Орал құтқарушылары ескертеді!

Күні: , 18 рет оқылды

Құрметті азаматтар, өрт қауіпсіздігі шараларын қатаң сақтаңыздар! Тек бірлескен күшпен ғана өрт санын азайтуға, адамдардың қаза болуын болдырмауға болады.

Жылыту маусымында өрттердің алдын алу мақсатында:

— тұрғын үй-жайларыңызда алғашқы өрт сөндіру құралдары болсын;

— күн сайын тұрмыстық жылыту пештерінің жағдайын тексеріңіз;

— тұрмыстық пештерді тез тұтанатын сұйықтықтармен жылытпаңыз;

— газ пештерін жылыту үшін қоспаңыз;

— қолдан жасалған электр жылыту құралдарын қолданбаңыз;

— үйден шығар алдында газ бен электр жабдықтарының сөндірілгенін тексеріңіз;

— жанып жатқан пешті қараусыз қалдырмаңыз, сондай-ақ, кішкентай балаларға оларды қадағалауды тапсырмаңыз;

-отын жағатын жерде отын мен көмірді сақтамаңыз;

— пешті қыздырмаңыз;

-пештеншығарылатын күл мен қоқысты сумен сөндіріп, қауіпсіз орынға шығару қажет;

— сізге тиесілі үй-жайлар мен құрылыстарды заңмен белгіленген тәртіпте лауазымды тұлғалардың өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуына тексеруін қамтамасыз етіңіз.

Өрт қауіпсіздігі шараларын сақтау – сіздің амандығыңыздың кепілі, сіздің және жақындарыңыздың өмірін сақтау. Есіңізде болсын, адамдардың бейқамдығы, отты ұқыпсыз пайдалану күтпеген зардаптарға әкелуі мүмкін.

Тұрғындардың тұншықтырғыш (иісті) газбен улануының негізгі себептері — соғылған түтін мұржалары, пеш конструкциясының жарылуы, ақаулы пеш жабдықтарын пайдалану, жабық жапқыш немесе тартпаның болмауы. Жылыту кезеңі басталғанға дейін үй-жай шегінде қабырға және түтіндік арналарын, әсіресе, шатырдағы түтін мұржаларын тексеру, мұржаларды жиналып қалған күйеден тазалау, пештің үстіне заттар мен дымқыл отынды кептірмеу қажеттігін тұрғындардың есіне саламыз.

Батыс Қазақстан облысы

ТЖД ЖҚЖ


Қазақстан мен Ресей туризмді бірлесе дамытпақ

Күні: , 22 рет оқылды

Ежелден тағдыр тоғыстырып, тарих табыстырған Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясын 7000 шақырымға созылған әлемдегі ең ұзын құрлықтық шекара мен көршілес орналасқан кең аумақпен қатар, достық-туыстық қатынастар біріктіреді. Ресей – Қазақстан үшін ең сенімді және ең басты серіктес мемлекет. Сондықтан екі елдің саясат, қауіпсіздік, экономика, сауда саласындағы сан қырлы ынтымақтастығының ауқымы кең, мақсаты айқын. Бұл ықпалдастықтың кемел көкжиегі жыл санап кеңейіп келеді. Ендігі мақсат – етене аралас елмен туристік байланысты нығайту, екі елдің саяхатшылары үшін жаңа туристік бағыттарды дамыту.

Қазақстан – Ресей арасындағы барыс-келіс пен алыс-берісті еселей түсуге бағытталған дәстүрлі шараның бірі – 2003 жылдан бері тұрақты түрде ұйымдастырылып келе жатқан өңіраралық ынтымақтастық форумы.

Қос мемлекет басшысының қатысуымен күрделі мәселелер шешімін тауып, ауқымды міндеттер нақтыланатын аталмыш ақылдасу алаңын жыл санап өткізудің өзектілігі орасан.  Өткен жылы Ресейдің Челябинск қаласында өткен мұндай форумда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Президенті Владимир  Путинге келесі жылы форумды Қазақстанның солтүстік қақпасы саналатын Петропавл қаласында ұйымдастыруды және басты назарды қос елдің туристік әлеуетін арттыруға аударуды ұсынған болатын. Өйткені Қазақстан мен Ресей арасындағы туристер ағыны жыл санап артып келеді. Жыл сайын Қазақстанға 3 млн. ресейлік, ал көрші елге 3,6 млн. қазақстандық сапарлайды екен. Оған қоса еліміздің батысы мен шығысында және солтүстігінде біздің жеті өңірдің көрші елдің 12 облысымен шекаралас екендігін ескерсек, қоңсы қонған қос елдің әу бастан «ауылы аралас, қойы қоралас» екені талас тудырмайды. Демек, биылғы 8-9 қараша күндері Петропавл қаласында өткен Қазақстан мен Ресейдің XV өңіраралық ынтымақтастық форумының қос ел үшін туризм саласындағы ортақ мәселелерді айшықтап, өзара тәжірибе алмасуда, түрлі түйткілдің түйінін тарқатып, жеткен жетістіктерді ба-ғалауда  маңызы  орасан  зор.

Екі ел арасындағы әлеуметтік-мәдени, этнографиялық, медициналық, спорттық, мәдени-танымдық және туризмнің басқа да салаларын дамытуды мақсат еткен өңіраралық форум аясында «Қазақстан мен Ресейдегі туризмді дамытудың жаңа жолдары мен үрдістері» атты көрме жұртшылық назарына ұсынылды. Жаңадан бой көтерген заманауи Теннис орталығында ашылған көрмеде ине шаншар орын болмады. Қазақстанның барлық өңірі мен Ресейдің шекаралас 10 облысынан арнайы ат арытып келген ресми делегациялармен қатар, танымал туристiк компаниялар да қатысқан көрмеде туризм саласындағы соңғы технологиялар мен жаңалықтар паш етiлетін 40-тан астам павильон жасақталып, әр өңір, әр облыс отандық және шетелдік туристердің қызығушылығын оятатын табиғи ерекшеліктері мен тарихи-мәдени құндылықтарын ортаға жайып салды. Ауқымды шараға Батыс Қазақстан облысының әкімі Алтай Көлгінов бастаған өңір делегациясы  да  қатысты.

Қызылжарға келген шетелдік қонақтар назарына Алматының апорты, Солтүстік Қазақстан облысының Шалқар-Имантау демалыс аумағы, Павлодар облысының Баянауыл ұлттық саябағы, Щучинск-Бурабай курорттық аймағы сынды жобалар ұсынылды. Қазақтың ұлттық тағамдары мен қолөнер бұйымдары да ойып тұрып орын алды. Халықаралық масштабтағы көрмеде Жайықтың жауһарларын ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия төрағасының орынбасары, жерлесіміз Елена Тарасенко мен облыстық кәсіпкерлік және индустриалдық-инновациялық даму басқармасы басшысының орынбасары Бақдәулет Ибраимов таныстырды.

Көрікті көрмені Қазақстан мен Ресейдің өңіраралық ынтымақтастығының XV форумына арнайы келген ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен РФ Президенті Владимир Путин де тамашалады.

Қашанда қонақжайлығынан танбаған қазақ халқының атынан Ресей Президентіне алтын жалатылып, бағалы тастармен зерленген қамшы табысталды. Ал ақмолалық балуан екі ел достығының символы ретінде өз қолымен қалың  шегеден  түйін  жасап  берді.

– Біздің халқымызда «Алыстағы ағайыннан жақындағы жақсы көршің артық» деген сөз бар. Біз көршіміз, ағайынбыз. Форум  тиімді мемлекетаралық алаңқайға айналды. Ынтымақтастықтың маңызды институты болып отыр. Бұған дейінгі форумдарда жалпы саны 200-ден астам келісімге қол қойылды. Олардың жүзеге асырылуы өңірлерге ғана емес, қос ел экономикасының жекелеген салаларына да септігін тигізуде, – деп атап өткен Елбасы Өзбекстан да осындай өңіраралық ынтымақтастық форумын өткізуді жоспарлап отырғанын жеткізді.

Елбасы туризм саласының жаһандық экономикадағы маңыздылығын айтып, екі елдің туристік әлеуетін тиімді пайдаланып, оны одан әрі дамыту үшін жүйелі шаралар қабылдау қажеттігін атап өтті.

– Туризм жаһандық экономикалық дағдарыстар кезінде де  экономика өсімінің тетігі болып саналады. Қазақстан мен Ресей  бұл үдерістерден тыс қалып қоймауы керек. Бізге жаңа мүмкіндіктерді тиімді пайдалану қажет, – деді Мемлекет басшысы. Сонымен қатар Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанда туристердің легін арттыруға және 60 мыңнан астам  жаңа жұмыс орнын ашуға бағытталған туризмді дамытудың бес жылдық мемлекеттік бағдарламасы әзірленіп жатқанын мәлімдеді.

– Ынтымақтастықтың екі жақты туризмді дамыту сияқты маңызды бағытына арнайы тоқталғым келеді. Ресейдегідей Қазақстанда да туристер үшін демалысты жақсы өткізіп, тамашалауға болатын көптеген көрікті  жер бар. Мысалы, ресейліктер, әсіресе, елдің батыс Сібір бөлігіндегі тұрғындар демалу үшін жазда біздің елдегі Бурабайға, Балқаш пен Алакөлге, қыста Алматыдағы Шымбұлақ тау шаңғысы курортына және басқа да жерлерге келеді, – деген Мемлекет басшысы өкілетті құрылымдар тарапынан шешуді талап ететін екі жақты туризмді дамыту саласына қатысты бірқатар жәйттерді, соның ішінде туристердің өтуіне қолайлы болу үшін шекарадан өткізу тәртібін жаңғырту, туристік және көлік-логистикалық инфрақұрылымдарды жетілдіру, Каспий теңізіндегі туризмді бірлесе дамыту, ғарыштық туризмді қалыптастыруға ықпал ету және басқа  да  мәселелерді  атап  өтті.

– Қазақстан мен Ресей аумағында туристердің қызығушылығын тудыратын керемет жерлер баршылық. Осындай ғажайып жерлер тұрғанда, алыс елдерге сапарлау керек пе? Әрине, әлемде тартымды бағыт-бағдарлар аз емес, дүниежүзіне танылған туристік орталықтар бар. Алайда Қазақстан мен Ресей жеріндегі табиғи әр алуандықты басқа елдерден таппайсыздар, – деді Ресей Президенті Владимир Путин. Осы орайда ол бірегей әрі экологиялық таза демалыс орындарына адам көптеп тартылатынын сөз етті. «Бұл тұрғыда, әсемдігі көзді арбайтын керемет жерлер бойынша біз әлемдегі ең бай адамдармыз. Жалпы, осы бағыттағы жұмыстардың қарқынын үдете түсу керек. Бұл салада біздің әлеуетіміз жоғары», – деп түйді Владимир  Путин.

Форум барысында ҚР Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы, РФ Экономикалық даму министрі Максим Орешкин, Солтүстік Қазақстан облысының әкімі Құмар Ақсақалов, Астрахань облысы губернаторының міндетін атқарушы Сергей Морозов, Алматы қаласының әкімі Бауыржан Байбек, РФ Алтай Республикасының басшысы Александр Бердников сөз алды. Баяндамашылар ғарыштық, экстремалды, пассивті, медициналық,  археологиялық, экологиялық және аңшылық туризмнің мүмкіндіктері туралы айтып, бұл бағыттарды  дамытудың келешегі мен  кедергілерді жан-жақты талқылады.

Нұрсұлтан Назарбаев форумға қатысушылардың баяндамалары мен ой-пікірлерін қорытындылай келе, ресейлік әріптесіне қос елдің үкіметтеріне туристер легін көбейту үшін шекаралық аймақтарда аутомобиль, теміржол және әуе қатынастарын дамыту жөнінде бірлескен іс-қимыл жоспарын   әзірлеуді   ұсынды.

– Шекараларымыздағы бақылау бекетінен туристердің өтуіне барынша қолайлы жағдай жасау керек. Қазақстан мен Ресей шекараларындағы өткізу бекеттерінің инфрақұрылымы және техникалық тұрғыдан жабдықталуы адамдар мен көліктерді молынан жіберуге сай келмейді.

Осыған байланысты қос мемлекеттің үкіметтері бұл мәселелерді бірлесе отырып шешуге тиіс, – деді  Нұрсұлтан   Әбішұлы.

Елбасы көршілес елдермен визалық және көші-қон режімін жеңілдете отырып, Каспий теңізінде туризм жөніндегі ынтымақтастық жүйесін құруды, сондай-ақ медицина және білім саласындағы туризмді дамыту жөнінде  шаралар  қабылдауды  ұсынды.

Форум аясында Нұрсұлтан Назарбаев пен Владимир Путин Қазақстан мен Ресейдің 2019-2021 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары, ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасындағы өңіраралық және шекара маңы ынтымақтастығының бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары мен перспективті өңірлік бастамалар тізбесі, ҚР Ұлттық экономика министрлігі мен РФ Экономикалық даму министрлігі арасындағы «Қазақстан – Ресей» шекара маңы ынтымақтастығы бағдарламасын дайындау және іске асыру ниеті туралы меморандум, ҚР Мәдениет және спорт министрлігі  мен РФ Экономикалық даму министрлігі арасындағы Туризм саласындағы өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы меморандум, ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасындағы 1994 жылғы 10 желтоқсандағы «Байқоңыр» кешенін жалға беру шартына өзгерістер енгізу туралы хаттама, 2006 жылғы 3 қазандағы ҚР және РФ шекара маңындағы аумақтары тұрғындарының Қазақстан – Ресей мемлекеттік шекарасын кесіп өту тәртібі туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттама сияқты маңызды құжаттарға қол қойды. Ақтау, Петропавл және Қостанайдан Ресейге тікелей әуе рейстерін ашу жөнінде бастама көтеріліп, бірлескен сақтандыру жүйесін енгізу де күн тәртібіне енді. Сонымен қатар Каспий теңізі жағалауындағы бес мемлекет арасында емін-еркін саяхаттауға жағдай жасайтын круиздік тур іске қосылатын болды.

РФ басшысы Қазақстан мен Ресейдің келесі өңіраралық форумы Омбыда өтетінін мәлімдеді. Жалпы, форум аясында қос елдегі туризмнің түрлі салаларын қамтитын 30-ға жуық өңіраралық әрі коммерциялық келісімге қол қойылды. Қос тарап Қазақстан мен Ресей шекаралық өңірлерінде жүзден астам туристік маршрутты бірлесіп жүзеге асыруға уағдаласып  тарқасты.

Ендігі кезекте жауапкершіліктің негізгі жүгі шекаралық өңірлерге жүктеледі. Олардың алдында өңіраралық сан-салалы байланыстың сапасын арттыру, келісті келісім көкжиегін кеңейту, соның ішінде тауар айналымын жақсарту, қызмет түрлерін молайту, іс-керлік байланыстарды жаңа сатыға көтеру, бірлескен кәсіпорындар қатарын көбейту мәселелері тұр.

Орынбор облысының вице-губернаторы Павел Самсоновтың (суретте) айтуынша, Батыс Қазақстан облысымен әуелден тату, көршілік, достық қарым-қатынас орнаған. Арадағы шекаралық сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық жыл өткен сайын беки түспесе, бәсеңдеген емес.

– Жылына 200 мың батысқазақстандық Орынборға табан тірейді, олардың басым бөлігі тұзды емдік суға шомылу үшін келеді. Орынбор және Батыс Қазақстан облыстарының шекарасында орналасқан екі халықаралық аутокөлік өткізу бекеті мен екі жақты аутокөлік өткізу бекеті бар. Олар арқылы тәулігіне 1,5-3 мың ауыр жүк көлігі өтеді. Барыс-келіс ұлғаятын жаз-күз маусымында шекара арқылы өтетін аутокөлік ағыны бірнеше есеге дейін  артуы  мүмкін.

Екі облыс тұрғындарының, бизнес өкілдерінің, басқа да салалардың өзара байланысын дамыту бағытында біраз жұмыс атқарылды. Алайда ол әлі де өз деңгейінде емес. Өңіраралық ынтымақтастық форумы біздің байланысымызға тың серпін береріне сенімім мол, – дейді Павел Самсонов.

Саратов облысының губернаторы Валерий Радаевтың (суретте) айтуынша, Батыс Қазақстан облысымен арадағы өңіраралық келісім негізінде Орал – Саратов бағытындағы тасжолдың құрылысы аяқталғанда өңірлер арасындағы қарым-қатынас бұрынғыдан да жандана түспек.

– Биылғы жылдың тоғыз айындағы Саратов облысы мен Қазақстан арасындағы тауар айналымы 150 млн. АҚШ долларын құрады. Басты назарды экспортқа аударып отырмыз. Осы орайда халықаралық талаптарға сай келетін көлік-логистикалық кластерді  дамытудың  маңызы  зор.

Осыдан екі жыл бұрын Орал – Саратов тасжолының құрылысы туралы екі жақты келісімге қол қойылды. Батыс Қазақстан облысы уағдаласқан межені мерзімінде орындады, желтоқсан айында жаңа жолды ашқалы жатырсыздар. Біз де өз тарапымыздан жолды федералды деңгейге өткізіп, биыл 100 шақырымын жөндедік, қалған 200 шақырымды бір жылдың ішінде аяқтауды жоспарлап отырмыз. Туризмді дамыту бағытында бірлескен жобаларды жүзеге асыруға мүдделіміз. Саратов облысына, Еділ өзенін тамашалауға қазақстандықтардың, әсіресе, жастардың көп келетіні қуантады, – дейді Валерий Радаев.

Екі ел арасындағы ықтимал әріптестіктің соны саласы – балалар мен жасөспірімдер туризмі. Батыс Қазақстан облысы бұл бағытта Ресейдің көршілес облыстарымен орнатылған екі жақты әріптестікті мейлінше нығайтуға, сонымен қатар салаға тың серпін беретін жаңа тәсіл-үрдістерді батыл енгізуге баса назар аударып келеді.

Форум аясында Батыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және индустриалдық-инновациялық даму басқармасы мен Татарстан Республикасының туризмді дамыту мемлекеттік комитеті арасында екі жақты әріптестік туралы келісімге қол қойылды. Қазандық делегация біздің облыстағы балалар мен жасөспірімдер туризмін дамыту тәжірибесіне ерекше қызығушылық танытып, бұл салада екі жақты іскерлік байланыс орнатуға ықылас білдіріп отыр.

Осы орайда Батыс Қазақстан облыстық балалар мен жасөспірімдер туризмі орталығының ТМД елдері арасында үздік үштікке еніп, «ЮНЕСКО клубы» мәртебесіне ие болғанын да айта кеткен жөн, – дейді облыстық кәсіпкерлік және индустриалдық-инновациялық даму басқармасы басшы-сының орынбасары Бақдәулет Ибраимов (суретте).

– Орал мен Қазан қалаларының арасында өзара достық, бауырластық байланыс орнаған. Екі жақты әріптестік туралы келісім  аясында қос шаһардағы туристік ресурстарды тиімді пайдалану, маркетингтік белсенділікті арттыру, туроператорлардың байланысын нығайту бағытындағы нақты іс-шаралар жүзеге асады.

Әзірге Татарстан мен Батыс Қазақстан облысы арасындағы туристік түсімдер аса көп емес, жылына 50 млн. рубль шамасында. Дейтұрғанмен, екі өңірдің де туристік әлеуеті мықты. Мәселен, Қазан тұрғындарын Ақ Жайық атырабының әсем, бай табиғаты қызықтырса, қазақ бауырлар үшін Татарстанның мәдени-тарихи орталықтары мен Қазан қаласының инфрақұрылымын және былтырғы футболдан әлем чемпионаты өткен нысандарды тамашалау әсерлі болады деген сенімдемін, – дейді Татарстан Республикасының туризм жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы  Сергей  Иванов.

Еліміздің батыс қақпасы саналатын Батыс Қазақстан облысы Ресейдің бес облысымен шектесетін ең ұзын (1,532 км) шекараға ие. Жылына біздің шекара арқылы 4 миллионға жуық жолаушы мен 1,2 миллионнан астам аутокөлік қатынайды. Өңіраралық экономикалық, мәдени және туристік байланыстар жыл санап нығайып келе жатқандықтан, жақын арада туристер ағыны 1,5-2 есеге артуы ықтимал. Сондықтан Мемлекет басшысының тапсырмасына орай, көлік-логистикалық инфрақұрылымды жетілдіруге баса көңіл бөлінуде. Орал – Саратов аутожолының құрылысы аяқтала келді, шекарадағы тұсы бұрынғы қос жолақтың орнына 8 жолақты жолға алмастырылды. Астрахань мен Волгоград облыстарына дейінгі жол салынуда, келер жылдың басында Самара және Орынбор бағытындағы аутокөлік жолдарының құрылысы басталмақ. Орал қаласында туристер аялдайтын заманауи және ыңғайлы қонақүйлердің жоқтығы да саланың дамуына кедергі болып келген еді. Қазіргі таңда Хилтон, Holiday Inn және Novotel қонақүйлерінің құрылысы қарқынды жүруде. Ал көктемде әуежай терминалын қайта жаңарту жұмыстары басталмақ.

Ресейдің барлық көршілес облыстарымен қоса, Киров, Ульянов облыстарымен, Татарстан және Башқұртстан Республикаларымен бірлескен іс-шаралар кешені жүзеге асуда. Көршілерімізбен арадағы ынтымақтастық жыл санап кеңейіп келеді.

Мысалы, Наурыз мейрамы мен Бірлік күні Саратов және Самара облыстарындағы қандастарымызбен бірге тойланса, Волгоград облысымен бірлескен әскери-патриоттық шаралар ұйымдастырылады. Орынбор облысымен Жайық өзені арқылы жорық өткізу дәстүрге айналған. Биыл Астраханьда күй атасы Құрманғазының 200 жылдығы кең көлемде  аталып  өтті.

Бүгінде өңіраралық барыс-келісті жеңілдету мақсатында пойыздардағы кедендік тексерулер алынып тасталды. Нәтижесінде Астана мен Орал арасындағы жол жүру уақыты 10 сағатқа қысқарды, бір жарым жылда 200 мыңға жуық жолаушы тасымалданды.

Ақ Жайық атырабында туристердің қызығушылығын тудыратын бірінен-бірі асып түсетін тарихи орындар мен туристік бағыттар жетерлік. Жайықты жағалай жайғасқан жұртшылық үшін, әсіресе, су туризмін, өлке туризмін және балалар туризмін дамытудың  болашағы  зор.

Екі күнге жалғасқан көрмеде өңірдегі туристік нысандар туралы мол мағлұмат беріліп, сыртқы және ішкі туризмді ілгерілету бағытында келіссөздер  жүргізілді.

Динара    ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал   өңірі»,

Орал – Петропавл – Орал


Қыз жасауы дегенде, қыз жасауы…

Күні: , 50 рет оқылды

«Жасауды алты жастан жинасаң асады, жеті жастан жинасаң жетеді» деген атам қазақ ұзатылатын қызының жасауына көп көңіл бөлген. Кеңес заманынан бұрын ата-бабаларымыз төрт түлік малды еншілеп, ағаш үй тігіп, қыздың жасауын әдемілеп дайындап берген. Заман ағынымен бірге ілесіп, ұлттық салт-дәстүріміз де жаңарып, жаңғырып келеді. Қазіргі уақытта ата-ана ұзатылатын қызына қал-қадерінше, әл-ауқатына қарай жасау дайындап береді. Әрине, әке-шеше «жетім қыздың жүгіндей» болмасын деп, қажетті дүниенің барлығын сатып әперуге дайын тұрады. «Қалыңсыз қыз болса да, кәдесіз қыз болмайды» дегенді ұстанатын қазағым қалтасы жұқа болса, банктерден қымбат несие алып, қыз жасауын ырғап-жырғап беруді сәнге айналдырды.

Бүгінде төрт қызын өсіріп, құтты орнына қондырған зейнеткер Қансұлу Ерғожина әжеміз қыз жасауын жасауда әркім «өз көрпесіне қарай көсілгені» дұрыс дегенді ұстанады. «Өзім ауылда кітапханашы болып жұмыс істедім. Жинаған ақшама алынған заттар мен үшін әрдайым ыстық. Қыздарымды ұзатқанда қолымнан келгенінше жасауларын жасап бердім. Басы артық шығынға бармадым. Меніңше, өзгелерден қалмаймын деп қыздың жасауын сонша шығынданып, тоңазытқыш, шаңсорғыш, тіптен газ плитаға дейін апаруды жөн көрмеймін. Тек алты көрпесі мен көпшіктерін, керекті төсеніштерін, ыдыс-аяғын апарса болғаны емес пе?

Аста-төк заттарды алудың қажеті жоқ. Жастар өздері еңбек етіп, отбасына қажетті заттарды бірте-бірте сатып алса болады ғой.

Сонда олар «әзір асқа тік қасық» болмай, өздері еңбектеніп алған дүниенің қадірін білетін болады», – деді Қансұлу әже.

Расында, қыз ұзатқандар бүгінде қызға берілетін дүниенің саны артқан деседі. Мысалға, жаңа өмірге қадам басқан аруларымызға берілетін жасауды тізімдеп көрелік: алты қонақ және бір шай көрпе, алты жастық, жастардың екі кісілік төсеніш және жамылғы көрпесі, оны «махаббат көрпесі» деп атайды. Одан басқа екі кісілік төсек- орын жиһазы (спальный гарнитур), сандық, ыдыс-аяқ жиынтығы, оның ішінде қасық, кесе, шәйнек, пышақ, көстрөл-қазан, ет табақ, хрусталь ыдыстар және өзгелері бар. Сонымен қатар жас жұбайлардың бөлмесіне төсейтін және қонақ бөлмесіне деп екі қалы кілем, терезе және төсек жабындар, дастарқан, оқтау, нан илейтін тақтайға шейін береді. Соңғы жылдары заманның жақсарғаны шығар, тұрмыстық техника түрлерін, теледидар қоса апарады.

Енді инстаграмдағы дайын қыз жасауының бағасына назар аударсақ:

6 қонақ көрпе = 84 000 тг

6 көпшік = 24 000 тг

1 шай көрпе = 5000 тг

екі кісілік жамылғы көрпе = 20 000 тг

«Махаббат көрпесі» (қос көпшігімен) = 40 000 тг

Тақта көрпесі= 27 000 тг

Сандық жапқыш (сыйлыққа).

Сонда қой жүнінен қалың етіп жасалған әрі әдемі материалмен тысталған төсек жабдығы орташа есеппен 200 мың теңгеге шығады. Соңғы кездері орыстың  матрешкасы секілді ұлтық нақыштағы сандықтарды жасауға қосып беруде. Сандық жиынтығының бағасы дизайнына және сыртқы қаптама материалының сапасына байланысты 100 000-250 000 теңге аралығында сатылуда. Оған көлемі әр түрлі үш сандық кіреді және сыйлық ретінде қобдиша беріледі. Төсек-орын жиһазының бағасы сауда орындарында түрліше, 180 мың теңгеден бастап 1 миллионнан асып кете барады. Ал ыдыс-аяқ жиынтығы 75 мың теңгеден басталады. Сонда бір қыз баланың жасауы тізімде көрсетілмеген ұсақ-түйек заттарды қоса алғанда, 600 мыңнан 1 миллионға дейін барады.

Әрине, жұрттың барлығы ұзатылатын қызға тап осындай дүние береді деуден аулақпыз. Бүгінгі нарықтық заманда Елбасы: «Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз сән-салтанат емес. Керісінше, ұстамдылық, қанағатшылдық пен қарапайымдылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану көрегенділікті көрсетеді» – деп айтқандай, әрқайсымыз прагаматик болуға ұмтылғанымыз жөн. Қыз жасауын әркім қал-қадерінше жасап береді, бірақ пәленбай жылға қымбат несие алып қарыз қа-мытын киюдің жөні жоқ сықылды. Сіз қалай ойлайсыз, оқырман?

Гүлнұр ИСАТАЙ,

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университетінің  3-курс студенті:

– Тұрмысқа шығатын қыз өз жасауын дайындауға ата-анасына көмектескені дұрыс деп санаймын.  Сондықтан да өз жасауымды қазірден бастап жинағым келеді. Сөйтсем, әке-шешеме күш салмаймын, бір жағынан өзіме ұнайтын заттарды ғана аламын. Несие алып, жасау жинақтауды құптамаймын. Өзгелер құс сүтінен басқаның бәрін бере берсін, ал мен отбасымның жағдайымен санасамын. Қажетті дүние-мүлікті екі жас өз еңбектерімен табуы тиіс.

Мария ИСАТАЙ,  Бөкей ордасы ауданындағы Сайқын ауылының  жас келіні:

– Анам жасауымды төсек жаймаларын жинақтаудан  бастады. Кейін ыдыс-аяқ, сандық, перде, қажетті жабдықтар сатып алынды. Ал көрпе-көпшігімді әжем өз қолымен жасап берді. Үйге ауылдағы ақ жаулықты үлкендер жиналып, көрпеге қажетті жүнді түтіп, көрпе-төсеніштерімді тігуге көмектесті. Жасауымның басым көпшілігін Оралдағы дүкендерден сатып алдық. Ыдыс-аяқ жиынтығы 600 мың теңгеге шықты. Қалған майда-шүйде заттарға туған-туыстарым көмектесті. Ұзатылар алдында ауылымда «сандық салу» ырымы жасалды. Ауыл әйелдері жиналып, жасауыма көрімдік берді. Жасауым жинақталып жатқанда қобалжу үстінде болдым. Қатарымнан кем қылмай, жасауымды жинақтап, жарқыратып берген  ата-әжеме, ата-анама және бауырларыма, ауылдастарыма үлкен алғысымды айтамын.

Эльвира РАГЛАКОВА, Сырым ауданындағы Қазақстан негізгі мектебінің мұғалімі:

– «Қызы бар үйдің назы бар» демекші, анасы қызының кішкентай кезінен бастап жасауын жинақтай беруі қажет. Қыз бала анасының жинаған жасауына риза болуы тиіс. Өйткені анасының тәжірибесі мол болғандықтан, отбасылық тірлікте бірінші кезекте не керек екенін жақсы біледі. Жасаудың аса қымбатқа шықпағаны жөн. Қазіргі кезде интернет желісінде таралған қыз жасауы жөніндегі бейнематериалды  көріп, жағамды ұстадым. Оңтүстік өңірде қалыптасқан төрт мезгіл киімін алып баруды асыра сілтеушілік деп ойлаймын. Киім әкелу – қыз жасауына жатпайтын дүние. Қызға тұрмысқа қажетті заттарын ғана береді. Кейін жұбайы екеуі жұмыс істеп, адал еңбек етіп, өз қалағандарын бірге алады.

Біржан ҚОЖАҚОВ, Орал қаласы, кәсіпкер:

– Мүмкіндігі шектеулі жандар еңбек ететін жиһаз цехымда қыз жасауына қажетті сандықтардың 54 түрі жасалады. Одан басқа ас үй және төсек-орын жиһазын тапсырыспен жасаймыз. Ондай тапсырыстар көбіне Астана, Алматы, Атырау, Ақтау жағынан түседі. Қарапайым сандықтың ең төменгі бағасы 24 мың теңгеден басталып, 47 мың теңгеге дейін барады. «Алтын» сандық 250 мың теңге тұрады, оны дайындауға 10-15 күн кетеді. Жалпы, қыз жасауына қажетті жиһазды сатып алушылар аз емес.

Бибігүл МҮТӘЛИЕВА, Бөрлі ауданының тұрғыны, жас ана:

– Қайын  сіңлім  ұзатылар  алдында  ауыл  әжелері мен апалары жиналып, асар жасадық. Жүн түтіп, көрпе, төсеніш жабдықтарын дайындадық. Екі жақ келісім жасап, керек заттарын ғана сатып алып бердік. Ағайын, тума-туыстар  да қыз жасауын жабдықтауға көмек қолдарын созды. Қыздың жасауын, соның ішінде бірінші кезекте төсек-орнын дұрыстап беру – ұзатылатын қыз баланың анасы мен әкесіне, туғандарына үлкен сын.

Зейнұр   НЫҒМЕТЖАН,

Аяжан   АЙДЫНҒАЛИ,

Ж.  Досмұхамедов  атындағы  педагогикалық колледжінің  3-курс  студенттері,

Орал  қаласы


Жарық пен жылу арзандады

Күні: , 202 рет оқылды

Батыс Қазақстан облысы прокуратурасының тексерісі нәтижесінде коммуналдық қызметтің, атап айтқанда, электр қуаты және жылумен қамтамасыз етудің тарифтері төмендетілді.

«Батыс Қазақстан электр тарату желісі компаниясы» АҚ-ның қызметінде өткен жылы 71,9 млн. теңгеге тариф сметасының орындалмау  фактілері  анықталған. Осы соманы өтеу үшін бұрын электр қуатының құны 5,47 теңге болса, 2018 жылдың 1 тамызы мен 31 желтоқсаны аралығында 1 киловат үшін 5,37 теңге болды. Сонымен қатар 2019 жылдың  1 қаңтарынан бастап әр киловат құны  5,01  теңгеге  жоспарланды.

«Жайықжылуқуат» АҚ жеткізетін жылумен қамтамасыз ету тарифі 78,28 теңгеге төмендеді. Монополист міндетті төлемге жататын 49,2 млн. теңгені шығындамай, оны жылу қуатының бағасына қосқан. Сондықтан тұтынушыларға аталған соманы қайтару мақсатында 1 Гкал үшін тариф 5289,77 теңгеден 5211,49 теңгеге төмендетілген. Бұл тариф 2019 жылғы 31 тамызға  дейін  сақталады.

Тексерістің нәтижелері «Ақсайжылуқуат» МКК-мен бекітілген Ақсай қаласының тұрғындары үшін жылу қуатын пайдалану құнын 5452,95 теңгеден 5335,97 теңгеге төмендетті. Бұл жерде «Ақсайжылуқуат» кәсіпорны тарифке жеке ұйымның 11,3 млн. теңгеге есептегіш құрылғыларды қондыру қызметін қосқан. Алайда дәл осы жұмысты өздері жасай алады. Артық сома 1 Гкал үшін тарифті 116,98 теңгеге төмендету арқылы тұрғындарға қайтарылатын болады.

Батыс   Қазақстан   облысының   прокуратурасы


Тамақтану дағдыңыз қандай?

Күні: , 35 рет оқылды

Газет-журнал, теледидар секілді БАҚ көздерінде сауатты тамақтанудың маңыздылығы туралы жиі айтылады. Дүниежүзілік денсаулық  сақтау ұйымдарының мәліметінше, «65 жасқа дейінгі өлім-жітімнің 50 пайызы сауатты тамақтанбаудың салдарынан туындайтын ауру-сырқауға байланысты» екен. Көбіміз сауатты тамақтану мәдениетін білмейміз. Сондықтан «Орал өңірі» газетінің алдағы нөмірлеріне сала мамандарының осы  тақырыптағы  пікірлерін  жарияласаңыздар екен.

Асан  АҚАПОВ,

Орал   газ, мұнай  және  салалық  технологиялар колледжінің  студенті

Ләззат  ҚОЖАГЕЛДИНА,

облыстық  салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығының маманы:

– Адам бір реттік тамақтану кезінде 300-500 грамм тамақ ішсе жеткілікті. Ал бір күндік тағамның құнарлылығы 1600-1800 калорияны құрауы керек. Ауыр жұмыс істейтіндер үшін 2400-2800 калория тұтыну маңызды.

Көкөністер мен жемістерді тәулігіне 400 грамнан бірнеше рет тұтынған жөн. Өйткені олар антиоксиданттардың, дәрумендер мен минералдардың көзі болғандықтан, жоғарғы қан қысымының алдын алып, атеросклероздың, жүрек-қан тамыр ауруларының асқыну, өршу қаупін төмендетеді. Аш қарынға желінген көкөністер мен жеміс-жидектер ас қорыту бездерінің, асқазан-ішек жолдарының жұмысын жақсартады, ішек микрофлорасының қалпына келуіне ықпал етеді. Әсіресе алма, әр түрлі (ақ, түрлі-түсті, брокколи) қырыққабат түрлері, сәбіз, қияр, қызанақ, тәтті бұрыш өте  пайдалы. Балық өнімдерін аптасына екі рет қолдану жеткілікті. Балық құра-мында жүрек-қан тамыр жүйесіне пайдалы қанықпаған май қышқылдары мен дәрумендер бар. Бір  күнгі тамақтану мөлшеріне тоқталсақ, әр тамақтанған сайын  дән өнімдерін міндетті түрде тұтыну қажет. Яғни  таңғы асқа бір тілім нан, 100 грамм пісірілген ботқа, түстікте екі тілім нан, 100 грамм пісірілген картоп және 250 мл сорпа ішу керек. Тағамның түрін өзгерткенде сол мөлшерде қарақұмық, күрiш, сұлы, макаронды жесе болады. Аптасына екі рет  80-100 грамм майлы емес балық еті мен  сорпасын, 100-150 грамм жаңғақ өнімдерін тұтынудың пайдасы мол. Күніне 45 грамм қатты ірімшік немесе 100 грамм сүзбе және бір стақан сүт немесе айран (майлылығы 2%) ішіңіз. Сүт  – барлық жастағы адамдар үшін жұғымдылығы жоғары оңай сіңетін өнім. 100 грамм сүтте 3 грамға жуық ақуыз, 3,2 грамм эмульгацияланған оңай сіңетін май, көптеген мөлшерде кальций мен фосфор қосындылары, сондай-ақ белгілі мөлшерде А1, В2, Д дәрумендері бар. 100 грамм сүт ағзаға 60-қа жуық килокалорий береді. Қырыққабат, саумалдық, көк пияз, аскөк, желкек секілді көк шөпті көкөністер  қатерлі дерттің алдын алады.

*  *  *

Тамақ ішкенде тағамды мұқият шайнаңыз. Неғұрлым ұзақ шайналған ас, соғұрлым  асқазанда жеңіл қорытылады. Екіншіден, қарныңыз әбден ашқан кезде ауқаттаныңыз. Даладан шаршап, қамы-ғып немесе күйзеліп келсеңіз, бірден тағамға ден қоймаңыз. Алдымен 15-20 минут демалып, ентігіңізді басқан соң ғана ас ішіңіз. Үшіншіден, суды күн сайын мөлшермен тұтынып отырыңыз. Судың тәуліктік қажеттілігі ауа райы мен жыл мезгіліне байланысты шамамен 1,5-2 литрді құрайды. Суды ішер алдында ыдысқа құйып, бірнеше рет сапырыңыз. Сонда су оттегімен байыты-лады. Ағзада су мөлшері жеткіліксіз болса, қан тамырлары тарылып, артериялық қысым жоғары-лайды. Келесі мәселе – ас тұзына әуес болмаңыз. Ересек адамдар үшін  тұтынатын ас тұзының мөл-шері күніне 6 грамнан аспауы керек. Тұз барлық азық-түліктердің құрамында кездесетіні белгілі. Мысалы, 100 грамм қара нандағы тұздың мөлшері бір грамды құрайды. Егер дұрыс тамақтансаңыз, тағамға қосымша тұз қосудың қажеті жоқ. Тұз ағзадағы судың жиналуына себепкер, нәтижесінде  зат алмасу үрдісі (процесі) бұзылып, қан қысымы жоғарылайды, атеросклероздың дамуына әкеліп соғады. Қуырылған тамақтан бас тартып үйреніңіз. Сонда асқазан, ішектің қабынуы мен асқазан жарасының алдын аласыз. Майлар, әсіресе, өсімдік майы, жоғары температурада қайнаған кезде улы заттар (акролеин) бөледі. Тағамды қорытылған майда дайындаған дұрыс. Ал маргарин майы  ағзаға жәй  сіңеді.

Артық  болмас білгенің

Банан – күйзеліске  ем Банан  сөзін  латын  тілінен  аударғанда  «musa  sapientum» – ақылды  адамның  жемісі  деген  мағынаны  білдіреді  екен.  Себебі…

Банан  көңіл  күй  гормонының  түзілуін  қамтамасыз ететіндіктен,  күйзеліс,  уайым-қайғы  кезінде тұтыну өте пайдалы.  Әлемде сары  бананмен қатар қызыл түстісі  де кең тараған. Алайда  мұндай  түрі  өте жұмсақ болғандықтан, тасымалдауға  жарамайды.  Бананның  нәрлілігі  картопқа  қарағанда 1,5 есе жоғары. Оның  құрамында алма  қышқылы, ферменттер, минералды заттар,  фосфор,  магний, калий,  кальций, натрий, А, В, С, Е дәрумендері  бар. Банан диеталық тағам болып есептеледі.  Ол жүйке  жүйесі,  анемия,  жүрек-қан  тамырлары, бауыр, бүйрек, өт ауруларының алдын алып, артық  салмақтан  арылуға  көмектеседі.  Ағзадағы  қант  мөлшерінің  бірқалыпты  болуы мен  қан қысымының  тұрақтылығына  ықпал етеді.  Сүйек,  тырнақ, шаш өсіміне оң әсерін тигізеді.  Аяқ-қолдың  мезгілсіз тартылуын,  шаш түсімін,  теріге  ерте  әжім  түспеуін  тежейді. Сондай-ақ  бананның отадан,  ауыр  физикалық  жаттығудан  кейін  ағзаны  қалпына  келтіруде  үлесі  зор.

Бананның  қабығы  да   кәдеге  жарайды.

Күмісті тазалайды. Бананның қабығы өңі кетіп қалған күміс заттарды қалпына келтіреді. Ол үшін қабықты блендерге салып қоймалжың күйге енгенше су қосып езесіз. Осы қоймалжың  ерітіндіге  малынған  жұмсақ  матамен күмісті сүртсеңіз, біртіндеп қара дақтардың кеткеніне куә боласыз.

Аяқкиімге арналған жақпа май. Банан қабығының құрамындағы майлар мен балауыз аяқкиімді тазалап, жылтыратуға мүмкіндік береді. Аяқкиімді банан қабығының ішкі жағымен сүртіп, үстінен құрғақ матамен кептіресіз.

Тісті ағартады. Кәдімгі  тіс  пастасымен  тісіңізді  тазалап  болғаннан кейін, тістеріңіздің үстін банан  қабығының ішкі  бөлігімен екі  минуттай сүртіңіз.  Қабықтағы калий, кальций, магний, марганец  және  фосфор  сынды  минералдар  тіске  пайдалы  әрі  оны  ағартуға  септігін  тигізеді.

Тікенді шығарады. Егер денеңізге тікен (шөгір) кіріп, оны ала алмайтындай жағдай болса, тікен кірген жерге бананның қабығын ішкі бетімен қойып, 24 сағатқа таңып тастаңыз. Банан қабығындағы ферменттер тікенді терінің сыртына шығарып, жараның тезірек жазылуына септігін тигізеді.

Сүйелді кетіреді. Бананның қабығы халық емінде сүйелді кетіру үшін қолданылады. Ол үшін банан қабығының ішкі жағын сүйелдің үстіне бір күнге байлап  қойыңыз. Сүйел жоқ  болып кеткенше осылай бірнеше рет қайталаңыз. Кей сүйелдер бір аптада кетсе,  кейбіреулеріне  бір айдай уақыт қажет болады.

Зімбір  тәбет  ашатын  күшке  ие

Зімбір – ең пайдалы  дәмдеуіштердің  бірі. Зімбірдің құрамындағы эфир  майлары мен амин  қышқылдары  иммунитетті нығайтып,  ағзаның  тұмау мен  вирустарға қарсы  тұруға септігін тигізеді.  Балалардың  асқа  деген  тәбетін  ашып,  жүкті келіншектердің  жеріктігін  басады. Оның  тамыры  аспоргин, холин, бетокоратин  секілді  пайдалы  компоненттерге бай.  Зімбірді шикілей немесе кептірілген, қуырылған түрінде қолдануға болады.  Құрамындағы  антиоксиданттар  ісіктің  кез  келген түрімен  күресетін  әсерге  ие.  Зімбірдің тамырын  үгітіп  немесе  уақтап  турап  қайнаған  шайға қосып  ішсеңіз,  өзіңізді  күні  бойы  сергек сезінесіз.  Қабығын  аршыған  кезде  неғұрлым  жіңішке  етіп  турасаңыз, құрамындағы  дәрумендері соғұрлым көбірек  сақталады.  Зімбірдің құрамында С, В1,  B2, B3 дәрумендері және  кальций, магний, натрий  және  темір  бар. Мамандардың  айтуынша, зімбірді ыстық суға  бұқтырып ішсеңіз,  жедел-респираторлы қабыну  тез  басылады.  Бұрын ұзақ  сапарға  шыққан  теңізшілер  зімбірді  құрқұлан дертінен  сақтану  үшін  алып  жүретін  болған.

Брокколи  иммунитет  көтереді

Брокколи – қырыққабат  тұқымдасының  біржылдық  өсімдігі. Құрамында  калий, фосфор, кальций, магний, темір,  мырыш,  марганец, күкірт, С, В1, В2, В5, В6, Е дәрумендері бар. Бұл  асқазанында  ойық жарасы (язва) бар  адамдар  үшін таптырмайтын  тағам. Сондай-ақ  қандағы инсулиннің  реттелуіне де ықпал етеді.  Брокколидың  құрамындағы  антиоксиданттар ағзаның қартаюын  кідіртіп, холестериннің  мөлшерін азайтады. Бұл өз кезегінде қан құрамын жақсартып қана қоймай, жалпы артерия  қысымының бірқалыпта тұруын қамтамасыз етеді. Иммунитеттің күші лимфа  жүйесіне  тікелей  байланысты  екені мәлім. Сол  лимфа  жүйесінің  үштен екі бөлігі ішекте орналасқандықтан, брокколиді  тұтынудың пайдасы мол.  Өйткені ол ішекті  әр  түрлі қалдықтардан,  улы заттардан  тазартып, иммунитетті көтереді.

Орамжапырақтың бұл түрі  сүйекке де өте пайдалы. Ондағы кальций (100 г-да 47 мг) мен басқа да  маңызды микроэлементтер сүйектің,  тістің  бұзылуына  жол  бермей, тұрғындар  арасында  жиі кездесетін  остеопороздың алдын алуға  әсер  етеді.

Дайындаған  Гүлсезім  БИЯШЕВА,

«Орал  өңірі»


«ШАБЫТ» фестивалінің лауреаты атанды

Күні: , 22 рет оқылды

БҚО халық шығармашылығы орталығының халықтық «Ақжайық» би ансамблі «Шабыт» ХХІ халықаралық шығармашыл жастар фестивалінде үшінші орынға ие болып, лауреат атанды.

Қазіргі таңда Әсел Дәулетова жетекшілік ететін ансамбльдің бай тарихы бар. 1974 жылдары өңірде би өнерінің дамуына ерекше еңбегі сіңген Құрамыс Ғаббасов құрған «Ақжайық» ән-би ансамблі арада үш жыл өткенде  «халықтық»  атағын  иеленді.

Содан бері Қазақстан өңірлері ғана емес, шет елдерде де өнер көрсетіп үлгерген «Ақжайық» би ансамблі бұдан бес жыл бұрын «Шабыт» фестивалінде дипломант атанған еді. Енді, міне, «Хореография» аталымы бойынша 25 ансамбль мен жеке орындаушылар ат қосқан айтулы додада алғашқы үштікке ілігіп, лауреат атанып отыр. Бұл – әрине, үлкен жетістік.

Құрамында 16 бишісі бар ансамбль бұған дейін де халықаралық, республикалық байқау-фестивальдерде лауреат атанып, диплом, алғысхаттармен марапатталған еді.

Айта кетейік, биылғы «Шабыт» фестивалінде, сондай-ақ «Эстрадалық вокал» аталымы бойынша 118 үміткердің арасынан Меңдігүл Қа-лиуллова дипломант атағын еншіледі.

«Жайық Пресс» медиахолдингі ақпарат орталығының қызметкері Динара Киндербаева интернет-журналистика аталымында дипломант атанды.

Ғайса  БӘЙМЕН


Шамшырақ

Күні: , 28 рет оқылды

Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің қыздарына тәрбие сағаты бағытындағы кезекті дәрісімді оқып болдым да, Достық даңғылымен жай басып жаяу жүріп келемін. Есімде өткен күндердің елесі жаңғырды. Осы университетте талай жыл еңбек етіп, талай шәкірт дайындаған ғалым, ұстаз Мәтжан Тілеужанов есіме түсті. Ана тілін арым деп санаған, солардың жолын жалғаған, аңқылдап өткен жас ғалым Бүркіт Отарәлі, ары да, жаны да тап-таза, қазақ әдебиеті мен ұлт намысы жайлы айтса, жүрегінен нұр шашылып түсетін Серікқали Шарабасов осы көше бойында келе жатқандай елес берді. Басымды көтеріп Достық даңғылының бойына қараймын, менің мектеп оқушысы кезінде көңілімде қалған бір ғажайып сурет елестеп кетті.

Санамда қалған сонау 11-ші мектеп оқушысы болған кезім қайта жаңғырды. Көшенің қарсы бетінде жарастығы мен сұлулығынан көрген көз қаймығатын екі адам келе жатқандай болды. Расында, бұл менің талай көрген, есімде қалған, осы Достық даңғылы бойында университетке қарсы бетте сонау жылдар ұзақ тұрған ерлі-зайыпты, бүгінгі қала тұрғыны, ұстаздардың ұстазы, Мария Мамайқызы Абдошева мен жары Қарасай Тұрашев атты азамат. Екі сұлу адам, екі мәдениетті маман өзгелерге үлгі болатын сыйластық пен киіну мәнері, жүріс-тұрыстарымен еріксіз өздеріне елді қарататын еді.

Міне, содан басталған көзім мен көңілімде қалған естелікке еріп кетіп, үйімнен асып Жайыққа барып, жағадан ағысқа қарап үнсіз тұрдым. Қанша тұрғаным есімде жоқ. Одан әрі балалық шағым елес берді. Ақ бантик байлаған 11-ші мектепте оқыған жылдарым қайтадан жадымда жаңғырды.

– Мекенісің ару қыз, саналы ұлдың,

Он бірінші мектебі Оралымның, – деп өзім жырлаған «алтын ұямда» өткізген оқушы кезім де есіме түсті. Иә, зуылдап өткен мектептегі балалық жылдар, алыс кетіп сағынған студенттік күндер, әлі күн жүрегімде нұрлы елес болып жатқанын сездім. Ештеңе де ұмытылмаған екен.

Ол кезде мектеп-интернат аталған Оралдағы 11-ші жалғыз қазақ мектебі алыс ауданнан жоқжұқаның балаларын қабылдайтын. Мен де соғыс мүгедегінің қызы  едім. Балалар тағдыры қиын болған кезең ұстаздарды да ерекше мейірімді жасады ма екен? Біз бала жүрегімізді жылытатын мейірімді алақандарға тап болдық. Ол кезде 11-ші мектеп оқушыларында ғажайып бауырмалдық дәстүр қалыптасқан. Оған баулыған да ұстаздар еді. Жаңадан келген, туған-туыстары алыста қалған ұл мен қызға жоғары сынып оқушыларынан аға мен апа бекітілетін. Олар бір жанұя сияқты, бірін-бірі қамқорлыққа алатын. Ол сабағын қалай оқыды, бір нәрседен мұқтаж емес пе, тәртібі қалай, қай секцияға барып жүр, қандай кітап оқып жүр, достары кім? Соның бәрін үлкен ағасы мен апасы тексеріп тұратын. Менің сіңлім болған Факиза Махамбетова (Оралда дәрігер болып істеді, өмірден озып кетті) сабаққа ұқыпты, өте жинақы қыз болған еді. Міне, сол дәстүр бойынша әлі күнге 11-ші мектеп бітіргендермен кездессек шұрқыраса кетеміз, жылы жүрекпен қараймыз. Әлі күнге құшақ жайып жолығамыз. Өйткені біз бір қазаннан тамақ ішкенбіз, бір асхана ортақ дастарқанымыз болған, бір интернат – үйіміз, ұстаздар, тәрбиешілер бізді өсірген ата-анамызбен бірдей деп түсіндірген еді. Бізді солай тәрбиелеген ұстаздардың басшысы болған жаңағы маған елес берген сұлу мұғалім Мария Абдошева болатын. Мен әлі күнге ұстазыма барып қайтсам, өзімді шәкірт сезінемін. Балалықтың ең таза да бақытты күндерін есіме түсіреді ол кісі.

Сонау қиын-қыстау кезеңде Сәкен Сейфуллин ашылуына себепші болған Орал қаласындағы жалғыз қазақ мектебі шағын ғана ғимаратта, ал жатақханасы әр жерде шашыраңқы еді. Мұстахим Ихсанов Орал облысын басқарған кезде осы мектепке жаңа ғимарат сұрап барған Мария Мамайқызы жаңа мектеп салғызып берем деген басшыға алғысын жаудырып отыратын. Ол өз шаруасын айтқан жоқ, қазақ балаларының Орал қаласында басқалардан кем болмай оқуына жағдай жасалса, соған қуанды. Ол өзінің екі баласынан осы мектеп балаларын артық көретіндей. Бүкіл уақытын сонда өткізеді. Күндіз оқуын қадағаласа, түнде тыныш ұйықтап кеткенге дейін бөлмелерді аралап жүретін. Сағатпен санаспайтын ұстаздар, тәрбиешілер осы кісіден үлгі алатын. Әр топқа бөлінген тәрбиеші ұстаз өз қызындай мектеп формасына тігілген ақ жағаларымызға дейін тексеріп, туған анамыздай ертемен келіп, мектепке аттандырып жүретін. Бойжете бастаған кезде тәрбиешілер қыздармен оңаша сырласып та отыратын.

Қай баланың қай қызды ұнататынына дейін байқап жүретін. Ал мұғалімдер болса, мектеп бағдарламасында өтетін бір сабағың қалып қойса, жатақханаға келіп түсіндіріп кететін еді. Соның бәрін қадағалап, оқу ісінің меңгерушісі болған Мария Мамайқызы өзі бас болып үлгі көрсететін.

Біз қазақ ауылдарынан келіп орыс классиктерін қиын меңгердік. Щедрова деген мұғалім түнімен күндізгі өткен сабақты қайта түсіндіруге жалықпайтын. Ал ағылшыннан Любовь Яковлевна Фишбейн үйреткен сөздермен мен әлі күнге шетелде жол тауып, тамақ ішіп келіп жүрмін. Міне, оқыту сапасы сондай талап қоюда ол кезде биік болған еді.

Сол кезеңнің мұғалімдері, тәрбиешілері, мектеп оқушылары Мария Мамайқызын қатал адам деп ойлауы мүмкін. Ал, шын мәнінде, ол талап қойғыш, өте жауапты, жас ұрпақты ертеңгі күнге лайық тәрбиелеуге бар күшін салғанын түсіну қиын емес еді. Ол кезде мұғалімдерді де мінез-құлқына қарай таңдап алатын шығар деп таң қалатынмын. Ұстаздардың бәрі шетінен мейірімді, сыпайы, жүздері шуақты ғажайып жандар болатын. Тәрбиешілерімізді таңда құшақтап қарсылайтынбыз, олар да шын пейілмен басымыздан сипаушы еді.

Мектептің тәртібі де, қазіргі күнмен салыстырсақ, ол кезде әскери тәртіпке жақын деуге болар еді. Мектеп дәлізінде тарсылдап жүгіруге болмайтын, ол бізді сабырлылыққа, ұстамдылыққа тәрбиелеген негіз болды. Ол кездің ұстаздарында ұлттық намыс басым болған ба деп ойлаймын. Қазақ балалары өзгелерден кем болмауын армандаған олар 11-ші  мектеп түлектерін кез келген жоғары оқу орнына алаңсыз түсіп кететін дәрежеде білім берген еді. Ол кезде «Алтын белгі», «Күміс белгі» жүзден жүйрікке берілетін. Әр оқушыны өз мүмкіндігімен адал бағалайтын және білімге құштарлыққа тәрбиелейтін ұстаздар шоғырының басында өзінің әділдігімен үлгі көрсеткен Мария Абдошева болатын. Оның бойында нағыз ұстазға тән көптеген қасиеттер бар. Айтатын сөзін ойланып айтады, аяғын да абайлап басады, әр кез өзіне сын көзбен қарайды. Киген киімі де, таралған шашы да бір қалпынан өзгермейді. Ал болмысынан шындықты ғана ұнататын турашыл мінез көзге ұрып тұрады.

Бірде ұстазыма еркінсіп, қалжың айттым:

– Мына өмір сіз үйреткендей емес екен. Өмірде сатқындар барын, жалтақтар барын, күн көру үшін жалпылдау керек екенін неге ескертпедіңіз? – дедім. – Сіз үйреткен тік сөйлеу мінезден, ақты ақ, қараны қара деп айтуды да сізден үйреніп, кейде зиян шеккен жерлерім болды. Соларды ескертсеңіз қайтетін еді? – дедім. Ұстазым күлімсіреп алды да: – Айналайын, мені тәрбиелегендер, мені оқытқандар сондай турашыл ақ адамдар еді. Адалдық түбінде жеңеді деп еді. «Ит үреді, керуен көшеді» дегенді де санама сіңірген еді. Мен сол ұстаздарым үйреткенді сендерге дарыттым. Ешкімге жалпылдаған жан емеспін, мен арым алдында тазамын, – деді ол. Ал өзім осындай ұстазға жолықтырған тағдырыма риза болып отырдым.

Бауырмалдық дәстүрмен 11-ші мектептен шыққан өкшелес оқыған інілерім, генерал Талап Қабденовты көремін. Ауыл шаруашылығында еңбек етіп жүрген Төлеген Әбілхайыровты көремін. Кейін осы мектепті бітірген Ерлан Виленұлы деген інімді көремін. Бәрі де «апалап» сағынып тұрады.

Баяғы «бір мектептің түлегі, бауырлармыз» деген ұрандай ұғым жан дүниемізге біржола ұялаған. Аудандарға барсам, көптеген сіңлілерім «апалап» алдымнан шығады. Өйткені біз мектеп үйреткен дәстүр бойынша бір қазаннан тамақ ішкендерміз, бір мектептен тәлім алғандармыз. Қазір сондай бауырмалдық тәрбие айтыла ма екен деп ойлаймын. Сыйластық пен мейірім адам тәрбиелеудің негізі болғанда ғана бұл қоғамда бәрі 11-ші мектептің түлектеріндей болар ма еді?! Бір-бірін туысым дегенде ғана бұл қазақ ел болар еді-ау. Бірақ бәрін 11-ші мектептегідей тәрбиелеп жатқан ұстаздар аз-ау деп уайымдаймын.

Сонау жылдардағы мектеп түлектері есіме түсіп, көз алдымнан елес боп өтіп, талай-талай елімізге еңбегі сіңген шәкірттер ойыма оралды. Жайықтың ағынына қарап тұрып, өтіп кеткен жылдар есіме түсті. Қазір де «Барлық мектептің шәкірттері бауырмал, ұстаздары талап қойғыш болса ғой, шіркін!» деп үйіме оралдым. Кешкісін сүйікті ұстазыма телефон шалдым. Ол кісінің де есінде көп жайттар қалған екен. Талай шәкірттерінің есімін мақтанышпен атады. Ұстаздық – жүрек қалаған мамандық болуға тиісін айтты. Оған кездейсоқтықпен баруға болмайтынын біраз түсіндірді маған. «Ұрпақ тәрбиесі – ең жауапты міндет» деп түсінген менің ұстазым ұлт алдында, тарих алдында, болашақ алдында өз борышын атқарған ең бақытты адам екенін ұқтым.

Оралдың 11-ші мектебіне сол кезде келіп, Мария Мамайқызы сияқты намысы биік, ары таза, мінезі қатал, жаны шуақты, абзал ұстазға жолыққаныма тағы да тәубе дедім. Өмірдің қиындықтарын жеңуге үйреткен, адал сөйлеуге үйреткен, шындықты тайсалмай айтуды үйреткен қасиеттері үшін өзімді борышты сезіндім. Ішімнен ризашылық пен рақмет айтып, әңгімесін тыңдап ұзақ отырдым…

Бұл күнде ұстаздардың ұстазы атанған, ұзақ ғұмыр кешіп, құрметке бөленіп, арзан атақ-даңққа ұмтылмаған, парасатты да, текті ұстаз менің өмірімдегі жол көрсететін шамшырағым сияқты болады да тұрады. Ал шәкіртке шамшырақтай жол көрсету – үлкен ерлікпен тең.

Ақұштап  БАҚТЫГЕРЕЕВА,

Қазақстан  Республикасының    еңбек  сіңірген қайраткері


Өсімдіктер карантині саласы  бойынша көрсетілетін мемлекеттік қызметке енгізілген өзгерістер туралы

Күні: , 28 рет оқылды

2018 жылдың 26 мамырынан бастап өсімдіктер карантині саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарына және 2018 жылдың 5 маусымынан бастап ҚР аумағын карантиндік объектілерден және бөтен текті түрлерден қорғау жөніндегі қағидаға өзгерістер мен қосымшалар күшіне енген болатын.

Карантинге жатқызылған өнімді Қазақстан Республикасының аумағында тасуға карантиндiк сертификат беру және карантинге жатқызылған өнімді Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығаруға фитосанитариялық сертификат беру мемлекеттік көрсетілетін қызметтерін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитетінің аумақтық инспекциялары «Өсімдіктер карантині саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарына» сәйкес көрсетеді.

Фитосанитардық сертификатты алуға өтінім берілген күннен бастап бес жұмыс күнінен аспайтын мерзімде сертификат немесе оны беруден дәлелді бас тарту ресімделеді. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тартуға арналған негіздер мыналар болып табылады: көрсетілетін қызметті алушының әкетілетін карантинге жатқызылған өнімді карантиндік жай-күйін айқындау үшін ұсынбауы; импорттаушы елдің (экспорт кезінде) талаптарымен карантинге жатқызылған өнімде анықталған карантиндік объектілердің болуы рұқсат етілетін жағдайларды қоспағанда, карантинге жатқызылған өнімде карантиндік объектілердің анықталуы; импорттаушы елдің фитосанитариялық талаптарға сәйкессіздігінің анықталуы (экспорт кезінде);

Карантиндік сертификатты алуға өтінім берілген күннен бастап үш жұмыс күнінен аспайтын мерзімде сертификат немесе оны беруден дәлелді бас тарту ресімделеді. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тартуға арналған негіздер мыналар болып табылады: көрсетілетін қызметті алушының карантинге жатқызылған өнімді карантиндік жай-күйін айқындау үшін ұсынбауы; қара өрік шаркасы (Plum Pox Potyvirus) бар жемістер мен жидектерді, жалған қалқаншалы және қалқаншалы сымырларды қоспағанда, карантинге жатқызылған өнімде карантиндік объектілердің анықталуы;

Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің уәкілетті органының лауазымды адамына жіне уәкілетті орган ведомствосының аумақтық бөлімшесінің өсімдіктер карантині жөніндегі мемлекеттік инспекторына карантинге жатқызылған өнімнің келгені туралы бірнеше рет  (2 рет және одан көп) хабарламау және жете тексеруге ұсынбау; көрсетілетін қызметті алушы фитосанитариялық сертификатты алу үшін ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) дұрыс еместігінің анықтауы; көрсетілетін қызметті алушының және (немесе) фитосанитариялық сертификатты беру үшін қажетті ұсынылған материалдардың, карантинге жатқызылған өнімнің, деректердің және мәліметтердің Қазақстан Республикасының аумағын карантиндiк объектiлерден және бөтен тектi түрлерден қорғау жөнiндегi қағидаларда белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі; көрсетілетін қызметті алушыға қатысты фитосанитариялық сертификатты алумен байланысты қызметіне немесе жекелеген қызмет түрлеріне тыйым салу туралы соттың заңды күшіне енген шешімінің (үкімінің) болуы.

Өтінімдерді қабылдау және мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін беру: 1) көрсетілетін қызметті беруші; 2) «электрондық үкіметтің» www.egov.kz, www.elicense.kz веб-порталы (бұдан әрі – портал); 3) «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы» (бұдан әрі – Мемлекеттік корпорация) арқылы жүзеге асырылады.

Аталған мемлекеттік қызметтер тегін көрсетіледі. Жоғарыда көрсетілген құжаттарсыз өнімдердерді тасымалдау – Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 400 бабын бұзу болып табылады.

Аталған құжаттардың жаңартылған редакциясын «Әділет» ҚР нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық құқықтық жүйесінде жарияланған «Өсімдіктер карантині саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 29 мамырдағы № 4-4/500 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2018 жылғы 12 қаңтардағы № 21 бұйрығы  және «Қазақстан Республикасының аумағын карантиндiк объектiлерден және бөтен тектi түрлерден қорғау жөнiндегi қағидаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 29 маусымдағы № 15-08/590 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы 2018 жылғы 10 қаңтардағы № 8 бұйрықтары бойынша алуға болады.

Егерде инспекция қызметкер тарапынан мемлекеттік қызмет көрсету барысы қанағаттандырмаса шағым жасауға құқылы.

Мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері жөніндегі анықтамалық қызметтердің байланыс телефондары www.mcx.gov.kz интернет-ресурсында орналастырылған. Мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 1414 және  ҚР АШМ АӨК МИК  Орал қалалық аумақтық инспекциясы БҚО.  Орал қ, Қ.Аманжолов көш, 75  тел. 50-62-96

Нугман Сагитов

ҚР АШМ АӨК МИК Орал қалалық аумақтық инспекциясының бас маман-өсімдіктер карантині жөніндегі мемлекеттік инспекторы.


Тоғыз айдың табысы толымды

Күні: , 28 рет оқылды

Биылғы жылы  облыстағы жалпы өңірлік өнім көлемі 1,2 трлн. теңгені  құраған.  Бұл  өткен жылғы  көрсеткішпен  салыстырғанда,  0,6%-ға артық. Елдің жалпы  ішкі  өніміндегі біздің  өңірдің  үлесі 4,9%-ды  құрап, республика  бойынша облыс  жетінші орынға  тұрақтаған.  Өңдеу  өнеркәсібіндегі  экспорт көлемі  ағымдағы  жылдың  сегіз  айында  147,9 млн. долларға  жетіп, 25,6%-ға ұлғайған. Облыс  1,5 мың тоннадан  астам  етті  бірнеше  шетелге шығарып, Қазақстанға  қатысты  ет  экспорты бойынша  бірінші  орынға көтерілген.

Бұл туралы облыстық мәслихаттың кезекті ХХ сессиясында облыс әкімі Алтай Көлгінов 2018 жылдың алғашқы тоғыз айында атқарылған жұмыс туралы баяндамасында  мәлімдеді.

– Биылғы жылғы Елбасының Жолдауы халық табысының артуына, тұрмыс сапасын көтеруіне, өмір сүру үшін қолайлы ортаның қалыптасуына бағытталған. Өңірдегі барлық аймақтық бағдарлама Жолдауда айқындалған мақсат пен міндеттерге сәйкес жасақталды. Биылғы жылдың мамыр айында Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың біздің өңірімізге жасаған жұмыс сапары өңіріміздің дамуына тың серпін берді. Мемлекет басшысы облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуы бойынша нақты тапсырмалар жүктеді. Атап айтар болсақ, күн тәртібінен түспеген жол мәселесі, өңір экономикасында өзіндік орны бар өндіріс ошақтарының проблемалары талқыланды. «Зенит» және «Гидроприбор» зауыттары бойынша 3 жылға тапсырыстармен қамту жөніндегі келісімге қол жеткізілді. Энергетика министрлігі «Конденсат» АҚ-мен мұнайды тасымалдау кестесін бекітті. БҚМК (ЗКМК) АҚ негізінде қазақстандық арнайы өнімдердің жаңа өндірістерін игеру бойынша еуропалық компаниямен озық технологияларды өңірімізде іске асыру қарастырылды. «Омега» өндіріс ошағының аумағында «Орал трансформатор зауыты» екінші зауыт салуды жоспарлауда. «Квант»  компаниясы өнім түрлерін көбейту және өндірісті кеңейтуді қаржыландыру бойынша Даму банкімен несие бөлу жөнінде келісімге қол жеткізді. Республикалық маңызға ие Орынбор облысына дейінгі 144 шақырым жолын қайта жаңғырту бойынша «Қазавтожолдың» қатысуымен жобалық-сметалық құжаттама әзірлеуге конкурс жарияланды. Қазталов, Жәнібек және Бөкей ордасы аудандарына апаратын 275 шақырым республикалық маңызды автожол құрылысына, «Қазавтожол» күрделі жөндеу жұмыстары бойынша жобалық-сметалық құжаттама әзірлеуде. Аталған жол құрылысы жұмыстарын келер жылы бастап, алдағы үш жыл көлемінде толықтай аяқтау жоспарлануда, – деді  өз баяндамасында облыс әкімі  Алтай  Көлгінов.

Мұнан соң өңір басшысы облыс экономикасымен халықтың әл-ауқатын арттыру бағытында маңызды рөл атқаратын әр салаға  жеке-жеке  тоқталып  өтті.

 

Өнеркәсіп  өнімінің  көлемі 1,8 трлн.  теңгеге  жеткен

Өңдеу өнеркәсібінің нақты көлем индексі 9%-ға артып, 137 млрд. теңгені құраған. Өңдеу өнеркәсібіндегі жалпы қосылған құны 50 млрд. теңгені құрап, нақты көрсеткіште 17%-ға артты. Еңбек өнімділігі 26%-ға өсіп, бір адамға 9 мың АҚШ долларынан асты. Негізгі капиталға салынған инвестициялардың көлемі 4,5 пайызға артып, 273 миллиардтан астам теңгені құрады. Сыртқы инвестициялар 165 млрд. теңгені құрап, олардың негізгі капиталдағы үлесі 60%-дан асқан. Бұл көрсеткіш бойынша Батыс Қазақстан облысы республикада жетекші орында.

Индустрияландыру картасына сәйкес құны 22 млрд. теңгені құрайтын 10 жоба іске қосылып, 362 жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Бүгінгі күні жобалардың жартысы іске қосылды, қалғандары жылдың соңына дейін пайдалануға  беріледі.

 

2,5 миллиард  теңгеден астам  инвестиция

Биылғы жылы ауыл шаруашылығын қолдау шараларына 12 млрд. теңге бөлінген. Бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 30%-ға артық. Ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім 104 млрд. теңгені құрады. Дәнді дақылдар алқабының аумағы 513 мың гектарға жеткен. 244 мың гектар егін алқабынан 168 мың тоннадан астам астық жиналды. Өңірдегі қысқы дәнді дақылдардың жалпы көлемі 76 мың га құрайды. Алдағы қыс маусымына 1,5 млн. тонна мал азығы жиналып, бұл бағыттағы жоспар 103,2%-ға орындалды. Сонымен қатар өңірге 2,5 млрд. теңгеден астам инвестиция тартылып, агроөнеркәсіп кешенінде бірқатар жобалар жүзеге асқан. Нәтижесінде «Кублей» компаниясында малдың қалдықтарын қайта өңдеу бойынша инвестициялық жоба іске қосылды. «Теректі май» компаниясында күнбағыс майын өндіретін зауыт қайта жаңғыртудан өтіп, өз өнімдерін экспортқа шығаруда. «Желаев нан өнімдерінің комбинаты» АҚ-да макарон өнімдерін өндіретін фабрика іске қосылды. Зеленов ауданында «DMD PRODUCTION» компаниясы қуаттылығы жылына 1000 тонна болатын консервіленген көкөністер мен жемістерді өндіруге арналған зауыт салуда. «Орал жылыжай комбинаты» жалпы аумағы  5 га құрайтын жылыжай кешенінің құрылысын  жүргізуде.

 

«Киров – Шежін»   каналы   іске  қосылмақ

Жаңақала ауданындағы жалпы суармалы жер учаскелерінің аумағы 16,5 мың гектарды құрайтын «Төртқұлақ – Қарасу» суару құрылғыларына күрделі жөндеу жүргізілуде. Бұл өз кезегінде мал шаруашылығын дамытуға мүмкіндікті кеңейтпек. Сондай-ақ «Орал – Шалқар» каналын сумен жабдықтауға арналған қалқымалы сорғы станциясы бар су қоймасын салу қолға алынды. Бұған қоса жалпы ұзындығы 180 шақырымды құрайтын «Киров – Шежін» каналы қараша айында іске қосылмақ. Ақжайық ауданының аумағындағы «Солянка – Азынабай – Тайпақ» каналын, Ақжайық су қоймасын күрделі жөндеу және қайта қалпына келтіру бойынша кешенді жұмыстар жүргізілуде. Сонымен қатар суармалы ауданы 15 мың гектардан астам «Сакрыл» және «Мамай» суармалы жүйелерін қалпына келтіру үшін жобалық-іздестіру жұмыстары  жүргізілуде.

 

Кәсіпкерлікке   қолдау   көп

Өңір басшысының баяндауынша, шағын және орта бизнеспен айналысатындар саны 6%-ға артып, 40 мың субъектіні құрады.

Облыста бұл салада еңбек ететіндердің саны 9 пайызға  немесе 115 мың адамға көбейген.

Өңірдегі шағын және орта бизнес секторының үлесі 40%-ды құрайды. Бұл көрсеткіш жөнінен біздің облыс республика бойынша  үшінші  орында.

«Бизнестің жол картасы – 2020» бағдарламасы аясында жалпы сомасы 100 млрд. теңгені құрайтын 831 жоба қаржыландырылған. Сондай-ақ құрылыс саласында 2,7 млрд.  теңгені құрайтын 57 нысанға инфрақұрылым  тартылған.

Осы жобалар аясында 28 мыңнан аса жұмыс орны сақталып, 5 мыңнан аса жаңа жұмыс орындары ашылды. Сонымен қатар қайтарымсыз гранттық қаржыландырумен 109 жаңа бизнес жоба қолдау тауып, оларға 226 млн. теңге қаржы бөлінген.

 

Мемлекеттік   бағдарламаларға   36,3   млрд.   теңге

Елбасының Жолдауында еліміздің аумақтық дамуына жаңа тәсілдерді енгізуді қамтамасыз ету, сондай-ақ «Нұрлы жол» және «Нұрлы жер» бағдарламаларын 2025 жылға дейін ұзарту туралы айтылған болатын. Биылғы жылы осы бағдарламаларға сәйкес облысқа 36,3 млрд.  теңге бөлінген. Атап айтқанда, «Нұрлы жол» бағдарламасы бойынша 19,1 млрд. теңге, «Нұрлы жер» бағдарламасына 17,2 млрд. теңге қарастырылған. Соның ішінде 450 шақырым жол салу үшін 32 млрд. теңге бөлінді. Республикалық маңызы бар жолдардың 285 шақырымына жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Бірінші кезекте биылғы жылы 56,3 шақырымды құрайтын Орал – Саратов автожолының жөндеу жұмыстары аяқталады. Саратов облысымен шекаралас аумақта бұрынғы екі жолақты жолдың орнына сегіз жолақты жол ашылатын болады.

Облыс орталығында 8,8 млрд. теңге қаражатқа ұзындығы 50 шақырымды құрайтын 50 көше жолдары жөнделді. Бұл қаражаттың 6,3 млрд. теңгесі «ҚПО б. в.» компаниясы есебінен бөлінген. Бұл қаражатқа Орал қаласында Құрманғазы,  М. Мәметова, Темір Масин, Асан Тайманов секілді ірі көше жолдары  жөнделген.

 

3461  пәтерлі  тұрғын  үйлер  салынуда

Еліміздегі «Нұрлы жер» бағдарламасымен өңірімізде 3134 пәтерді құрайтын 26 көп қабатты тұрғын үйдің құрылысы жүргізілуде. Сонымен қатар аудан-ауылдарда 327 пәтерлік  104 тұрғын үй салынуда. Жыл соңына дейін облыс орталығында 688 пәтерлі 6 көп қабатты тұрғын үй, аудан-ауылдарда 139 пәтерді құрайтын 83 тұрғын үй пайдаланылуға берілмек.

Жеке инвесторлардың есебінен 1400 пәтерлі үй салынған болса, солардың ішінен 75 пәтер «7-20-25» бағдарламасы бойынша берілген. Ал 280 пәтер аталған бағдарлама бойынша берілуге дайын тұр.

Бүгінде Орал қаласында апатты жағдайдағы 44 тұрғын үй тіркелген. Сол үйлерді бұзып, орнына жаңа көп қабатты үйлер салу мақсатында жеке инвесторлардан 13,5 млрд. теңге қаржы тартылып, бүгінде 17 үй қайта салынуда. Бұл үйлер бірінші кезекте бұрынғы тұрғындарға тегін берілетін болады. Ал қалған пәтерлер «7-20-25» мемлекеттік бағдарламасымен берілмек. Құрылысы жүріп жатқан бес көп қабатты үйдің екеуінің құрылысы аяқталып, жақын күндері пайдаланылуға берілетін  болады.

Облыс орталығындағы халық саны жыл санап өсіп келеді. Бүгінде шаһарда 336 мыңнан астам адам тұрады. Жақын жылдары облыс орталығындағы халық саны 500 мыңға жетеді деген болжам бар. Пәтер кезегінде тұрған тұрғындарды баспанамен қамту мақсатында «Ақжайық» шағынауданын салу қолға алынуда. Аумағы 450 гектар жерді қамтитын шағынауданда 150-ден астам көп қабатты тұрғын үй салынбақ. Барлық инфрақұрылымы тартылған ауданды мектеп, балабақша секілді әлеуметтік нысандармен қамту жағы да қарастырылған. Жаңа ауданға Шаған өзені үстінен жаңа көпір салынатын болады.

 

44 елді  мекенге  газ, 50  ауылға  таза  ауыз  су тартылуда

Ағымдағы жылы 44 елді мекендегі 16 мың халықты көгілдір отынмен қамту мақсатында 8 жоба жүзеге асырылуда. Бұл мақсатқа 1,6 млрд. теңге қаражат бөлінген. Бүгінгі таңда Ақжайық, Бөкей ордасы, Зеленов, Жәнібек аудандары аумағындағы 24 елді мекенге газ тарту жұмыстары аяқталып, тоғыз мыңнан астам ауыл тұрғыны көгілдір отынның рахатын көруде. Қалған 20 ауылдарға газ тарту жұмыстары келер жылы аяқталатын болады. Осы жұмыстар мәреге жеткенде, өңірдің көгілдір отынмен қамтылуы 95 пайызға жететін болады.

Жалпы ұзындығы 1000 шақырымды құрайтын ауыз су құбырларын тарту және жаңарту жұмыстарына 4,5 млрд. теңге қаражат бөлінген. Бүгінде 56 мың тұрғыны бар 50 елді мекенді таза ауыз сумен қамту жұмыстары жүргізілуде. Ол елді мекендердің 17-сі таза ауыз суға қол жеткізген болса, жыл соңына дейін 23 ауыл таза суға қосылатын болады.

 

50   IT-сынып   ашылмақ

Облыста 1 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі біліммен қамтамасыз ету 69,4%-ды, 3 жастан 6 жасқа дейін  100%-ды  құрайды.

Мектепке дейінгі ұйымдар желісі 26 бірлікке көбейіп, олардың саны 500-ге жетті, оның ішінде 52-сі – жеке балабақшалар. «Bilim Land» білім беру порталының жоғары сапалы мазмұнын қамтамасыз ету, қалалық және ауылдық мектептердің білім беру ресурстарына тең қолжетімділігін арттыру мақсатында барлық 223 (100%) шағын жинақты мектепке жалпы құны 312 млн. теңгені құрайтын 567 бірлік «Білім кітапшасы» компьютер-трансформерлер сатып алынды. «Нұр Отан» партиясымен бірге 15 IT-сынып ашылып, IT-лицей жұмыс істей бастады. Келесі жылы партиялық жоба бойынша тағы 50 IT-сынып ашылмақ.

Биыл Орал қаласының Деркөл кентіндегі 600 орындық, Ақжайық ауданының Шабдаржап ауылындағы 198 орындық мектеп, Ақсай қаласындағы 240 орындық балабақша, Зеленов ауданының Дариян ауылында 100 орындық интернаты бар 300 орындық мектеп, Бөкей ордасы ауданы Сайқын ауылындағы мектептің 70 орындық интернат пайдалануға берілді.

Жоғары оқу орындарында  мамандарды даярлау үшін облыста сұранысқа ие мамандықтар бойынша жергілікті бюджеттен  100  грант  бөлінді.

Сонымен қатар 5 апатты мектеп пен үш ауысымдағы 5 мектепті жою бойынша Білім және ғылым министрлігімен бірлесіп жұмыс жасалуда.

– Денсаулық сақтау саласында мемлекеттік-жекешелік әріптестік аясында екі жоба жүзеге асты. Аталған жоба аясында облыстық ауруханаға құны 550 миллион тұратын магнитті-резонансты томогроф алынса, Шыңғырлау ауданының Лубен ауылында жобалық құны 117 млн. теңгені құрайтын, ауысымына 35 адамды қамтитын дәрігерлік амбулатория салынды. Сонымен қатар Орал қаласында заманауи құрал-жабдықпен қамтылған жаңа кардио орталық ғимаратын салу жоспарлануда. Бұқаралық спортты дамыту, халық арасында салауатты өмір салтын қалыптастыру мақсатында облыс көлемінде 30 спорт алаңы салынып, пайдалануға берілсе, жыл соңына дейін 23 спорт алаңының құрылысы аяқталмақ. Бұл бағыттағы жұмыстарға «Samruk-Kazyna Trust» әлеуметтік жобаларды дамыту қоры үлкен қолдау білдіруде. Жергілікті бюджет есебінен Ақжайық, Қазталов, Жаңақала, Тасқала аудандарынан 5 дене шынықтыру-сауықтыру кешенін салу жоспарланған. Сондай-ақ «Нұр Отан» партиясымен бірлесіп жасалған жол картасы аясында 100 спорт алаңын салу жоспарланып отыр. Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың стратегиялық маңызға ие «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында биыл 175 мыңға жуық адамды қамтыған 350-ден астам маңызды шара өткізілген. Демеушілер мен меценаттар көмегімен 166 жоба жасалды. Облыс орталығында меценаттар арқылы ерекше мұқтаж адамдарға арналған құны 200 млн. теңгеге үй құрылысы жүргізілуде. Республикалық қасиетті орындар тізіміне енген облыстағы жеті нысанға жолдар тарту мен инфрақұрылым жасау бойынша жұмыстар қолға алынуда. Аталған жұмыстардың нәтижесінде ішкі туризм дамып, облысқа келетін туристердің саны артады деп күтілуде. «Қазақстан – 2050» жалпыұлттық қозғалысымен бірге «Crowdsourcing.kz.» жобасы іске асуда. Бүгінгі күні 150-ден астам жоба ұсынылып, дауыс берілді. Ұсынылған жобалардың ең жақсысын Орал қаласы әкімдігі жүзеге асыратын болады.

Биылғы тоғыз ай ішінде өңіріміз осындай әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштеріне қолжеткізіп отыр. Бұл – барлық мемлекеттік құрылымның және азаматтық қоғам өкілдерінің бірлесіп атқарған жұмыстарының нәтижесі.  Біз атқарылған жемісті жұмыстарымызбен тоқтап қалмай, алдымызда тұрған зор міндеттерді жұмыла атқаруға тиіспіз. Халқымыздың әл-ауқатын жақсартуға бағытталған «Нұрлы жол», «Нұрлы жер», «7-20-25»  мемлекеттік және басқа да салалық бағдарламаларды сәтті жүзеге асыруымыз қажет. Бұл тапсырмалар Елбасының Жолдауында нақты айқындалған. Сондықтан баршаңызды еліміздің бәсекеге қабілетті 30 мемлекеттің қатарына кіруіне, облысымыздың одан әрі көркеюіне үлес қосуға шақырамын, – деп қорытындылады  баяндамасын  облыс  әкімі.

 

Құсайын  МҰҚАНОВ, №13  Қаратөбе  сайлау  округінен сайланған  депутат:

– Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жыл сайынғы халыққа Жолдауында айтылған тапсырмаларды басшылыққа ала отырып, Қаратөбе ауданында да ауыз толтырып айтуға болатын ауқымды жұмыстар атқарылуда. Ауданымыз 100 пайыз көгілдір отынмен қамтылған. Сонымен қатар биылғы жылдың өзінде бес елді мекенге таза ауыз су келді. Бірнеше спорттық қалашық салынды.  Осындай ауқымды жұмыстар алда  да  жалғасын  табады  деп  сенемін.

Александр  ПОТИЧЕНКО, №23  сайлау  округінен  сайланған депутат:

– Қазіргі уақытта облыс орталығында да, аудандарда да автокөлік жолдарының құрылысына ерекше көңіл бөлінгеніне қуаныштымын. Оралда жолдарды салу үшін шамамен 9 млрд. теңге бөлінген. Бұл 50 шақырымнан астам жолды асфальттауға мүмкіндік берді. «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша көп қабатты үйлер салынуда. Тұрғындарға «7-20-25» мемлекеттік бағдарламасы арқылы пәтерлер беріле бастады. Біздің компания мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыруға өз үлесін қосып келеді. Қазіргі уақытта біз Орал қаласында 400 пәтерге арналған екі көп қабатты үй, Тасқала ауданының орталығындағы 72 пәтерлі, Теректі ауданы Федоровка ауылында 36 пәтерлі тұрғын үй салудамыз. Келер жылы  500 пәтер тапсыруды жоспарлап отырмыз. Деркөл кентінде спортпен шұғылданатын балаларға арналған спорттық интернат салынуда. Аталған нысан келер жылы пайдалануға беріледі. Тұтастай алғанда, біздің өңірдің әлеуметтік-экономикалық даму динамикасы  жақсы  деңгейде.

Темірғали   ЕСКЕНДІРОВ,  №1  Деркөл  сайлау  округінен сайланған  депутат:

– Бүгінгі сессияда өңір басшысы ағымдағы жылдың тоғыз айындағы атқарылған жұмыстармен қатар облыстың әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері туралы жан-жақты қамтыған есеп берді. Соңғы жылдары облыс, қала және аудандық деңгейде бірқатар жаңа жобалар жүзеге асырылуда. Облыс әкімі барлық ауданда болып, атқарылған жұмыстармен танысып, ол жерлердегі шешімін таппай тұрған мәселелерді шешуге үлкен үлес қосып жүргенін білеміз. Облыс орталығы мен аудандарда инвестициялық жобалар жүзеге асып, жаңа әлеуметтік нысандар бой көтеріп, саябақтар мен спорт алаңдары көптеп салынуда. Сонымен қатар бірқатар аудан-ауылдар көгілдір отынмен, таза ауыз сумен, сапалы жолдармен қамтылуда.

Осы игі істердің барлығын бірлесіп атқарған  еңбектің  жемісі  деп  білемін.

Нұрбек  ОРАЗАЕВ,

«Орал  өңірі»


Екі жақты әріптестік жаңа мүмкіндіктерге жол ашады

Күні: , 32 рет оқылды

Батыс  Қазақстан облысы  Ресей Федерациясының  Самара  облысымен  өзара тиімді  әріптестікті дамытуда.

Қазақстан және Ресейдің шекаралық әріптестігінің ХV форумы қар-саңында БҚО делегациясы жұмыс сапарымен Самара облысына барды. Осы іссапар аясында облыс әкімі Алтай Көлгінов Самара облысының губернаторы Дмитрий Азаровпен  кездесті.

– Екі жақты әріптестіктің ерекше сипаты қос мемлекеттің басшыларының арасында берік қалыптасқан тиімді байланыстың мазмұнымен нақтыланып, қос өңірдің басшылығын қарым-қатынастың көкжиегін кеңейте түсуге жетелейді.  Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев біздің елмен достық тарихы ғасырлар қойнауынан бастау алатын Ресей Федерациясын Қазақстан Республикасының басты стратегиялық әріптесі, тату көршісі екенін және солай бола беретінін ұдайы айтып келеді, – деді  Алтай  Көлгінов.

Алтай Көлгінов атап көрсеткендей, өткен жылы БҚО мен Ресейдің аймақтары арасындағы тауар айналымы 600 млн. АҚШ долларынан асты. Биылғы жылдың сегіз айы ішінде сыртқы тауар айналымы 420 млн. долларды құрады, яғни көрсеткіштер 15,8%-ға өсті. Кездесу барысында облыс әкімі Ақ Жайық өңірінің экономикалық, инвестициялық және туристік әлеуеті жөнінде әңгімеледі. Бүгінде БҚО аумағында шетелдік фирмалардың 86 филиалы, 238 халықаралық инвесторлармен біріккен кәсіпорын жұмыс істейді және олардың басым көпшілігі Ресей  Федерациясынан.

– Елбасы көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамытуға ерекше мән-маңыз беруде. Өңірдегі іскерлік белсенділікті арттыру үшін әуежай ғимараты қайта жаңғыртылады. Қазірдің өзінде түрлі қалалар мен елдерге, соның ішінде Мәскеуге және Франкфуртқа тұрақты тікелей рейстер ашылды. Орал – Саратов бағытындағы жол құрылысы аяқтала келді. Осы құрылыс жұмыстары барысында шекарада сегіз жолақты жол салынады. Оралдан Ресей Федерациясының оңтүстік аймақтарына дейінгі жол құрылысы жұмыстары жалғасуда. 2019 жылы Самара облысымен арадағы шекарада сегіз жолақтық жол салу жоспарланды. Сонымен қатар алдағы жылы Орынбор облысына дейінгі жолды жөндеу жұмыстары басталады, – деді  Алтай  Көлгінов.

БҚО әкімі екі өңірдің туризм саласындағы әріптестігін кеңейту, облыстар арасында әуе қатынасын қалыптастыру, балалар-жасөспірімдер туризмін дамыту жөніндегі ұсыныстарын білдірді. Айтқандай, балалар-жасөспірімдер  туризмі ТМД елдері арасындағы көшбасшы үштікке кіреді, аталмыш орталыққа ЮНЕСКО клубы мәртебесі берілген.

Самара облысының губернаторы Дмитрий Азаров қос мемлекеттің басшыларының екі жақты әріптестікке сапалы жаңа міндеттер жүктеп отырғанын, соған орай жұмыс қарқынын арттыру қажеттігін атап өтті. Бүгінде әріптестіктің көптеген бағыты бар, солардың кейбір бөлігі табысты жүзеге асырылуда. Шекаралас өңірлердің кәсіпорындары арасында өзара тиімді кооперация қалыптасқан. «Зениттехсервис» ЖШС ұшқышсыз ұшақ аппараттарын жасақтау, жинақтау, өндіріске енгізу бағытында кластерлік инжинирингтік орталықпен және Самара инженерлік лабораториясымен бірге жұмыстануда. Орал механикалық зауыты «Электросила» кәсіпорнына иінді білік жеткізеді, «ТехремКомплект» зауытынан қосалқы бөлшектер алады, «Гидроприбор» ҒЗИ» АҚ «Самтехнонефть» кәсіпорнымен мұнай құбырларын тазалау, химиялық реагенттерді пайдалану арқылы мұнай өткізу қарқынын көтеру технологиялары салаларында бірлесіп жұмыс істеу үшін келісімдер жүргізуде. Сонымен қатар Батыс Қазақстан облысының көптеген мекеме-кәсіпорны тамақ, жеңіл өнеркәсібі және өзге де салаларда ре-сейлік компаниялармен әріптестік  орнатқан.

Жұмыс сапары барысында екі жақты әріптестікті экономика, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп салаларында одан әрі кеңейтуді көздеген бизнес кездесулер өтті. Кездесу соңында өңірлер арасында сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық, әлеуметтік, мәдени-гуманитарлық салалардағы әріптестік жөнінде келісімге қол қойылды. Бұдан кейін БҚО делегациясы өңірдегі бірқатар әлеуметтік-экономикалық маңызды нысандарды аралап, «ИДК Мать и дитя» жоғары технологиялы медициналық орталықта және  «Агропарк» агрологистикалық кешенде болып, жұмыстарымен танысты. Облыстың ірі кәсіпорындарының басшылары өз өнімдерін «Агропарк» кешеніне жеткізуге, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, денсаулық сақтау, туризм салаларында әріптестік орнатуға және  тәжірибе  алмасуға  уағдаласты.

Гүлбаршын   ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал   өңірі»


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика