Мұрағат: 11.09.2015


Балаңыз қандай мультфильм көреді?

Күні: , 101 рет оқылды

115-17.09.2015


Қоғамдық көлікке мініп, бөбектері «Суперменді», «Өрмекші адамды», «Машаны» сүйіп көретін аналардың әңгімесіне куә болдым.


— Осы күні үш жасар ұлымнан теледидардың пультін тығып тас­тайтын болдым. «Суперменмін» деп сабақ оқып отырған ағасы­ның басынан оқтаумен ұрып, ісі­ріп қойды, — деп бастаған бірінің әңгімесін екіншісі іліп әкетті:

— Біздің баланы  да сол, «Тәйт, болмайды!» деумен отырғызамын.  Үстелдің үстіне де, терезенің ал­дына да шығып алады. Кеше «өр­мекші адаммын» деп терезенің ал­дына шығып, секіріп еді. Ашық тұрған терезенің маса кіргізбей­тін торын итеріп қалып, тор сырт­қа құлап кетті. Баламның аяғынан әрең ұстап үлгердім, — деп еді, оған үшінші келіншек әңгімеге қо­сылды:

— Мен қызымды таңертең бала­бақшаға «Маша мен аю» мульт­фильмімен оятамын. Мульт­фильм­нің дауысы естілгенде, «Машамын» деп ұйқыдан көзін аша са­лып жүгіреді. Бірақ ұйықтарда қос­пауға тырысамын.

Шын мәнісінде, балабақшадан келген  бүлдіршіндердің көбі бос уақытын теледидарға телміріп, мультфильм қараумен өткізетінін жас аналар жоққа шығара алмас. Кейде өзіміз де екі-үш жасқа келген баламыздың тыныш отыруы үшін де теледидарды, ғаламторды әдейі қосып беріп, өз шаруамыз­ды жасай беретініміз де жасы­рын емес. Психологтардың пікіріне сү­йенсек, балалар мен жасөспірім­дер – телеаудиторияның ең белсенді көрушілері. Әрбір бала ша­-мамен өз уақытының 30 пайызын экранның алдында өткізеді екен. Ол орта есеппен алғанда мектепке барғанша 5 мың сағат, мектеп бітіргенше 19 мың сағат теледи­дар алдында отырады деген сөз. Сондай-ақ отбасылардың көбі ин­терактивті сандық телевизияға қосылған. Ал мұнда телеарналар саны жетіп артылады. Олардың қатарында балаларға арналған «Nickelodeon», «Cartoon network», «2х2», «Fox kids», «TiJi», «Boomerang», «Карусель», «Disney канал», «Mul­timania», «Детский мир», «Балапан» арналары бар. Көріп тұрғаны­ңыз­дай, бұлардың ішінде тек біреуі ғана отандық, қалғаны шетелдік телеарналалар. Еліміздегі бала­ларға арналған тұңғыш телеарна — «Балапан»  2010 жылдың 28 қыр­күйегінде құрылған болатын. Кабельдік желіде ғана эфирге шы­ғады. Сағат 07.30-дан – 21.30-ға дейінгі аралықта қазақ тілінде хабар тарататын телеарнаның мақ­саты келешек ұрпақтың тамыры­на рухани нәр беріп, бүлдір­шін­дердің бойына білім мен ғылым­ның жетістіктерін сіңіруге үлес қо­сып келеді. «Балапан» телеар­на­сының тележосығына көз салсақ, баланың ой жүйесінің дамуына ықпал ететін «Ол кім? Бұл не?», «Жүзден жүйрік», «Білгіштер» се­кілді бағдарламалар бар. Ал мульт­топтамаларға тоқталсақ, «Алға, Диего», «Тайо», «Гон», «Құтқарушы күшіктер», «Лупдиду», «Айдаһар мінген шабандоздар», «Венди»,  «Саяхатшы Дара», «Еріншектер елі» деп жалғаса береді. Бір өкініштісі, барлығы қазақшаға аударылған шетелдік өнер туындылары.

Мультфильм құрастыру кино жасаумен тең. Осы орайда қазақ мультипликация өнерінің алғаш  тұсаукесер мультфильмі аталып,  ертегі негізінде түсірілген Әмен Қайдаровтың «Қарлығаштың құй­рығы неге айыр?» туындысы ойға оралады. Ол тұсауы кесілген сәт­тен шетелдерге ұсынылып, 48 ел­дің экранынан көрсетілген бола­тын. Сондай-ақ  көрермен­дерге жол тартқан «Сақ» киностудиясының «Момын мен Қарақшы», «Алдар көсе», «Қошқар мен теке» атты ани­ма­циялық фильмдері өзіндік мәнмазмұны­мен ерекшеленеді. Ұлт­тық дүние­лерімізді мүмкіндігін­ше қамтуға тырысқан туындының тілі жатық, баланың ойлау қабіле­тіне сай. Алай­да мұндай дүниелер саусақпен са­нарлық.

Бұл мәселені жазбастан бұрын бірқатар шетелдік туындыларды тамашалаған едім. Алғашқылар­дың бірі – «Наруто» анимациялық фильмі. Режиссер фильмді барын­ша әсерлі етуге тырысқан. Қызыл­ды-жасылды эпизодтармен қам­тылған. Бірімен-бірі атысып-шабысып, қан-жоса болып жатқан «құбыжықтар». Мұнан кейін бала­лардың сүйікті туындысына ай­налған «Спанч Бобқа» көз тіктім. «Спанч Бобты» ойлап тапқан теңіз биологы, мұғалім Стивен Хиллен­берг. Мультсериалдың басты ке­йіпкері Спанч Боб ысқыш (губка). Мультфильм сюжетінің мән-мағы­насына, айтар ойына түсіне ал­мадым. Өйткені бір сәттік күлкіні ғана байқадым. Тіпті кейіпкерле­рінің кескін-келбеті де түсініксіз­деу көрінді. Балалардың орнынан тапжылмай көруіне арналған мульт­топтаманың бірі 2008 жылы жа­рық көрген америкалық режис­сер  Марк Осборнның «Кунг-фу Пандасы». Орман жануарлары­ның барлығын жеңе­тін панда ебедейсіз, ақкөңіл, кунг-фу өнерін же­те меңгерген жан­уар. Өте қы­зық­ты мульттоптама. Алайда жанжануарлардың орын­ды-орынсыз айқай-шуы баланың жүйке жүйе­сіне әсер ететіні анық.

Қазіргі көгілдір экранның күш­ті  насихат құралына айналғанын ескерер болсақ, бүлдіршініміздің жүйке жүйесіне зиянын тигізетін әдеттерден аулақ болғанымыз  жөн шығар. Бұған балдырған­дар­дың ата-аналары, сіздер не дей­сіздер?..

Гүлсезім БИЯШЕВА,

«Орал өңірі»


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика