Депозиттердің шарттары өзгерді

Күні: , 119 рет оқылды

Биылғы жылдың  1 қазанынан бастап елімізде жеке тұлғалардың ұлттық валютадағы мерзімді және жинақ салымдары бойынша ең жоғары сыйақы мөлшерлемесі бекітілді. Мұндай жағдаймен салымдарды жіктеу халықтың жинақтары үшін жаңа мүмкіндікті қамтамасыз етіп, жинақты ұлттық валютада ұзақ мерзімде сақтауға ынталандырады және банктік нарықтағы қаржылық тұрақтылықтың шарттарын жасайды. Бұл туралы  ҚР Ұлттық Банкі хабарлады.

Ұлттық Банктің хабарлауынша, 1 қазаннан бастап жеке тұлғалардың жаңадан тартылған депозиттері бойынша шарттар өзгерді. Салымдар бойынша сыйақы мөлшерлемелері салымның түрі мен мерзіміне, мерзімінен бұрын алынуына және толықтырылуына байланысты болмақ. Осыған орай Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры жаңа ең жоғары сыйақы мөлшерлемелерін бекітті. Енді жеке тұлғалардың салымдары мерзімді, мерзімсіз және жинақ болып жіктеледі. Мерзімсіз салымдардың табысы төмен болады, бірақ салымшыларға өздерінің депозиттерін қиындықсыз шешіп алуға мүмкіндік береді. Мерзімді салымдардың «икемділігі» төмен, бірақ табысы жоғары болады. Салымшылар ең жоғары табысты жинақ салым арқылы ала алады, онда ақшаны мерзімінен бұрын алу бойынша жоғары талаптар қарастырылған. Салымның мерзімі сыйақы мөлшерлемесінің көлеміне әсер етеді. «12 айға теңгелік стандартты салым 12% сыйақы мөлшерлемесімен шектеледі, ал салымның қосымша опциясы бар депозит мөлшерлемені 11%-ға дейін төмендетеді», – деп  түсіндіреді  Ұлттық  Банк.

«Егер бұрын салымшылар депозиттері бойынша табыстылықты 12%-дан жоғары алмаса, қазір банктік салым шартының талаптарына сәйкес 12 және 24 айдан асатын жинақ салымдар бойынша 13-13,50%-ға дейін сыйақы ала алады. Салымды ұлттық валютамен және тиісінше ең жоғары сыйақы мөлшерлемені таңдағанда, салымшы инфляция кезінде 7,5%-ға дейін, 6% нақты кірістілікті қамтамасыз етеді», — деп хабарлайды Ұлттық Банк.

Шетел валютасындағы салымдар бойынша табыстылық өзгеріссіз қалады және 1%-дан аспайды.

Гүлбаршын ДЫБЫСҚАЛИҚЫЗЫ,

«Орал өңірі»


«Қорқыт дегенде осылай қорқыт деп пе едім?»

Күні: , 119 рет оқылды

Әлеуметтік желілерде жер, мүлік салығы бойынша берешегі бар салық төлеушілердің зәресін алған хабарлама тарап кетті. Онда қарыздың қандай шамада екендігіне қарамастан, мейлі, қарызыңыз 30 немесе 3000 теңге болса да, барлығына бірдей 8 АЕК көлемінде (19 840 теңге) айыппұл салынады делінген. Әнебір ертегіде айтылғандай, «Қорқыт дегенде осылай қорқыт деп пе едім?» деп көзін байлап, аңшылардың алдынан бір-ақ шығарған бөденеге ашуланған түлкідей боп жүрген жайы бар борышкерлердің. Бұл сыбыс әңгіменің тоқетерін Орал қаласы бойынша мемлекеттік кірістер басқармасынан анықтап білдік.

Мамандардың айтуынша, мұндай сыбысқа еш негіз жоқ. Салықтық берешегі бар жеке тұлғаларға салықтық берешегі туралы хабарлама табыс етілген күннен бастап 30 жұмыс күні өткен соң төлемеген немесе толық төлемеген жағдайларда салық мекемелері жеке тұлғаның берешегін өндіріп алу туралы салық бұйрығын шығарады және оны шығарған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей жеке тұлғаға жібереді.

— Жеке тұлға салықтық берешегін өтемесе, онда салық құрылымы жеке тұлғаға салық бұйрығы табыс етілген күннен бастап 5 жұмыс күнінен қалдырмай салық бұйрығын еліміздің атқарушылық iс жүргiзу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы заңнамасында айқындалған тәртіппен мәжбүрлеп орындау үшін атқарушылық іс жүргізу құрылымдарына (органдарына) жібереді.

Сонымен қатар салық берешегі бар тұлғаларға банк мекемелерінде есепшот ашудан бас тартылады.

Сот орындаушылары мүлкін пайдалануға шектеу қояды және мүліктерін тартып алады, 20 АЕК-тен артық (48 100 теңге) берешегі бар тұлғаларға шетелге шығуға  шектеу қойылады, – деді аталмыш басқарма басшысының орынбасары Жанғабыл Сағынов.

Оның айтуынша, «1 қазанға дейін жер, мүлік және көлік салығын төлемегендерге 20 мың теңге (8 АЕК) шамасында айыппұл салынады» деген хабарлама жалған, Әкімшілік құқықбұзушылық кодексінде ондай нәрсе қарастырылмаған. Мерзімінен кешіккен салықшылар үстеме (пеня) төлейді. Күні бүгінге салықшылар жер және мүлік салығы бойынша қаладағы 91 мың жеке тұлғаға есептелген салық сомалары туралы хабарлама  жіберген.

Өзге мемлекеттерде, мысалға, Скандинавия елдерінде азаматтар табысының 60-70 пайызы салыққа кетеді. Бұл тұрғыдан қарасақ, жалпы біздің елдегі салық саясаты жұмсақ, либералды. Ұлы Отан соғысының ардагерлері мен оларға теңестірілген азаматтарға, «Даңқ», «Отан» ордендерімен марапатталған жандарға, «Алтын алқа» медалінің иегерлеріне, жалғыз тұратын зейнеткерлерге (өзге ешкім үй тіркеуінде болмауы керек) меншік құқығындағы барлық салық нысанының жалпы құнынан АЕК-тің 1000 еселенген  (2 405 000 теңге) шегінде жеңілдіктер қарастырылған. ҰОС қатысушылары мен мүгедектері және жеңілдіктер мен кепілдіктер бойынша оларға теңестірілген адамдар, соғыс  жылдарында тылдағы қажырлы еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСРО ордендерімен және медальдарымен марапатталған азаматтар, мүгедектер меншік құқығындағы барлық салық салу нысанының жалпы құнынан айлық есептік көрсеткіштің 1 500 еселенген мөлшері шегінде (1 447 500 теңге) жеңілдіктерге ие.

– Салықтық мөлшерлемелер салық салу нысаны құнының, яғни үйдің немесе пәтер құнының 0,05 пайызынан 2 пайызға дейінгі шамасын құрайды. Қаладағы ескі үйлердегі  бір бөлмелі кей пәтерлер құны 2 миллион теңге болса, соның 0,05 пайызын салық ретінде тө-лейді. Егер 2 млн. теңгеден асса, онда 0,08 пайыз, яғни үйлердің, пәтерлердің құны артқан сайын көбірек салық төленеді. Мұны прогрессивті шкала бойынша төлеу дейміз, – деді  Ж. Сағынов.

Жұрттың көбі айыппұлдың қалай есептелетінін білгісі келеді. Мамандардың айтуынша, айыппұл шамасы негізгі салықтың көлеміне байланысты 1,25 еселенген түрінде салынады. ҚР Ұлттық Банкінің салық берешегіне қатысты дайын формуласы бар көрінеді.  Сол бойынша салық берешегін өтеудің шекті мерзімі аяқталғаннан кейін күніге бір, екі теңге деп дайын формула бойынша есептеледі. Сондықтан берешектің үстіне айыппұл жамамай, салықты 1 қазанға дейін мерзімінде өтеудің пайдасы бар.

Гүлбаршын ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал өңірі»


ЖЕЛІЛІК МАРКЕТИНГ үрей мен үміт

Күні: , 122 рет оқылды

Бүгінде  әлеуметтік  желілерде  «желілік  маркетинг»  туралы  жарнамалардан көз сүрінеді.  Тіпті,  еліміздің  белгілі  әншілері де  аталмыш бизнеспен айналысып жатқанын жарнамалап,  тапқан  табыстарымен жиі бөлісетінді шығарды.  Жақында  «Инстаграмдағы»  жеке  парақшама Інжу есімді  қыз: «Сіз  жас  анасыз ба?  Бала  күтімімен  үйде отырған шығарсыз.  Сізге  арналған  жұмыс  ұсынғым  келеді.  Барлығы  заңды! Оқу жоспары тегін!  Жаңа  жоба!  Ешқайда бармайсыз.  Барлығы  ғаламтор арқылы. Толық  ақпарат  алу  үшін  менің  нөміріме  жазыңыз  немесе өз  нөміріңізді  қалдырыңыз», – деп  хабарлама қалдырыпты.  Осындай мәтінде  күніне  бірнеше  хат  келеді.  Мұндай  хабарламаға  мән  бермейтіндер  де,  толық  мәлімет алып,  кәсіппен  айналысатындар  да  жетерлік.

Ең алдымен, «ХХІ ғасырдың кәсібіне» айналып кеткен желілік маркетингтің тарихына зер салсақ. Желілік маркетинг американдық Карл Ренборгтің (1897-1973) есімімен тығыз байланысты. Оның идеялары бірнеше миллиард долларлық сауда айналымы бар желілік маркетинг саласына айналды. Карл 1927 жылы АҚШ-та тағамға арналған түрлі қоспаларды дайындауға білек сыбана кіріседі. Өнімді дайындау үшін көптеген минералдар, ақуыздар және басқа да пайдалы заттарды бойына жиған жоңышқаны таңдайды. Карл өз өнімдерінің сапасын тексеру үшін таныстарына тегін ұсынады. Алайда, ешқандай нәтиже болмайды. Оның достары қоспаларды алудан бас тартады. Сол кезде Карл тегін заттың құны болмайтынын ұғып, ойлап тапқан өнімдерін ақшаға сата бастайды. Бәрі жапа-тармағай сатып алады. Ренборгтың қоспалары туралы ақпарат бәріне тарайды. Таныстарының дос-жаран, туыстары қызығушылық танытып, Карлмен бетпе-бет кездескісі келеді. Барлығына өзі дайындаған қоспаны түсіндіре алмайтынын сезіп, не істерін білмей, басы қатып жүргенде, керемет жүйені ойлап табады. Ол дереу достарына тағамдық қоспалар жөнінде мағлұмат беруді ұсынады. Әр ақпаратқа ақы төлейтінін де жасырмайды. Карл ақпарат таратып, өнімінің сатылуына ықпал еткен кез келген адамның еңбегін бағаламақ боп шешім қабылдайды.

Сөйтіп, 1934 жылы Карл «CaliforniaVitamins» (Калифорния витаминдері) атты компания ашады. Жаңа сатылым жүйесі арқасында өнімді тұтынушылар ақпарат таратушыларға (дистрибьютор) айналып, компания жарнамаға 1 доллар да жұмсамастан, 7 миллион доллар табыс тапқан. Осылайша, желілік маркетинг дүниеге келген.

Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, күн сайын әлемде елу және одан да көп адам желілік маркетингпен айналысып, миллионер атануда. Әлемде бес мыңнан астам желілік маркетингтік компаниялар бар. Олардың ішінде 2500-і АҚШ-та, Еуропада шамамен – 700, Малайзияда – 800, ал Қазақстанда елуден астам желілік маркетингтік компания жұмыс жасайды. Осы орайда жерлестеріміздің аталмыш кәсіп түріне көзқарасын білуді жөн санадық.

 

Айнұр  ҚУАНЫШҚАЛИЕВА,

Подстепный  ауылдық  Мәдениет  үйінің  басшысы:

– Желілік маркетингті желеу етіп, жылдам байып кетесің деген жеңіл ойдың жетегінде арбауға түсіп, жыл сайын жаңа атпен шығатын қаржылық пирамидаға бар тапқан-таянғанын салып, ақшасы күйіп, несиесін жаба алмай, ағайынмен керісіп жүргендер көп-ақ. Әлемде сауаттылық жағынан 11-орында тұрсақ та, қаржылық сауаттылығымыз ақсап тұр.

Менің ойымша, елімізде желілік маркетингке көзқарас дұрыс қалыптаспаған. Атын естісек, үркитін әдетіміз бар. «Заманың түлкі болса, тазы боп шал» демекші, желілік болсын, басқасы болсын, ең алдымен, тиын-тебен табу жолында құлшыныс, табандылық керек. Ақша аспаннан жаумайды, батпан құйрық та айдалада жатпайды. Базарда пакет сатып та байыған, мектепте бәліш таратып, баласын университетте оқытқан, пайдаланылған бөтелке жинап, қаланың қақ ортасынан пәтерлі болған адамдармен таныспын. Сонымен қатар желілік бизнеспен айналысып, едәуір жалақы алып, отбасын асырап, шетел асып, демалып жүрген құрбыларым да жоқ емес. Ендеше, еңбек еткен адамға желілік маркетинг – өте тиімді бизнес. Кез келген салада қажырлы еңбектің арқасында ғана жетістікке жетуге болады.

Айнұр  МҰҚАШЕВА,

Бала  күтімімен  демалыста  отырған  ана:

– Менің қос дипломым бар. Балаларымды бағып отырған соң, қазіргі таңда бар уақытымды желілік бизнеске арнап, табыс табудамын. Қосымша табыс кім-кімге де керек. Бір жалақымен барлық арманыңды орындау мүмкін емес. Бүгінде Америка, Еуропа сынды алпауыт елдер осы көп деңгейлі бизнеспен күн көруде. Осы бизнестің арқасында мен жылына 17 рет жалақы алып отырмын. Компания директоры да болдым. Көп достар таптым. Көшбасшы ретінде ашылып, өзгердім. Үш ұйықтасам түсіме кірмеген Еуропадағы Хорватияға тегін саяхаттап келдім. Алғаш рет теңізді көру, алғаш рет ұшаққа отыру,  табысты адамдармен танысып, командаммен қыдыру мен үшін тосынсый болды. Егер осы кәсіппен айналыспағанымда, уақытым текке кетер еді. Біз қарапайым өмірде де желілік маркетингпен айналысып жүрміз. Әдемі зат көрсек,  кино көрсек, соны достарымызға айтамыз. Көп деңгейлі маркетингте өз уақытыңды өзің басқарасың,  командаңа үйретіп, жетелегенің үшін авторлық гонорар аласың. Бір жылдың ішінде көтерілуге мүмкіндік бар. Өзіңнің,  отбасыңның,  ата-анаңның арманын орындап,  өмір сүру  салтыңды  өзгерте  аласың.

 

Бағдат  АДАЙХАН,

Теректі  аудандық  ішкі  саясат  бөлімінің  теологы:

– Қазіргі таңда ең өзекті мәселелердің бірі – желілік маркетингте жұмыс істеу. Негізі әр компанияның өзіне тән бизнес жоспары болады. Өз басым сол маркетингтік жоспармен қатар, өндіріп жатқан өнімдерінің құрамында доңыз майының бар-жоғын дұрыстап тексеріп, анық-қанығын түсініп алған соң ғана шешім қабылдау қажет деп есептеймін. Айналамызда «бай болудың оңай жолы» деп қаншама адам алданып, жиған-терген ақшасынан қағылып жатыр? Мұның бәрі – зерттеудің аздығынан орын алып жатқан жағдайлар. Алдап-арбау арқылы бизнеске шақыруға мүлдем болмайды. Ол шариғатымызға қайшы. Сондай-ақ пайыздық үстемемен табыс табу – күнә. Алла тағаланың «харам» деген нәрселерінен тыйылсақ, ісіміз берекелі болмақ. Көпке «күнә жасап жатсыңдар» деп күйе жағудан аулақпын. Қолға алып жатқан жұмысыңыздың ақ-қарасын ажыратып алу үшін Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы шариғат және пәтуа  бөлімінің  ғалымдарымен хабарласқан жөн.

Замира  МОЛДАҒАЛИЕВА,

аудан  тұрғыны:

– Шынымды айтсам, желілік маркетингтен көңілім қалды. Кезінде бала күтімімен демалыста отырған құрбыларыма ілесіп, өзім де тіркелген едім. Ай сайын тауар алып тұру, ақша айналдыру үшін оны сату және артыңнан көп адам ілестіру қажет. Шығынға ұшырағаным болмаса, пайдасын көрмедім. Менің ойымша, ақшасы бар адамдарға ғана қолайлы сияқты. Бір танысым айтқанымызды тыңдамастан несиеге қомақты қаржы алып, үйін кепілге қойып, бір компанияға тіркелді. «Адам шақыру оңай ғой. Есесіне тез байып, күшті өмір сүреміз» деп бізді сөйлетпейтін. Барлық таныстарын да қарызға батырып, өзінің қатарына қосты. Қазір үйсіз-күйсіз пәтер жалдап күн көруде. Оның жағдайын көзіммен көрген соң, жүрегім шайлығып қалды.

P.S. Желілік бизнесте жұмыс істеу үшін ең бірінші кезекте ұйымдастырушылық қабілетің жоғары болуы тиіс. Адамдармен сөйлесіп, олардың көңілін тауып, бәрінің басын бір арнаға тоғыстыратын қасиетің болса ғана жұмысың алға басады. «Алма піс, аузыма түс» деп, аспанға қарап, жұлдыз санағаннан пайда жоқ. Жалпы, кез келген жұмыста сабырлық, төзімділік, табандылық және тынбай еңбектенудің арқасында ғана жетістікке жетуге болады. «Байлар мен кедейлер арасындағы жалғыз айырмашылық – олардың уақыттарын пайдалануында» деген екен әйгілі американдық кәсіпкер Роберт Кийосаки. Олай болса, қандай іспен шұғылдансақ  та, уақытымыздың  қадірін  біліп,  пайдамызға  асырайық.

Аягөз  АЙБАРҚЫЗЫ,

Теректі  ауданы


503,7 миллион теңге игерілмей қалған

Күні: , 66 рет оқылды

Бұл  жөнінде  БҚО  қоғамдық кеңесінің  кеңейтілген  отырысында былтырғы  облыстық  бюджеттің орындалуы  жөнінде  есеп  берген облыстық  қаржы  басқармасының  басшысы  Дулат  Имашев  хабарлады.

– 2017 жылға арналған облыстық бюджеттің түсімдер жоспары 119,0 млрд. теңгеге бекітілгенімен, нақтылау мен түзетулер нәтижесінде 26,2 млрд. теңгеге ұлғайтылып, облыстық бюджет 145,3 млрд. теңгеге толықты. Облыстық бюджеттің негізгі кіріс көздерін республикалық бюджеттен бөлінетін трансферттер мен субвенциялар және салықтық түсімдер құрады.

Республикалық бюджеттен ағымдағы нысаналы трансферттер және даму трансферттері 36,6 млрд. теңге сомасында қарастырылып, толықтай бюджетке түсті.  Субвенциялар 47,5 млрд. теңгеге алынды. Сонымен қатар облыстық бюджетке төмен тұрған бюджеттерден 916,3 млн. теңге  көлемінде нысаналы трансферттер қайтарылды. 2017 жылы жергілікті бюджеттен бөлінген бюджеттік кредиттердің 3,6 млрд. теңге сомасы немесе 100 пайызы өтелді. Жыл бойына облыстық бюджетке төрт нақтылау мен жеті түзету  жүргізілді.

Облыстық бюджеттің шығыс бөлігі 144,7 млрд. теңгеге немесе 99,7 пайызға орындалды. 503,7 млн. теңге игерілмей қалды. Оның ішінде 54,3 млн. теңге үнемделді. Орал қаласындағы үш мектептің құрылысынан 236,7 млн. теңге, Орал қаласының жылу электр орталығына тартылған магистральді газ құбырын тартудан 195 млн., жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы аутокөлік сатып алу бойынша конкурстық рәсімдерінің ұзақ өткізілуі және тауарлардың уақтылы жеткізілмеуінен 13,6 млн. теңге қаржы игерілмеді. Жалпы, игерілмеген қаржының ішінде нысаналы трансферттер 213,3 млн. теңгені немесе 42,3 пайызды құрады. 11 ауданға әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуге толықтай 33,9 млрд. теңге көлемінде субвенция  аударылды, – деді  Дулат  Имашев.

Басқарма басшысының мәліметінше, қорғаныс саласына 0,7 млрд., қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге 6,1 млрд. теңге жұмсалды. Облыстық ішкі істер департаментіне 4,03 млрд. теңге бөлінді. Оның ішінде 101 көлік құралын сатып алуға, Орал қалалық жедел басқару орталығына 100 бейнекамера және 147 санды IP-камера  сатып алынды. Төтенше жағдай құрылымдарының материалдық-техникалық базасын қамтамасыз  етуге 512,8 млн. теңге жұмсалды.  Сондай-ақ білім саласына бөлінген 20,1 млрд. теңге облыстық бюджет шығысының 14 пайызын құрады. Бұл бағытта арнайы білім беретін оқу бағдарламалары бойынша жалпы білім беруге 1,1 млрд. теңге бағытталды. Білім беру нысандарының құрылысына 6 млрд. теңге бөлінді. Денсаулық сақтау саласына 15 млрд. теңге бөлінсе, оның ішінде 1 млрд. теңгеге 19 нысан күрделі жөнделді. Медициналық ұйымдардың материалдық-техникалық базасын нығайтуға 2,5 млрд.  теңгеге  аударылды.

Жиында Дулат Имашев мәдени және әлеуметтік салалар, су, орман және ауыл шаруашылығына бағытталған қаражаттың игерілуі жөнінде баяндады. Ұлттық қор мен республикалық бюджет есебінен қаржыландырылған мемлекеттік бағдарламалардың іске асырылуы жөнінде айтты. Былтыр «Нұрлы жер» ауқымында 2,9 млрд. теңгеге 10 жоба толық жүзеге асқан. «Нұрлы жол» бойынша 7,2 млрд. теңгенің 13 жобасы 99,9 пайызға орындалды. Кеңейтілген отырыста облыстық қоғамдық кеңес мүшелері әлеуметтік нысандар құрылысы жүргізілер алдында қоғамдық бақылауды күшейту, туризм саласы бойынша бөлінген қаражаттың есебін нақтылауды  ұсынды.

Нұртай  ТЕКЕБАЕВ,

«Орал  өңірі»


Тексерістің азаюы, кәсіпкерліктің тынысын ашады

Күні: , 90 рет оқылды

Ақ Жайық өңіріне жұмыс сапарымен келген ҚР Ұлттық кәсіпкерлер палатасының төралқа төрағасы Тимур Құлыбаев «Алгоритм» технопаркінде облыстық кәсіпкерлер палатасы өңірлік кеңесінің отырысына қатысты. Кеңес отырысына облыс әкімі Алтай Көлгінов, облыстық кәсіпкерлер палатасы қызметкерлері, мемлекеттік құрылымдардың өкілдері және  кәсіпкерлер қатысты.

— Биылғы 1 мамырдағы мәлімет бойынша, жұмыс істейтін кәсіпкерлік субъектілердің саны 38,6 мыңды құрады, бұл өткен жылғыдан 4,5 пайызға артық. Шағын және орта кәсіпкерлік саласында жұмыс істейтіндер саны да артып, 113 мың адамға жетті. Бұл да былтырғы сәйкес мерзімдегі көрсеткіштен 5,5 пайызға көп. Салықтық түсімдер молаюда, ШОБ-тен 52 млрд. теңгеден астам түсті. Облыс бюджеті 185 млрд. теңгені құрайды, соның 53 млрд. теңгесі шағын және орта кәсіпкерліктен түседі. Мұнда өсім бар. Өткен жылғы өндірілген өнім 1,4 трлн. теңгені құрап, 2016 жылғы көрсеткіштен 150 млрд. теңгеге артық шықты. Облыстың  ӨЖӨ құрылымындағы шағын және орта кәсіпкерліктің үлесі 42 пайызды құрайды. Бұған мемлекеттік қолдаудың және кәсіпкерлердің белсенділігінің арқасында қол жетті. Кәсіпкерліктің дамуына кедергі келтіретін тосқауылдар алынуда, тексерістер азайды. Кәсіпкерлерге қызмет көрсету орталығымен 720 кәсіпкерге 820 қызмет көрсетілді. Даму институттары шағын несиелеу бойынша ырғақты жұмыс істеуде. Биыл Елбасының тапсырмасымен «Президенттің бес әлеуметтік бастамасы» бойынша ауылға бөлінетін  шағын несие көлемі екі еселенеді. Өткен  жылы 2 млрд. теңге болса, биыл 4 млрд. теңге ауылдағы шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға бөлінеді. «Бастау»  жобасы бойынша өткен жылы тек бес ауданда кәсіпкерлік негіздеріне 938 адам оқытылса, биыл 12 аудан мен Ақсай қаласында оқыту көзделген. Осының өзі кәсіпкерлікті жаңадан бастаған ауыл тұрғындарына үлкен көмек болады деп білемін. «Бизнестің жол картасы — 2020» бағдарламасы  бойынша 830 жоба мемлекеттік қолдауға ие болды, — деді  Алтай Көлгінов жиында.

Тимур Құлыбаев кәсіпкерліктің облыс экономикасының дамуына қомақты үлес қосып отырғанын атап көрсетіп, осындай басқосулардың озық тәжірибелерді талқылауға мүмкіндік беретінін айтты.

– Бес жыл бұрын жұмыстың басым бес бағыты белгіленді. Соның бірі – кәсіпкерлердің құқығы мен заңды мүдделерін қорғау. Бұл бағытта бірқатар жұмыс атқарылды.

Бас прокуратурамен кәсіпкерлердің құқығын қорғау бағытында  тұрақты негізде жұмыс жасалуда, кеңестер құрылды. Біз заңдылықтардың сақталуын қарап қоймай, мәселелердің қайдан туындайтынын зерттеп, мемқұрылымдардың кәсіпкерліктің дамуына кері ықпал ету мүмкіндіктерін азайту үшін тиісті заңнамаларға өзгерістер енгіземіз, — деді Тимур Құлыбаев. Оның айтуынша, «Атамекен» ҰКП Жоғарғы сотымен бірге жұмыстануда. Тәжірибе көрсеткеніндей, сот құрылымдары мемқұрылымдар мен кәсіпкерлер арасындағы істерді қарағанда ішінара мемлекеттік құрылымдардың ұстанымын жақтайды. Ендігі жерде соттардағы кәсіпкерлердің құқығын қорғау мәселесі бойынша сұрақтарды тұрақты түрде қарастыруға келісілген.

— Палатада кәсіпкерліктің түйткілді мәселелері бойынша тізілім жасалған. Қазірдің өзінде 570 сұрақ бақылауға алынып, оның 70 пайызы қаралып, шешілді. Өмір бір орында тұрмайды. Күн сайын бір мәселе алдан шығады. Статистиканың бақылап көріп отырмыз, соңғы жылдары тексеріс деңгейі 30 пайызға қысқарды. Кәсіпкерлікке жасалатын «қысым» төмендеді, — деген Тимур Асқарұлы.

Кездесу барысында облыстық кәсіпкерлер палатасының директоры Сәкен Карин палата жұмысының негізгі бағыттары жайында әңгімеледі. 2017 жылы палатаға 100-ден астам жазбаша өтініш түсіп, оның 50 пайыздан астамы оң шешілген. Палата жұмыс істеген жылдар ішінде кәсіпкерлердің 160 млн. теңге шамасында мүліктік құқықтары қорғалған.

— Агроөнеркәсіптік кешен бойынша өңірдің даму көрсеткіштері ұнамды. Облыстың ірі қара басын өсіру жоспарымен таныстым. Экспорттық әлеует бары анық. Іргеде Ресейдің бес облысы және Атырау облысы бар. Сондықтан ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне өнім өткізуге көмектесу керек. Атырауға ет Астрахан жағынан және аздаған көлемде БҚО-дан келеді. Сондықтан ішкі кооперацияны дамытуымыз керек. Атырау мал азығына мұқтаж, оны осы жерде дамытуға болады, — деді Тимур Құлыбаев. Сондай-ақ төралқа төрағасы өңірлерде құрылыс және құрылыс материалдары қауымдастығын, БҚО-да сауда қауымдастығын құруды ұсынды. Оның айтуынша, құрылыс қарқынды жүруде, ал құрылыс материалдарының басым бөлігі сырттан сатып алынады. Яғни құрылысқа бөлінген қаржымен көршілес елдерді субсидиялаудамыз.

Жиында өңірлік кеңес мүшелері, «Отделстрой» ЖШС-ның директоры Валентина Михно өңірде инженерлік инфрақұрылым бойынша электрондық карта құруға, кәсіпкер Валерий Крылов «БЖК-2020» бағдарламасы шеңберінде ЕДБ-лардың несиелерінің пайыздарын субсидиялауға, «Шағын бизнес орталығы» ЗТБ-ның директоры Шолпан Жұматаева Астана қаласының тәжірибесі негізінде көше саудасын ұйымдастыруға, «Х. Қапанов атындағы халықаралық гимназия» ЖШС-ның директоры Хайдар Қапанов  жеке балабақшаларды жан басына қарай қаржыландыруға, «ОтауАлан» ЖШС-ның директоры Ляна Тұрсынова ыстық тамақ ұйымдастыруға, «Медцентр» ЖШС-ның директоры Рафхат Истаев жеке емхананы мемлекеттік қаржыландыруға қатысты  және өзгелері де сұрақтарына тиісті жауаптарын алды.

Гүлбаршын    ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал   өңірі»


Банкноттарды айырбастау аяқталды

Күні: , 147 рет оқылды


2018  жылғы  1  наурыздан  бастап  екінші  деңгейдегі  банктер  2006  жылғы  үлгідегі 1000  теңгелік  банкноттарды  айырбастауды  тоқтатады.  Бұл  туралы сәрсенбіде  өткен  баспасөз  конференциясында  ҚР  Ұлттық  банкі  Батыс  Қазақстан  филиалы  директорының  орынбасары  Сергей  Родин  мәлім  етті.


Директордың орынбасары жиында Ұлттық банк басқармасының 2017 жылғы 29 қыркүйектегі №188 қаулысы бойынша «Қазақстан Республикасында қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыру қағидаларына» валюта айырбасы бойынша уәкілетті ұйымдардың жарғылық капиталына қатысты енгізілген өзгерістер жайына тоқталып, 2018 жылғы 5 наурызда уәкілетті ұйымдардың қызметін жаңа талапқа сәйкестендіру мерзімінің аяқталатындығын мәлімдеді. – Соған орай қолма-қол шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыру бойынша қызметті жүзеге асыру үшін уәкілетті ұйымдарда облыстардың әкімшілік орталықтарында орналасқан әрбір айырбастау пункті үшін 20 миллион теңгеден кем емес көлемінде жарғылық капиталының болуы қажет. Бұл ретте уәкілетті ұйым қосымша айырбастау пунктін ашқан кезде, оның ақшалай нысанда қалыптастырылатын жарғылық капиталы әрбір ашылатын айырбастау пунктіне жоғарыда көрсетілген талапқа сәйкес ұлғайтылуы керек. Қағиданың жаңа редакциясында демалыс және мейрам күндері валюта бағамдарын өзгерту бойынша шектеу жойылған. Бейнебақылау жүйесінің сәйкес келуін растайтын құжат көшірмесінің және кассир туралы (ТАӘ) ақпараттың болу қажеттілігі туралы талап енгізілді. Қолма-қол шетел валютасы банкнотының айналымға жарамды белгілері анықталды,  – деді Сергей  Родин.

Басқосуда екінші деңгейдегі банктердің 2006 жылғы үлгідегі номиналы 1000 теңгелік банкноттарды айырбастау кезеңінің аяқталғаны да айтылды. С. Родиннің айтуынша, 2018 жылғы 1 наурыздан бастап екінші деңгейдегі банктер 2006 жылғы үлгідегі 1000 теңгелік ақшаны айырбастауды тоқтатады. Ал Ұлттық банктің филиалдары бұл банкноттарды 2021 жылғы 28 ақпанға дейін айырбастайды. Бұл ретте Ұлттық банк заңды төлем құралы болып табылатын номиналы 1000 теңгелік ескерткіш банкноттардың айналыста екендігін хабарлайды.

Гүлбаршын  ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал  өңірі»


Криптовалюта — болашақтың төлем құралы ма?

Күні: , 584 рет оқылды


Жер бетінде ақшаны керек қылмайтын адам жоқ шығар, сірә?! Ата-бабаларымыз «Байлық, атақ – қол кірі, көңіл құрты» немесе «Байлық – қолда ұстаған мұз» десе де, қазіргінің қазағы «сананы тұрмыс билейді» қағидасымен өмір сүреді. Нарық заманында бай-бақуатты болу үшін басқалардан көп еңбек етуің керек, бір жалақыға байымайсың, бизнестің қыр-сырын меңгеруің қажет деген сыңайда ақыл-кеңес айтатын ақылгөй интернет сайттар мен онлайн оқыту курстары көп бүгінде. Олардың дені желілік маркетингті жасырын жарнамалау құралы болса, тағы бір бөлігі – тәуекелі көп онлайн сауда-саттық қызметі. Қазақтілді ғаламтор кеңістігінде криптовалюта, биткоин, сандық ақша ұғымдары алғаш пайда бола бастаған жылдары көпшілігіміздің ештеңе түсінбегеніміз, анығын айтар болсақ, ақша табудың осы тәсілінің астарына үңілуге тырыспағанымыз рас. Сөйтсек, бұл әрекетіміз бекер-ақ екен. Қазір дамыған елдерді айтпағанның өзінде криптовалюта арқылы қомақты табыс тауып отырған іскер азаматтар қатары Қазақстанда да көбейіп келеді.


Криптовалюта  дегеніміз  не?

Алдымен осы сұраққа жауап берейік. Грек тілінен аударғанда «крипто» сөзі –  құпия, жасырын деген мағынаны білдіретін төлем бірлігінің бұл түрі өзгертуге келмейтін таңбалар жиынтығынан, яғни математикалық алгоритмдер арқылы шешілген әріптер мен сандардан тұрады. Түсінікті тілде криптовалютаны «цифрлы ақша» немесе «электронды ақша» деуге болады. Бұл ақшаның физикалық баламасы жоқ, сондықтан ол виртуалды кеңістікте ғана жүреді. Бір қызығы, біз басқа елге барсақ, сол жердің валютасын қолдануға мәжбүрміз, өз елімізде валюталар курсын «аңдып» жүреміз. Ал интернет қолданушылары үшін криптовалютаны қай елде қалай қолданса да еркіндік бар. Криптовалюта ешқашан девальвацияға ұшырамайды. Оған кибершабуыл қауіпті емес. Қазіргі уақытта бүкіл әлем интернетті белсенді  пайдаланатындықтан, критовалютаны да пайдалану қиындық етпейді. Оны әлемнің кез келген нүктесіне қас-қағым сәтте жөнелтуге болады. Сондай-ақ  криптовалютаның тағы бір ерекшелігі —  кез келген үкіметтің немесе Ұлттық банктің (кейбір елдерде Орталық банк) бақылауында болмайды. Алайда виртуалды валюта болғандықтан, оны қолмен ұстап, көзбен көру мүмкін емес. Криптовалютаның еуродан, доллардан, юаньнан және теңге мен рубльден басты айырмашылығы, онымен кез келген елде есеп айырысуға болады. Бүгінгі таңда Еуропа одағы криптовалютаны жаппай қолданысқа енгізуге талпынып жатыр, ал Жапонияда ақшаның бұл түрі күнделікті өмірде кеңінен қолданыста. Жалпы, криптовалюта ұғымы алғаш рет 2009 жылы пайда болды. Оны қолданысқа Сатошо Накомото деген лақап атпен танылған бағдарламашы енгізді.

2017 жылғы ең танымал криптовалюта рейтингі:

  1. Bitcoin (BTC)
  2. Ethereum (ETH)
  3. Ripple (XRP)
  4. NEM (XEM)
  5. Ethereum Classic (ETS)

Биткоин  –  криптовалютаның ең  танымал  түрі

Қазіргі таңда үш мыңға жуық криптовалюта болса, оның ең танымал түрі биткоин (bitcoin, btc, бтк) деп аталады. Төлем құралы ретінде биткоинмен түрлі төлем жасап, тауарлар мен қызмет түрлерін сатып алуға  болады. Биткоинді сақтау, қабылдау және жіберу үшін қажетті баланс және құпия кілтсөзден тұратын әмиян қажет. Ақша аудару үшін қызмет көрсетушінің мекенжайы ғана сұралады. Мекенжай күрделі  сандар мен әріптердің жиынтығынан тұрады. Виртуалды әлемде отырып биткоин табу үшін есепке жүйрік болуыңыз керек. Биткоинға қатысты барлық транзакциялар ашық жүргізіледі. Дерек қорында ақша қашан, қанша жұмсалғандығы нақты жазылып тұрады. Тек ақшаны алушы мен жіберуші туралы мәлімет болмайды. Биткоинның бағамын  Bestchange.ru сайтынан бақылап отыруға болады.

Биткоинның осындай артықшылықтарымен қатар кемшіліктері де бар. Ол валюта, мұнай, алтын, құнды қағаз сынды активтерге байлаулы болмаса да, оны қолданатын мемлекеттердің экономикалық саясатына тәуелді. Сол себепті биткоинның құны аяқ астынан тез шарықтауы, иә болмаса әп сәтте құлдырап кетуі ғажап емес. Мәселен, былтырғы 17 желтоқсанда бір биткоинның бағасы 20 мың долларға дейін қымбаттап, көп ұзамай 7 мың долларға қайта құлағаны белгілі. Алайда сарапшылар криптовалюта бағамының күрт өсіп, қайта құлдырауын қалыпты құбылыс деп санайды.

Әлемдегі   криптоахуал

Жалпы, әлемде криптовалютаны заңдастыруға қызығушылық 2015-2016 жылдары басталды. Еуропа елдері инновацияға ашық болғандықтан, криптовалютаны экономикаға енгізудің түрлі жолдарын қарастырып, тәжірибелер жүргізіп жатыр. Дегенмен көпшілігі әлі де бағытын айқындай алған жоқ. Мысалы, Чехия билігі криптовалютадағы старт-ап жобаларға тыйым салмаса да, жұмыстарына кедергі келтірмейді. АҚШ-та бұл тұрғыда аздап болса да алға жылжу бар. Аздап дейтініміз, ол жерде криптовалюта жергілікті деңгейде ғана мойындалған. Атап айтқанда, Нью-Йорк штаты 2015 жылдың 3 маусымынан бері криптовалютадағы бизнеске BitLicense лицензиясын беретін жергілікті заң қабылдаған. Аляска штаты бұл бизнесті заңмен бекітуге әрекет жасап келеді. АҚШ пен Канада блокчейн технологиясына негізделген ұлттық валюта шығару жолдарын қарастырып жатса, Қытай криптовалютадағы бірлі-жарым компаниялармен жұмыс істейді. Алайда  әлемде ең бірінші болып биткоинды заңдастырған ел — Жапония.

2017 жылдың соңында Беларусь мемлекеті ТМД-да алғашқы болып «Талер» криптовалютасын шығарды. Беларусьтің ұлттық криптовалютасы қазір қолданысқа еніп кетті. Мәселен, кафе мен дүкенде биткоинмен есеп айырысып, көлік пен баспананы жалға алу кезінде криптовалютаны қолдануға жағдай жасалған.

Болашақта Ресейдің ұлттық криптовалютасы пайда болады деп хабарлады таяуда «Аргументы и факты» басылымы. Қазірдің өзінде ел президенті В. Путин тиісті қаулыға қол қойған. Көрші елдің ақпарат және бұқаралық байланыс министрі Николай Никифоровтың айтуыша, крипторубльді тезірек нарыққа шығару керек. Әйтпесе, ЕурАзЭҚ елдеріне мүше көршілес мемлекеттер олардан озып кетуі мүмкін. Оның айтуынша, крипторубль құру үшін биткоин мен өзге де криптовалюталарды заңдастыруға мұқтаждық жоқ. Сонымен қатар  ғаламтор кеңістігінде алдағы екі жыл ішінде мұсылмандардың халал криптовалютасы пайда болуы мүмкін деген жаңалық та тарауда.

Биткоинның танымалдығы күн санап артқаны соншалық, Севастополь қаласында 2017 жылдың 20 желтоқсанында туған нәрестеге Биткоин есімі берілсе,  Жапонияда «Virtual Currency Girls», яғни виртуалды валюта қыз деп аталатын музыкалық топ пайда болды.

Қазақстандағы  жағдай

Былтыр Астанада өткен Экономикалық форум аясында Елбасы Н. Ә. Назарбаев бүгінде әлемдік экономикалық саясат заман талабына толық жауап бере алмай отырғанын айтқан еді. Елбасы жаһандық экономиканың қазіргі үлгісі ескіргенін айта келіп, бүкіл әлемге ортақ электронды валютаны енгізуді ұсынды. Дейтұрғанмен, Ұлттық банк бұл тақырыпты әлі де зерттеу-зерделеу үстінде.

2017 жылдың күзінде «Астана» халықаралық қаржы орталығының шетелдік инвестициялық компаниямен Қазақстандағы криптовалюта активтерін дамыту туралы арнайы келісімге қол жеткізуі және «Қазақстан блокчейн және криптовалюта ассоциациясы» заңды тұлғалар бірлестігінің құ-рылуы сарапшылардың осындай байлам жасауына негіз болып отыр.

Қазақстандық жетекші компаниялардың криптовалютаға қызығушылық танытып отырғанын айтпағанның өзінде қолда бар азды-көпті қаражатын көбейтіп, пайда табуды көздейтін азаматтар арасында электронды валютамен төлем жасау трендке айналып келеді. Олардың қатарында виртуалды ақшаны жылжымайтын мүлік пен қымбат көліктерге айырбастап жатқандар да бар. Алматы, Астана сияқты ірі қалаларда биткоин терминалдары қызмет көрсете бастады. Тіпті  Қазақстанда биткоинды құны төмен кезінде сатып алған криптомиллионерлердің алғашқы шоғыры қалыптасып үлгерді деген бейресми деректі де көзіміз шалды. Бейресми деуіміздің сыры – кімнің қолында қанша криптовалюта бар екенін дөп басып анықтау мүмкін емес.

Астаналық журналист Әмірхан Алмағамбетов қазақстандықтардың криптовалюта нарығына қатысып, қаржы табуына жағдай жасалуы қажет деп есептейді.

— Балаларым ештеңеден тарықпай өмір сүрсін, болашақтары жарқын болсын деп талпынған ата-ана бір жалақыны қайда жеткізеді. Сондықтан қосымша табыс көздерін іздейді. Еңбекпен тапқан, салығы төленген ақшасын қайда салатынын әр адам өзі біледі деп ойлаймын. Виртуалды еңбекпен табатын ақша, яғни криптовалюта – бүгінгі заманның талабы. Тәуекел тұстары да бар, әрине. Бірақ тәуекел етпесең, пайда да көрмейсің.  Кейбіреулер биткоинды соңғы ақшасына немесе несиеге алып жатады. Ол дұрыс емес.

Мен 100-1500 доллар аралығында ақша салып, еңбегіме қарай әжептәуір табыс тауып жүрмін. Ақшаны тек заңды тіркелген компанияларға ғана салып отырамын. Ақшаны қолма-қол ұстата салу дегенге қарсымын, сондықтан қаражатты банк картасы арқылы аударамын.

Жалпы, әлемді жайлаған бұл үрдістен Қазақстанның қалып қоймауы қажет деп

ойлаймын. Елбасы айтқандай, егер бұл технологияны экономикамызға енгізе алсақ, еш ұтылмаймыз. Әзірге елімізде ешбір заңдық құжат криптовалютаның айналымын реттемейді, — дейді Ә. Алмағамбетов.

Аты-жөнін атамауды өтінген 23 жасар оралдық азамат бірнеше жылдан бері ғаламтор арқылы ақша тауып жүргенін айтады.

— Криптовалюта – тәуекелі мол нарық. Виртуалды валютаның бағамын ұдайы бақылап, сауатты шешім қабылдай алсаң, қаражатыңды еселеуге болады. Мәселен, бір апта бұрын 13 мың доллар болған биткоин аяқ астынан 18-19 мың долларға шарықтауы мүмкін. Кейбір тәуекелге бел байлағыш адамдар оңай жолмен ақша тапқысы келеді. Бойындағы құмарлығын тия алмайтын (азартный) адамдар да қатты қызығады. Бірақ құны түсіп кететін болса, шығынды ешкім қайтарып бермейді. Оған ешкім кепілдік бермейді, — дейді ол.

Жасыратыны жоқ, біздегі криптовалютада пайда табуды көздейтін компаниялардың қызметінде қаржы пирамидаларының элементтері кездеседі. Өкінішке орай, осындай алаяқтардың арбауына түсіп, ақшасын әлі күнге қайтара алмай жүрген отандастарымыз да бар.

Танымал  сарапшылар  пікірі

Өткен жылы ең танымал криптовалюта атанған биткоин бағасы бірнеше рет шарықтап, тарихи өсім көрсетіп, $20 мыңға жетіп жығылған еді. Биткоин құны 2017 жылдың басында  $9 263-тен  басталып, небары  бір жыл ішінде 47 есеге өсті. Сонымен бірге  оның құны қарқынмен артып қана қоймай, кейде тәулігіне $5 мыңға  дейін төмендеген сәттерімен ерекшеленді. Оның ең төменгі бағасы 2017 жылы кем дегенде $7 387, ал шекті бағасы $20 мыңға дейін жетті. Нарық қатысушыларының болжамы бойынша 2018 жылы криптовалюта көптеген жерде кеңінен қолданысқа беріліп,  бірқатар елдер  оны ресми түрде бекітуі мүмкін. Яғни  биткоинға жаңа фьчюрстер мен опциондар немесе өзге өндірістік құралдар енгізілетін болады.

Blockchain.ru компаниялар тобының негізін қалаушы Дмитрий Мацук өз кезегінде 2018 жылы криптовалютаның реттеу саласында оң өзгерістер болады деген ойда.  Оның ойын VRT World жобасының негізін қалаушы Константин Негачев та қолдады. Сарапшының пікірінше, тіпті биткоин фьючерсі саудаға шығарылғанның өзінде құқықтық реттеулерде көптеген алшақтықтар бар. Егер бұл салаға көптеген ірі ойыншылардың кіріп жатқанын ескерсек, құқықтық базаны қалыптастыру керек және ол көптеген елдерге қажет, бұл ең алдымен өз салымдарына кепілдік алатын инвесторларға, олардың мүддесін қорғау үшін  керек.

Сарапшылар айтқандай, Bloomberg  хабарлауынша, танымал криптовалюта 2015 жылдан бері алғаш рет жаңа жылды құлдыраумен бастады. Сoinmarketcap мәліметтеріне сүйене отырып, агенттік «2015 жылы криптовалюта құны 1,855%-ға арзандаған. Ал 2018 жылы төмендеу көрсеткіші 4,28%-ға жеткен. Былтыр биткоин бағасы 3,58%-ға дейін өскен. Еске сала кетелік, биткоин құны 22 желтоқсан күні құлдыраудың шегіне жетіп, бір тәулікте криптовалюта 20%-ға  арзандаған болатын» деп жазды.

Жалпы, нарықтағы барлық цифрлық валюталардың қоры 300 миллиард доллардан асады. Новограцтың айтуынша, капитализация көлемі келесі жылдың соңында 2 триллион долларға артпақ. Десе де, кейбір сарапшылар биткоинға сақтықпен қарауға шақырады.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


«Эйфель мұнарасында тұрса деймін…»

Күні: , 524 рет оқылды


Ашылғанына  екі-үш  жылдың  жүзі  болғанымен, Орал  трансформатор  зауыты Еуразиялық нарықта кәнігі  «ойыншылардай»  өз орнын  жылдам  таба білді.  Бұған  зауыттың тек  жаңа  технологиялық жабдықтармен  қамтылуы  ғана емес,  сонымен бірге  кадрларды  басқарудағы  Кайдзен  жүйесінің енгізілуі  де  өз  әсерін  тигізді.


Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен 2014 жылы желтоқсанда өткен жалпыұлттық телекөпір аясында тұсауы кесілген зауыт өз өнімдерімен Еуразиялық экономикалық одақ елдеріне танылып та үлгерді. Енді өнім өткізу жағырапиясын кеңейтуге бет түзеген. Кәсіпорын – жоғары дәлдікпен жұмыс істейтін станоктар мен өндірістік желілер ғана емес, жүздеген адамдар еңбек етіп, нәпақасын тауып жүрген үлкен ұжым. Зауытта болғанымызда, оның өндірістік цехтарынан жоғары мәдениет пен өндіріс эстетикасы қалыптасқанын анық байқадық. Зауыттықтарға мұнда жұмыс істеген ұнайды. Өндіріс орнында барлық еңбек бөлінісі реттеліп, жұмыс үрдістерінің қауіпсіздігіне мән-маңыз берілген. Кайдзен жүйесін қолданудың арқасында жұмыс орындарында тазалық, ұқыптылықтың  лебі  еседі.

Жалпы ХХІ ғасырда тіршілігімізді электр қуатынсыз көзге елестету қиын. Әдетте жоғары кернеумен келетін электр қуатын еліміздің аймақтары мен өңірлерінде, елді мекендерінде дәл сол күйінде тұтыну әсте мүмкін емес. Сондықтан оның күші төмендетіліп, трансформаторлардың көмегімен реттеп, тұтынушыларға жеткізеді. Жыл сайын жаңа тұрғын үйлер, өндіріс орындары салынатынын ескерсек, мұндай өнімге сұраныс азаймақ емес. Әрі бұрындары мұндай өнім елімізге сырттан тасымалданатын.

– Өткен жылы кәсіпорын құны 5 млрд. теңге болатын жеті мың дана трансформатор шығаруды жоспарласа, ол меже артығымен орындалды. 2018 жылы 9 мың дана трансформатор шығарамыз. Қазір Италиядан болат кесетін қосымша жабдық әкеліп орнаттық. Зауытта кернеулілігі 6 және 10 кВ, қуаттылығы 25-2500 кВА болатын күштік майлы трансформаторлар шығарудамыз, – деді «Орал трансформатор зауыты» ЖШС-ның басқарушы директоры Ақжол Сауранбаев.

Экспортқа бағыт ұстанған

Оралдық компания жартығасырлық еңбек өтілі бар қазақстандық «Alageum Electric» холдингтік компаниясының құрамында. Бұл холдинг 12 кәсіпорында төрт мыңнан астам адамды жұмыспен қамтиды. «Зауыттың конвейерінен шыққан өнімнің 96%-ы экспортқа Ресейге, Арменияға, Украинаға, Беларусьқа шығарылады. 2017 жылы Арменияға 250 трансформатор жөнелтілді. Енді Әзірбайжанға, Грузияға өнім шығару жөнінде келісімдер жүргізілуде. Өндірілген трансформаторлардың 4%-ымен еліміздің батыс өңірлерін қамтимыз», – деді зауыт басшысы  Ақжол  Нартайұлы.

Директордың айтуынша, өндіріс ошағы индустрияландырудың бірінші бесжылдығының төлтумасы іспетті. Ол «Бизнестің жол картасы – 2020» мемлекеттік бағдарламасы бойынша іске қосылды. «Даму» кәсіпкерлікті қолдау қорының өңірдегі филиалы көмегімен төмен пайыздық несие алып, оның пайыздық мөлшерлемесін субсидиялауға көмек алды. Жаңа зауытқа мемлекеттік бағдарлама шеңберінде бюджет есебінен газ тартылды. Бүгінде кәсіпорын өз өнімдерімен халықаралық көрмелерге қатысқан жағдайда оның шығынының 50%-ы өтеледі. Кәсіпорын өнімдерін таяу және алыс шетелдерге шығару мәселесінде «ҚазЭкспорт», «KazakhInvest» компаниясының, ТМД елдеріндегі Қазақстан елшіліктерінің нақты көмек-қолдауын сезініп отыр.

Трансформаторлар өндірісіне қажетті шикізат негізінен отандық, металды Қарағандыдан, алюминий дайындамасын Павлодардан, электр техникалық болатты Ресейден тасымалдайды. Оралдық зауыттың жетістігінің сыры неде десек, ол әрине, бірінші кезекте өнімнің жоғары сапасында, бәсекелестікке қабілетті бағада, өнімді дайындау мерзімі мен жеткізілуінде жатса керек. Сондай-ақ нарыққа маркетингтік сараптама жүргізіп, сұраныстарды зерттеу де басты назарда. Қазіргі еңбек үрдістерін жүйелі басқару негізінде өндірісті жетілдіру, жаңа технологияларды енгізу, жаңа өндірістерді игеру, шығарылатын өнім түрлерін молайту арқылы өндіріс орнын жетілдіру жұмыстары үнемі жүргізіледі. Тұрақты дамуды көздеген компания Оралда өткен «Westkazinvest – 2017» ІV халықаралық инвестициялық форумға және өңірлердің шекаралық әріптестігі көрмесіне қатысқаны үшін облыс әкімі Алтай Көлгіновтің алғысхатымен марапатталды.

Қазіргі уақытта өндіріс орнында 250 адам үш ауысымда еңбек етуде. Зауыттың өзі де жас әрі ондағы ұжым еңбеккерлерінің де орташа жасы – 28-де. Зауытта Кайдзен жүйесі – «Ұқыпты өндірістің жапондық жүйесі» басшылыққа алынған. Бұл жүйені қолдануда жұмыстың тиімділігі әлденеше мәрте артып, басқарушылық, өндірістік үрдістер оңтайланады және шығындар азаяды. Кәсіпорын жұмысшылары аталмыш жүйені қолдап, осы бағыттағы ізденістерін жалғастыруда.

– Кайдзен жүйесі бойынша жас мамандар өндіріс үрдісін жақсарту, оңтайландыру бағытында ұсыныс білдіріп жатса, соған орай арнайы комиссиямен сыйақы тағайындалады. Егер де ұсыныс өндірісте іске асса, оның деңгейі нақтыланып, 5-25%-ға дейін сыйақы белгіленіп, төленеді, – деді Ақжол Нартайұлы.

Жастарға қамқорлық  күшті

Серіктестіктің Оралдағы Жәңгір хан атындағы БҚАТУ-мен, техникалық колледждермен жасалған меморандумдары негізінде студенттер зауытта өндірістік тәжірибеден өтеді. Өткен жылы «Орал трансформатор зауыты» ЖШС облыстағы техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының арасындағы «Үздік әлеуметтік серіктес» байқауының бас жүлдесіне ие болып, дипломмен марапатталды. Ресейдің Самара қаласынан, Алматыдағы энергетика және байланыс институтынан, БҚАТУ-дан биылдың өзінде 15 түлек жұмысқа қабылданған. Олардың барлығы да қызметтерін ең төменгі баспалдақтан оператор, құрастырушы болып бастайды. Компанияда жас мамандарға тұрақты қамқорлық жасалады. Мысалға, түстік ас 150 теңгені құрайды, ал қалған шығын компания есебінен өтеледі. Серіктестік басшысының айтуынша, 150 теңге компания төлей алмайтындай қалде емес, тек оны төлетудегі мақсат – жастар тамақтың қадірін түсінсін деген ниеттен ғана туған. Мұнда орташа жалақы көлемі 130-155 мың теңге шамасында. Кәсіби мереке – машина жасаушылар күніне, ай және тоқсан, жылдың қорытындылары бойынша жоспардың орындалуына қарай қызметкерлерге сыйақы төлеу тәртібі қарастырылған.

Кәсіпорында жұмыс істейтін арулар тұрмысқа шығып, сәбилі болғанда, оларға компания атынан бір реттік 150 мың теңге жәрдемақы беріледі. Зауытта жұмыс істейтін қыз бен жігіттер бір-бірімен жүректерімен ұғысып, шаңырақ құрса, оларға зауыт атынан 500 мың теңге тойға сый беріледі. Бұл тек оралдық зауытта ғана емес, «АLAGEUM» холдингіне тән еңбек дәстүрі деуге болады. Басшылық «Мықты ұжым мықты отбасылардан тұрады» деген қағиданы ұстанады.

Зауытта үш жылдан астам жұмыс істеген жас мамандарды шетелге білім жетілдіру оқуларына жіберу жолға қойылған. Үш жылда техникалық бөлімде жұмысшыдан сату бөлімінің менеджері, инженер-конструктор болып көтерілген жігіттер баршылық. Мысалға, Ақжол Нартайұлының өзі де Түркістандағы Қожа Ахмет Яссауи атындағы халықаралық қазақ-түрік университетін бітірген соң, Кентау трансформатор зауытында электр-сызбашы болып жұмысын бастап, алдымен техникалық, содан кейін сату бөліміне менеджер болып көтерілген. Одан соң «Alageum Electric» АҚ-ның Ақтау, Орал қалаларындағы филиалдарында жұмыс істеп, өз еңбегінің арқасында Кентау трансформатор зауытында сату жөніндегі директорға дейін жоғарылаған. 2017 жылдың қаңтар айынан бастап Оралдағы зауыттың басқарушы директорлығына тағайындалды.

Зауытта жылда 50 студент өндірістік тәжірибеден өтеді. Олардан өндіріс шеберінің (мастердің) берген тапсырмасын орындау талап етіледі, түстік аспен тегін қамтылады. Осы тәжірибе кезінде өзін жақсы қырынан танытқан студент оқуын бітірген соң, зауытқа жұмысқа тұра алады. Енді 3-4 курстың студенттеріне үш ай жазда практика кезінде ақы төлеу жағы ойластырылуда. Осылайша зауыт өзінің болашақ кадрларын  даярлауға  кіріскен.

Арманы  асқақ, жоспар-жобасы жетерлік

Бұйыртса, 2018 жылы зауыттың өндірістік базасында электр жабдықтарын, автоматты ток ажыратқышын, коммутациялық аппараттарды, өндірістік және көше жарықтандырғыш шамдарды, құрғақ трансформаторларды шығаруды көздеп отыр. Бұл жоба 2018-2019 жылдарға жоспарланған. Бастысы, халықты жұмыспен қамту мәселесі күн тәртібінде тұр. Сонда жаңа өндірісте 200 адамға жаңа жұмыс орындары ашылады. Сондықтан да кадр мәселесін шешуге  мән-маңыз  берілуде.

Зауыттар да адам сықылды уақыт өте келе, «қартаяды». Бірақ адамдарға қарағанда олар жаңғыртылып әрі қарай «өмір сүре алады». Жапонияда зауыт банкрот болса, яки жұмысын тоқтатса, оған топ-менеджмент жауапты болады. Ал бізде кәсіпорындарға «қиналыс» кірсе, ең төменгі баспалдақтағы жұмысшыларды сирағынан ұстап алып, қысқартып жатады. Кейбір кәсіпорындар маман жетіспейді деп жаһанға жар салғанымен, өздерінің мамандарын өсіру жағын қаперге алмайды. Бұл тұрғыдан келгенде, Орал трансформатор зауыты өте сергек. Жеке инвестиция есебінен іске асырылған жоба ретінде өмірге келген зауыт Қазақстанның, халықтың мүддесіне қызмет етеді.

– Технология бір орында тұрмайды, сондықтан озық технология көшінен қалыс қалуға болмайды. Өндірістегілер екі жылдан кейін не жағдай болатынын болжап, соған қарай қам жасап, бағыт түзеп отыруы тиіс. Бір сөзбен айтқанда, көрегендік, алысты болжап отыру керек. Бұрындары жастар заңгер, экономист болғылары келетін. Қазір жағдай өзгерді. Кеш те болса, жастардың инженерлік, техникалық мамандықтарға құштарлығы қуантады. Қазақстандық өндірісті, ел экономикасын солар көтереді емес пе? Мысалға, бүкіл әлем білетін Генри Форд өз бетінше үйреніп, еңбек жолын механик болып бастады. Жастардың бәрінің жетістікке жетіп, еліміздің әлеуетін арттыруға үлес қосуы ықтимал. Сондықтан да жас мамандардың білім-біліктілігін көтеру үшін оларды Қытайға, Германияға және өзге де елдерге оқуға жібереміз. Күні кеше компаниямыздан жеті кісі Жапонияға «Тойота» зауытына өндірісті басқару, менеджментті оқуға аттанды, – деді Ақжол Нартайұлы. – Францияда «Alstom» «Schneider Electric», Германияда «Siemens», «ABB» секілді әйгілі әлемдік брендтік компаниялар бар. Олар әлемге танымал. Біз қазақстандық «ALAGEUM» брендін қалыптастыру жолында еңбек етудеміз. Менің арманым қандай дейсіз бе? Менің арманым асқақ, трансформаторымыз 7-10 жылдан кейін Франциядағы әйгілі Эйфель мұнарасында тұрса деймін… Неге олай болмасқа?!

Несі бар?! Армандар орындалады. Амандық болса, ондай күндерге жетерміз деген асқақ арманның құшағында тербелдік біз де.

Гүлбаршын  ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал  өңірі»

Ержан СИНЕҒАЛИЕВ,

жұмысшы:

– Бұрын Атырау өңірінде ауысымдық әдіспен барып-келіп жұмыс істедім. Мұнда жұмысшы болып кіргеніме жарты жыл болды. Зауытта жұмыс істеген өзіме қатты ұнайды. Үш ауысыммен күніне 8 сағат жұмыс істейміз. Жұмысымыз ырғақты, жұмыс істеуге барлық жағдай жасалған. Цехтың іші жылы әрі таза. Жұмыстан шыққанда арнайы көлікпен үйімізге жеткізіп салады. Барлық әлеуметтік төлемдер уақытылы аударылады. Жалақымыз да тұрақты, отбасымды асырауға жетеді. Жұмыс ауқымын игерсең, сыйақы аласың. Бізге жұмыс беріп отырған жұмыс берушіге алғыстан басқа айтарымыз жоқ.


Билік пен бизнестің ынтымақтастығы

Күні: , 474 рет оқылды


Кеше  өңірдегі кәсіпкерлік  палатасында облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов  бір  топ  бизнес өкілдерімен  кездесті.  Кәсіпкерлермен  жеке кездесу  үрдісі  облыс  әкімінің  бастамасымен  тек  біздің  өңірде  ғана  өткізілетіндігін  айта  кетейік.


Мұндай кездесу ағымдағы жылы бірнеше мәрте ұйымдастырылып отыр. Кездесуге келген жеті кәсіпкер жұмыс барысында кездесетін қиындықтар мен өз жоба-жоспарлары жөнінде өңір басшысына тікелей айтуға мүмкіндік алды. Айта кетейік, ағымдағы жылдың наурыз айынан бері 56 кәсіпкер облыс әкімінің қабылдауында болған.

Облыс әкімімен кездесуге келген кәсіпкердің бірі айналысып отырған кәсібінің аясын кеңейтуді мақсат етсе, екіншісі, өз жобаларын жүзеге асырғысы келеді.

– Біздің кәсіпорын көп жылдан бері шынжыр табанды аэроботтар құрастырумен шұғылданып келеді. Алға қойған жоспарларымыз да аз емес. Кәсібімізді одан әрі дамытуға арнайы орынның болмауы қолбайлау болуда. Қазіргі уақытта ғимаратты жалға алып отырмыз. Оған көп шығын жұмсаймыз. Осыған орай бізге арнайы ғимарат бөлуге немесе жер телімін беруге көмектессеңіз, – деді «AIROBOT» ЖШС жетекшісі Айбар Хуспанов.

Облыс әкімі бұл мәселенің аяқ асты шешілмейтіндігін, бірақ жуық арада құзыретті органдармен ақылдаса отырып, түйіткілді шешу жағын қарастыратындығын мәлімдеді.

Кездесуге келген Гүлмира Салихова есімді жеке кәсіпкер Орал қаласынан асхана салуға жер телімін сұраса, ақсайлық Әлібек Төлепов те көлік жөндеу бекетін салуға жерден көмек керектігін  айтты. Облыс әкімі мәселені барынша шешу жолын қарастыратындығын жеткізді.

Жалпы бұл күні «Атамекен» палатасында өткен кездесуде облыс әкімі жеті кәсіпкерді қабылдады.

– Елбасымыз шағын және орта бизнесті дамытып, кәсіпкерлерге қолдау көрсету керектігі бағытында үлкен міндеттер жүктеп отыр. Осы бағыттағы жұмыстар біздің өңірде де жақсы қарқын алуда. Облыс тұрғындарын жеке мәселелерімен әкімдікте қабылдасақ, бұл жерде тек өңірдің бизнес өкілдерімен ғана кездесеміз. Бұл басқосуларда кәсіпкерлер бизнес саласындағы кездескен қиындықтар туралы, оны қолдауға қажет жағдайлар туралы өз ойларын ортаға салады. Кәсіпкерлердің іскерлігі мен ой өрістерінің өсуі, кездесуге тыңғылықты дайындықпен келуі көңіл қуантады. Бүгінгі кездесуге келген «Азия Глобал Сервис» серіктестігінің жас жігіттері оқу орталығын ашып, бизнес саласындағы білімдері мен тәжірибелерін кейінгі жастарға оқытқысы келетіндіктерін айтты. Келер жылдың ақпан айында осы тақырыпта жастар форумын ұйымдастырамыз деп жоспарладық. Биылғы өткізілген тұрақты кездесулеріміз келер жылы да өз жалғасын таппақ. Себебі билік пен бизнестің арасындағы көпір үзілмеу керек, – деді облыс әкімі  Алтай  Көлгінов.

Нұрбек  ОРАЗАЕВ,

«Орал  өңірі»


Зейнетақы жүйесін қандай өзгерістер күтіп тұр?..

Күні: , 225 рет оқылды

Міне, жыл аяқтала келді. Ал жаңа жылда көп адамды зейнетақы жүйесіндегі тың өзгерістер күтеді. Олар қандай? Бұл туралы таяуда мемлекеттік Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) облыстық бөлімшесінде өткен баспасөз мәслихатында оның директоры Қайрат Ихсанов, директордың орынбасары Гүлмира Рәшева және бас маманы Шара Қалыбековалар әңгімелеп берді.


– 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап, әйелдердің зейнеткерлікке шығу жасы ұлғайып, базалық зейнетақыны есептеуге байланысты өзгерістер күшіне енеді. Яғни базалық зейнетақыны тағайындауда 1998 жылдың 1 қаңтарына дейінгі және зейнетақы жарнасын төлеумен расталатын 1998 жылдан кейінгі еңбек өтілі де ескерілмек. Бұдан басқа БЖЗҚ қорынан берілетін зейнетақы төлемдерін есептеу тәртібі мен оларды алу кестесі де өзгереді. Сонымен, 2014 жылы Елбасының Жарлығымен бекітілген, ҚР зейнетақы жүйесін одан әрі жаңғыртудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасына сәйкес, зейнеткерлік жасқа толуына және І, ІІ топтардағы мүгедектік мерзімсіз болып белгіленуіне байланысты БЖЗҚ-дан зейнетақы төлемдерін алу барысында аталмыш жинақтың бүкіл ақшасын біржола беруді тоқтату жоспарланған. Енді жеке зейнетақы шотындағы зейнетақы жинағының мөлшері ең төмен зейнетақының 12 еселенген мөлшерінен аспаса, аталмыш ақша алушыға БЖЗҚ-дан бір рет толығымен беріледі. Ал егер алушы зейнетақы төлемін алу үшін қорға жүгінген күні оның жинағының мөлшері ең төмен зейнетақының 12 еселенген мөлшерінен асса, онда қордан төленетін зейнетақы тек ай сайын ғана берілмек. Ал ең төмен зейнетақы қоры жоғарыда көрсетілген шектен аспаса, оны толығымен алуға мүмкіндік бар. Аталмыш мөлшер келесі жылы 404940 теңгені құрайды, – деді Қайрат Ибрагимұлы БАҚ өкілдеріне.

Оның айтуынша, БЖЗҚ-дан төленетін ай сайынғы төлемнің мөлшері Үкімет қаулысымен бекітілген, зейнетақы төлемнің мөлшерін есептеуді жүзеге асыру әдістемесіне сәйкес, зейнетақы төлемінің жылдық сомасының он екіден бір бөлігі ретінде (12,1) айқындалады. Бірақ ай сайынғы зейнетақы төлемінің мөлшері тиісті қаржы жылына белгіленген ең төмен күнкөріс деңгейінің 54 пайызынан кем болмайды.

– Келер жылдың 1 шілдесінен бастап, мемлекеттік бюджеттен базалық зейнетақы жалпы еңбек және жинақтаушының зейнетақы жүйесіне қатысу өтілін ескере отырып, тағайындалады. Яғни базалық зейнетақыны есептеу тәртібі өзгереді. Бүгінгі базалық зейнетақы 14466 теңге (ең төменгі күнкөріс деңгейінің жартысынан сәл жоғары). Сонымен, зейнеткердің 1998 жылдың 1 қаңтарына дейінгі еңбек және жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысу өтілі 10 жыл және одан төмен болса, базалық зейнетақы ең төменгі күнкөріс деңгейінің 54 пайызын құрайды. Он жылдан асқан әр жыл үшін оның мөлшері екі пайызға өсіп отырады. Ал 33 жыл және одан жоғары болса, базалық зейнетақының мөлшері ең төмен күнкөріс деңгейінің 100 пайызына теңестіріліп, әрі қарай өсірілмейді. 1998 жылдың 1 қаңтарына дейінгі еңбек өтілі жоқ немесе ол алты айдан төмен болса, аталмыш адамдарға ортақ зейнетақы төленбейді. Жаңа өзгеріс бойынша алдағы жылы зейнетке шығатындар айына екі жерден, яғни мемлекеттік бюджеттен және салымшының жеке зейнетақы қорынан өзіне тиесілі үлесін алатын болады. Басты мақсат – салымшыларды тұрақты түрде ай сайын лайықты зейнетақымен қамтамасыз ету, – деді Гүлмира Серікқызы.

Әрі қарай ол әр салымшыға өтініш жасаған күннен бастап, қордағы үлесі таусылғанша, ай сайын төлем беріліп тұратынын айтты. Сонымен қатар барлық салымшыны зейнеткерлікке жасы келгенде, қорға тап сол күні жолығып, өзінің заңды құқығын жедел жүзеге асыруға шақырды. Биыл БЖЗҚ облыстық бөлімшесі 2017 жылдың 30 және 31 желтоқсан күндері таңғы 9-дан түскі сағат 1-ге дейін жұмыс істейді. Себебі – БЖЗҚ-дан төлем алу құқығы 2018 жылдың 1 қаңтарына дейін туындаған немесе туындайтын салымшының осы төлемді рәсімдеу құқығын жүзеге асыру.

– Өкініштісі сол, шетелге, көбіне Ресейге кететін салымшылардың іс-әрекетінен қиындықтар болып жатады. Шетелге шығатындар бірінші кезекте көші-қон жөніндегі полицияға жолығып, содан кейін бізге келіп, есеп айырысуы керек. Алайда кейбіреулер оны ескермейді. Нәтижесінде дау-дамай туады. Себебі біз бұған қатысты белгіленген мемлекет заңдылығының шеңберінен шықпаймыз. Соның салдарынан кейде соттасатын да кез болады. Бірақ заң шеңберінен шықпағандықтан, сот бізді жақтап шығады. Ең дұрысы – жанжалдасуға бармау, – деді Гүлмира Серікқызы.

Баспасөз мәслихатының соңында сұрақтарға жауап берілді.

Серік ИХСАНҒАЛИ


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика