбай» ЖШС) сәйкесінше бірінші, екінші, үшінші орындардан көрінді. Сондай-ақ «Үздік сылақшы» аталымы бойынша Эльхан Абдурахманов және Яхиа Насибов («СВ плюс» ЖШС) бірінші, Нұрғайша Есентемірова және Райгүл Ахметова («СКФ Отделстрой» ЖШС) екінші, Раушан Айдамиров және Асиф Ибрагимов («Альтаир» ЖШС) үшінші орын алды.

Жүлдегерлер облыс әкімінің дипломдарымен, ақшалай, өзге де бағалы сыйлықтармен марапатталды.

Нұртас НАБИОЛЛАҰЛЫ,

«Орал өңірі»


Сүт өңдеу зауыты ашылмақ

Күні: , 183 рет оқылды

_DSC0008


Зеленов ауданында «Жұмыспен қамтудың жол картасы — 2020» бағдарламасы ауқымында тұрғындарды жұмыспен қамту және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, өндіру, жайын талқылаған кеңес өтті. Оған ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің мал шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу департаменті директорының орынбасары Берік Ниғмашев қатысты.


— Елімізде 675 мыңнан астам адам жеке қосалқы шаруашылық жүргізумен айналысады. Сүт және еттің 70-80 пайызы жеке қосалқы шаруашылықтарда өндіріледі. Алайда мал шаруашылығы өнімдерін дайындау және өткізу мәселелерінің шешілмеуіне байланысты өңдеуші кәсіпорындардың 60 пайызы ғана шикізатпен қамтылған. Осыған орай біз ауыл шаруашылығы кооперативтері құрылымындағы шаруашылықты жүргізудің шағын үлгілерін дамытуды ұсынамыз. Олардың біріншісі сүт қабылдау пункттерінің желісін құру, екіншісі, отбасылық бордақылау алаңдарын құру, — деді Берік Болатұлы.

Оның айтуынша, жеке қосалқы шаруашылықтар сүт зауыттарына 1,3 миллион тоннадан астам сүт жеткізуге дайын. Сауалнама нәтижесінде еліміздегі 152 сүт өңдеуші кәсіпорынның 93-і жеке қосалқы шаруашылықтардан 380 мың тонна сүт қабылдай алатыны белгілі болған. Ал 59 кәсіпорын құрғақ сүт дайындаумен айналысатындықтан, таза шикізат сатып алуға қызығушылық танытпаған.

Ауыл шаруашылығы кооперативтерін құрып, сүт қабылдау пункттерін ашқандарға «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ тарапынан несие және лизинг ұсынылады. Осы іске тікелей жауапты болатын ауылдық округ әкімдеріне отбасылық бордақылау алаңын құрудың тиімді екені де түсіндірілді. Жиында бірқатар өзекті мәселелер көтерілді. Мәселен, өңіріміздегі шағын сүт өңдеуші цехтар кейде екі тоннадан артық сүт қабылдамайды. Ал аудандық жұмыспен қамту орталығының басшысы Виктор Баштавенконың пікірінше, ауданға сүт сақтаушы қосындар емес, сүт өңдеуші цехтар мен зауыттар керек. Мемлекеттен берілер несиелер мен жеңілдіктерді өңдеуші кәсіпорындардың пайдаланғаны жөн. Жиында кей кәсіпкерлер қасапханаларда сойылған малдың көк еті мен майын іремей, терісінде қалатындығын және өлшеу кезінде салмақ жейтін жайттардың кездесетіндігін айтты.

Барлық пікірді мұқият тыңдаған Берік Ниғмашев жиынды қорытындылай келе, облысымызда үлкен сүт өңдеу зауытын ашу жоспарланып жатқанын жеткізді.

Түгелбай БИСЕН,

Зеленов ауданы


“Стройкомбинат” сенімді серіктес

Күні: , 196 рет оқылды

IMG_6660


Қазақта “Өз ісінің білгірі” деген әдемі сөз тіркесі бар. Бұл тегінде мамандығын терең меңгерген, өз кәсібіне адал, жан-жүрегімен шын берілген адамға қатысты айтылса керек. Оралдағы “Стройкомбинат” ЖШС-ын 32 жылдан бері табан аудармай, басқарып келе жатқан Бақытжан Нұрбаев осындай азаматтардың қатарына жатады. Шындап келсек, Бәкең аталмыш кәсіпорында 43 жыл еңбек етіп отыр. Кәсіпорынның өзі сонау 1956 жылы құрылыпты.


Әрине, ол кезде өндіріс ошағының атауы да, жұмыс ауқымы да өзгеше болғаны белгілі. Дейтұрғанмен, Батыс Қазақстан облысындағы құрылыс саласының қарыштап дамуына “Стройкомбинаттың” да қосқан үлесі салмақты. Еңбек жолын қатардағы қарапайым құрылыс шеберлігінен бастаған Бақытжан Аманғалиұлы қысқа уақыттың ішінде цех меңгерушілігі, бас инженер секілді кәсіби лауазым баспалдағымен өрлеп, бас директорлыққа дейін жетті. Өмір осылайша өтіп жатты, өндіріс жылдан-жылға өсті. Алайда мәңгі мызғымастай көрінген Кеңес одағының құлауы, онымен бірге қалыптасқан экономикалық қатынастар жүйесінің күйреуі, мемлекеттік тапсырыстың тоқтауы кәсіпорынды күйретіп жібермегенмен, кәдімгідей тізерлетіп тастағаны ешкімге де жасырын емес. Тәжірибелі ұжым мүшелері “балапан басына, тұрымтай тұсына” деп әркім өзіне жайлы жағдай, жалақылы жұмыс іздеп, жан-жаққа тарай бастағанда Бәкең белді бекем буып, “Стройкомбинаттың” қабырғасын қалап кеп жіберді. Бастапқыда сенетін бірді-екілі досымен, тозығы жеткен техникамен жұмыс істеуге мәжбүр болды. Тіпті қажет кезде өзі де сол техниканы ұршықша үйіріп әкете беретін.

Күні бүгін ол қиындықтардың бәрі артта қалған. Серіктестік аяғынан нық тұр, 240 адамға нәпақа тауып беріп отырған өңірдегі ірі кәсіпорындардың бірі. Шығарған өнімдері облысымызды былай қойғанда, іргедегі Ресейге, қала берді, көршілес Ақтөбе, Маңғыстау, Атырау облыстарына жөнелтілуде. Өндіріс ошағының қазіргі тыныс-тіршілігі туралы бас директордың өзінен суыртпақтап сыр тарттық.

— Біз негізінен керамзит кірпіш, темірбетон бұйымдарын, жалпы саны мыңға тарта бұйым түрлерін өндіреміз. Жаз маусымы құрылыс қарқын алатын уақыт болғандықтан, тапсырыс көлемі жаман емес. Қыстыгүні де қарап отырмаймыз, екі ауысымда тәу-лік бойы жұмыс істегендіктен, тапсырыс та, табыс та жаман емес. Күні бүгін Астана, Ақсай қалаларынан өнімдерімізге сұраныс бар. Өзіміздегі Тасқала — Саратов тас жолының құрылысына қатысудамыз. Жақында өнім сапасын анықтайтын жаңа зертхана жабдығын сатып алдық. Өзге құралдар, техникалар да жаңартылуда. Ең бастысы — біз шығарған өнімдердің сапасы өте жоғары, — дейді Бақытжан Аманғалиұлы.

Сапаға баса мән беретін кәсіпорындағы зертхана барлық халықаралық талапқа сай. Зертхана меңгерушісі Қатира Құпниязованың айтуынша, мұнда шығарылатын барлық өнім, келетін шикізат “бүге-шігесіне” дейін мұқият тексеріліп, сапасына әбден көз жеткеннен кейін ғана өндіріске жіберіледі. “Құм, тас, цемент, те-мір толық тексеріледі. Сертификат мәселесіне қатаң қараймыз. Стандарттың толық сақталуын талап етеміз. Зертханада бес адам жұмыс істейді. Тағы бір атап айтатын жағдай — қаладағы өндірістік кәсіпорындардың ішінде жалғыз біздің зертхана ғана арнайы аккредитациядан өткізілуі ұжымымыз үшін үлкен мақтаныш”, — дейді зертхана басшысы.

“Еңбек еткен емеді” демекші, кәсіпорынның толағай табысқа жетуінің бір сыры кәсіби білікті еңбек ұжымының арқасы десек жарасады. Әңгімеміздің әлқиссасында айтқанымыздай, нарықтың атан белін қайыстырған қиындығына сынып кетпей, аяққа тұрған “Стройкомбинатқа” тәжірибелі мамандар ықыластана жұмысқа келген. Енді бір тобы Бәкеңмен баяғыдан бірге келе жатқан әріптестерден тұрады. Олардың қатарында “Ерен еңбегі үшін” медалінің иегері Мұрат Қайырбеков, Галина Шмидт, Нүрия Ғұмарова, Роза Ілиясова, Сұңғат Қабышев, Любовь Сушко, Гүлназ Есенғалиева және т.б. бар. Бақытжан Нұрбаевтың өзі де — “Құрмет” орденінің иегері, “Қазақстанның құрметті құрылысшысы” деген мәртебелі атақты иеленген азамат.

«Стройкомбинат» ЖШС – жас мамандарды тартумен табанды түрде айналысып отырған кәсіпорындардың бірі. Соның ішінде Батыс Қазақстан индустриалды колледжімен тығыз байланыста.

– Бұл колледжбен көп жылдан бері әріптестік байланыстамыз. Еліміздің болашағы үшін бізге сапалы мамандар қажет. Олардың өз ісін жетік меңгерген майталман маман болып қалыптасуына өндіріс орны ретінде біз де атсалысуымыз керек. Сондықтан өзімнің орынбасарларыма тәжірибеден өтуге келген студенттерге бейжай қарамай, маман ретінде қарап, әрқайсысына білмегенін үйретіп, қатаң қадағалауды тапсырдым. Оған қоса оларға жа-лақы төлеу керек деп шештім. Өз еңбегінің нәтижесін сезініп, жалақы алған студент өз жұмысына жауапкершілікпен қарайды. Әрі жас маманның осы жерде жұмысқа қалып, көп ақша табамын деген сенімділігі күшейеді. Біздің кәсіпорында тәжірибеде көзге түсіп, кейіннен жұмысқа қалған мамандар жетерлік. Сондықтан біз жұмыс берушілер жас мамандарды кеудеден итермей, жанашырлықпен қарауымыз керек, – дейді кәсіпорын жетекшісі Бақытжан Аманғалиұлы.

Кәсіпорын цехтарында керамзит кірпіш, іргетас блоктары, темірбетон жабындар, маңдайшалар, құдық сақиналары, тіреулер, жаяужол жабыны, баспалдақ белдеулері өндірілуде.

— Мемлекет басшысы жыл сайынғы халыққа арнаған Жолдауында республикамызда тұрғын үй салу мен құрылыс индустриясын дамытуды, сөйтіп, қазақстандықтардың баспанаға мұқтаждығын тездетіп шешуді, оның оңтайлы жолдарын қарастыруды басты назарда ұстап келеді. Біздің комбинат жұмысшылары да өздеріне жүктелген міндетті шынайы сезініп, барынша жемісті еңбек етіп, халықтың көңілінен шығуға тырысады, — дейді комбинат жетекшісі Бақытжан Нұрбаев.

Нұрбек ОРАЗАЕВ,

«Орал өңірі»


Кәсіпкерлермен кездесті

Күні: , 171 рет оқылды

DMS_8935


ҚР Парламентінің депутаттары Рашит Ахметов, Ерболат Мұқаев, Кеңес Әбсатыров, Снежана Имашева облыстық кәсіпкерлік палатасында жергілікті кәсіпкерлермен кездесті.


Кәсіпкерлік палатасы өңірлік кеңесінің төрағасы Валерий Жүнісов кәсіпкерлердің күнделікті жұмыс барысында кездесетін біраз мәселесін атап өтті. Соның ішінде ішкі әуе рейстерін (Орал – Атырау, Орал – Ақтөбе, Орал – Ақтау) қалпына келтіру мүмкіндігін қарастыру, импорт алмастыру мақсатында өңірімізде тағам кластерін одан әрі өркендету, жергілікті етті өңдеушілерге субсидия төлеу мәселесін жолға қою қа-жеттігін алға тартты. Отырыста кәсіпкерлер мемлекеттік сатып алу, жалған кәсіпкерлік, тағы да басқа заңнамаларға өзгерістер енгізілсе, бухгалтерлік және салық есебін біріздендіру жолға қойылса деген ұсыныстарын білдірді. Кәсіпкерлердің сауалдарына жауап берген халық қалаулылары олардың ұсыныс-тілектерінің жұмыс топтарында қаралатынын айтты.

Кездесуде кәсіпкерлер талап-тілектерімен қоса, бизнестегі түйткілді мәселелерді шешуге бағытталған өз ойларын да ортаға салды.

Гүлжамал ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал өңірі»

Суретті түсірген Медет ДОСЫМОВ


Іркіліс те, ілгерілеу де бар

Күні: , 157 рет оқылды

IMG_8885


Қазақстан орталық телекоммуникациялар қызметінің облыстық бөлімшесінде өткен брифингке Қазталов ауданының әкімі Н. Бекқайыр қатысты. Нұрлан Мағазұлы ағымдағы жарты жылдың қорытындысы туралы әңгімелеп, 2017-2020 жылдары атқарылар істер туралы баяндады. Соңынан БАҚ өкілдерінің сұрақтарына жауап қайтарды.


1928 жылы құрылған Қазталов ауданында бүгінде 30512 тұрғын өмір сүреді. Құрамында 16 округ бар. Әкімінің өзі «күрделі аудан» деп атап өткен бұл өңірдің бүгінгі өмір тынысында ілгерілеу басым екен. Әрине, кейбір іркілістен де кенде емес.

Биылға аудан бюджетіне 5 237 973 мың теңге қаралған. Жарты жылда кіріс 489 991 мың теңгені құраған. Өңірде 575 шаруа қожалығы, бес ЖШС болса, өндірістік кооперативтің саны – біреу. Халықтың қолындағы ірі қара 76,8 мың болса, қой мен ешкі 298,5 мыңға жетіпті. Жылқы саны 21 мың бастан асып, жылданжылға өсіп келеді. Қазір аудан басшылығының алдында тұрған міндет – Жайықтың суын Қараөзенге жеткізу. Сөйтіп, мол су қорын жасақтау. Әзірге аталмыш жұмыстың бірінші кезегі аяқталды. Сонан соң Қараөзен бойынан бөгет салынуы тиіс. Сарыөзенді тиімді пайдалану да кезек күтіп тұр.

Ауыл шаруашылығын алға бастырудың бір кепілдігі – техника мен құрал-сайманды ұдайы жаңғырту. Биыл «ҚазАгроқаржы» АҚ арқылы 27 бірлік «МТЗ-82» тракторы сатып алынған. Сондай-ақ екіжылдық мал азығы қорын жасақтау мақсатында жұмыс ойдағыдай атқарылуда. Екіжылдық жоспар бойынша 343,13 мың тонна шөп дайындау қажет болса, бүгінгі көрсеткіш 67 пайызды құрап отыр. Бұдан басқа егіс құрылымын әртараптандыру мақсатында 2020 жылға дейін өңдеудегі жер 690 гектарға дейін өспек. Онда басымдылық мал азықтық дақылдар мен картоп, бау-бақшаға берілуі тиіс. Елбасымыз Н. Назарбаевтың айтқанындай, экономиканың қозғалтқышы – кәсіпкерліктің дамуы да қарқынды. Бүгінде өңірдегі шағын және орта кәсіпкерлік нысандары 2470 адамды қамтып отыр. «Бизнестің жол картасы – 2020» мембағдарламасы бойынша аудан орталығында үш жобаны жүзеге асыру қолға алынды. Бір жақсысы, өзгеге емес, тек өзіне сеніп үйренген көптеген қазталовтықтар бүгінмен шектеліп қалмай, ертеңгі күнін де ойлайды. Мәселен, ауданда құс фабрикасын, Қазталов ауылынан балаларға арналған дәмхана ашу ойластырылуда. Мейрамханалар да салынбақ. Шағын клуб, монша салып, ел игілігіне ұсынып жатқандар да кездеседі. Екі мешіт салынып, мүміндер игілігіне берілген. Басқа да әлеуметтік жобалар жоспарлануда.

Қазір аудандағы елді мекендердің газбен қамтылуы 44 пайызды құрайды. Әрине, бұл аздық етеді. Әлі де 29 елді мекен «көгілдір отынға» мұқтаж. Бәріне бірдей газ құбырын тартуға әзірге қаржы тапшылығы кедергі. Сондықтан аудан әкімшілігі мәслихатпен бірлесе отырып, биыл он ауылға газ жеткізу үшін техникалық-экономикалық негіздемеге 10 миллион теңге бөлген. Газ бірінші кезекте Талдыапанға жеткізілуі тиіс. «Ақбұлақ» бағдарламасын әрі қарай жалғастыру ісінде алдағы уақытта сумен қамтудың екі жобасы жүзеге асырылады. Алты елді мекенді тұщы сумен қамтудың жобалық-сметалық құжаттары даяр. Оның ішінде Бостандық, Ақпәтер және басқа елді мекендер бар. Жол салу ісіне келсек, «ҚазАвтожол» АҚ облыстық бөлімшесінің тапсырысымен А-31 «Чапаев – Жалпақтал – Қазталов – РФ шекарасы 97-157 (60 км)» көлік жолының жобасына республикалық бюджеттен бөлінген 9 457 237,434 мың теңге қаржының 2,2 млрд. теңгесіне биыл бас мердігер «Uniserv» ЖШС 127-145 (18 км) аралығына күрделі жөндеу жүргізуде. Білім саласына келсек, аз қамтылған отбасынан шыққан және барлық бастауыш сынып оқушылары үшін күніне бір рет тегін ыстық тамақ беру ұйымдастырылып, ол 3208 оқушыны қамтыды. Аудан оқушылары бүкіл жаз маусымы бойына төрт демалыс лагерінде болып тынықты және денсаулығын түзеді. Бұдан басқа 2017 жылы төрт, 2018 жылы екі, одан арғы жылы тағы да екі білім нысаны күрделі жөндеуден өтеді немесе қайтадан салынады. Денсаулық саласында аудан қазір бес маманға мұқтаж. Олардың жетіспеушілігін дәрігерлерді қайта даярлау мен біліктілігін арттыру жолдарымен шешу көзделген. Биыл ауданға үш жалпы тәжірибелі маман келіп, жұмысқа орналасты. Келесі жылы үш елді мекенде емдеу орындары күрделі жөндеуден өтуі не қайта салынуы тиіс.

Әкімнің айтуынша, халықтың тұрғын үй салуға да ынтасы жақсы. Қазір 113 жер телімі тұрғындарға бөлініп берілді. 15 жер теліміне коммуналдық-жалға беру үйлері салынады. Бүгінде 24 жеке үйдің құрылысы аяқталуы қарсаңында. Бұдан басқа келешекте Қазталов ауылында 100 орындық мектеп-интернат салып, пайдалануға беру көзделген. Әрі қарай аудан әкімі әлеуметтік салаларға тоқталып, атқарылған істер мен қиындықтар жөнінде де айтты. Бүгінде экономикалық белсенді халық – 16721 адам. Есепте тұрған жұмыссыз 92 адам екен. Жұмыссыздық деңгейі 0,5 пайызды құрайды. Жарты жылда 101 жаңа жұмыс орны ашылды. Мәдениет саласында да тындырылған жұмыстар бар. Аудан орталығында «Достық» саябағы, Жалпақтал ауылының «Нұр Отан» саябағында балалар ойын алаңы, тағы басқа нысандар салынды. Бұлардың бәрі – демеушілердің көмегімен атқарылған істер. Сонымен қатар Астана күніне орай Қазталов ауылында шағын футбол алаңы ашылған. Ал аудан орталығында балалар мен жасөспірімдердің спорт мектебі пайдалануға берілді. 2017-2020 жылдары бес елді мекенде мәдениет орындарын жаңғырту көзделуде.

Серік ИХСАНҒАЛИ,

«Орал өңірі»


Фин инвесторлары жаңа өндірісті қолға алмақ

Күні: , 146 рет оқылды

DMS_9108


Фин инвесторлары біздің өңірімізде жаңа технология арқылы өндірілетін энергия сақтаушы есік пен терезелерді өңдейтін болады. Ол үшін жергілікті кәсіпкерлермен бірлескен кәсіпорын құрмақ. Финляндия елінің бір топ өкілдері бұл туралы ойларын сейсенбі күні облыс әкімі Алтай Көлгіновпен кездесуінде мәлім етті.


Өңірімізге іссапармен келген делегация құрамында финляндиялық «General Finland» компаниясының аймақтық директоры Калвер Каппер, «Lammin» компаниясының өкілдері Тапани Тайсто Койвула, Якко Маркку Хоппания, Олави Ханну Сааринен облыс әкімдігімен жаңа бизнес-жобаны іске асыруға келісімге келді. Енді дүние жүзіне жылу сақтағыш есік-терезе шығарумен танымал «General Finland» компаниясы біздің өңірде өндіріс ашып, жаңа жұмысты жолға қоймақшы. Әлемнің бірнеше елінде филиалдары бар кәсіпорын Қазақстанға даму мүмкіндігі зор ел ретінде қарайды. Осы ретте облыс әкімі шетелдік инвестор барынша жағдай жасалатынын атап өтті. Мұның өзі бизнестің тез қарқын алуына септеседі.

– Құрметті қонақтар, өңірімізге қош келдіңіздер! Біздің облысымызда бизнесті дамыту үшін инвестиция тартуға және жергілікті тауар өндіруші кәсіпорынмен ортақ жұмыс көзін ашуға мүдделі болғандарыңыз үшін қуаныштымын. Инвестиция көлемінің артуы біздің жұмысымыздың басты жетістігі болып табылады. Өйткені Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев әрдайым ауқымды инвестициялық ахуалдың жақсаруына зор көңіл бөліп келеді. Фин елінде құрылыс индустриясы өте жақсы дамығандығын білеміз. Сіздердің жұмыс тәжірибелеріңізден жаңа технологияны меңгеру біздің мамандар үшін өте маңызды. Қазақстан мен Финляндия арасындағы бизнесті дамыту үшін барлық күшті жұмылдырамыз, әріптестік байланыс орнатуға әзірміз, — деп атап өтті Алтай Сейдірұлы.

Құрылыс индустриясындағы фин технологиялары бүгінде сапасы жөнінде әлемді мойындатып отыр.

Бұған бір жағынан қатаң климаттың да әсері бар. Жылу сақтағыш өнімдер Қазақстанмен қатар көрші елдерде де үлкен сұранысқа ие болары сөзсіз. Сондықтан шетелдік инвесторлар облыс нарығына енуді көздеп отыр. Жыл соңына дейін барлық құжаттар рәсімделіп, бірлескен кәсіпорынның тұжырымдамасы бекітілмек.

– Біздің ұйым бірнеше фин компаниясын біріктіреді, бүгінде компанияның жалпы айналымы 600 млн. евроны құрап отыр. Азия елдерінің ішінен Батыс Қазақстан облысын арнайы таңдадық. Бүгін өндірісті дамыту туралы консепцияға қол жеткізсек, ағымдағы жылдың соңына дейін жұмыстың алғашқы кезеңін бастаймыз. Біз дамудың үш бағытын белгілеп отырмыз. Біріншісі – экологиялық қуат өндіргіш өнімдер дайындау, екіншісі – машина жасау, оның ішіне мұнай-газ саласы да кіреді. Үшінші бағыт – тамақ өнеркәсібі. Аталған салаларды дамыту үшін мұнда барлық жағдайлар жасалған. Бұдан бөлек түрлі саладағы жобаларды қолға аламыз. Батыс Қазақстанда энергия сақтаушы әрі экологиялық тұрғыдан тиімді, климаттық жағдайға төзімді құрылыс материалдары мен есік-терезелерді шығару ойдағыдай іске асатынына сенімдіміз, – дейді «General Finland» компаниясының бас директоры Тапани Койвула.

– Мен Финляндиядағы «Lammin» компаниясында болып, есік-терезе шығаруды көзбен көріп, ерекше әсер алғаным рас. Өнімдерінің сапасы өте жоғары. Осы жоба негізінде бірлескен кәсіпорын құрып, оларды әйнек өнімдерімен қамтитын боламыз. Нәтижесінде қуат үнемдегіш есік-терезелер пайда болмақ, – дейді «Стекло-Сервис» ЖШС директоры Аркадий Рубцов.

Ләззат ШАҒАТАЙ,

«Орал өңірі»

Суретті түсірген Медет ДОСЫМОВ


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика