Жеті кyнде трактор құрастырған «конструктор»

Күні: , 50 рет оқылды

Бұлдырты ауылдық округіне қарасты Көгеріс ауылында Мереке Меңжанов деген досым бар. Мереке досым бұрын ауданның орталығы Жымпитыда тұратын еді. Кәсібі де бар еді. Оның құлпытас жасайтын цехы Сырым, Қаратөбе, тіпті Орал қаласының өзінен тапсырыстар алатын. Ол санаулы жылдың ішінде Жымпитыдағы «Сырым» қонақүйінің де жұмысын жандандырды. Бұл қонақүйге Самара – Шымкент халықаралық аутомагистралінің жолаушылары тұрақты тоқтайды. Осылай тым жақсы келе жатқан Мереке былтыр аяқ астынан Көгеріске көшіп кетті. Оған себеп – ауылға деген махаббат еді.

Мереке қазір Жымпи-тыдағы кәсібіне жа-уапты адамдарды белгілеп қойды, өзі басшылықты ауылда жатып-ақ жүргізеді. Ол ауылда да қарап жатқан жоқ, мал бордақылаумен айналысуда. Өзінің сөзіне қарағанда, бордақылаудың екі маусымын да сәтті өткізген. Мерекенің ауылы Көгеріс жылдан-жылға жаңарып, жанданып келеді. Ауыл халқы түгелдей шаруашылыққа бет бұрды. Бұлдырты ауылдық округінің әкімі Ерлан Мақашевтың айтуынша, өткен маусымда алақандай ауылда 11 аула бордақылауға ірі қара қойған. Содан да болар, көгеріс-тіктер үй салудан гөрі, қора салуға бейім болып кетіпті. Қора деп отырғанымыз, ауыл шаруашылығы саласының тілімен айтқанда, мал бордақылау алаңдары ғой енді. Тұрғындар бұл алаңдарды заманауи құрылыс материалдарынан сапалы қылып тұрғызуда. Мәселен, Мереке қоражайының төбесіне жарық өткізетін поликарбонат жабынын пайдаланған. Мереке бір-екі жыл бұрын  Қазақстанның оңтүстік өңірлеріндегі шаруалардан тәжірибе алмасып келген еді. Жарық түскен малдың тезірек қоң жи-найтынын ол сол кезде естіді. Ен-ді бұл тәжірибені өзі қолдануда. Мерекенің қоражайы тегістей бейнебақылау режимінде тұр.   * * * Кеше досымның үйіне айттап бардым. Ауылдың тұрғыны Ербол Исинжоловтың қолдан трактор құрастырғанын сол үйде отырып естідім. Естігесін, көргің келеді ғой. Ойымды Мерекеге айтып едім, ол Ерболды түстің кезінде ғана көргенін, түстен кейін шабындықта боламын деп айтқанын айтты. Санжар деген бауырымыздың кө-лігімен шабындыққа қарай шық-тық сосын. Алтыапан шабындығы Көгеріс ауылынан 4-5 шақырымдай жерде екен. Жолай ауылдың тұрғындары өз күшімен салған бөгетті көрдік. Жаздың аяғы болса да, бөгеттің табанында әлі кәдімгідей су бар. Бөгеттен әрі жүрдік. Далалық жол бізді Ерболдың шабындығынан бір шығарды. Ерақаң өзі қырықтың үстіндегі азамат екен. Еркебұлан деген інісі екеуі күннің межесін орындап, шөпті шауып болып, арбаға тиеп қойыпты. Тұрқы аздап үнді киноларындағы машиналарға ма, әлде «УАЗ-ға» ұқсай ма екен, әйтеуір, бір көлік арбаны сүйреп, ауылға кетейін деп дайындалып тұр. Сөйтсек, Ерболдың қолдан құрастырған тракторы осы екен. Арманындағы көлікті құрастыру туралы ой Ерболды бала кезден мазалаған. Өзіне ұнайтын ойыншықты өзі жасап алып жүрген бала Ербол арманын күндердің бір күнінде жүзеге асыратынына сенімді еді. Осы сенім үлкейген сайын арта түсіпті. Кейде ол қонақтықтардағы ас пен шайдың арасындағы уақыттарда замандастарына қолдан көлік құрастыру туралы ойын айтып көретін. Бірақ бұл ойды қолдаған ешкім болған жоқ, керісінше, күлкі тудырып жүрді. Ербол ойланды, ойын пісірді. Өзінің не құрастыратынын, ол үшін не керек екендігін білді. Қажетті құрал мен жабдықты, қосалқы бөлшектерді ел аралап жинады, кейбірін сұрап, кейбірін сатып алды. Сөйтіп, биыл 7 күннің ішінде өзінің тракторын құрастырып шығарды. Әуелі қолдан көліктің қаңқасын құрастырды. Оған «Жигулидің» артқы белтемірін, түсінікті қы-лып айтқанда, «мостысын» орнат-ты. Бұл көліктің қозғалтқыш мо-торы болып күнінде шопандар құдықтан су соруға пайдаланған ЗИД моторы бекітілді. Мотор жаңағы «Жигулидің» қозғалтқыш коробкасына қосылды. Көлік «Жигули» сияқты бес деңгейлі жылдамдықпен қозғалатын болды. Бірақ сағатына 60 шақырымды жүру Ерболға керек емес еді. Сол себепті ол көлігіне жаңа шкив тақты. Жаңа шкив агрегаттардың, яғни шөп шабатын орақ пен тырнауыштың шабындықтың бе-тінде үзіліс қалдырмай, қалыпты жұмыс жасауына мүмкіндік берді. Айтпақшы, Ерақаң тырнауышты көлігіне лайықтап өзі жасап алды. Ал, кеңес кезіндегі өгізге арналған 1, 2 метрлік орақ жаңа көлікке керемет үйлесіп кетті. Көліктің алдына «Жигулидің», ал артына «ГАЗельдің» дөңгелегі тағылды. Қазір Көгерісте жасалған трактор шабындықта шөп шауып, шапқан шөпті ауылға тасып, «бұрқыратып» жүр. Ерақаң келесі жылы тракторына лайықтап шөп тайлағыш жасап алмақ. Шаңсорғыштың моторынан жем жаратын аппарат жасап жүрген Ерболдың басында идея деген жететін сияқты. Ербол аға бізбен әңгімесінде тракторының еңбек өнімділігіне көңілі толатынын айтты. Мәселен, трактор өзі шауып, өзі жинап, күніне бес буманың шамасында шөп дайындайды. Адам күші тек техниканы басқаруға ғана кетеді. Қыруар жұмысты бір өзі жасайтын трактордың күнге жағатын бензині 5 литрге де жетпейді. Қазір Ербол аға екі аулаға да жететін шөп қорын дайындап болып қалды. Мал азығын дайындау жұмыстары бірер аптада толық аяқталмақ. Сөзіміздің басында, Мерекенің Көгеріске көшіп келуіне ауылға деген махаббаты себеп болды дедік қой. Сөзіміз – сөз. Өйткені, Көгерісте Мерекенің жанұясы сияқты ауылға қаладан көшіп келген басқа да жас жанұялар бар. Олар ауылға көшіп келіп, отағалары шаруашылыққа ден қойып, балалары ауыл мектебінің оқушысы санын толтырып, оң үрдіске бастама болуда. Жергілікті ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативі салып жатқан Көгеріс ауылдық клубының да есігі айқара ашылар күн таяу сияқты. Көсегесі көгеріп келе жатқан Көгеріс туралы әлі жаза жатармыз. Әзірге осы!   Бауыржан   ШИРМЕДИНҰЛЫ, Сырым   ауданы

Мәрт мінезді Азамат

Күні: , 52 рет оқылды

Қазақтың  танымында  «Сегіз  қырлы, бір  сырлы»  деген   әдемі  ұғым  бар. Әдетте  біз  оны  көбінесе  он  саусағынан өнері  тамған,  күміс  көмей  әнші-жыршы,  күйші,  өнерпаздарға  қарата  айтамыз.  Алайда  күнделікті  аралас-құралас адамдарымыздың  арасында  осындай  жандар  кездесіп  жатады.  Өз  басым  осы  жасыма  дейін  жаны  жайсаң  талай  ағаға  іні  болдым.  Бүгін  өзім  де  көп  ініге  ағамын. Әр адамның тағдыры тү­сірілмеген кино, қойыл­маған спектакль, оқыл­маған кітап сияқты. Көңіл түкпі­ріне ұялаған сыр пернесін ба­сып қалсаң, әсерлі әңгіменің тие­гі ағытыла жөнеледі. Ал сол әң­гіме­нің астарында адам тағды­ры. «Ол өзінің тағдыр жолында қан­дай қиындық көрді? Қандай қызыққа жолықты? Қандай жетіс­тікке жетті?» деген сан сауалдың жауабын да табасың. Ендігі әңгіме ағалық ізеті мен сыйластығы үзілмеген мәрт мі­нез­ді азамат Бақтықожа Сала­хат­динұлы Ізмұхамбетов туралы бол­мақ. Мәрт мінез, жалпы, адамның өзінің бітім-болмысына, бойын­дағы қасиеті мен табиғатына қа­рап айтылған ұғым ғой. Текті, бекзада адам жомарт көңіл келеді. Міне, Бақтықожа осы тектілікті, бекзадалықты, жомарттықты, ілім­паздық пен мәрттікті  бойына сі­ңірген азамат десем, артық айт­қаным емес. Осы қасиеттердің бәрі, шын мәнінде, Бақтықожа­ның бойынан табылатын нағыз сегіз қырлы, бір сырлы азамат. Ол өлеңнен өрнек өріп, десте­лей берсе, ақын болар еді. Дом­-бырасын жата-жастанып, әуеле­тіп ән салса, әнші де болар еді. Бірақ ол ән мен өлеңді жанына серік етті де, мүлде басқа саланы таңдады. Өмірден өз жолын тапты. Өз басым Бәкеңді біраз уақыт­тан бері білемін. Әсіресе, Бәкең­нің іскерлігі қай салада болма­- сын, байқалып тұрады. Қарапа­йым ауыл баласының арман қуып, жоғары оқу орны Уфа мұнай инс­титутын тау-кен инженері ма­­ман­дығы бойынша бітіріп, техни­ка ғылымдарының докторы бо­луы көп нәрсені аңғартса керек. Ол осы мамандық қыр-сыры­ның тереңіне сүң­гіп, майын жілікше шаққан мамандардың бірі де бі­регейі десек болады. Бақтықожаның атасы Уфадағы Ғалия медресесін оқып тауысқан көзі ашық, көкірегі ояу азамат екен. Айтқан ақылын, көрсеткен ілімін қағып алатын бала Бақты­қожа атасының тәрбиесін көріп өседі.  Мектепте  де  үздік  оқиды. Алтыншы сыныпта ізінен ер­ген інісіне арнап алғашқы өле­ңін жазады. Ол өлең «Қазақстан пио­нері» газетінде жарияланады. Ата-тегіне тартқан қайсар бала қаршадай кезінен намысқа ты­- рысып, сабақты үздік оқып, қа­тарының алды болуға ұмтылды. 1966 жылы орта мектепті күміс медальға тәмамдаған соң ата-ана­сына қолғабыс болып, ерте  еңбекке араласты. 1971 жылы ата­сы Салахатдиннің жолын қуып,  Уфа қаласына жол тартты. Мақ­са­ты мұнай институтына түсу еді, өз қалауынша таукен инженері мамандығын таңдап, бұл оқу орнын да ойдағыдай аяқтайды. Жасыратыны жоқ, ол кезде қазақ ба­лаларынан шыққан инженер мамандар саусақпен санарлықтай болатын. Оқуға түстім деп ата-ана­ның мойнына бар жүкті арта са­лу Бақтықожадай саналы ұл үшін сын болатын. Сондықтан ол оқу мен жұмысты қатар алып жүр­ді. 1971-1972 жылдары Ембі бұр­ғы­лау бірлестігінде бұрғылау­шы­- ның көмекшісі, кейін бұрғы­лау­шы болып еңбек жолын бас­тай­ды. Әрі қарай бір кездегі арманшыл бала Бақтықожаның бү­гін­де мемлекет қайраткеріне де­йінгі жүріп өткен дара, дана Бә­кеңе айналған тарау өмір жол­дары басталады. Ол 1972-1973 жылдары Қазақ геология­лық бар­лау ғылыми-зерттеу мұнай инс­титутында (ҚазГБҒМИ) бұрғылау технологиясы зерт­хана­­сының аға инженері, 1973-1978 жылдары «Қазмұ­найгазбарлау» басқарма­сы­ның аға инженері, техникалық нормалау және еңбекті ғылыми ұйымдастыру жасағының басты­ғы. Одан әрі 1978-1983 жылдары ҚазГБҒМИ зертхана меңгеруші­сі, бөлім меңгерушісі, директор­дың ғылыми жұмыстар бойын­ша  орынбасары  болды. 1983-1987 жылдары Йемен­де, Аден қаласында Кеңес мұнай барлау экспедициясының аға инженері қызметінде болды. Бақты­қо­жа Салахатдинұлының сол кезде атқарған жемісті еңбегі үшін КСРО-ның Йемен ХДР-дағы ел­шілігінің Алтын кітабына есімі жазылған (1985 ж.). 1987-1991 жылдары ҚГБҒМИ зерт­хана меңгерушісі, Атырау тә­жірибе-әдістеме экспедиция­сы­ның бас технологі, бастығы болды. Тәуелсіздігіміздің алғаш­қы жылдарында, елі­мізде ин­женер кадр мамандар тапшы қиын уа­қыт­тарда, яғни 1991-1993 жылда­ры Бәкең Қазақ­стан Республи­касының Геология және жер қой­науын қорғау ми­нистрлігінде бө­лім бастығы, одан әрі мұнай және газ басқарма­сының бастығы қыз­меттерін зор абыроймен атқа­рып, мұнай өнді­рісі саласының дамуына  зор  үлес қосты. Ол уа­қытта қиындық өте көп болды, эко­номика ырғақты жұмыс істе­меді, қалыптасқан жү­йенің бәрі өзгерді, сондықтан мем­лекеттің алдында көп мәсе­ле тұрды. Сол кездерде Елбасы­мыз елге инвестиция тартуға тап­- сырма берді. Қар­жы-қаражаттың жеткіліксіздігі, не­гізгі қорлардың тозуы жағдайын­­да Қазақстан өз кен орындарын толыққанды иге­ре алмады. Алғашқы кезде шетел­дік ин­вестицияларды тарту мәсе­лесі оңай болмады. Батыстың іс­кер әлемінде Қазақстан туралы еш ақпарат болмауынан жағдай күр­делі күйде тұрды. Елімізге мұ­найгаз саласына алғашқы инвестор­лардың келуі осындай қиын да жа­уапты кезеңдерден өткен бо­латын. Бүгінде Қазақстанда әлем­нің аса ірі мұнай компанияла­ры­ның біразы жұмыс істейді. 1993 жылы Түркия мен Қазақстан арасында алғаш рет «Қазақтүрік­мұнай» бірлескен кәсіпорнын құ­ру туралы келісім жасалды. Бақ­тықожа мұнай-газ саласында жи­ған білімі мен тәжірибесінің ар­қа­сында 1993-2003 жылдар ара­лығында «Қазақтүрікмұнай» бір­лескен кәсіпорнының бас дирек­торы, «ҚазМұнайГаз» ҰК ЖАҚ БК үлестерді бақылау жөніндегі атқарушы директоры, «ҚазМұнай­Теңіз» теңіз мұнай компаниясы­ның бас директоры, «ҚазМұнай­Газ» ҰК ЖАҚ БК үлестерді басқа­ру жөніндегі басқарушы дирек­торы қызметтерін атқарып, 2003-2007 жылдар аралығында Қазақ­стан Республикасының Энергетика және минералдық ресурстар бірінші вице-министрі, министрі қызметтерін атқарды. 2007-2012 жылдары Батыс Қа­зақстан облысының әкімі болды. Батыс Қазақстан облысында 2011 жылдың көктемінде бұрын-соң­ды болмаған жойқын су тасқы­ны болды. Өңір халқы сол кезде облыс әкімі қызметіндегі Бақты­қожа Салахатдинұлының үлкен ұйым­дастырушылық қабілеті мен жанкешті еңбегін ризашылықпен еске алады. Сондай ауыр күндер­де, қиын сәтте көптеген компа­- ния мен кәсіпорындардың, мемлекеттік ұйымдардың ұжым­да­-рын бір кісідей жұмылды­рып,  Елбасы тапсырмасын абыроймен атқарып, бас-аяғы бірнеше айдың ішінде зардап шеккендердің үй­лерін түгелдей жаңалап берді. Облыста асыл тұқымды мал шар­уашылығын дамыту мен қайта өң­деуге айрықша көңіл бөлді. Сонымен қатар облыстың елді мекендеріне түгелге жуық «көгілдір отын» жеткізілді.  Батыс Қазақ­стан облысындағы «Қарашығанақ – Орал» газ құбыры құрылысы жобасын Елбасы Ақ Жайық өңіріне сапары кезінде ұсынған екен. Бү­гінде облыс түгелге жуық газдан­дырылған. Бұл – өз жұмысына аса жауапкершілікпен қарайтын, жанжақты ұйымдастырушылық қабі­летімен ерекшеленетін Бәкеңе  тән  қасиет. 2012 жылғы қаңтар – 2012 жыл­ғы тамыз аралығында V сайлан­ған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Қа­зақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі төрағасының орынбасары, көп ұзамай Атырау об­лысы­­ның әкімі лауазымына таға­йындалды (2012 ж. тамыз – 2016 ж. нау­рыз). Бақтықожа Салахатдинұлы өзі­нің туған өлкесі Атырау облы­сындағы әкімдік міндетіне бел шеше кірісіп, шешімін таппаған көптеген ауқымды жұмысты ат­қарды. Ол келген кездері Атырау облысында азық-түлік проблемасы күрделі болатын, бәрі сырт­тан Өзбекстан, Ресейден жә­не көрші облыстардан тасымалданатын. Картопты Павлодар мен Пәкістаннан сатып алды. Жергілікті сүт, жұмыртқа өнімдері жоқ болды. Көкөністер мен бақша өнім­­дері мәселесін шешті. Көкө­ніс қалбырлайтын зауыт салы­- нып,  іске  қосылды. Атырауда 50-ден аса дәрі түр­лерін шығаратын фармацевтика фабрикасы бой көтерді. Кейін же­ңіл өнеркәсіп, балық өнеркә­сі­бін дамыту жолға қойылды. Заманауи өндірістің ең соңғы үл­- гісі – алғаш рет ыдыста бекіре тұқымдас балықтар өсіру қолға алынды. Үй салу комбинаттары (ҮСК) құрылды. Бақтықожа Сала­хат­динұлының Елбасы тапсыр­маларына әр кез сергек қарап, өңірде энергетикалық тәуелсіз­дік, азық-түлік қауіпсіздігі секілді ұтымды инвестициялық және әлеуметтік жобаларды іске асы­руға бел шеше кірісіп кететіні сүйсіндіреді. 2016 жылғы 24 наурыз – 2016 жылғы 21 маусым аралығында VI сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің төрағасы лауазымын абыроймен атқарды. Бәкең өзіне сеніп тап­сырылған қай қызметте де үл­кен ұйымдастырушылық қабіле­ті­мен ерекшелене білді. Ол – елі­міздің әлеуметтік-экономи­калық дамуына қомақты үлес қосып жүрген мемлекет және қоғам қай­раткері. Қазіргі кезде Бақтықожа Сала­хатдинұлы 2016 жылғы 21 мау­сымнан бастап еліміздегі ең бе­- делді ұйымдардың бірі – Қазақ­стан Республикасы «Ардагерлер ұйымы» республикалық қоғам­дық бірлестігі орталық кеңесі­нің төрағасы және 22 маусымнан бастап VI сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжі­лі­сінің депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі лауазымда­рын  қатар  атқарып  келеді. Бақтықожа Салахатдинұлы – таразының екі басын тең ұстап, келешегі кемел жастар алдында да, өмірден білгені мен түйгені мол қариялар алдында да пары­зын адал өтеп жүрген кемел қай­- раткер. Оның бойындағы ең асыл қасиеттерінің бірі де бірегейі – еңбекқорлығы. Ол – көңілі түс­кен адамға көл болып, астын­да­ғы атын түсіп беретін аңқылда­­ған ақкөңіл, жаны жайсаң азамат. Бойына мәрттік, кеңпейіл­-ділік, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету сынды  көптеген жақсы қасиетті жинаған. Сонымен қа­тар шындықты сүйетін, әділет­сіз­дікке төзбейтін тура мінезімен де ерекшеленеді. Осы қасиетте­рі оның азаматтық  тұлғасын ай­шықтай түседі. Парламент қа­бырғасында Бақтықожа Салахат­дин­ұлының бастамасымен «Газ және газбен жабдықтауға қатыс­ты» заңға енгізілген толықты­ру­­- лар мен өзгертулерді Мәжіліс депутаттары бірінші оқылымда мақұлдап, Сенат депутаттары­ның қарауына  жолдады. Бәкең «Нұр Отан» пар­тия­сы­ның мүшесі ретінде ел-жұртпен жиі жүздесіп тұрады. Оның қа­был­дауына рес­публикамыз­дың түкпір-түкпірі­нен келген аза­маттар өз ризашы­лық­тарын білді­ріп шығып жата­- ды. Мына заманда адамзатқа жет­пейтіні адамгер­шілік пен мейі­рім, жылы сөз ғана екенін Бәкең жан-жүрегімен түсінеді. Алдына келген адамның көңілін тауып, жұбата бі­ле­ді. Сол үшін де оның қабылдауы­на келген жұртшылық көтеріңкі кө­ңіл күймен қайтып жатады. Бақтықожа Салахатдинұлы­ның бүгінгі шыққан биігі –  өскелең ұрпаққа үлгі-өнеге. Жүрегінің та­- залығы мен інілік ілтипат, кең пейілі үшін біз оны қадірлейміз, мақтан  етеміз.   Абай   ТАСБОЛАТОВ, ҚР  Парламенті  Мәжілісінің  депутаты, генерал-лейтенант

Атамекеніне тарту жасады

Күні: , 50 рет оқылды

Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласының «Атамекен» кіші бағдарламасы аясында Қаратөбе ауданында биылғы жылы 40 әлеуметтік жобаны іске асыру жоспарланған болатын. Ізгі істің барлығы елжанды жеке кәсіпкерлердің демеушілігімен жүзеге асып келеді.

Жомарт жүрек азаматтардың бірі, жеке кәсіпкер Нұржан Хасанов өзінің әкесі, белгілі өлкетанушы, Қазақстанның құрметті жур-налисі, Қаратөбе ауданының құрметті азаматы Қайыржан Хасановтың кіндік қаны тамған туған жері Саралжын ауылдық округіне қарасты Сәуле елді мекеніндегі мектеп ауласына балалар ойын қалашығын салып берді. Хасановтар әулеті ауыл мектебіне осыған дейін де жан-жақты бағытта қолдау танытып келген болатын. – Бұл ауыл ең алғаш құрылған-да менің үлкен атам Төлеген Иманғазиев осы мектепте ұстаз- дық қызмет атқарған. Әкем Қайыржан Хасанов осы жердің топырағында дүниеге келді. Әкем- мен бірге бұл ауылға бірнеше мәрте келгенмін. Сондықтан Сәуле ауылы маған әр кез ыстық. Бұл жоба көптен ойымда жүрген еді. Әкеміздің көзі тірісінде жүзеге асырып үлгермей қалдық. Дегенмен осы қуанышты бүгін сіздер көріп отырсыздар. Мұның бәрі балалардың шат күлкісі үшін жасалып отыр. Жобаны жүзеге асыру барысында ауыл тұрғындарының да көп көмегі тиді. Сіздерге сол үшін алғысымды білдіремін, – деді жеке кәсіпкер. Балалар ойын алаңының салтанатты ашылуында аудан әкімінің орынбасары Жасұлан Сұлтан ауыл балаларына зор қуаныш сыйлаған жеке кәсіпкер Нұржан Қайыржанұлына ауыл тұрғында-ры атынан рақмет айтып, аудан әкімінің  алғысхатын  табыстады. Ойын алаңының құрылысына 1 млн. 600 мың теңге жұмсалған. 60 шаршы метр аумақты алып жатқан алаңда сырғанақтар, әткеншектер және керме сынды қондырғылармен қоса арнайы құм  төселген  жер  де  бар. Салтанатты шара барысында жазушы Қайыржан Хасановтың «Рухани жаңарған Қаратөбе» атты кітабы таныстырылды. Бұл – қаламгердің өмірден өтер шағында ауданның 90 жылдық мерейтойына арнап жазған соңғы кітаптарының бірі. Аталмыш шараларға қаламгердің жары Ырысты Кәкімқызы арнайы қатысып, өмірлік жолдасы туралы тағы-лымды естеліктерімен бөлісті. Сонымен қатар Нұржан Хасанов «Мектепке жол» республикалық акциясы аясында «1-сынып оқушыларына  ұранымен  мектеп  табалдырығын аттағалы отырған оқушыларға оқу-құралдар салынған сөмкелерді сыйға тартты. – Бүгін ауыл халқы үлкен қуанышқа кенеліп отыр. Өз перзенттеріміз туған жерін ұмытпай, ба-лаларға үлкен сый жасап отыр. «Елдің қуанышы – халықтың қуанышы, Баланың қуанышы – ананың қуанышы» дегендей, балала-рымыз үшін қатты қуанып отырмыз. Осындай бейбітшілік заманда сәби күлкісінен артық ештеңе жоқ. Балдырғандарға қуаныш сыйлап отырған Нұржан баламызға алғыс білдіремін, – дейді Сәуле ауылының тұрғыны Қымбат  Бердіғалиева.   Ажаргүл   ӘЛИЕВА, Қаратөбе   ауданы

Ерте қамданған көп істі еңсереді

Күні: , 31 рет оқылды

Сәрсенбі  күні  кешкілік облыс  әкімі  Алтай Көлгінов пен  қала  әкімі  Мұрат Мұқаев  шаһардағы  жол  жөндеу  мен  құрылыс  жұмыстарының  қарқынымен  танысты.

Биыл көлік көп жүре­тін Шо­лохов – Проф­союзный көшелері ара­лы­ғындағы Штыбы көше­сі­нің жолы күрделі жөндеу­ден өтуде. Аталған жолды салу жұ­мыс­тарына «ҚПО б.в.» есе­бінен 344 миллион теңгеге жуық қаржы қарастырылған. Ұзын­дығы бір шақырымнан аса­тын жол құрылысы жұ­­мыс­та­рын Жанна Кенжина жетекшілік ететін «ДСК Прио­ритет» ЖШС жүр­­гізуде. Жол салу жұмыстары мамыр айында  басталған. – Көкшетау – Проф­союзный көшелері аралығына төсел­ген жолдың ені 6,5 метр болса, Шолохов көшесіне шығатын ба­ғыттағы жолдың ені 9 метрді құрайды. Бұл жерде көше­нің осы бөлі­гінде кө­лік ағымы­ның көп­ті­гі ескерілді. Сонымен қатар жолдың екі қапталына ұзын­­дығы екі шақырым­ды құ­райтын жаяу жүр­гіншілер жолы салы­нуда. Жол са­- лу жұмыста­рын қа­ра­­ша айында аяқ­тауға тиіс болатын­быз. Дегенмен, жұ­мысты осы қарқын­мен жүр­­гізсек, алда­ғы қыркүйек айында толықтай бі­тіреміз, – деді мер­дігер ком­па­нияның құры­лыс инженері  Вера  Елизарова. Сондай-ақ Екінші жұмысшы ша­ғынауданында Гастелло, Чуйков және Көкшетау көшелерінің жолдары күрделі жөндеуден өтуде. Бұл жұмыстарды «Ақсай Бизнес Строй» ЖШС жүргізуде. – Көкшетау көшесінің екі ша­қырымына күрделі жөндеу жүр­гізудеміз. Жолдың ені 7 метрді құрайды. Бүгін жол­дың екі жа­нына тротуар төсеуді то­лық­ аяқ­тадық. Негізгі жолдың да бі­рін­ші қатқыл қабатын төсеп бо­ла келдік. Жақын күндері екінші қа­бат асфальт төселеді. Аяқталуы қараша айына жоспарланған жол құрылысын 1-қыркүйек­ке дейін толықтай бітіреміз. Бұл көшелер­дің бойында №4 және №16 мек­- тептер орналасқан. Сондықтан оқу жылы басталмас бұ­рын құ­­рылыс жұмысын аяқтауды көздеп отырмыз, – дейді мердігер ком­панияның  басшысы  Анвар Агаев. – Осы кезге дейін Екінші жү­мысшы шағынауданын­да қат­қыл жол төселген бір ға­на көше бо­- ла­тын. Биылғы жылы осы маң­дағы бес көше күрделі жөн­деуден өтуде. Өткен жылы осы ау­даннан су жаңа мектеп салы­нып, пайдалануға берілді. Енді осы әлеуметтік нысандардың кі­ре­берісіне жолдар салынуда. Мердігер компаниялар жолды сапа­­лы әрі уақтылы жасауы қажет. Бұл төңіректегі қалған көшелерге де жобалау құжаттары жасақта­лып, жақын жылдары жөндеу­ден өтуі керек. Құрылыс жұмыс­тары уақтылы аяқталуы үшін өт­кен жылы құжат жасақтау, қар­жы бөлу, мердігерді анықтау жұ­мыстарын ерте қолға алдық. Со­ның нәтижесінде жаздың жайма­шуақ күндерінде жол салу-жөн­деу жұмыс­тары атқарылуда. Биыл да осы жүйемен жұмыс жасауымыз керек,  –  деді  облыс  әкімі. Иә, ерте қамданған көп істі еңсереді. Сонымен қатар облыс әкімі Құр­манғалиев көшесі бойында­­ғы мемлекеттік – жеке серіктестік арқылы салынып жатқан бес қа­батты 90 пәтерлі тұрғын үйдің құрылыс  барысымен  танысты. Бұл мекенжайда бұрын 1956 жы­­лы салынған екі қабат­­ты сегіз пәтерлі үй болған. Тозығы жеткен тұрғын үй өткен жылдың жел­тоқ­сан айында сүрілген. Бұрын­- ғы тұрғындар то­лығымен басқа мекенжайға кө­ші­ріл­ген. Олар бес қабатты үйдің құрылысы аяқ­- талған соң су жаңа пәтерлерге қоныс­танатын болады. Қалған 80-нен астам пәтер «Тұрғын үй құ­- ­рылыс жинақ банкі» арқылы елі­мізде жүзеге асы­рыла бастаған «7-20-25» бағдар­ламасымен бе­­ріл­­мек. Құрылыс жұмыстарын  жүр­гізіп жатқан «Орал Полимер» ЖШС маманда­рының айтуынша, тұрғын үй құ­рылысы келер жыл­дың жазында толықтай аяқталмақ. Айта кетейік, жыл соңына де­йін Орал қаласының Құрманға­зы, Кердері, Еуразия, Скороба­- гатов, Некрасов, Ружейников кө­шелерінде орналас­қан 13 тозы­ғы жеткен үйді сүру жоспарла­нуда. Соңғы жылдары Орал шаһа­рында тұрғындардың салауатты өмір салтын ұстануына бағыттал­ған саябақтар мен тынымбақ­тар, спорт алаңдары мен бала­лардың ойын қалашықтары көп­теп салынуда. Бүгінгі таңда об­лыс ор­талығында ашық аспан ая­сындағы 60-қа жуық демалыс ор­ны болса, жақын күндері олардың  саны  артпақ. Еуразия көшесі бойында ор­наласқан №36 М. Ықсанов атын­дағы мектептің жанынан жаңа ты­- нымбақ салынуда. Көпқабатты тұр­ғын үйлер шоғырланып, халық тығыз қоныстанған аулаға ты­- ным­бақты Елбасымыздың «Руха­ни жаңғыру» бағдарламасы ая­сында жеке кәсіпкер, «Автоком­бинат» ЖШС басшысы Игорь Го­лоухов  өз қаражаты есебінен са­луда. Құны 43 миллион теңгені құрайтын тынымбақта бала­лар­дың ойын қалашығы, жат­ты­ғу құрылғылары орнатылмақ. Бұған қоса алаң жасыл желекпен көм­керіліп, айнала тал-теректер отыр­ғызыл­мақ. Тынымбақта балалар үшін қауіпсіз төсеніш төсеп, жа­рық­тандыру да қолға алынған. Мердігердің туған жерге тартуы Қала күні мерекесінде пайдала­­нуға  берілмек. Тынымбақтың құрылысын көр­ген облыс әкімі өңір кәсіпкері­не мәрттігі үшін зор алғысын білді­- ріп,    жемісті  еңбек  тіледі.   Нұрбек  ОРАЗАЕВ, «Орал  өңірі»

Халық әртісімен кездесті

Күні: , 704 рет оқылды

Кеше  облыс  әкімі  Алтай Көлгінов  ҚР  Халық  әртісі, мемлекеттік  сыйлықтың лауреаты  Ескендір Хасанғалиевпен  кездесті.

Кездесуде қазіргі өнер са­ласының даму бола­ша­ғы мен мәдениет қайрат­керлерінің қоғамдық өмірдегі рө­лі туралы мәселелер талқылан­ды. Сондай-ақ 23-24 тамыз аралы­ғында өтетін Х халықаралық «Атамекен» ән фестивалінің дайын­дық барысы жөнінде сөз қозғал­ды. Кездесуде сөз алған өңір басшысы Е. Хасанғалиев әндерін орын­даушылар байқауының сәтті өтуіне тілегін білдірді.   Облыс  әкімдігінің  баспасөз  қызметі

Дәндi дақылдардың жартысы жиналды

Күні: , 469 рет оқылды

Биыл  облыс  бойынша 284,9  мың  гектарға  дәнді дақылдар  егілген болатын. Облыстық  ауыл шаруашылығы  басқармасы ұсынған  тамыз айының 22-сі күнгі  мәлімет  бойынша  соның 140  мың  гектары  немесе  дәнді  дақылдар  егісінің  58 пайызынан  өнім  жиналған. Оның  ішінде  күздік  дақылдар 56  мың  940 гектарды,  жаздық дақылдар  83  мың  140  гектарды  құрайды.  Жалпы, нәпақасын  жерден табатын диқан  қауымы егін  орағын орталап  қалды.

Қазір орта есеппен алғанда, әр гектардан 7,8 центнерден өнім алынып, 109,2 мың тонна бидай бастырылды. Мамандар биылғы құрғақшылыққа қарамастан, егін-нің шығымдылығы жаман емес екенін айтады. Өйткені қуаңшылық аймағында тәуекелді егіншілікпен айналысатын батысқазақстандық  диқандар үшін егіннің әр гектарынан 8-9 центнерден өнім алу – шүкіршілік етуге тұратын жағдай. Әрине, бір қарағанда өткен жылғы түсімнен екі есеге кеміп кеткендей көрінеді. Өйткені 2017  жылы 244,7 мың гектар егістік алқабынан 368 мың тонна дәнді дақыл жиналды. Онда әр гектардан түсім 15,1 центнерден келді. Бірақ мұның Ақ Жайық өңіріндегі соңғы 25 жылдағы дәнді дақылдар шығымдылы-ғының ең жоғары көрсеткіші бол-ғанын ескеру керек. – Бүгінде егін шаруашылығы жақсы дамыған Зеленов ауданында дәнді дақылдар егістігінің әр гектарынан 10,2 центнерден, Теректі ауданында 4,4 центнерден, Шыңғырлауда 14,4 центнерден, Тасқала ауданында 5,8 центнерден астық алынуда. Дәнді дақылдарды жинау ауа райы қолайлы болып тұрса, тамыз айының аяғы мен қыркүйек айының бірінші онкүндігінде аяқталмақ. Биылғы құрғақшылыққа байланысты егіс-тіктің күйіп кеткен 44 мың гектары есептен шығарылды. Есептен шығарылған егіс алқабының аумағы егістің 15,4 пайызын ғана құрайды. Биылғы аптап ыстықты ескерсек, бұл соншалықты көп емес, – деді аталмыш басқарманың бөлім басшысы Қуанышқали Есімов. Диқан қауымы қауырт қимылдап, жерден тапқан ырыздығын жауын-шашынға ұрындырмай, жи- нап алуға асығулы. Әлі алда 538 мың гектар жерге егілген күнбағыс, мақсары, қыша сықылды майлы дақылдарды жинау науқаны тұр. Биыл жаздың басында жаңбыр жаумағанмен, шілденің екінші онкүндігінде облыс аумағына жауын-шашын мол түсіп, майлы дақылдардың өсіп-жетілуіне қолайлы жағдай жасалды. Сондықтан шаруалар майлы дақылдардан мол өнім алуға үмітті.   Гүлбаршын   ӘЖІГЕРЕЕВА, «Орал   өңірі»  

Анасын сағынғандар оқитын кітап

Күні: , 697 рет оқылды

КСРО тұсында «біз 60-шы жылдарданбыз» (бұл сөздің авторы бәлкім Евтушенко, бәлкім Рождественский болар) деген танымал тіркес төрге шықты. Классикалық негізі бар қазақ әдебиеті осы жылдардан бастап қайта өрлеу дәуірін бастан кешті десе болады. Күй тілімен айтқанда кіл бір қосбасарлар мен ақжелеңдер туып, шедеврлер шеруі салтанат құрды. Міне, сол жылдары ұлт әдебиетіне ағаларымызды былай қойғанда бір тұстан Фариза, бір тұстан Марфуға, бір тұстан Қанипа, бір тұстан Күләш, енді бір тұстан Ақұштап келіп, Жарасқанның жаз- ғанындай, ақбұлақтардай шапқылап, енесіне жамыраған қозы-лақтай сүйсіндіріп, жылдар жылжи келе әрқайсысы бір-бір ағысқа, арнаға айналды. Ақұштапқа деген оқырман махаббаты «Ақжайық-тың ақ шағаласы» деген теңеумен түрленді. Сөйтіп осынау аламанның ішінен оның да ақындық сапары, Айбергеновше айтқанда, арман сапары басталды. Сол күндерден бастап ұлт поэзиясында Ақұштап Бақтыгереева да өз өрнегін салды. Кілең бір аршылған жұмыртқадай ақ қанатты, ақжал толқын жырлар жаныңның бір нәзік қылын шертті. Әлдебір күрделілікке ие жасан-дылыққа ұрынбаған өлеңдер өртеңге шыққан гүлдей болып үл- біреп, ел көңіліне тез ұялап жат-ты. Себебі оның таңғы шықтай кірпияз, кіршіксіз лирикасы халық шығармашылығымен, мәңгілік мағынасынан ажырамас халық мақамымен қабысып жатқандығынан еді. Небәрі 30 жасында қазақ поэзиясында құбылыс жасаған Төлеген Айбергеновтің осы тұста ғой, Ақұштапқа, Марфуғаларға жалын жыр арнайтыны. Талантты тану үшін де талант керек. Талантты тай кезінен тап басып таныған, сағынышты поэзияның бір жанрына айналдырып жіберген Айбергеновтің тамсанып жыр жазуындай бар екен. Ақжайықтың ақ шағаласы сол күннен бастап-ақ қанаты шолпы суға қанбайтұғын шағаладай шарықтап келеді. Егер мықты болмаса, Мұқағали Фаризаға мұң шаға ма, Төлеген Ақұштапқа назданып сыр аша ма? Бірін-бірі көтерген осындай жүйріктердің арқасында ұлт поэзиясы бүгінде кемерінен ас-қан жоқ па? Әлгінде айтылған ару ақындарымызбен қатар Ақұштап-пен «ауырған» ақын сіңлілерінің де қатары көбейе бастады. Бүгінде де сол биігінен қол бұлғайтын ақынның «Ана сыры» атты кітабын бас алмай оқып отырмын. Белгілі сендік аттан жаңылмасым, Атыңды жырға қостым сағынғасын. Көк тас та жып-жылы боп көрінді,  апа, Бетіне сенің бейнең салынғасын. Ақ айдын айырбас боп тас қалаға, Тұрсам да жанға жайлы баспанада. Парлатып көздің жасын Жайыққа ұшқан Мен, апа, секілдімін ақ шағала. Әркімнің де өз архиві болар. Әсіресе, шығармашылық адамында. Менің де архивімде түрлі жағдайларға байланысты қарапайым, тұлғалы адамдардың тебіреніске толы хаттары, ілтипаты, лебізі бар. Бірақ солардың бір-де-бірі де шешемнің жазған хатындай бола қоймайды десем, сол кісілердің қайсысы да келісер деп ойлаймын. Шешем бастауыш сыныптардың мұғалімі болды. Жазуы маржандай еді. Студенттік жылдарда көп хат жазды. Кейбір хаттары арнайы посылкамен ке-летін. Сол хаттардың көшіп-қонып, пәтер азабын тартып жүрген ұзақ жылдарда жоғалып кетуі күні бүгінге дейін өзегімді өртейді. Бірақ әр жолы санамда сайрап тұр. Өмірдің бұлағай кездерінде сол хаттар маған ерекше күш-жігер, рух береді. Ақынның мына бір жыр жолдары сол бір қап алтынға да айырбастамайтын анамның хаттарын еріксіз есіме түсіріп, көңілімді босатты. Жан сырымдай жағдайды айтқызып отырған да ақын жырының қасиет-құдіреті. Анаға бұл дүниеден ана дүниеге жазылған хаттар. «Әріп білмес оқымыстысына» жазған хаттары. Анасын сағынғандар оқитын кітап екен бұл. Сағыныш деген де бір жанр ғой. Ал  шын суреткер сағындырып жаза алатыны және ақиқат.  Осы бір жазылу формасы мүлдем бөлек хаттар сіздің ойыңызды әр қияға тартады. Себебі әрбір өлең әлдебір күрделілікке ұрындырмай, өмірдің өзінен өріледі. Ананың анаға сыры, жүрек жыры. «Күнде шықты ата-анадай елжіреп» (Абай) де- мекші, сені бәрібір анаңнан артық ешкім түсінбейді. Тіпті бауыр да, бәрі де уақытша. Олардың да өз тірлігі, өмірі бар.  Бір сыныптасым бар. Өнерден алыс адам, тіпті мұрнына исі бара қоймайды деуге де болады. Сол дос «Құдайдың құдіреті, ешқашан ән салған адам емеспін. Ал енді бар ғой Шәмшінің «Ана туралы жыры» айтылған жерде қалай қосылып кеткенімді білмеймін, тіпті тынысым ашылып,кәдімгідей жеңілдеп қаламын» дейді. Ақұштап ақынның ақиқаты да әркімді еріксіз өз ішкі әлеміне үңілдіреді. Өнердің негізгі миссия-сы да адамдармен сырласу, пікірлесу ғой. Ал мына кітаптағы сыр-дың ұшы-қиырына жетпейсің. Әр бетті ашқан сайын өмірдің ашыл-маған не өзіңе таныс, бейтаныс қыр-сырымен бетпе-бет келіп, нұрланып бара жатасың.  Бақилық болса да, қасыңда отырса да анасын кім сағынбайды дейсіз, анасына есейіп кетсе де кім еркелемейді дейсіз? Тіпті ертеректе атышулы қылмыскердің түрмеде отырып анасына жазған сағыныш хатын, Ә. Бөкейханның әңгімесіндегі соқыр балаға не арманың бар де-генде көзім ашылса, анамды бір көрсем болды деп армандайтыны бар емес пе?! Міне, бұл кітап та сол адамзаттың асылы ана алдында бәріміздің де бас иетінімізге тағы бір мәрте иландырады.  Ақынның ағыстары – нұрлы ағыс. Оның жазуында аналардың бәрі ақын тәрізді көрініп кетеді. Сәт сайын сені иіріміне тарта береді, өлеңдері өмірдің өзінен өрілген соң ба, көңіліңде тез жатталып, «адамдар-дың тағдыры, анасын сағынуы қандай ұқсас» деген пікірге ден қойғызып, өз ойыңдағы өмір көріністерімен ұштасып жатады. Бұл ақынның автопортреті. Ана деген ұлы ұғымның көп мағынасының бірі, сірә, ең бастысы мейірім болса керек. Қазіргі жаһандану заманында сол мейірімнің жет-пей  жатуы керек болса, ғаламдық проблемаға айналды. Ана мен баланың көз жасын сүрте алмай дәрменсіз отырған елдер де бар. Бүгінде әдеби зерттеулер нәтижесінде белгілі болғанындай, ең демократиялық ел, алпауыт Америкаңызда аналар туралы туынды көп оқылатын көрінеді. Адам құқықтары айрықша қор-ғалады дейтін елдің өзінде мейірімге зәрулік бар деген сөз ғой. Бұл кітапты да сол мейірімге қойылған ескерткіш деуге болады. Күләш Ахметова айтқандай, «оның анасына арнаған өлең-жырларының әрқайсысында асыл тастай қыз тағдырының қырлары ашылады». Ақжайықтың ақ шаға-ласы Ақұштап Бақтыгереева бүгінде Алаштың «амазонкасы» атанды деуге де болады. Алаш аты аталған жерде ақиқат та оның баламасындай көрінетіні рас. Міне, сол рухты жырдың шоғын үрлеп, сөзді семсер етіп ұстанған ақынның азаматтық болмыс-бітімін жоғары ұстап, ұлттың жоғын жоқтап, мұңын мұңдап қайраткер-лік жолда жүргені де жақсы мәлім. Бүгінде түңілу, торығу басым болып жататын, Құдайдың өзін «құрдасындай» қағытатын қағынған өлеңсымақтарға («Құ-дайдың өзіне көп сұрақ қоятын адам баласы алдымен өзіне сұрақ қоюы керек» – Әбіш.) ақынның азаматтық, арлы поэзиясынан келтіретін нақты мысал жеткілікті. Ол надандықтың исі шыққан жерден қашып жүретін, даналық-тың исі шыққан жерден шалқып, тасып  шығатын  ақын.  Оқиық: Ақ сөйлеп, адал күлетіндермен, Шындықты жақтап жүретіндермен, Сыйластық  сырын  білетіндермен Танысқым келеді менің. Жаманға жағынбайтындармен, Жоқтыққа тарылмайтындармен, Арманнан арылмайтындармен Танысқым келеді менің. Жанары мөлдірегендермен, Жүрегі елжірегендермен, Үмітке сендіре білгендермен Достасқым келеді менің. Мұң-қайғы жеңбейтіндермен, Өсекке сенбейтіндермен, Наданға ермейтіндермен – Бас қосқым келеді менің. Бұл оның өлең-өнердегі өмір-лік ұстанымы, позициясы. Осы ұстанымнан ешқашан танған емес, жалтақ жыр жазған емес.  Бүгінде батыр көп заман. Соның ішінде псевдопатриоттар да баршылық. «Патриотизм – алаяқтардың жамылғысы» деген екен бір данышпан. Бұл тұрғыдан келгенде оның парасатты поэзиясы сол псевдопатриоттар-популистерге арналғандай болады да тұрады.  Оның өлеңдері неге оқылымды? Ол өнердегі егіз стихия қуану мен қайғырудың бағын жандырады. Қолымызға алып, құнығып оқы-ған «Ана сыры» кітабының әр жолынан кезігетін осынау егіз стихиялар сізді тереңге тартады да отырады. Егер режиссері табылса, кітаптағы кейбір өлеңдердің өзі  бір спектакльге сұранып, соның жүгін көтеріп-ақ тұр. Осындайда бір заманда жыр кітаптары негізінде поэтикалық драманың ба-ғын ашқан Райымбек Сейтметов еске түседі. Райымбек дегенде оның жан досы Қадыр Мырза Әлі есімі де қоса аталады. Ал енді «Ана сырындағы» ұлт тұлғалары-ның болмысын биік бедерлеген туындылардың өзі бір төбе десем, қазақтың Қадырына арналған «Көк дөненнің кісінеуі» атты баллада іспеттес жырдың бітімі бөлек жатыр. Өлең емес-ау, кәдімгі картина, сурет, мөлдір мұңды реквием дейікші. Оқиық: Көрсін деп елдің сыйын ақын аға, Ақынды сүймесе олай шақыра ма? Оюмен жабулаған көк дөненді Мүтәлі алып шықты сахнаға. Бір нәрсе мынау жылқы түсінеді, Сезім бар онда жоқ кей кісідегі. Тізгінді Қадыр ақын ұстағанда, Көк дөнен ышқынып кеп кісінеді. Халыққа кісінеді толып тұрған, Ақыннан кеткісі кеп болып құрбан. Көк дөнен кісінеді ақынды аяп, Шал кезде шаба алмайтын жолықтырған. Көк дөнен залға келген айдаладан, Тұрғандай жауап күтіп, айналадан. – Құйғытып, атқа шабар дәуреніңде, Бұл қазақ ат мінгізсе қайда болған? Бұйыру бақытым ғой ақын ұлға, Болар ең өзің ием, жақыным да. Ал сізде төрт ай ғана ғұмыр қалған. Мен сорлы кетем кімнің тақымында? Көк дөнен сахнадан кісінеді. Сезді екен жануардың іші нені? Заманда адамды-адам ұқпай жүрген, Тәйір-ай, жылқыны кім түсінеді?.. Ақында аз болады сайраңдар күн, Шын бақыт табады ақын, ойдан бәлкім. Асылды жоғалтқан соң, жоқтау айтып, Кешігіп жүресің-ау, қайран халқым! Өлеңнің өміршеңдігі, тартымдылығы, құдіреті сонда сіздің көңіл күйіңізді тап басқаннан бұрын, ойыңызға ой қосып, шартарапты шарлатады. Осы Қадыр ағаның 75 жылды-ғында оралдық фотосуретші Рафхат Халелов ғажап сурет түсірді. Қадыр ақын Сырым бабасы ес-керткішінің тұғырына маңдайын сүйеп, қаратасты сүйіп, ағыл-тегіл жылап тұр. Санаулы айлардан соң бабасының жанына барып, өзі де ескерткішке айналатынын, сол күндердің сұмдық сұрапылын жүрегіне жиып жүрген Ақұштап ақын қандай алапат жырға айнал-дырған. Осы өлең бүгінгі Қадыр ақынға қойылған ескерткішпен бірге биіктеп тұрған жоқ па?! Кі- таптағы Мұхит бабамыздың, Мұқағалидың, Елбасының, т. б. болмысын ашуда ақын іргелі ізденістерге бой ұрып, тұлғатану сала-сында үлкен рухани олжа салып кетеді. Буырқаныстар. Тербелістер. Серпілістер. Сілкіністер. Қарама-қайшылықтар. Ақын дарынының биік өлшемін көрсететін осынау стихиялық сұрапылдар (С. Ақсұңқарұлы айтқандай, стихи сөзінің сол түрлі стихиядан тұратыны рас болар) сізді дамылсыз жетелейді де отырады, теңіз толқындарындай бір келіп, бір кетіп жатады. Жалпы, дарынды адамның ойын-да қоғамдық процестердің бәрі сүзгіден өтіп жатады. Әлгінде айт-қанымыздай, оған қарама-қайшы-лықтар да тән. Ал енді елді, жерді сүюге келгенде, Отанын аялауда ақын сол азаматтық биігінде қа-шанда жарқырап көрінеді. Сол көңіл күйін де былай бедерлейді.   Есілдің бойын бөлеген нұрға, Еңсесі биік жас қала Бөленіп жатыр әсем ән-жырға Елбасы салған Астана. Шомылтып бүгін ұрпағын азат Еркіндік таңның нұрына, Тағдырын сеніп тапсырды қазақ Нұрсұлтан атты ұлына. Егемен алған Даланың көркін Танытып тегіс басқаға, Әлемге құшақ жаяды еркін Елбасы салған Астана!   Тұлғаға, Елбасына құрмет – елге құрмет. Бүгінде өзі де сол құрмет биігіне көтерілген Алаштың бір айымы Ақұштап ақынға қандай құрмет көрсетілсе де жарасып тұр. Қали   СӘРСЕНБАЙ, Қазақстанның  еңбек  сіңірген  қайраткері («Егемен  Қазақстан» №154, 15 тамыз 2018 ж.)

Көне таpихқа бай Көнеккеткен

Күні: , 695 рет оқылды

Елбасының «Қазақстанның  киелі жерлерінің  географиясы» атты  бағдарламасы  бойынша  өлкетану  жұмыстарын жандандыру  Ақжайық ауданында  басты  назарда ұсталуда.  Аудандық  тарихи-танымдық  экспедиция  өткен  уақытта  біраз тәжірибе  жинақталды. Экспедиция  биыл  да  біраз ауқымды істі  жоспарлады. Ал биылғы  алғашқы  сапар Көнеккеткен  ауылдық  округіне  арналды.

Әрине, бұл Көнеккеткенге бірінші сапар емес. Өт-кен жазда мұнда көне эпиграфикалық ескерткіштерді зерттеу қолға алынған-ды. Республикаға белгілі журналист Қазы-бек Құттымұратұлына 8 құлпытасты оқытудың өзі зерттеушілерді іске одан әрі жігерлендірді. Көне жазуды оқи алады деген жандармен хабарласып, Бөкей ордасы тарихи мұражай-кешенінің бөлім меңгерушісі Гүлмару Самиғоллақызына 21 құлпытасты оқыту және 24 құлпытасты фотоға түсіріп, зерттеуге дайындау атқарылды. Ізденіс жалғасуда. Толық оқылған құлпытастардың ішінде, мысалы, ерекше көзге түскенінің бірі – Өтеген Ерубайұлынікі. Оның моласы Қойбас қорымында. Ол Үкі би заманында би, старшын болған екен. Осы кісі туралы әлі де тың деректер жиналуда. Мектепте биыл өлкетану мұражайының ашылуы да жас ұрпақтың толымды тәрбиесі үшін қарымды бір қадам болды. Мұнда, мысалы, «Құлпытастар – кешегінің куәсі, бүгінгінің иманы» айдарымен материалдар толықтырылуда. Ата-жұрттың рухын асқақтату, ұл-қызға туған топырақтың қадір-қасиетін тереңірек ұғындыруға ұмтылыс деген осы емес пе?! Ауыл азаматтары, мұғалімдер экспедициямен ынтымақта ауыл-дан алты шақырымдай жерде орналасқан Қойбас қорымына да назар аударып келеді. Профессор М. Вяткиннің «Сырым батыр» де-ген еңбегінде айтылғандай, Қойбас би Исатаймен, Жәңгір ханмен тұстас ел билігіне араласқан. «Сондай-ақ Әйтімбет қорымы да терең зерделеуді қажет етеді», – дейді олар. Бұл қорымда елуден астам құлпытас бар. Мұнда қазақ тарихында өзіндік орны бар тұлғалар да, сәулет өнерінің үздік туындысы саналатын әдемі ескерткіштер де көп. Экспедиция мүшелері округтің Кеңсуат ауылы іргесіндегі Шеңберсай қабағында орналасқан Шалқар – Қарасу болыстық мектебінің орнында болды. Мұнда И. Қашқынбаев, М. Жолдыбаев, Д. Асанов сынды ақжайықтық Батыс Алашорда қайраткерлері білім алған. – Бүгінде кірпіштерінің сынығы ғана қалған, аумағы атшаптырым білім ордасына маңдай тірегенде алашшылар рухымен тілдескен-дей күй кештік. Сол жердің ерек-ше аурасының әсері ме, әлде өзім көңіл ауанына берілдім бе, білмеймін, бүгіннен бір ғасыр бұрын Алаштың ақ туын желбіреткен сол боздақтардың бала күнгі іздерін мектеп ауласынан іздей бердім. Болашақта бұл жерге ескерткіш орнату жөнінде тұрғын-дар бастама көтеріпті. Сөз жоқ, құптарлық сауапты іс болар еді.  Ауыл-елдің өткенді білуі келе-шекке берік көпір қалайды. Со-нымен бірге Кіші Қарасу, Қайлау, Қызыл Ақырап, Қамыстыкөл т.б. қорымдарда болдық. Бұларда арабша таңбаланған жүздеген қадау-қадау құлпытас пен кезін-де зәулім етіп саз балшықтан тұрғызылған қабырүсті бөліктері-нің бүгінгі үйінділерінен көненің күмбірі жаңғырғандай сезімде болдық. Аталған орындар күні бүгін де, әрине, көнеккеткендік- тер үшін қастерлі саналады. Есімдері бүгінге аңыз-әңгіме бо-лып жеткен әулиелерге, белгілі діни ағартушыларға, халық емші-леріне жергілікті тұрғындар зия-рат етеді, басына ақтық байлап, түнейді, құрбандық шалады. Батырлардың, рубасыларының ерлік жорықтары мен халқына жасаған қамқорлығы жастар арасында, мектептегі тәрбие сағаттарында жиі әңгімеленеді. Жас ұрпақтың атамекен шежіресінен білімінің толығуы бүгіндегі ақпа-раттық агрессиядан қорғану, рухани дағдарыстан ада болу деген сөз, – дейді экспедиция құра-мындағы журналистика ардагері, өлкетанушы  Бақтығали  Қоспаев. Аты аңызға айналған Әйтімбет (Әйтімбет Қаратайұлы), Әліп ба-тырлар, аруақты Қаймош ата мен Қайлау баба, Қожабек, Керей есімді әулиелер жайында деректер де осы сапар барысында олардың күнделігіне түсті. Қайлау қорымы мен Тайлан құдығы, Нарөлген жә-не Жезбұға атауларына қатысты әңгімелер жазып алынды. Соның бәрі келер күндердегі арнайы жинаққа  енгізілетін  болады.   Бекем   БЕКҰЛЫ Ақжайық   ауданы

Мектепте «Өлкетану» курсы оқытылады

Күні: , 22 рет оқылды

Еліміздің  әр  өңірінде  2018-2019  оқу  жылынан бастап 5-7-сыныптарға  ар­налған жалпы  көлемі  20  сағаттан  тұратын  «Өлке­тану»  курсы  өтетін  болады.

Бұл туралы шаһары­мыз­дағы Достық үйінде об­лыстық білім басқар­ма­сы өткізген «Өлкетану» оқулығы­ның таныстырылымында айтылды. – Оқулық мектеп қабырғасын­да жүрген өскелең ұрпақ өңірдің тарихы мен мәдениетін, тарихи тұлғалары мен  мәдени ошақта­-рын білсін, санасына сіңірсін де­ген мақсатпен  жасақталды. Оқу­лықты жазуға тарихшыларымыз, өлкетанушыларымыз бен білімді де тәжірибелі азаматтарымыз ат­салысты. Оқу құралы  мемлекеттік деңгейдегі сараптамадан өт­кізілді. Алғашында ескертпелермен қайтарылып, үлкен талқыға түсіп, қайтадан дайындалды. Ен­ді сіздермен ақылдасып, баспа­ға жіберуді бастамақпыз. Әрине, кез келген дүниені жаңартып, өзгертіп отыру – заман үрдісі. Бі­рақ негізгі тарихи деректер, басты тарихи-мәдени ескерткіш­теріміздің барлығы өзгермейді. Сондықтан бұл оқулықты тек қа­тып қалған дүние ретінде қарас­тырмаймыз. Ол әлі де толық­ты­- ры­лады, қарастырылатын бола­ды, – деді шараның ашылу салта­на­тында сөз алған облыс әкімі­нің орынбасары Ғабидолла Оспан­құлов. Облыстық білім басқармасы басшысының орынбасары Зәуре Ғұмарова айтып өткендей, оқу­лық ҚР Президенті Әкімшілігінің тапсырмасына сәйкес, әр өлкенің тарихын таныстыру, насихаттау мақ­сатында дайындалып отыр. Ол үшін Білім және ғылым министрлігі тарапынан оқу құралын жасақтау жөнінде тиісті әдісте­мелік ұсынымдар дайындалған. Оқулықты жасақтауда облыс кө­лемінде құрылған авторлық ке­ңес құрамы және эксперттік топ мүшелері бірлесіп жұмыс атқар­ды. Бұл оқулық 34 мыңнан астам данамен «Арман-ПВ» баспасы­нан басылып шығады. Төрт пән­ге, яғни «География», «Қазақ тілі мен әдебиеті», «Музыка» және «Қазақстан тарихына» кіріктіріліп оқытылатын курстың апталық жүктемесі 20 сағатты құрайды. Оқу жылында 5-сыныпта 5 сағат, 6-сыныпта 7 сағат, 7-сыныпта 8 сағат оқытылады. Оқулық туған өлкенің табиғаты мен табиғи ерек­шелігін, өлке шаруашылы­ғын, этнографиялық ұлттық ерекшеліктері мен демографиясын, топонимикасын, өнері мен мәде­ниетін, тағы басқаларын қамтиды. Курс оқу жылының екінші тоқ­са­нынан бастап оқытылады. Жиын барысында  авторлық ке­ңес мүшелері – облыстық әдісте­ме­лік кабинеттің бөлім басшысы Динара Шакаева мен М. Өте­місоватындағы БҚМУ-дың аға оқыту­шы­сы, тарих ғылымдарының кандидаты Жаңабек Жақсығалиев оқу­лықтардың мазмұнымен қыс­қаша таныстырып өтсе, өлкета­нушы Жайсаң Ақбай мен Қазақ­станның еңбек сіңірген мәде­ниет қызметкері Шолпан Қыдырния­зова оқулықты мазмұнды да мағы­налы құрастырған авторларға ри­зашылықтарын  білдірді. Ясипа  РАБАЕВА, «Орал   өңірі»

Тамыз кеңесінде үздіктер анықталды

Күні: , 1 631 рет оқылды

Кеше  Хадиша  Бөкеева  атындағы  облыстық  қазақ  драма театрында  «Төртінші  өнеркәсіптік  революция  жағдайындағы адами  капитал»  тақырыбында  облыс  ұстаздарының  тамыз кеңесі  өтті.  Тамыз  педагогикалық  кеңесінің  биылғы  ерекшелігі – конференция  TEDх  форматында ұйымдастырылды.

Салтанатты шараны облыс әкімі Алтай Көлгінов ашып, жаңа оқу жылы­ның алдында ұстаздар қауымына сәттілік тіледі. – Биыл еліміз үшін мерейлі жыл. Осыдан бір ай бұрын Астананың 20 жылдығын атап өттік. Сондай-ақ қосымша білім беру саласына 100 жыл толып отыр. Яғни, осыдан бір ғасыр бұрын мектеп оқушысына білім берумен қатар, музыкаға, спортқа, туризмге баулу мақсатында қосымша сабақтар оқытыла бастады. 1993 жылы Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев «Болашақ» бағдарламасын енгізген болатын. 25 жыл аралығында 12 мыңнан астам студент әлем­нің үздік университеттерінен бі­лім алып, қазір еліміздің әр саласында қызмет етіп жүр. Дарынды балаларға арналған мектептердің ашылғанына 20 жыл және Назарбаев зияткерлік мектептерінің ашылғанына 10 жыл толып отыр. Елбасының білім мен ғылымды жү­йелі қолдауы өз нәтижесін көр­сете бастады. Бүгінгі тамыз конференциясын пайдалана отырып, білім беру саласындағы үш мәсе­лені алға тартқым келеді. Біріншіден, кәсіби мамандарды даяр­лау мәселесі.  Шетелдің үздік оқу орындарында студент  соңғы курс­қа көшкенде әр түрлі компаниялардан  жұмысқа шақыру ұсыны­сы түсіп жатады.  Болашақта қала­да­ғы  екі-үш колледжге инвестор­лар тартып, ондағы мамандарды сұранысқа ие еткіміз келеді. Сәй­кесінше, кәсіптік колледждердегі ұстаздардың білімі мен білігін шетелде арттырғымыз келеді. Күзде кәсіптік лицейлердің 10 мұғалі­мі Финляндияға  барып, БИМ  (Buil­ding Information Modeling)  технология бойынша білімін жетілдірмек.   Яғни,  біз құрылыс нысанын салатын болсақ, ғимараттың биіктігін, ұзындығын, құрылғылардың тұратын орнын 3D форматта көр­сететін бағдарламаны, жобаны үйреніп келеді. Қазіргі уақытта бұл жұмыс бізде қағаз жүзінде ға­на жүзеге асуда. Біз ұстаздар­дың біліктілігін заманауи талаптарға сай жетілдіруге жағдай жасасақ, олар болашақ ұрпақты  жаңа технологияны игеріп кете алатындай тәрбиелейді. Екінші мәселе, цифрландыру. Цифрландыру бі­лім беру саласындағы сапа мен ашықтықты қамтамасыз етеді. Ата-ана балабақшаға баласын онлайн режімде-ақ  орналастыра алады. Білім беру қызметкерлеріне деген күмән сейілді. Облыста 226 ша­ғын жинақты мектеп бар. Олар­ға  «Білім book» электронды жобасы енгізілмек. Онда компьютер жадына қажетті білім ресур­сы салынған. Интернеттің қажеті жоқ. Бір сыныпта 15 баладан бі­лім алатын болса, мұғалім олар- дың әрқайсысына әр түрлі элек-трондық тапсырма бере алады. Қазір жастар ғаламтормен жақсы жұмыс жасайды. Бірақ  ғаламтор-дан көргеннің дені ақпарат күйінде ғана қалып, санаға білім болып сіңбеуі мүмкін. Осыны да саралауымыз керек. Үшінші мәселе, жас ұрпақтың бойына руха- ни адамгершілік тәрбиені сіңіру. Заманауи технологияларды пайдалана отырып, біз рухани бай тұлға екенімізді  ұмытпағанымыз жөн. Жас ұрпақ үшін үлкенге ізет, кішіге құрмет, бір-біріне жана­шыр­лық секілді отбасылық құн­дылықтар бәрінен биік болуы керек. Ол үшін ата-ана мен ұстаз арасында тығыз қарым-қатынас орнап, жеткіншектерді теріс ба­ғыттан ада болуына тәрбиелеу маңызды, – деді облыс әкімі алғы­сөзінде. Ал «Назарбаев зияткерлік мек­тептері» дербес білім беру ұйы­мының  басқарма басшысы Кү­- ләш Шамшидинова жаңартылған білім беру мазмұнының тиім­ділі­гін  тү­сіндірді. – Жаңа технологиялардың қа­рыштап дамуына орай қазір ең­бек нарығындағы мамандықтар­ға деген сұраныс та өзгерді. Со­ған сәйкес ЖОО-ларда жаңа ма­мандықтар ашылып, кейбіреуі жо­- йылып кетіп жатыр. Еліміз бо­йынша  30 мектеп жаңартылған білім бағдарламасы бойынша  үш жылға арналған қанатқақты ре­жімге қосылды. Бүгінде нәтиже­лері жаман емес. Жаңартылған білім беруде оқытудың әдістемесі мен технологиясы өзгерді. Біз оқу­шыларға білім бергенде ертеңгі күні кәдеге жаратуына негіздеуі­\міз керек. Бұрын оқушыға оқы­тылатын  тақырып туралы бар­- лық мә­ліметті айтып, келесі са­бақта қайталап келуін сұрайтын еді. Жаңартылған білім бағдар­ла­масы бойынша әр  оқушының ортақ тақырыпқа айтар ойы мен қорытынды сөзі болуы керек. Оқушы өзіне керекті мәліметті өз бетімен еңбектеніп іздеп табуы маңызды, – деді Күләш Ноға­тайқызы. Сондай-ақ жиын барысында «Knouledg Engineering» ЖШС директоры Нартай Әшім оқыту­дағы сандық технологияларды қолдану туралы, «Astana Garden Schools» басшысы, білім беру технологиялары бойынша тренер  Нұрмұхаммед Досыбаев «Білім беру: бүгін және ертең» тақы­ры­бында тәжірибелерімен бөлісті. Ал «Editech» халықаралық білім орталығының бас директоры,  психолог Ғани Бейсенбаев «Білім бе­ру триумфі» тақырыбында тренинг-диалог өткізді. Ұстаздар қауымы бас қосқан жиында жыл бойы білім сала­сындағы жетістіктерімен биіктен көрінген білім ошағы мен жас ұрпақты тәрбиелеуде еңбегі сіңген мәртебелі мұғалімдер назардан тыс қалмады. Облыстық байқау­лардың қорытындысы бойынша «Орта білім беретін үздік ұйым» атанған Орал қалалық  №44 мектеп гимназиясы 22 миллион 627 мың 200 теңге көлеміндегі қаржы­- лай сыйлыққа ие болды. Респуб­ликалық «Үздік педагог» байқа­уының облыстық кезеңінің же­ңімпазы  Орал қалалық №35 мек­теп-лицейінің қазақ тілі мен әде­биеті пәнінің мұғалімі Гүлмира Ташаеваға, техникалық және кә­­сіп­тік білім беретін ұйымдар арасында «Үздік педагог» атағы­на ие болған Орал газ, мұнай жә­не салалық технологиялар кол­леджі­нің арнайы пәндер оқы­ту­шысы Әсел Ғалиасқароваға ал­ғысхат пен «Lenova» ноутбугі табысталды. Орта білім беретін ұйымдар арасында «Оқу-тәр­бие үрдісін­де көшбасшылық та­нытқан мектеп» аталымы Орал қалалық №41 жаратылыстану-мате­ма­тика бағы­тындағы  мектеп-лицейіне беріл­ді. Кәсіптік техникалық ұйымдар арасында «Инновациялық кол­ледж» аталымын Орал политех­никалық колледжі жеңіп алса, «Мектепке дейінгі ұйымдар ара­сында «Үздік шығармашыл ұжым» аталымы Бөрлі ауданының Ақсай қаласындағы №5 «Ертегі» бөбек­жайына бұйырды. Сонымен қоса бірқатар ұстаздар Ы. Алтынсарин төсбелгісімен марапатталды. Ал білім тақырыбын БАҚ-та үздік на­сихаттағаны үшін  «Қазақстан» РТРК» БҚОФ редактор-тележүргізушісі Алмагүл Жампейісова мен «Орал өңірі» газетінің тілшісі  Гүлжамал Кенжеғалиева  бағалы сыйлыққа ие  болды.   Гүлсезім   БИЯШЕВА, «Орал   өңірі»

БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика