Ақ Жайықтан Меккеге аттанды

Күні: , 957 рет оқылды

Облыстық  орталық  мешітте қажыларды  қасиетті  қала – Меккеге  шығарып  салу рәсімі  өтті.

  Орал орталық мешітінің наиб имамы Самат қажы Қанатқалиұлы сапарға аттанушыларға қажылық- тың асыл дініміздегі мән-маңызы туралы баяндап, көкейкесті сұрақтарына жауап берді. Соны- мен қатар қасиетті сапарларына сәттілік тілеп, қажылықты өтеу  кезінде  қазақ жерінің болашағы үшін дұға жасауларын тіледі. Мұсылман қауымы үшін ислам-ның бес парызының бірі қажы-лыққа бару болса, осы жылы қа- сиетті орынға құлшылық етуге Батыс Қазақстан облысынан 20 азамат аттанады. Олардың қа- тарында  «Қызыл мешіттің» наиб имамы Серік Мұстафин, Шыңғырлау аудандық мешітінің бас има- мы  Ерденбек  Ихсанов  та  бар. Облыстық орталық мешіттің наиб имамы Самат Әлібаев бар-лық болашақ қажыларға тілегін айтып, батасын берді.   Нұрлан   САМАТҰЛЫ, ҚМДБ-ның  БҚО  бойынша баспасөз  хатшысы

«Абай мұрасы – халық мұрасы»

Күні: , 4 323 рет оқылды

Кеше  шаһардағы  Абай  алаңында  қазақтың  ұлы ақыны  Абай  Құнанбаевтың  туғанына  173  жыл  толуына орай  «Абай  мұрасы  –  халық  мұрасы»  атты  акция  өтті. Ұлы ақынның ескерт­кі­шінің алдына жиналған шара қонақтары мен оқушылар алдымен «Абай – мә­дениет пен әдебиеттің асқар шыңы» атты кітап көрмесі мен инсталляцияны тамашалады. Ақын, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Ақұштап Бақтыге­реева мен ақын Айтқали Нә­ріков ұлы тұлғаның ескерткішіне  гүл  шоғын  қойды. – Абайдың жазып кеткен қара сөздері, өлеңдері әлі күнге де­йін мән-мазмұнын жоғалт­қан жоқ. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Абайды таныту ар­қылы біз Қа­зақ­станды әлемге танытамыз, қазақ халқын танытамыз. Абай біздің ұлттық ұранымыз болуға тиіс» деген болатын. Бұндай ша­- ралардың ақын­ның шығарма­ларын насихаттауда зор рөл ат­қарары сөзсіз, – деді жиында сөз алған облыстық мәдениет басқармасының бас­тығы Қадыр­болат Мұсағалиев. Ал осынау күн­­мен құттықтап, лебі­зін білдір­ген ақын Ақұштап Бақтыгереева ұлы Абайдың даныш­пандық пен даналыққа толы әр­бір сөзі адам­­затты адамгерші­лікке, әрбір  өле­ңі елдік пен ерлікке жетелей­тіндігін  атап  өтті. Шараны ұйымдастыру­шы­лар­­дың бірі «Жас Отан» жастар қанаты облыстық филиалының төрағасы Нұрғали Жолдасқа­лиев­тің айтуынша, акция аясын­да жастар арасында «Абай сал­ған дара жол» атты квест ұйым­дастырылған болса, ақынның мол мұрасы әлеуметтік желілерде «Абайды таны» хештегімен бей­некөріністер  арқылы тарауда. Шара барысында қаладағы мектеп оқушылары, яғни кітап­ханалардың белсенді оқырман­дары ұлы ақынның өлеңдері мен қара сөздерін нақышына келтіре орындап, әндерін шырқады. Олардың арасынан үздіктер анық­­талып, қатысушылар алғыс­хаттармен  марапатталды.

Ясипа   РАБАЕВА, «Орал   өңірі» 


Имам ақсақалға қарайды, ақсақал сақалын сипайды

Күні: , 2 124 рет оқылды

Өмір  бар  жерде  өлім  бар.   Фәниден  бақиға көшкен  пенденің жаназа  намазына  қатысып,  ақтық  сапарына  шығарып  салу – әр мұсылманның  азаматтық   міндеті.

Жуырда аяқ астынан туысымыздың дәм-тұзы таусылып, апыл-ғұпыл ауылға жиналдық. …Әдеттегі көрініс. Қаралы үй­дің алды қарақұрым адам, үй ішінен әлсін-әлсін естілетін әйел­­- дердің азалы дауысы төбе құй­қаңды  шымырлатады. Көп кешікпей, марқұмның де­несін есік алдына алып шы­ғып, ауыл имамы еркектер жа­ғын жаназа намазына тұруға шақырды. Таздың селдіріндей аз ғана адам иық тірестіре сап түзегені болмаса, қалған қалың нөпір халық сыртынан «тама­шалауды»  мақұл  көрді. Жаназа намазы оқылып біткен соң, саптағы жамағат тұрған жеріне жайланып жайғаса бастады. Әдептен озбай, «Әр елдің салты басқа» деген қағидамен біз де тізе бүктік. Бастапқыда имам Құран бағыштайды екен деп, ештеңеден секем ала қой­ған жоқпыз. Бірақ әне отырмыз, міне отырмыз, ешкімде тырс­ еткен үн жоқ. Бұрын-соңды қан­ша жаназаға қатысып жүрсек те, мұндай жағдаймен кездесіп көрмеген соң, алақ-жұлақ жан-жағымызға қарай бастадық. Артымызда иіріліп тұрған ел-жұрт та «ләм» деп тіл қатып, «мим» деп міз бағар емес. Әрі-беріден соң құйрық басып отырған аз ғана топ алдындағы кебіндеулі сүйекті ұмытып, хал-жай сұрасып, өзара қауқылдаса бас­тады. Бұл пенделік дегенді қой­саңшы, қағытпа қалжың, қы­­сыр әңгіме қаралы жиында да қымсынбай, еркін қыдыра бе­ретінін көрдік. Осылай әрі-сә­рі күй кешіп отырғанда қо­лы­на дорба ұстаған әлдебір жі­гіт аға­сы жағалай түйнектел­­ген шүберек үлестіре бастады. Еншімізге тиген біре­уін қол орамал екен деп жалма-жан қал­­тамызға сүңгіте беріп ек, жанымызда отырған ақсақал «Түйі­нін шешіп қой» деді сыбырлап. «Мұнда да бір гәп бар екен» деп түйінін шешіп, қырты­сын жаза бергенімізде ішінен елу­лік тиындар домалап түсті. Осы кезде бағанадан тұнжырап отырған имамға  да  тіл  бітті: – Негізі, жаназа намазы­нан соң марқұмды осылай қаңтарып қойып, тойда отырғандай жайланып отырысымыз дұрыс емес, ағайын. Тірі пенденің өлі алдындағы соңғы парызы мен соңғы құрметін шариғатқа қай­шы келмейтіндей, лайықты өт­керуіміз керек. Дінімізде мә­йіт­ті жер қойнына тапсыруға асы­ғуды бұйырады. Пайғамбары­мыз (с.ғ.с.) хадистерінде уақы­ты кірген намазды оқуға, қа­рыз­ды қайтаруға, мәйітті жерлеуге және бойжеткен қызын тұр­мыс­қа беруге асығу керекті­гін өсиет еткен. Шүберек тарату деген де марқұмға екі дүниеде пайда бермейтін нәрсе. Үлес­тірілген 100-150 теңгеден осы тұрған қауым байып кете қой­майды. Одан да сол ақшаны мұртын бұзбай, өлген адамның аты­нан жетім-жесірге, мүмін-міс­кінге садақа қып тарататын болса, әлдеқайда сауабы мол болар еді. Қаралы жиынға, азалы үйге келіп тұрып, дүнеуи, тұрмыстық әңгімелер айтып, әзіл-қалжыңға жол бергеніміз де мұсылмандығымызға сын. Ер­те ме, кеш пе, бұл күн бізге де туады. Сол себепті өлімнен ғибрат алып, ішкі есебімізді тү­гендеп қойсақ, сол бәрінен пай­далы болмақ. Осыны, ауыл ақса­қалдары, бізден бұрын сіздер айтсаңыздар, халық сөздеріңіз­­ге ұйып, уәждеріңізге тоқтар еді… Ақсақалдар үнсіз бас изе­сіп, таздың басындай жылтыр ие­гін сипаған болды. Сонымен, хош, әйтеуір, марқұмды ақтық сапарына аттандырғалы көлік­ке отырып,  көш  түзедік. Зират басына жеткен бойда жерлеуге жеткен азаматтар қауым басын аралап, «Анау пә­лен ғой, мынау түген ғой» деп, өлілерді түгендеуге көшті. Енді кейбірі екі-үштен бас құрап алып, жырқ-жырқ күліп, тіпті темекі шегуді де арсынбайтын секілді. Имам тағы шариғат шартынан аспауға шақырар деп үміттене қарап едік, оның онсыз да шаруасы аз көрінбеді. Ақсақалдар болса, «Сақалымызды бұлдай береміз бе?» деп, азды-көп абыройын ойлайтындай. «Бұл күнде кім сөз түсінеді дейсің?» дегендей немқұрайлық, самарқаулық бар сияқты. Сүйекті жерлеп болып, дәм­ханаға келдік. Марқұмның асын­да бұрынғыдай үстелдің бе­лін қайыстыратын аста-төк дас­тар­қан жоқ, ҚМДБ бекіткен санау­лы тағам түрлері ғана. Бұл да болса, оң өзгеріс екен деп көңілімізді бір қомдап қойдық. Демек, жақсылыққа ұмтылсақ, білгенге құлақ ассақ, артықтан арылу, жағымсыздың жолын ке­су  қолымыздан  келеді  екен. Тіршілікте сыйласқанның жө­ні бөлек, дегенмен көзден кетті, көңілден өшті демей, ақтық сапарға да шариғат жолынан ат­тамай, лайықты аттандыра білсек, азаматтық борышымыздың өтелгені сол емес пе? Көңілге кірбің түсіретін әлгіндей жайт­тар терең тамыр салып, дәс­түрімізге сіңісті болып кетпесе екен дейсің. Сіз қандай ой қосасыз,  қымбатты  оқырман? «Имам Алау ад-Дин  Касани  әл-Ханафи (р.а.) Алла елшісінің (с.ғ.с): «Мәйіттеріңді жерлеуге асығыңдар. Мәйіт  жақсы кісі болса, жақсы­лығына жылдам жеткізіңдер, ал жаман кісі бол­са, тозақ иелері бізден алыс болсын», – дегенін  жеткізген.»

Рауан  СӘБИТҰЛЫ


«Мен қалай адастым?»

Күні: , 960 рет оқылды

(Жат ағымнан  оралған  жігіттің  әңгімесі)

«Соңғы кездері жастықпен, білместікпен және  ең  бастысы, діни сауатсыздықтың кесірінен жат ағымға арбалып, кейіннен тәубесіне келіп, дәстүрлі дінімізді қабылдап жүргендер баршылық», — дейді теологтар. «Адасқанның айыбы жоқ, қайтып үйірін тапқан соң» деген сөз бар қазақта. Сондай бауырларымыздың бірі Дархан (есімі өзгертілді) деген жігітпен сөйлесіп, әңгімесін тыңдаған едік. Ол жігіттің жат ағымға ергенге дейінгі және одан кейінгі пікір көзқарасы көпшілікке ой салар деген үмітпен оқырман назарына ұсынғанды  жөн  көрдік.

Адасу   қалай   басталды?

Екінші курстан бастап мешітке барып,  жұма намазына қатысып жүрдім.  Сол жерде дәрет алуды үйрендік. Шыны керек, маған дәрет алғандағы тазалықтың өзі қатты ұнады. Сөйтіп, дінге  қызығушылығым ояна бастады. Бірде достарыммен қонаққа бардық. Сол жерде ең бірінші діни ақпарат алдым. Қазіргі жастарды интернет улап жатса, біз осылай қонаққа барып, қақпанға түстік. Бірге жүрген жігіттің ағасы намазхан еді. Өкінішке орай, сол таныс жігіттер қазір түрмеде отыр. Бұл 2007-2008 жылдар еді. Ол кезде  менде «Қандай бағытта жүрмін» деген ой болған жоқ. Сол жылдары намаздан кейін мешіттің айналасына машинамен әкеліп,  кітап үлестіретін. Сырты жасыл кітаптар. Ол кітаптар  теріс бағыт сілтейтін әдебиеттер  екендігін  біз,  әрине, кеш білдік. Сөйтіп, біз өз бағытымызды дұрыс деп, сол жолмен жүре бердік. Басында жақсы қабылдадым.  Олар бір-бірімен жақсы жұмыстанады. Мен де олар сияқты намаз оқып, балақ қысқартып, сақал қойдым. Олардың тағы бір қыры адамдарға жақсы көмектеседі.  Негізі,  адамға сыйлық таратып, көмектессе, ол ашыла бастайды. Көбінесе бауырлардың қарауында жүрдім. Саудамен айналыстым. Материалдық тұрғыда жақсы көмектесті.  Пәтерімді төлеп тұрды. Бәрі қолайлы  болған соң, жүре бердім. Бірақ мінез-құлқым қатты өзгерді. Өйткені, жігіттердің көбі көшенің ықпалына  түскен  және түрменің «дәм-тұзын»  татқандар еді. Үш жылдай желілік дүкендердің бірінде жұмыс істедім. Менің қасымда түрмеден шыққан жігіт болды.  Мінезімнің өзгеруіне  ықпал еткен сол кісімен көп айғайластым. Өйткені, ол адамдарды адам деп санамайтын еді. Дүкенге келіп, амандасып, ілтипат танытқан жанның  сәлемін алмай, менсінбейтіні менің ашуымды тудыратын.  Ал Ислам діні адамды көркем мінезге шақырмайтын ба еді? Алланы тани тұра, олардың осындай әрекетке барғаны мені ойландыра бастады. Олар мемлекет ұстап  отырған діни бағытты айыптайды. Арам мен харам сөзін жиі қолданады. Қит етсе,  «анау харам, анау ширк» деп шыға келеді.       Бір жақсысы, мен ата-анамның кейбір көзқарастарына іштей қарсы болып тұрсам да, олармен араздасқан  жоқпын.

Ойландырған   жәйттер

Алла Тағаланың Құран-Кәрімде:  «Ойланбайсыңдар ма?» деген аяты бар.  Мен уақыт өте келе, ойлана бастадым. Ол жерде Мысырда, шетелде оқып келген  білімді жігіттер бар. Бірақ әрекеттері жаға ұстатарлықтай. Мәселен, көп адам  заттарын менің үйіме қойып кетеді. Алла разылығы үшін деп  аманат етіп, тастап кеткен заттарға мұқият қараймын. Бірақ үйде мен жоқ кезде сақалдары төсіне түскен үлкен кісілер сол заттарды сұраусыз  алып  кетеді. Үп-үлкен адамдардың  жауапкершілігінің  жоқтығы мені таңғалдырды. Кейіннен үлкен іспен айналысатын жігіттер келіп, әлгі заттарды менен сұрайды. Мен  тауып бере алмаймын. Біреудің бір тал шырпысын рұқсатсыз алу, ұрлық қой деп біраз дауластым. Олардың еш жазықсыз мені айыптағаны көңіліме қонбады. Ал дінде Мұхаммед пайғамбарымыз (с. ғ. с)  «Адамды өле-өлгенше айыптама» деген ғой. Тағы бірде, орыс көршім машинасымен балшыққа батып, шыға алмай жатыр екен. «Көмектесіп, итеріп жібере қояйық» десем, «Ол кәпір,  бата берсін» дейді. Жақсы, мейлі  ол өзге  дінді ұстанса да, бәрібір адам емес пе, көмектесіп жібергенде тұрған не бар?..  Осындай жәйттер, олармен көзқарасымыздың келіспеуі мені шынымен ойландыра бастады.

ТҮЙІН

Дәстүрлі дінге оралуыма дін істері басқармасында жүрген Нұржан, Бауыржан деген теолог жігіттердің дәрістері әсер етті. Одан бөлек, ата-анам, бауырларым  да қолдау көрсетті. 2008-2016 жылға дейін сол жерде жүріп, көп нәрсені түсіндім. Қазір қоғамға өз пайдамды тигізгім келеді. Негізі, адасып жүрген жастарды отбасы, тума-туысы көкірегінен итермеуі керек. «Пісірген етіңді жемеймін» десе де, сол жейтін етті тауып әкеліп, өзіне тарта берген дұрыс. Жаны ашитын адам бауырының адасып жүргенін білсе, көзден таса қылмай, оған білдіртпей болса да, мамандармен ақылдасып, әрекет еткені жөн.

 Бірде бір ауылдағы концертке бардым. Бейтаныс  екі бүлдіршін концертке қатысушылардың қолындағы кішкентай жалауша мен шарға қызығып, оны сұрап, жылай бастады. Ал сатып алып бере қоятын да жер жоқ. Қатысушылардан сұрап алып, жалау мен шарды балаларға әкеліп бердім. Сол  кезде олардың мәз болғанын көрсеңіз! Былай қарасаңыз, түкке тұрғысыз нәрсе сияқты. Бірақ астарына үңілсеңіз, нағыз рухани тәрбие осыдан басталады. Мерекелік көпшілік шараларда кішкентай балаларға еліміздің жалаушасы мен шарларды тегін тарату керек. Осының өзі бала санасында ұлттық  рухтың қалыптасуына ықпал етеді. Менің ойымша, адасып жүргендерді кері қайтару үшін тиісті мекемелер олармен тығыз байланыс  жасауы қажет. Олардан қауіп бар екенін біле тұра, арасына кіріп, сол деңгейге түсу керек. Олар өте ұйымшыл. Ал біздің ынтымақ-бірлігіміз олардан да күшті болу керек деп ойлаймын.

Гүлжамал   ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал   өңірі»

Теолог  не  дейді?

Азамат ТӨЛЕПОВ,

облыстық дін істері басқармасының діни бірлестіктермен  жұмыс бөлімінің басшысы:

— Жат ағымда жүргендердің басым бөлігі — 25-35 жас аралығындағы адамдар. Соңғы кездері жалпы халықтың діни сауаты, дінге деген көзқарасы өзгерді. Қазір көпшілік ата-аналар ұл-қызы намаз оқи бастаса, біздің басқармаға, мешіттерге келіп, алаңдап сұрайтын болды. Бір қызығы, дәл солай алаңдаушылық танытқандардың көбі өзіміздің дәстүрлі Ханифа мазхабын ұстанғандар болып шығады. Бізге көмек сұрап келгендердің діни дұрыс бағытта немесе жат ағымда жүргендігін сұрақ қою арқылы 20-30 минутта анықтауға болады. Егер теріс ағымда жүрсе, оларға түсіндіру жұмыстарын жүргіземіз. Мәселен, намаз оқитын жігітке күйеуге шыққан қыздың ата-анасының өтінішімен жұмыс жүргіздік. Сол кезде байқағанымыз, ол келіншектің діннен мүлдем хабары жоқ. Ол тек күйеуінің айтқанымен жүрген. Кейіннен арнайы мамандардың дәрісін тыңдаған соң, оның көзқарасы өзгерді. Осындай мысалдар өте көп. Жастардың көпшілігінде дін, Құдай туралы түбегейлі  түсінік жоқ болғандықтан, олар өз бағытын дұрыс деп ойлайды. Сондықтан  жат ағымға арбалған  жастармен тек теологтар ғана емес, ата-ана, үлкенді-кішілі оқу орындарының басшылары, психологтар бәріміз бірігіп, кешенді түрде жұмыстануымыз керек. Түрмеде  отырған адасқан  жігіттермен екі жыл жұмыс істедім. Сол кезде таңғалғаным, олардың басым бөлігі қылмыс жасап қойдым деп өкінеді, сол қылмысқа алып барған идеологияға өкінбейді. Бұдан шығатын қорытынды – біздің ұлттық идеологиямыз мығым,  теріс  ниеттілерге  төтеп  беретіндей мықты болуы шарт.

Қазіргі күнде Сырым, Зеленов  аудандарында жағдай күрделі. Теологтар деструктивті дінде жүрген әрбір отандасымызбен жеке сөйлесіп, жұмыстанып жүрміз. Әсіресе, қалаға жақын орналасқан Зеленов ауданында жат ағымда жүргендермен кездесу қиын. Өйткені олар күндіз жұмысқа кетеді, кеште оларды іздеу жұмыс кестесіне сай келмейді. Аудандарда  жоғары білімді теологтардың  жетіспейтіндігі де – үлкен  мәселе.

Жастар адаспас үшін рухани тәрбие мектеп жасынан дұрыс берілу қажет. Мәшһүр Жүсіптің Құдай туралы өлеңін балалар жаттап өссе, ешқандай  жат ағымға арбалмайды деп ойлаймын.  Арнаулы орта, жоғары оқу орындарындағы студенттермен алдағы оқу жылында жүйелі жұмыстануды жоспарлап отырмыз. Жастар ғаламтор арқылы жарияланған діни теріс мәліметтерді қабылдап, отбасы мүшелерінен сырт айналып жатады. Интернетте өзге деструкивті діни ұйымдардың идеологиясын насихаттайтын сайттар өте көп. Сондықтан ата-ана ұл-қызының қандай сайттарға кіріп жүргенін қатаң қадағалауы тиіс. Жұмыс тәжірибесінде түйгеніміз, көп жағдайда адасқандардың  жан  дүниесіне үңіліп, жұмыстану арқылы бетін бері қаратуға  болады. Бірақ кішкентайынан ата-ана мейірімін сезінбеген, әке-шешенің  ойлы қамқорлығын  көрмеген, психологиялық соққы алған жастарды райынан қайтару өте қиын. Сондықтан әр ата-ана баласына мейіріммен қарап, жүйелі  тәрбиеге  ден  қойып, перзентінің кемел  тұлға  ретінде  қалыптасуына  жылдар  бойы жіті  көңіл  бөлгені  жөн.


Жаназаны даңғазаға айналдырмайық

Күні: , 462 рет оқылды

«Өлімің  қойдай болады, садақаң тойдай болады…»  депті Мөңке би  бабамыз. Біздің бүгінгі күнімізді қалай дөп басып айтып кеткен десеңізші. Барлық  айтқан  болжамы  айна-қатесіз  алдымызға  келді. Бүгінде тойдағы  дарақылықтан  құдайы  ас  (садақа) бергендегі даңғазалық  тіптен  асып түспесе,  кем түспейтіндей жағдайға жетті. Дастарқан  басына қойылатын түрлі  тәттілерді айтпағанда,  қазыдан бастап  жеміс-жидектің  түр-түрі  самсап тұрады. Қасық  қоятын орын таппай,  қысылғаннан  қолыңызға  ұстап  отырғаныңыз. Қаралы үйге емес,  құдды  қуанышқа  келгендей  күй  кешесіз.

Жақынын  алыс сапарға аттандырғалы отырған үй, имамның айтқанын орындап, шариғат шарттарына сай жасаса, құба-құп болар еді. Бірақ, өкінішке қарай, олай болмай тұр. Қайғыдан қан жұтып отырса да, «анау айтты, мынау айтты» деген сөзді желеу етіп, марқұмның артынан жылқы мен ірі қара соятынын не етерсіз. Онымен қоймай дастарқан басын жайнатып қойып, орынсыз шашылатыны тағы бар. Оны көрген басқалары да «мен одан кеммін бе?» немесе «ертең сөз болады» деп, жоқты бар қып көрсеткісі келетіндердің қатары көбейетіні хақ. Осылайша, өлік жөнелту мен садақа беру базардағы «қызып тұрған» сауда секілді үлкен бәсекеге  айналып тұр.

«Қазіргі таңда садақаның той секілді болып кетуінің бірден-бір себебі – халықтың ысырап жасауға бейім тұратындығынан. Негізі, шариғатта ондайға қатаң тыйым салған. Алла тағала Құран Кәрімде: «Ішіңдер, жеңдер, бірақ ысырап етпеңдер» десе, ардақты Пайғамбарымыз (с. а. у.) өзінің бір хадисінде: «Ішіңдер, жеңдер, садақа беріңдер және киініңдер, бірақ ысырапшылдық пен даңдайсуға жол бермеңдер» деп өсиет еткен.

Қабырғасы қайысып, қайғыдан қан жұтып отырған адамның үйіне барудағы мақсат – жайылған дастарқаннан дәм тату емес, қайғысына ортақтасып, жұбатып, көңіл айту ғана. Бірақ қазір, өкінішке қарай, адамдардың іс-әрекеттеріне қарап, көпшілігі ондай жерге көңіл айтуға емес, тек тамақ  жеуге бара ма деп ойлап қаласыз. Барған жерде мұны айтып жүргенімізбен, біздің сөзімізге құлақ асып жатқан адам жоқ. Мұны бірізділікке салу үшін ауыл ақсақалдарымен ақылдасып, тұрғындарға дұрыс түсіндірілсе, бара-бара дұрысталады деп ойлаймын», – дейді Тасқала аудандық мешітінің бас имамы Айдын Ибрашев.

Осы күні марқұмды жөнелтудегі орынсыз жасалатын жоралғыларды доғару, ысырапқа жол бермеу, мәйітті шариғат жолымен жерлеу үшін белгілі бір жұмыстардың жүргізілуін уақыттың өзі талап етуде. Себебі көп адам жаназа өткізіп, садақа беруге жағдайы келмесе де, қарызданып болса да астамшылыққа барады. Ақыр соңында, белшесінен батқан борыштан қалай құтыларын білмей, салы суға кетіп, сары уайымға салынады. Мұның алдын алу үшін Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы  құдайы ас (садақа) беру кезінде дастарқанға қойылатын ас мәзірін бекіткен еді. Оның ішінде нан, бауырсақ, талқан, құрма, қант, кәмпит, күлше, мейіз, өрік, қаймақ, шай, су, ет бар. Қарап тұрсақ, бұл мәзір қалтаға да аса қатты салмақ салмайды. Әйтсе де,  бұған «Осылай дұрыс екен-ау» деп жатқан жан жоқ. Қош.

 Аудандық  ардагерлер кеңесінің төрағасы Жәрдемғали Балықов:

– Бұл жөнінде ауыл ақсақалдарымен екі рет жиын өткіздік, ақсақалдар жүрген жерлерінде үнемі осыны айтып жүрулері қажет.Бірден түзеліп кетеді деу қиын, бірақ біртіндеп орнына келеді деген сенім бар. Бұрын жаназа, садақада орамал үйлестіретін еді, қазір ол ақырындап қалып келе жатыр. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші, барлығымыз тұрғындарға түсіндіру жолында бір кісідей атсалысатын болсақ, ретке келеді, –  дейді.

 Кісі қайтыс болған үйге көңіл айтайын деп бас сұқсаңыз, жайылған дастарқанды көріп, қынжыламын деген Тасқала ауылының тұрғыны Самиғолла Дауешев ақсақал аста-төк ысырапшылдықты  доғаратын уақыт жетті деп отыр.

«Бұрын мұндай ысырапшылдық жоқ еді.

Қаралы үй екені сезілетін. Қазір заман өзгерді ме, адам өзгерді ме білмеймін, әйтеуір қазада жайылатын дастарқанды тойда жайылатын дастарқанмен шатыстырып алғандаймыз. Кей адамдар жаназаның шығарылуын емес,  қазанда қайнап жатқан етті күтіп отыр ма деп те ойлайсыз. Көпке топырақ шашып отырғаным жоқ. Бірақ бүгінгі жаназаның жай-күйі осындай боп тұр. Кей адамдар жаназада дастарқанды аузы-мұрнынан шығарып толтырғанымен қоймай, мәйіттің мазарын зәулім сарай секілді етіп тұрғызатындар да бар. Ал мұның үлкен күнә екенін ескеріп жатқан адам жоқ. «Бір күндері уақытым келгенде, менде сол  жерге барып жатамын-ау, сол кезде менің үстімнен осындай үй тұрғызып қойса,  қалай болады екен?..» деген ой ешкімнің санасына кіріп те шықпайды».

Ақсақалдың айтқан есті өздерін ел ескереді деген үміттеміз. Қуанышқа армансыз шашылып жүрген қазақ – қайғыға шашылғанда оза шапқан тұлпардай ешкімге дес берер емес. Осы тұста тізгінді тартып, сәл аялдап, ойланатын уақыт келді-ау. Біреулердің тойып, біреулердің тоңып секіргені берекені қашыратынын ескерсек, ырзық-несібемізді сыртқа өзіміз «теуіп» жүрген жоқпыз ба?!  Сіз қалай ойлайсыз, құрметті оқырман?

Есенжол   ЕЛЕКЕНОВ,

Тасқала  ауданы


Алғайдағы ауызашар

Күні: , 54 рет оқылды

Таяуда  көршілес  Саратов  губерниясының  Алғай  ауданына Қазақстан  мұсылмандары  діни   басқармасының  төрағасы,  Бас муфти  Серікбай  қажы  Ораз  бастаған  еліміздің  делегациясы  барды.

Құрамында БҚО бойынша өкіл имам Еркебұлан Қарақұлов және өзге дін өкілдері бар қазақстандық меймандарды аталмыш ауданның  басшысы Сергей Федечкин мен Поволжье мұсылмандары діни басқармасының төрағасы Мұқадес хазірет Бибарсов, жергілікті мешіт имамы Серікбай Еркінәлиев қарсы  алды.

Аудандық мәдениет саябағында өткен кездесуге алғайлықтар ғана емес, Сарытау өңіріндегі көптеген аудан тұрғындары да арнайы келді. Жалпы саны 4 мың адам қатысқан шара жоғары деңгейде өтті.

– Биыл ауданымыздың құрылғанына 45 жыл толып отыр. Осынау мерейтойлық жылдың қасиетті Рамазан айында ауданымызға Қазақстанның Бас муфти бастаған делегацияның келгеніне қуаныштымыз. Құран түскен бұл айда ауданымыздың тұрғындары да ораза ұстап, ағайын-туыс, көршікөлемге, жалпы жұртшылыққа мейірімділік танытып, аз қамтылған жандарға қайырымдылық жасайтындары қуантады. Біздегі ұлтаралық, дінаралық келісімнің салтанат құруы, достықтың өркендеуі көп ұлтты ауданымыздың ырыс-берекесінің молаюына, әлеуетінің артуына себепші болып келеді, – деді жиынды ашқан аудан басшысы Сергей Федечкин.

Өз кезегінде сөз алған Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы Серікбай қажы Ораз бүгінгі кездесу екі елдің қарым-қатынасының нығая түскенінің жарқын көрінісі екендігін айтып, осынау шараға қолдау көрсеткен губерния, аудан басшылығына ризашылығын білдірді.

«Рамазан – бірлік пен жақсылықтың айы, – деді Бас муфти. – Осы айда жақсылықты, ізгі амалдарды көбірек жасаған жөн. Оразада адамның сабыры да сыналады. Алланың разылығы үшін төзе білген пенде мол сауапқа кенеледі. Раббымыз баршамыздың ұстаған оразамызды қабыл етіп, рақымына  бөлегей!».

БҚО бойынша өкіл имам Еркебұлан Қарақұлов Рамазан айының ерекшелігі туралы уағыз айтқаннан соң, Алғай әкімшілігімен көпшілікке арнап ауызашар дастарқаны жайылды. Балаларға балмұздақ пен тәттілер беріліп, саябақтағы аттракциондар тегін қызмет көрсетті.

Мәди  ЫҚЫЛАС


Жамағат көп жиылды

Күні: , 14 155 рет оқылды

Ақ Жайық төріндегі «Орал» орталық мешітінде биылғы алғашқы тарауық намазына мыңнан аса адам жиналды.

Алла үйінің үлкен залында жиналған жамағатқа облыстық орталық мешіттің бас имамы Еркебұлан қажы Ыбырайымұлы ҚМДБ-ның төрағасы, Бас мүфти Серікбай қажы Сатыбалдыұлының қасиетті Рамазан айына арнаған құттықтау сөзін жеткізіп, Құран Кәрімді хатым ететін түрік елінен арнайы келген Сүлеймен қариды таныстырды. «Ұлық айды қалай қарсы аламыз?» деген тақырыпта уағыз айтып, сансыз сауапқа толы айды құр жіберіп алмай, уақытты тиімді пайдалануға, жамағатты игілікті істер жасауға шақырды.

ҚМДБ-ның БҚО бойынша баспасөз қызметі


«Пітір садақасы ең мұқтаж жандарға берілуі керек»

Күні: , 136 рет оқылды

Биыл елімізде ораза 17 мамырда басталады. Қазақстан мұсылмандар діни басқармасы қасиетті айда берілетін пітір садақа мөлшерін 300 теңге деп бекітіп отыр. Кеше өңірлік коммуникациялар алаңында өткен брифингте облыстың өкіл имамы Еркебұлан Қарақұлов батысқазақстандықтарды келе жатқан Рамазан айымен құттықтап, сауабы мол айда атқарылатын іс-шаралар туралы баяндады.

Айлардың сұлтаны Рамазан – күллі мұсылман баласына мейірім мен рахымын, шапағаты мен берекесін төгетін ай. ҚМДБ төрағасы, бас мүфти Серікбай қажы Ораз мәлімдегендей, биыл ораза 16 ма-мырда емес, 17 мамырда басталады. 16 мамыр күні құтпан намазынан кейін облыс мешіттерінде тарауих намазы оқылады. Ораза ұстауға ниет еткен барша мұсылман сол түні кесте бойынша ауыз бекітеді.

– Рамазан айы биыл да жылдағы дәстүр бойынша өтеді. Ораза тек сусыннан, тамақтан немесе ерлі-зайыптылардың жақын қарым-қатынасынан тыйылу емес, жаман оймен сөзден, жағымсыз әдеттен тыйылу. Көзімен де, құлағымен де, тілімен де ораза ұстау. Жылдағы қалыптасқан дәстүр бойынша облыс орталығындағы үш мешітте Түркия елінен келген қарилар бір ай бойы Құран-хатым оқиды.  Бұл – сауабы көп шара. Сонымен қатар бір ай бойы қала және аудан мешіттерінде жамағатқа арнап, ауызашар беріледі. Меценаттар мен кәсіпкерлер, жалпы жомарт жандардың көмегімен мешіттер жанынан түрлі қайырымдылық шаралары ұйымдастырылады. Қазір мұқтаж жандардың тізімдері жасалып жатыр. Мұқтаж жандарды мейлінше толық қамтуға тырысамыз, – дейді Еркебұлан Ибрайымұлы.

Тәнді сауықтырып, рухты кемелдендіретін ораза – мұсылманның бес парызының бірі. Өңірімізде ораза ұстаушы жастардың қатары жыл санап артып келе жатқаны қуантады. Арасында мектеп жасындағы балалар да бар. Өкіл имамның айтуынша, балиғат жасына жеткен балалардың да ата-аналарының келісімімен ораза ұстауына болады. Балиғат жасы шамамен он екі-он бес жас, ал кішкентай балаларды ораза ұстауға мәжбүрлемеген жөн. 90 шақырымнан асатын жерге сапарға аттанған жолаушыға, жүкті әйелдер мен емізулі сәбиі бар аналарға, егде жастағылар мен науқас жандарға ораза ұстау парыз емес.

Мың айдан да қайырлы Қадір түні биыл 11 маусымнан 12 маусымға қараған түні болады. Облыстың өкіл имамы ортамызда Қадір түнін тек ұйқысыз өткізу деп қабылдайтын, сөйтіп, мәнмағынасы жоқ істермен айналысатын жандардың бар екенін де жасырмады.

– Түсінген адамға Қадір түнінің мән-мағынасы түнді ұйқысыз өт-кізу емес, өзі мен ағайын-туғанына жақсылық тілеп, құлшылықпен өткізу. Түнімен телехикая қараса, пайдасыз істермен айналысса, мұндай іс-әрекет сауапқа жазылмайды.  Қадір түні – әр пенденің тағдыры жазылып, құлшылықтар қабыл болатын ерекше түн. Рухани іс-шаралар ұйымдастырылып, уағыз айтылып, құран оқылады. Сәресі дастарқаны жайылады. Хатым оқуды Қадір түніне қарай аяқтауды жоспарлап отырмыз, – дейді Еркебұлан Қарақұлов.

Сондай-ақ Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының пәтуасы бойынша әрбір жан басына берілетін пітір садақаның мөлшері биыл өзгеріссіз қалды. Былтырғыдай 300 теңге болып бекітілді. Пітір садақаны қасиетті Рамазан айы басталған күннен Ораза айт намазына дейінгі уақыт аралығында беру қажет. «Пітір садақаны тек мешітке әкеліп беру керек деген қағида жоқ. Халықтың ықылас-пейіліне байланысты. Бастысы, мұқтаж жандарға берілуі керек» екенін айтқан өкіл имам жомарт жүрек жандарды  қасиетті айдың әр күнінде жақсылық жасап, сауапты амалдар орындауға шақырды.

Динара ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал өңірі»


Қап тауынан келген мұсылмандармен жүздесу

Күні: , 51 рет оқылды

Жуырда Орал қаласындағы «Достық» үйінде облыстық қайырымдылық бойынша үйлестіру кеңесінің отырысы өтті. Оған БҚО Қазақстан халқы ассамблеясы төрағасының орынбасары, хатшылық меңгерушісі Ғайса Қапақов, кәсіпкерлер, қоғамдық және этномәдени бірлестіктерінің жетекшілері мен БАҚ өкілдері, Ресей Федерациясы Шешенстан Республикасынан келген, «Рахьма» және «Даймохк» қайырымдылық қорларының жетекшілері Магамед-Эмин Баснукаев пен Хамзат Закриев қатысты. Шарада Ғайса Қапақов келген қонақтарды таныстырып, кеңес отырысына сәттілік тіледі. Кейін «Аялаған алақан» қоғамдық қайырымдылық қорының жетекшісі Р. Хайрушева мен «Патриот» қоғамдық бірлестігінің өкілі Т. Чудобаев қайырымдылық шаралары жөнінде  баяндады. Ғайса Қапақов Қап  тауынан (Кавказдан)  Магомед-Эмин Баснукаев пен Хамзат Закриевке Ақ Жайық жұртының атынан шапан кигізді.

Шарадан соң орталық мешітке келген оларды ҚМДБ-ның БҚО бойынша өкіл имамы  Еркебұлан Қарақұлов жылы шыраймен қарсы алып, облыс көлемінде атқарылған діни шаралар жөнінде айтып, жамағатпен таныстырды. «Рахьма» қайырымдылық қорының жетекшісі, әрі имамы Магомед-Эмин Баснукаев сөз алып,  өткен ғасырда КСРО-да көптеген халықты күштеп жер аударғанын, тоталитарлық жүйе миллиондаған адамның  тағдырын  қиғанын  айтты. Тағдыр талайы қиын болған ұлттарға пана бола білген қазақ елінің жомарт пейіліне, дархан көңіліне, қонақжай төріне ризашылығын білдірді.  Кейін  жамағатпен бірге намаз оқыды. Бас имам Еркебұлан Ыбырайымұлы Магомед-Эмин Баснукаев пен Хамзат Закриевке  алғысхат  табыстады.

Нұрлан   САМАТҰЛЫ,

 Орал   қаласы


ҚАЙДА БАРЫП ОҢАДЫ? садақада карта ойнаған бұл қазақ…

Күні: , 185 рет оқылды

Жанайқай!

«Мұндай көргенсіздікті көргенше көзім шықсын» дейтін қазағым бүгінде жүгенсіз кеткен сорақылыққа да, шектен шыққан дарақылыққа да  әбден көзі үйреніп болған секілді. Жанға жара, санаға салмақ салар келеңсіздіктерді күнделікті көрген сайын ұяттан өлер боласың, дәрменсіздігіңе күйініп, бейшара күйге түсесің.

Айтпасқа амалың, жазбасқа шараң қалмайды. Қоғамды дендеген жүгенсіздікті бүгін ауыздықтамасақ, ертең кеш боларын айтпай-ақ түсінесің. Оны бәріміз де білеміз, біле тұра «бұл тек маған ғана керек пе?» деп басымызды шекпеніміздің ішіне тығамыз. Азаматтан ар кетіп, ақ жаулықтан абырой кетер күннің аз-ақ алдында жүрсек те, «көппен көрген ұлы той» деп бейқамдық танытудамыз. Бізге дейін бұл тақырып сан рет жазылып, мың рет айтылды да. Бірақ соның нәтижесі қане? Жазғанды кімдер оқып,  сабақ алды, айтқанды кімдер тыңдап,  ақылға тоқыды? Баяғы жартас сол жартас, жол көрсеткенді жөн демейміз, білмейтінімізді білсем демейміз. Сонда біз қайда бара жатырмыз, қандай қоғам құрудамыз. Әлқисса. Ойымызды сабақтап, санамызды толғантқан мәселелерге көшейік. «Тірінің ажалдан құтылары жоқ, өлгеннің ол жақтан оралғаны жоқ» деп тереңнен ой қозғайтын дана халқымыз бұл дүниенің бағамын әлдеқашан бағамдап, орын-орнына қойып қойған.

Бақи мен жалғанның, жақсы мен жаманның, адамгершілік пен арсыздықтың аражігін айырып, өз ұрпағына осының бәрін өсиет қылып кеткен. Осындай кемеңгер, дана халқымыздан туылған ұрпақтардың бүгінгі тірлігіне қынжыла қарап, іштей күйінесің. Жол көрсеткеннің соңына ермей, жүгенсіздікке бой алдырған ағайынды қалай түсінуге болады. Ата сақалы аузына түскен ақсақалдарымыздың артынан ерген ел-жұртына ақыл айты, өнеге болып отырудың орнына, садақаларда ақша салып,  карта (құмар ойын) ойнап отырулары қалай?!  Бұл бойға сіңген жаман әдет пе, әлде жақынын жоғалтып, қара жамылып отырған ағайындарды сыйламаушылық па? Адам деген садақа беріп жатқан үйге артының қайырын тілеп, садақаның қабыл болуын Алладан көп болып тілеу үшін келмейтінбе еді?

Туған күйеу баласының «жетісінде» жетпістен асқан қайын атасының ақша салып,  карта ойнағанын кім көрген? Қайтқан баласының «жылын» бере отырып, үй толы қонақтармен қосылып, карта ойнап отырған ата-ананы қалай түсінуге болады? Бүгінде садақаға қатысып, аруаққа дұға бағыштап отырған молданың ескертпесіне құлақ асып, Алла жолындағы амалдарды тыңдауға асыққан жамағатты көрмейсіз. Керісінше, ақша толы әмиандарын қолына ұстап, оңаша бөлмеге тығылуға асыққан құмар ойнаушыларды жиі байқайсыз. Бұл бүгінде жаппай үрдіске айналып бара жатқан жаман індет. Қарқылдай күліп, ұтқан-ұтылғанын айтып, даурыққан жұртқа жанындағы басқа адамдардың қандай күйде отырғандары тіпті қызық та емес. Сонда бұлар садақаға нендей мақсатпен келіп отыр? Тоя тамақ ішіп, көптен көріспегендері әңгіме-дүкен құрып, карта ойнағандары ақша ұту үшін келген бе? Мұның садақаға қандай қатысы бар? Бүйтіп берілген садақа қалайша қабыл болмақ?

Шала той жасап, садақа беру дәстүрімізді аяққа таптатқанша, оның орнына марқұм рухына бағыштап аят оқытып, жетім-жесір, жарлы-жақыбайларға неге садақа таратпасқа. Қазір қарап отырсам, кешегі өзім қатысқан марқұмның «жылын» беру садақасына 70-ке жуық адам қатысыпты. Садақа өткізілетін орын мен азық-түлікке жұмсалған жалпы қаражатты есептесеңіз, 200 мың теңгенің үстінде қаражат жұмсалыпты. Осы қомақты қаржыны 10-15 мың теңгеден бөліп, мұқтаж жандарға таратып берсе, бұл садақаның сауабы мың есе артқан болар еді.

 Ізгілік пен жамандықты біз қалайша айыра алмаудамыз. Қамшының сабындай қысқа ғұмырда Алланың ақ жолымен жүріп, иман жинаудын орнына, ақша салып, карта ойнап жүрген ақсақалды аталарымыз бен ақ жаулықты аналарымызға айтарымыз, бұларыңыз өте ұятты іс. Ағайынның садақасына келдіңіз бе, пендешілігіңізді тыйып, айналасы 2-3 сағаттық шарада сабыр сақтаңыздар. Ертеңгі күні сіздің де шаңырағыңызға қаралы күн жеткенде, төріңізде карта ойнап, қарық-қарық күліп отырған жұртты қалар ма едіңіз?!  Жоқ. Қаламайсыз. Ендеше, сіз де басқалардың қайғы-мұңын түсініп, жылы сөзіңізбен жұбатыңыз, қамқор ісіңізбен қайғыны жеңілдетуге тырысыңыз. Бұл — иман жолы және сауапты іс.

Мұрат    Жұмағали,

Теректі ауданы


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика