«Ақбұлақ» келген Ақоба

Күні: , 51 рет оқылды

Жәнібекке  жол  тартқан  жолаушы  аудан  орталығына жақындағанда,  күре  жол  бойындағы  «Ақоба»  деп  жазылған белгінің  оң  бағытқа  нұсқайтынын  көреді. Бұл  жазу  мен үшін  ыстық.  Себебі  балалық  шағымды  өткізіп,  мектептен түлеп  ұшқан  жер.  Жақында  Жәнібек  ауданына  іссапармен барғанымызда,  ауылға  жол  түсті.

Сәл шегініс жасасасақ, Ақоба тағдыры қыл үстінде көрінгендей кезең өткенін ауылдастарым жақсы біледі. Оған себеп – 2000 жылдардың басында облыс және аудан орталығынан ат шалдырып келген әкімқаралардың «Бұл ауылдың болашағы жоқ, көшіңдер» деген сыңайлы әңгімені айтқаны. Бұл әңгімеге дейін де, кейін де қоныс аударғандар болды. Үй қатары селдірегені рас. Бірақ шаруасын мығым ұстап, үдере көшуге қосылмай, тұрақтап қалған қауым да баршылық еді. Бүгінде ауылда 200-ге жуық түтін бар. Биыл 40-тан астам шаруа қожалығының жартысынан көбі мемлекеттен демеуқаржы алған. Ауылдағы басты күнкөріс кәсібі – мал шаруашылығы. Ауылдық округте жылқының саны 2 мыңнан, қой-ешкінің басы 7 мыңнан асыпты.

Қазіргі кезде ауыл реңі өзгерді. Бірнеше жылдан бері ақобалықтар көтерген мәселелер өз шешімін табуда. Мәселен, ауылға өңірлерді дамытудың 2020 бағдарламасының «Ақбұлақ» бағыты ауқымында су тартылуда. «Жайықгидрогеология» компаниясы 70 метр тереңдіктен жер асты су қорын тауып берген екен. Су көзі ауыл іргесінде орналасқан. «ЖайықСуГаз құрылыс» ЖШС-ның учаске басшысы Шадияр Ондабаевтың сөзінше, су жинайтын екі резервуар, төрт сорғы және мұнара орнатылуда. Су тұшытатын қондырғы арқылы сүзілген ауыз су құбыр арқылы үйлерге тарайды. Ал қалдығы арнайы қазылған екі тоғанға құйылады. Екеуінің де  айналасы қоршалған. Ашық тоғанға құйылған қалдық су буланып, құрамындағы заттар түбіне шөгеді деп есептелінеді. «ЖайықСуГаз құрылыс» компаниясы 25 адамды жұмысқа алған екен. Оның 18-і – осы Ақоба ауылының тұрғындары. Су құбырының жалпы ұзындығы 17 шақырымды құрайды, соның 12-сі тартылып үлгерген. Ауылдағы ауыз сумен қамтылуы тиіс 177 «нүктенің» 115-іне су құбыры жеткізілген.

Ауылдың солтүстік-шығыс бетінде орналасқан су нысанындағы қызу жұмысқа ақсақал Төлеген Жүсіпов дән риза.

– Соңғы жылдары ауылымызды көркейтуге зор көңіл бөлінуде. Бірнеше жыл қатарынан көтеріліп келе жатқан су мәселесі шешімін тауып жатыр. Енді тұрғындарды Жәнібекке баратын трассамен байланыстыратын 23 шақырым жолдың жайы алаңдатады. Жауынды-шашынды күндері жол беті лайсаң болып, батпаққа айналады. Оның үстіне, жүк көліктері дөңгелектерімен қазып-ақ тастайды. Қыста қалың қар басып қалады. Осындай кезде көлікпен қатынау қиын. Аудан орталығына шұғыл бару қажет болғанда жол азабын  тартудай-ақ  тартып  жүрміз. Жолдың беті асфалтталса немесе қиыршық тас секілді аутокөлікпен қатынауға шыдас беретін материал төселсе, керім болар еді, – дейді ақсақал.

Ақобадағы фельдшерлік-акушерлік нысан да күрделі жөндеуден өтуде. Мердігер – «БатысКатлоМонтаж» компаниясы. Ғимараттың төбесі түгелімен ауыстырылып, кей бөлмелер кеңейтілуде. Пластикалық терезелер қондырылып, қабырғалары мен еденге кафель жапсырылмақ. Учаске бригадирі Бекжан Балмолдиннің айтуынша, амбулатория шілде соңында пайдалануға беріледі. Осы  ғимарат ішінде орналасқан кітапхана бөлмесі де бірге жаңғыртылуда. Құрылыс жұмысына  30  млн.  теңге  бөлінген.

Былтыр ауылдағы жалпы білім беретін Х. Халиуллин атындағы орта мектептің  ауласында су жаңа спорттық  зал салынып, жыл соңында пайдалануға берілді. Спорт нысаны құрылысын 62 млн. теңгеге жуық қаражатқа «Символ» ЖШС жүргізді. Спортзалда түрлі шаралар ұйымдастырылады. Қазақ күресіне қатысатын балғын палуандар жаттығады. Волейбол ойнауға да қолайлы. Мектеп директоры Дулат Закариннің айтуынша, қазіргі уақытта 30 мұғалім еңбек етуде. Жақында 141 бала биылғы оқу  жылын тәмамдап, жазғы демалысқа шыққан. Жасөспірімдерге арналған жазғы кезеңдегі балалар лагері спортзалда орналасыпты.

Ауыл  мектебінде  «Рухани жаңғыру» бағдарламасының «Туған жерге туыңды тік» жобасы бойынша музей ашылған. Музейде 80-ге жуық көне жәдігер бар. Музей  сөрелерінде  ХVII ғасырға тән деп есептелетін Құран кітабы мен жайнамаз орналасқан. Екі жәдігерді ауыл молдасы, марқұм Жолмұхаммед Қауденов көзінің қарашығындай сақтап, ұрпағына табыстаған көрінеді. Көрмеге Орынғаным Бисенова әжейдің көзіндей болып қалған қол диірмен де қойылыпты. Музейден Ақобадан шыққан белгілі тұлғалар – КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты, ҰОС кезінде полк комиссары болған Хаби Халиуллин, Кеңес Одағының Батыры Николай Чуриков, Исатай батырдың ұрпағы, ақын Халима Өтеғалиева, ақынның ұлы, қазақ композиторлары арасында тұңғыш симфониялық шығарма жазған Қапан Мусиннің фотосуреттері мен құжаттарының көшірмесін көруге болады.

Ауыл азаматтары Х. Халиуллин мектебін қамқорлауды ұмытпайды. Биылғы соңғы қоңырау салтанатында 1998 жылы түлеп ұшқан буын оқу-білім ошағының  ауласына 100 түп ағаш ексе, мектепті 1988 жылы тәмамдағандар аула ішіне түнгі жарық шамын орнатып, ауыл мешітіне ыдыс-аяқ әперген. Ақобада бұдан басқа жасалып жатқан игі іс көп. Сәуір айында  «Билайн» ұялы желісі қосылып, тұрғындар мәре-сәре болып қалды. Және «Билайн» арқылы смартфон үшін жиілігі жоғары интернет күшін пайдалануға мүмкіндік  туды.

Шағын ауылда төрт бірдей азық-түлік дүкені бар. Ауыл кәсіпкерлері мен жергілікті шаруа қожалықтарының  басшылары қайырымдылық шаралары кезінде жиі қолұшын созады. Биыл ауыл азаматтары «Рухани жаңғыру» ауқымында бірнеше жобаны қолға алмақ ниетте.

Нұртай   АЛТАЙҰЛЫ,

«Орал  өңірі»,

Жәнібек   ауданы


Транзиттік әлеует артады

Күні: , 141 рет оқылды

Бейсенбі күні өңірімізге іс-сапармен келген ҚР Инвестициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбек пен облыс әкімі Алтай Көлгінов «Нұрлы жол» бағдарламасы аясында жүзеге асып жатқан «Орал – Тасқала – РФ шекарасы» аутожолын жаңғырту жұмыстарымен танысты.

Министрге аталмыш жоба жайында «ҚазАвтоЖол» ҰҚ» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Берік Желдікбаев баяндап берді.

– «Орал – Тасқала – РФ шекарасы» аутожолының жалпы ұзындығы 100 шақырымдай болса, былтыр оның 27 шақырымы жаңғыртылды. Бүгінгі таңда қалған 70 шақырымнан астам бөлігін қалпына келтіру жұмыстары қарқынды жүріп жатыр. Жол жаңғыртуға қажетті қаражат жеткілікті түрде бөлінді. Жұмысты жүргізуге керекті барлық жағдай жасалған. Бүгінгі таңда жол бойында үш үлкен асфальт-бетон зауыты жұмыс жасап тұр. Осы жылдың желтоқсан айына дейін аталмыш бағыттағы аутожолды қалпына келтіру жұмысын толықтай бітіреміз деп есептеп отырмыз. Аутожол бойынан болашақта жаңғыртудан өткен жолды күтіп ұстауды жүзеге асыратын жол пайдалану мекемесін салудамыз. Бұл жол облыстың туристік кластерін дамытып, транзиттік әлеуеті күрт артады деп сенеміз. Жол үлкен транзиттік ағынға есептеліп салынуда. Қуаттылығы 13 тоннаға дейінгі көліктерді өткізе алады. Бүгінгі таңда бұл жолмен тәулігіне 3 мыңдай көлік өтетін болса, келешекте бұл көрсеткіштің екі есеге дейін артатыны даму жоспарында қарастырылған. Көліктер тоқтайтын аялдамалар, әжетханалар салу да осы жоба аясында іске аспақ, – деді  Берік  Дәулетқанұлы.

Аталмыш бағыттағы аутожолды жаңғырту жұмыстарына 124 техника, 400-дей жұмысшы жұмылдырылған. Министр мердігер компанияға жол құрылысына қажетті материалдарды уақытылы, тиімді бағамен сатып алу мәселелеріне ерекше мән беру керектігін ескертті. Ол сондайақ жұмыс қара суыққа дейін созылмай, қарқынды әрі сапалы түрде жүргізілер болса, қосымша қаражат бөлуді  қарастыруға  болатынын  айтты.

Осы жерде Жеңіс Махмұдұлы Батыс Қазақстан облысындағы республикалық маңызы бар жолдарды дамыту жоспарымен де танысып, әрі қарайғы сапарын Қазталов  ауданында  жалғастырды.

Облыс  орталығымен  Қазталов,  Жәнібек,  Бөкей  ордасы аудандарын  байланыстыратын  республикалық  маңызы бар жолды  күрделі  жөндеу келесі  жылы  мамыр  айында  басталады. Бұл  жайында  Жалпақтал  ауылынан  асып,  Қазталовқа бет алған  қара  табан  жолдың  бойында  өткен  көшпелі  кеңес  отырысында  ҚР  Инвестициялар   және  даму  министрі  Жеңіс  Қасымбек айтты.  Сондай-ақ   кеңес  отырысына  Мәжіліс  депутаты Бақтияр  Мәкен, облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов  және  аудандардан  келген  ардагерлер  қатысты.

Елбасы тапсырмасына сәйкес, келесі жылы күрделі жөндеуге министрлік қомақты қаражат бөледі. Жобаны неғұрлым қысқа мерзімде орындау көзделуде. Облыс әкімі Алтай Көлгінов қаражат берілгесін, мердігерлер анықталып, жол құрылысы бірден басталатынын айтты. Жиында «ҚазАвтоЖол» ҰҚ» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Берік Желдікбаев биыл облыстағы автожолдарды жөндеуге 13 млрд. теңге бөлінгенін айтып өтті. Оның ішінде жолдарды қайта жаңғыртуға 9,2 млрд. теңге, күрделі және орташа жөндеуге 2,6 млрд. теңге қарастырылған. Самара – Шымкент трассасы бойындағы Сырым өткізу бекетін 1,2 млрд. теңгеге жөндеуге жобалық-сметалық құжат әзірленген. Жоба нәтижесінде Сырым бекетіндегі көліктерді бөгеу азайып, транзиттік тасымал ағыны ұлғаяды. Биыл облыс бойынша 223 шақырым автожолға орташа жөндеу жүргізіледі. Мердігерлер анықталып, іске кіріскен. Орташа жөндеу қазан айында  аяқталмақ.

– Президенттің тапсырмасына сәйкес республикалық комиссия құрылып, Чапаев – Қазталов – Жәнібек – Сайқын бағытындағы 470 шақырым автожолдың жағдайын зерттеді. Автожолдың 160 шақырымы жөнделген. Биыл Қазталовқа дейінгі 35 шақырымын асфальттау басталды. Келесі жылы қалған 275 шақырым бөлігінің 30 шақырымын орташа, 245 ша-қырымын күрделі жөндеу жоспарлануда. Яғни, құрылыс жобасы бойынша асфальтты жабын төсеу, жол бойына аялдамалар орнату, су өткізу құбырларын салу қамтылады. Жәнібек ауданының аумағындағы Ресеймен шекаралас бекетті сегіз көлік өткізе алатындай жаңғырту, жүк салмағын автоматты анықтайтын жүйені орнату, тынығу алаңының құрылысы мен жарық шамдарын орнату жоспарланады. Қазіргі уақытта алты жобаға тендер рәсімі жарияланды. Жылдың соңына дейін дайындалатын жобалық-сметалық құжатта аудан тұрғындарының ұсыныс-пікірлері ескеріледі. Автожолды жөндеу Ресейге тікелей шығуға жеңілдік туғызады, жолаушылар мен жүк тасымалын ұлғайтады және Бөкей ордасы ауданының туристік әлеуеті артады, – деді  Берік  Желдікбаев.

Жиында ҚР Инвестициялар және даму министрлігі Автомобиль  жолдары комитеті төрағасының орынбасары Сайранбек Бармақов жол жағдайын шұғыл зерттеуге келген комиссия құрамында болғанын айтты. Оның сөзінше, Чапаев – Қазталов жолының ұзындығы 253 шақырым болса, бүгінге дейін соның 157 шақырымы жөнделді. Қазталов ауданы орталығына жақындағанда басталатын бетонды жолға орташа жөндеу жүргізіледі. Ал 165 шақырым болатын Қазталов – Жәнібек автожолының 142 шақырымы, сонымен қатар 103 шақырым Өнеге – Сайқын жолы сын көтермейтін деңгейде болғандықтан, күрделі жөндеуге  шешім  қабылданды.

Биыл Чапаев – Жалпақтал – Қазталов жолын күрделі жөндеу жалғасуда. «Uniserv» ЖШС Қазталовқа дейін 35 шақырым жолды жөндеуді бастады. Жол салуға компания 60 адамды жұмысқа алған. Қазіргі уақытта жұмысшылар екі ауысымда еңбек етуде. Жиында сөйлеген облыстық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Медет Шакаевтың мәліметінше, облыстағы жергілікті маңыздағы жолдың жалпы ұзындығы 5 мың шақырымнан асады.

Соның 1300 шақырымы ғана жөнделген. Биыл 70 шақырымнан астам автожолды жөндеуге 7 млрд. теңгеден астам қаржы бөлінді.

Ал Орал қаласындағы жол құрылыстарына осындай мөлшердегі қаражат жұмсалады. Оның ішінде екі жоба ауқымды. Біреуі биыл аяқталады деп күтілетін Депо көпірінің құрылысына 2,3 млрд. теңге құйылды. Екіншісі, Нефтебаза кентіндегі көпір құрылысын жөндеуге 5,8 млрд. теңге бағытталды. Айта кетейік, облыстағы республикалық маңызы бар жолдың ұзындығы 1400 шақырымға жуық. Биыл 331 шақырым автожолды жөндеу жоспарланған.

Көшпелі кеңеске көршілес үш ауданның тұрғындары атынан қатысқан ардагерлер Елбасы тапсырмасына қатысты жедел шара алынып жатқанына ризашылық білдірді. ҚР Инвестициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбектің айтуынша, Жалпақтал – Қазталов жолын күрделі жөндеп жатқан «Uniserv» жобаны еңсере түссе, жыл соңына дейін республикалық бюджеттен 1,2 млрд. теңге қаражат бөлінеді.

– 2019 жылдың бюджетіне Қазталов – Жәнібек – Сайқын бағытына бөлінетін қаражат есебін міндетті түрде енгіземіз. Келесі жылдан бастап Мемлекет басшысының тапсырмасына орай еліміздегі жергілікті маңызы бар жолдарды жөндеуге 150 млрд. теңге бөлінеді. Батыс Қазақстан облысына бұл мақсатта жыл сайын 5 млрд. теңге көлемінде қаражат бөлініп отырса, енді қаражат көлемін ұлғайтамыз, – деді  Жеңіс  Қасымбек.

Қазталов аудандық ардагерлер ұйымының төрағасы Уәлиолла Әбішев жол жөндеуге байланысты ауқымды жұмыс басталғанда құрылыс материалын тасымалдау қыруар қаржыны талап ететінін айтып, Ресей тарапымен тиімді келіссөздер жүргізіп, оңтүстік аудандардағы теміржол бекеттерін осы мақсатта пайдалану мүмкіндігі жөнінде министрден  сұрады.

– Алдағы уақытта Атырау облысындағы Индер ауданынан  Александр Гай бекетіне теміржол тарту жобасын іске қоспақпыз. Жобаның техникалық-экономикалық негіздемесі әзір. Бірақ оның құрылысын 2-3 жыл шамасында бастауды жоспарлаудамыз. Қазіргі уақытта облыс аумағындағы республикалық жолдарды жөндеуге басым көңіл бөлінуде. Биыл Орал – Тасқала – РФ бағытындағы автожолды күрделі жөндеу аяқталған соң, республикалық бюджеттен бөлінетін қаражаттың басым бөлігі облыстың оңтүстік аудандары арқылы өтетін күре жолды жөндеуге бағытталады. Соған сәйкес жаңа жұмыс орындары ашылады. Автожолды жөндеуге жергілікті тұрғындар да тартылады. Министрлікке жобалық-сметалық құжатты әзірлеушілер қаражаттың нақты мөлшерін айтса болды, ауқымды жобаны жүзеге асыруға қаражат жеткілікті.

Ал теміржол бағыты бойынша  көрші Ресеймен келісімге келе отырып, қысқа уақытта Оралдан Алматы мен Астана қалаларына қатынайтын «Тұлпар – Тальго» пойызын іске қосудың өзі үлкен жетістік болды, – деді ҚР  Инвестициялар және  даму  министрі  Жеңіс  Қасымбек.

Нұртас  НАБИОЛЛАҰЛЫ,

Нұртай  АЛТАЙҰЛЫ,

«Орал  өңірі»


Қаңқасы қазылып алынды

Күні: , 47 рет оқылды

2016 жылы Зеленов ауданының жас туристер стансасының педогогы Ольга Суботина мен «Жас геолог» үйірмесінің мүшелері ауданның Краснов округіне қарасты Щучкин ауылы маңынан осыдан 150-160 миллион жыл бұрын өмір сүрген ихтеозаврдың  сүйектерін  тапқан  болатын.

Жас туристердің күшімен ежелгі балықтың біраз бөлігі қазылып, зерттелген еді. Ұзындығы шамамен 5-6 метр болатын ихтеозаврдың жер астында қалған бөлігі жуырда қазылып алынды. Бес күн бойы геология және минерология ғылымдарының кандидаты В. Ефимов бастаған топ Щучкин ауылы маңында қазба жұмыстарын жүргізді. Экспедиция құрамында Қазақстан Республикасының құрметті геологы Г. Якименко, география ғылымдарының кандидаты С. Рамазанов, облыстық БЖТжЭО-ның бөлім меңгерушісі Н. Ғатауов, Зеленов аудандық жас туристер стансасының «Жас геолог» үйірмесінің оқушылары және қосымша білім беру педагогтары болды.

Жер астына жасырылған ежелгі балықтың қалдығын қазған геологтарға «Асан» шаруа қожалығының басшысы Бейбіт Асанов техникамен  көмек  көрсетті.

Бүгінгі таңда толығымен алынған ихтеозаврдың сүйектері Ресейдің Ульянов облысындағы Ундоры қаласына жөнелтілді. Ол жерде толық зерттелген соң елімізге  қайтарылатын  болады.

Түгелбай   БИСЕН,

Зеленов  ауданы


100 отбасыға көмек көрсетілді

Күні: , 20 рет оқылды

Ақсай мешітінің қызметкерлері өңірдегі көп балалы, табыс-кірісі аз және жалғызбасты қарияларға азық-түлік таратты. Барлығы 100 отбасы  діни  мекеменің  жанашырлығын  сезінді.

– Рамазан айында тұрғындардан жиналған  пітір садақа есебінен мүмкіндігі шектеулі, табысы аз отбасыларға көмек беріп отырмыз. Жыл сайын оздырылатын шараның  мақсаты – мұқтаж отбасыларға аз да болса көмек көрсету. Қайырымдылық ісі мұнымен тоқтамайды. Әлі де болса мұқтаж жандарға азық-түлікпен көмектескісі келетін жомарт жандардың қарасы көп болғандықтан, игі іс жалғаса береді, – дейді Ақсай мешітінің бас имамы  Қанат  Жәкенов.

Шынар Жұмалиева (суретте) – үш баланың анасы. Балаларының алды отау құрса, ортаншысы студент, кенжесі оқушы. Көмекке мұқтаж жан  жыл сайын мешіт қызметкерлерінің игі ісіне алғысын айтып келеді. «Отбасымның жағдайы төмен. Өзім қазір еңбек ете алмаймын. Осы жағдайымды біліп, маған жыл сайын азық-түлікпен көмектеседі. Барша жомарт жандарға алғысым шексіз», – дейді Шынар  Жұмалиева.

Қайырымдылық шарасы Ақсай мешітінің ауласында өтіп, оған 70-ке жуық отбасы келсе, қалған 30 отбасыға арналған көмекті мешіт қызметкерлері үйлеріне апарып берді.

Айым  НҰРҒАЛИЕВА,

Бөрлі  ауданы


Инспектордың игі ісі

Күні: , 44 рет оқылды

23 маусым – Қазақстан полициясы күні

Зеленов ауданы Приурал полиция бөлімінің кәмелетке толмағандармен жұмыс жөніндегі инспекторы, полиция капитаны Нұргүл Биссалиеваның құқық қорғау саласында еңбек еткеніне біраз жыл болды.

– Өз кәсібіңді сүйсең, жұмыс барысында қызығына қуанып, қиындығына қалыпты жағдай деп қарайсың. Жасөспірімдердің ата-аналарымен, мектеп психологтарымен бірлесіп, тәрбиесі қиын балалармен жұмыстанамыз. Бастысы, әр қадамыңды ақылға салып, алған біліміңе арқа сүйеу керек, – дейді инспектор.

Ол балалардың қылмысқа баруының басты себебін отбасындағы тәрбие әсері мен жасөспірімнің тұлға ретінде сезінуге талпынысы және ата-анасының ықыласын өзіне аударуға ұмтылу деп түсінеді. Инспектор аудан аумағындағы мектептер мен колледждерде құқықтық және тәрбие тақырыбындағы кездесулер мен дөңгелек үстелдер ұйымдастырып тұрады.

– Қылмыс жасаған жастардың көбі айналасындағы теріс пиғылдағы топтардың ықпалына байқаусыздан ілесіп кетеді. Олардың соңғы кезде қатыгездікке жиі баратыны адам жанын ауыртады. Теледидардан бұзақылық пен қарақшылықты насихаттайтын шетелдік фильмдерді көріп, кейіпкерлеріне еліктейді, соларға ұқсауға тырысады. Олар жасаған қылмысы үшін заң алдында жауап беретінін ерте ойламайды, – дейді полиция капитаны.

Жасөспірімдер ісі жөніндегі бөлім жеткіншектер арасында қылмыс пен құқықбұзушылықтың алдын алумен шұғылданады. Полиция капитаны Нұргүл Биссалиева өз ісіне үлкен жауапкершілікпен қарап, әрдайым біліктілігін жетілдіріп отырады. Қызығынан қиындығы көп салада ұзақ жыл қызмет етіп келе жатқан инпектордың ақыл-кеңесіне әріптестері де жиі құлақ асады.

Гүлжан  АЯЗБАЕВА,

Зеленов  ауданы


«Сапалы сервис болса, туризм жанданады»

Күні: , 39 рет оқылды

Сенбі  күні облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов  жұмыс  сапарымен  Теректі  ауданында  болды.  Ондағы  құрылыс  жұмыстарының  жай-жапсарымен  танысып,  тұрғындармен  де  жүздесті.

Облыс басшысы алдымен аудан орталығы – Федоровтағы үш қабатты 36 пәтерлік тұрғын үй құрылысының басында болды. Тұрғын үй кезегінде тұрған теректіліктерге жалға берілетін бұл үйді  «Альтаир» ЖШС-ы салып жатыр. Бүгінде іргетасын  құю жұмыстары басталған үйдің үш бөлмелі пәтердің аумағы 70 шаршы метр, екі бөлмелі пәтер 50 шаршы метр болмақ. Бұл нысанға жергілікті және республикалық бюджеттен 436 688,14 мың теңге бөлініп отыр.

– Үйдің алды, айналасы әдемі болу керек. Сондай-ақ ауыл тұрғындарын осы жерде жұмыспен қамту қажет. Ең бастысы, жұмыс сапалы болсын. Ал қаражат жағынан мемлекет қолдау көрсететін болады, – деген Алтай Сейдірұлы үй ауласының абаттандырылуына ерекше мән беру керектігін атап айтты. Маусым айында құрылысы басталған бұл үйді мердігер қараша айында  табыстауды көздеп отыр. Алты техника мен 15 адам жұмылдырылған құрылыста жұмыс көлемі ұлғайған жағдайда жұмысшы саны елу  адамға  дейін  көбеймекші.

Бұдан соң Алтай Сейдірұлы осы ауылдағы бір қабатты 16 арендалық тұрғын үймен де танысты. Мердігер «Өтеш» ЖШС-ның учаске бастығы Ақболат Ізболатовтың айтуынша,  бұл  үй  Астана күні қарсаңында тұрғын үй кезегінде тұрған жандарға берілмек. Әр үйдің жалпы көлемі 80,7 шаршы метрді  құрайды.

Ауыл тұрғындары мен облыс басшысы осы су жаңа үйлердің қасында  кездесті.

– Теректі, біз апта ішінде аралап шыққан оныншы аудан болып отыр. Сапар барысында Президент ұсынған бағдарламалар бойынша атқарылып жатқан жұмыстармен танысып,  тұрғындармен кездесіп, ақылдасып жүрміз. «Нұрлы жер» бағдарламасы бойынша кезекте тұрған теректіліктер үшін екі үй салынып жатқанын көрдік. Осының өзі – аудан дамуының бір көрсеткіші. Ауылдық жерлерде де баспаналар бой көтеруде. Алайда құрылыс жұмыстарын жүргізгенде әркім өз қалауынша емес, заман талабына және  егжей-тегжей жоспарға сай салулары керек. Құрылыс сапалы, ыңғайлы болғаны жөн. Қарап отырсақ, үйлерді саламыз, ал аулада бір тал жоқ, алды тып-тықыр болып тұрады. Тал-теректі міндетті түрде әкім келіп егіп беруі керек емес шығар. Күзде, көктемде ауыл тұрғындары жұмылып, ағаш екендері жөн. Әсіресе, жастар атсалысуы қажет. Ал  Шалқар көліне келетін болсақ, ол – біздің байлығымыз. Біріншіден, көлді таза ұстауымыз, екіншіден, туристерді тартуымыз керек. Сапалы сервис болса, туризм де жанданады, – деді халықпен кездескен Алтай Сейдірұлы.

Ауыл тұрғындары алдында аудан әкімі Кәрім Жақыпов  Теректінің әлеуметтік-экономикалық дамуы жөнінде баяндады. Аудан  басшысы айтып өткендей, Жайық-Шалқар каналына су жіберетін шалқымалы-насосты бөгет құрылысы жүріп жатыр.  Мердігер «Real Story Invest» ЖШС салып жатқан құны 133,444 млн. теңге болатын бөгет іске қосылған жағдайда  19 мың гектар жер суландырылып,  40 шақырымнан астам жерге Жайықтың суы жеткізілетін болады. Ал ол жерлерде осы суды пайдаланатын  30-дан  астам шаруа қожалығы бар. Яғни бөгеттің  мал өсірген ағайынға пайдасы  шаш етектен болғалы тұр. Сарыөмір ауылында «АлатауАльданАгро» ЖШС аумағы 867, 36 м2 болатын 46 орындық сауықтыру лагерін салуда. Ол үшін жергілікті бюджеттен 101, 333 млн. теңге қаражат бөлінген.  Ақжайық елді мекенінде де үш қабатты көп пәтерлі тұрғын үй салынуда. Үй мен оның инженерлік инфрақұрылымына облыстық қазынадан 85,9 млн. теңге бөлінген. Аудан басшысы  мал және егін шаруашылықтарының  да  жай-күйіне  тоқталды.

Одан әрі Алтай Сейдірұлы «Подстепный-Федоров-РФ шекарасы» тасжолының күрделі жөндеу жұмыстарымен танысты. «ТүркістанЖолСервис» ЖШС салып жатқан жолға республикалық және жергілікті бюджеттен 2,597  млрд. теңге бөлінген. Жалпы  ұзындығы 19,363 шақырым болатын бұл тас жол 4-санатты жолға жатады. Аудандық маңызы бар бұл жол төсемінің кеңдігі 10,0 метр болмақ.

«Махорин» ЖШС-да болған әкім ондағы шаруашылық жайымен танысты. Негізінен мал және өсімдік шаруашылықтарымен айналысатын серіктестікте бүгінде жетпіс адам еңбек етуде. Өткен жылы 4,700 млн. теңге демеуқаржыға қол жеткізген. Шаруалардың айтуынша, 1200  га егілетін еркекшөп ауа райының қолайсыздығына байланысты жөнді өспеген. Сондай-ақ 600 га алқапқа судан шөбін  еккен. Жалпы, биыл мал азығын жеткілікті етіп даярлауға мүмкіндік бар. Қазір серіктестікте 1300 ірі қара бар болса, жыл соңына дейін олардың санын 1600-1700 жеткізу жоспарланып отыр.

– Жуырда өңірге келіп кеткен Президент Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев облыстағы жолдарға бөлінетін қосымша қаражатқа қодау білдірген болатын. Оралдан  Орынборға баратын 144 шақырым жол шекараға дейін жөнделмекші. Ол үшін Елбасы тапсырмасымен үкімет тарапынан қаражат бөлінеді. Биыл жолдың жобалау-сметалық құжаттары дайындалады. Келер жылы екінші санатты төрт жолақты жол құрылысы басталмақ. Ал бұл жолдың теректіліктер үшін маңызы зор болмақ. Жолдың сапасы адам өміріне де, экономикаға да әсер етеді. Сондықтан да қауіпсіздікке баса мән беріледі. Жол салу тұрғындарды  жұмыспен қамтуға  да оң ықпал етпек. Күні бүгін ауданда  450 шақырымнан астам жолды жөндеу басталды. Оларға  қажетті қаржының басым көпшілігі республикалық бюджеттен бөлінуде. Жасалып жатқан жұмыстардың барлығы бақылауды қажет етеді, сондықтан да жергілікті жерлерге арнайы барып танысудамыз. Тұрғындарды мазалайтын тағы бір мәселе – таза ауыз сумен қамту. Өткен жылы облыстағы 55 елді мекенге су берілсе, биыл 50 елді мекен қамтылмақ. Бұл жұмыстар сол ауылдардың тұрғындарының ертеңгі күнге деген сенімін нығайтады, су сапасын жақсарту арқылы тұрғындар денсаулығын да жақсартамыз. Жасыратыны жоқ, сумен қамтуда біздің облыс республика бойынша соңынан санағанда үшінші орында тұр. 2020 жылы сумен қамтуды 55 пайызға жеткізгіміз келеді. Жалпы, екі жыл ішінде өңірімізде 2000 шақырым  су құбыры жүргізілді. Ал Теректі ауданында  5 млрд. теңге қаражатқа үлкен жұмыстар атқарылуда. Олардың ішінде жеті  елді  мекенге газ жүргізу, 52 шақырым жол салу, екі ауылға ауыз су өткізу бар.

Ауданды аралаудағы мақсат – жергілікті жерлерде «Нұрлы жер», «Нұрлы жол» бағдарламаларының және «Президенттің бес әлеуметтік бастамасының» жүзеге асу барысын қарау. Бұл іс-шаралардың Теректі  ауданында  да жақсы жүріп  жатқанының куәсі болдық, – деді  Алтай Сейдірұлы сапар соңында  журналистерге  берген  сұхбатында.

Ясипа   РАБАЕВА,

«Орал   өңірі»

Cуреттерді  түсірген  Темірболат  ТОҚМАМБЕТОВ


«Субсидия төленбесе, отандық бренд саналатын түлікке зор қатер төнеді…»

Күні: , 33 рет оқылды

Қазақстан – аграрлы ел. Жасаған ие қазаққа бұйыртқан жердің көлемі жағынан  еліміз дүние жүзінде 9-орынды алады. Соның ішінде жайылым алқаптарымен есептегенде бесінші орындамыз. Осынау табиғи  байлықты ел  экономикасының дамуына  бағыттап, нақты  нәтижемен жұмыс  жасау — ең  басты  мұрат. Үкімет ауыл шаруашылығын  дамытуға жыл  сайын республикалық  бюджеттен қомақты  қаржы бөледі. Мысалы, ағымдағы  2018 жылға  275  миллиард теңге  қарастырылып отыр. Бұл, әрине, аз қаржы емес. Ендігі мәселе,  осы  бөлінген  қаржыны  қалай тиімді игерудеміз және олар  қаншалықты  нәтиже  беруде  деген сұрақ туындайды. Олай дейтініміз, агроөнеркәсіп  өнімдерінің үлесі  жылдар  бойы  осы  бөлінген  қаражаттарға қарамастан, еліміздің  жалпы  ішкі өнімінде  тек  5  пайыздан  аспайды  екен. Ал, өндірілген өнімдердің 42 пайызын үкіметтен  бір  тиын  қаржы алмайтын үй жанындағы жекелердің шаруашылықтары құрап отырған көрінеді.

Біздің бүгінгі әңгімемізге мұрындық болғалы отырғаны – мал, соның ішінде асыл тұқымды малды өсіріп, оның басын көбейтіп, өнімінің берекесін көру.

Асыл мал дегенде, өңіріміздің мақтанышына айналған қазақтың ақ бас асыл тұқымды ірі қарасы ауызға ең алдымен оралатыны даусыз. Осыдан 68 жыл бұрын Ақ Жайық өңірінде ғалымдарымыз бен малшыларымыздың тынымсыз еңбегінің арқасында будандастыру жолымен дүниеге келген бұл түліктің даңқы бүгінде мұқым дүниеге мәшһүр. Өңіріміздің табиғи жағдайына бейімделген немесе аса бір күтімді қажет етпейтін, ыстық-суыққа төзімді, өнім беру қабілеті жоғары, жемшөп талғамайтын қасиеттерімен ерекшеленеді. Ақ бас сиырдың осы артықшылықтарын өңірде тиімді пайдаланып, өзіндік құны арзан, сапасы жоғары, табиғи таза ет өнімін өндіріп, келешек күндерде қазақ елінің брендіне айналдыру жолға қойылған. Сөйтіп, сол арқылы Ақ Жайық өңірінде ірі қара мал етінің өндірісін жыл санап қарыштап дамыту мақсаты тұр. Бұл – алдан қол бұлғаған армандар. Оған жету үшін, әрине, үкіметтің қолдауы керек-ақ. Бірақ сол қолдаудың кейбір түрінің басына «қара бұлт» үйіріліп тұр.

Біз оның қандай қатер екеніне кейін кеңірек тоқталамыз. Әуелі, агроөнеркәсіп кешенін дамытуға арналған бірнеше бағдарламалар мен жоспарларға байланысты туындаған жағдайларға қысқаша тоқталсақ. Ол үшін лауазымды тұлғалар мен мамандардың пікірін суыртпақтамақшымыз.

Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Жексенбай Дүйсебаев осы жылдың 28 мамырында өткен «Үкімет сағатында» сөйлеген сөзінде былай деген еді. «… Атырау облысында болып қайттым, шынымды айтайын, таң қалдым. Шөлді, шөлейтті аймақта орналасқан өңір жыл он екі ай бойы ауыл шаруашылық өнімдерімен өңірдің сұранысын толығымен қамтамасыз етіп отыр, тіпті экспортқа шығаруға кіріскен. Мысалы, былтыр 2 мың тонна 300 келі пияз экспортқа шығарылған. Заманауи талаптарға сай 1100 басқа арналған сүт фермасы жұмыс істеп тұр. Бір сиырдан жылына 6600 литр сүт сауады, биотыңайтқыш шығарады, гидропон өсіріп, мал басын каратины мол көк балаусамен тамақтандырып, өздерінде шықпайтын жемшөп түрлерінің орнын толтырып, толыққанды рационмен қамтамасыз етіп отыр. Одан қалды, құс фермасы, ешкі фермасы, жылыжайлар, көкөніс өсіретін шаруашылық өзінің қоймасымен жұмыс істеп тұр. Тіпті, апельсин өсіруді қолға алған. Осы аталған шаруашылықтар өзінің өнімдерін өздері делдалдарсыз тікелей Атырау қаласында орналасқан коммуналдық базарға шығарып, өндірілген өнімдерін саудалауға  жағдай  жасаған. Бұдан басқа, түйенің, қойдың жүндерін өңдейтін зауыт іске қосылған. Жүндерді аяғына дейін терең өңдеп, кілем, алаша шығаруда және ауыларалық жолдарға тас төселген, ауылдар толығымен газға қосылған. Аталған жобалардың барлығы 3-4 жылдың ішінде  жүзеге  асырылған.

Осындай үрдіс Батыс Қазақстан облысында да байқалады. Әсіресе, мал шаруашылығында дей келіп, Мәжіліс депутаты өңіріміздегі қазақтың ақ бас тұқымды сиырын көбейту және одан алынатын өнімді арттыруға бағытталған жұмыстардың қарқынды жүріп жатқандығына тоқталады.  – Дегенмен, – дейді депутат. – Осы отандық асыл тұқымды малды ауыл шаруашылығы министрлігі биыл субсидиядан тыс қалдырып отыр. Әрине, түсініксіз жағдай. Сөйте тұра, министрлік бұл жөнінде оң шешімін шығаратын шығар деп ойлаймын… Бұдан әрі депутат ауыл шаруашылығын дамытуға бағытталған бағдарламалар мен жоспарларға тоқталды. Айта кету керек, халық қалаулысы өз сөзінде шаруа баққан ағайынның қабырғасына батып жүрген мәселелерді бүкпей көтерді. Былай деді: – Елімізде агроөнеркәсіп кешенін дамыту бойынша көптеген бағдарламалар, жоспарлар баршылық. Мәселен, ауыл шаруашылығына бюджеттік қолдау көрсетудің жалпы стратегиясы арқылы агроөнеркәсіп кешенін дамыту бойынша 2013-2020 жылдарға арналған «Агробизнес – 2020» бағдарламасы, кейін оның орнын 2017-2021 жылдарға арналған аг-роөнеркәсіп кешенін дамытудың мемлекеттік бағдарламасы басты.

Оған қоса, «Ірі қара мал етінің экспорттық әлеуетін дамыту» жобасын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың 2011-2015 жылдарға арналған кешенді жоспары да бар. Осы аталған жобалардың көпшілігі аяғына дейін жетпей жұмысын тоқтатқан. Неге десеңіз, жыл сайын өзгерістер мен толықтырулар енгізіп қабылдаймыз, содан кейін тағы да өзгертеміз, аяғында орта жолда қалдырамыз. Осындай тұрақсыздыққа байланысты, қарапайым ауыл тұрғындарының және ауыл шаруашылық тауар өндірушілерінің арасында бағдарламалардың, жобалардың жұмыс істеуіне, тиімділігіне сенімсіздік пайда болады. Мысалға, 2011-2015 жылдарға арналған жоба, 60 мың тонна етті экспортқа шығару аяғына дейін жеткізілмеді.

«Агробизнес – 2020» бағдарламасын алып қарасақ та, осындай жағдай орын алған. Қазіргі қаралып отырған тұжырымдамада өсімдік шаруашылығындағы қолданыстағы міндетті сақтандыру жүйесін еркін сақтандыру нысанына көшіру ұсынылып отыр. Тереңінек қарасақ, орысша айтқанда «добровольно принудительное страхование» болайын деп  тұр. Олай дейтінім, егер де сіз сақтандыруға қатыспасаңыз, сіз Үкіметтің  жеңілдігінен  айырыласыз.

Бағдарламалар іс-жүзінде, әрине, керек. Дегенмен, осындай келеңсіз жағдайларға неге жиі кездесеміз?

Оның басты себептері, бағдарламаларды немесе жобаларды әзірлеу барысында біздер көбінесе асығыстық жасаймыз, көп жағдайда теорияға басымдылық беріп, тәжірибені ескермейміз, аймақтардың ерекшеліктерімен байланыстырмаймыз, олардың нақты іске асыру жолдарын, схемаларын, механизмдерін анықтамаймыз, содан барып тығырыққа тірелеміз. Бүгінгі қаралып отырған бағдарлама да көбінесе теорияға бейімделген. Тіпті, Кеңес үкіметі кезіндегідей лозунгқа ұқсайтын бағыттарға да жол берілгенін көреміз.

Қорыта айтқанда, ендігі мақсат, ауыл шаруашылығы министрлігі қолданыстағы заңнамалық актілерді дер кезінде игеріп, бағдарламалар мен жобаларды қағаз жүзінде ғана қарастырмай, іс-жүзінде іске асырып, ең бастысы, ел игілігіне жаратып, олардың орындалу барысын күн тәртібінен түсірмей, аяғына дейін жеткізуді жіті қадағалауы қажет деп ойлаймын…

Біз депутаттың осынау көтерген мәселелерінің ішінен анау жоғарыда айтқан отандық асыл тұқымды малды ауыл шаруашылығы министрлігі биыл субсидиясыз қалдырғалы отырғандығына өз алдына бөлек алып, тоқталайық. Сол субсидияға байланысты қазақтың ақ бас тұқымы республикалық палатасына біздің облыстан мүше болған шаруашылықтардың басшылары не дейді? Олар: М. Зейнуллин («Айсұлу» ШҚ),  Е. Құрманғалиев («Сәбит» ШҚ), С. Шонайбеков («Шонайбеков» ШҚ), Л. Гурсаев («Гурсаев» ШҚ), Г. Махорин («Махорин» ШҚ) және өздері де осы қазақтың ақ бас тұқымын өсірумен айналысатын шаруашылықтарды басқарып келе жатқан облыстық мәслихаттың депутаттары Қ. Ашығалиев, Е. Елемесов, Қ. Мұқанов.

Қазақтың асыл тұқымды ақ бас ірі қарасының басын көбейтуді қолға  алып, оның ыстық-суығын жылдар бойы көріп келе жатқан бұл азаматтар былай дейді: «Елімізде Елбасының қолдауымен мал шаруашылығын дамытуда көптеген оң өзгерістер қолға алынуда. Несие мен лизинг жүйесі жасақталып, етті бағыттағы асыл тұқымды мал өсіруші ірілі-ұсақты шаруашылықтар өз жұмыстарын бастап, сәтті дамытуда. Ол шаруаның әрі қарай өз жалғасын табуына кедергі болайын деп тұрған мәселе – асыл тұқымды отандық аналық мал сатып алуға бөлініп келген қолдау қаржының биылдан бастап мүлдем тоқтатылуы.

Мемлекеттік қолдаудың пайдасын түсінген шаруашылықтар үстеме пайыздың көптігіне қарамастан, асыл тұқымды ірі қара малының аналықтарын сатып алуда осыған дейін зор құлшыныс білдіріп келген болса, отандық етті бағыттағы аналық мал сатып  алуға субсидия төленбейтін болды деген хабарды естігеннен кейін, жаңа келісімшарт жасауды айтпағанда, бұрын алдын ала жасалып қойған шарттарды бұзуда. Асыл тұқымды малға деген сұраныс тоқтады. Субсидия төленбейтін болса, өнім өтпегендіктен, кейін алған несиесін өтеу үшін шаруашылықтар сатып алған асыл тұқымды аналық малдарын ішіндегі және сыртындағы төлдерімен бірге етке өткізуге мәжбүр болады. Бұл жағдай отандық бренд саналатын елімізде шығарылған мал тұқымдарының санының күрт кеміп, сөзсіз құлдырауына соқтырады. Турасын айтқанда, отандық мал шаруашылығының кері кету дәуірі басталады. Мұны тиісті органдар мен Ауыл шаруашылығы министрлігі малшылардың жанайқайы деп  түсініп, әлі де мәселенің оң шешілуіне барлық мүмкіндікті іске қоспаса, ертең мүлдем кеш болады…»

Облысымыздағы асыл мал өсіретін шаруа қожалықтарының басшылары осы тақілеттес уәждерін Ауыл шаруашылығы министрлігіне бұған дейін де жолдапты. Олардан келген жауап малшылардың жіңішкеріп бара жатқан үміттерін мүлдем үзіп жібергендей. Сенбесеңіз, оқып көріңізші: «Етті бағыттағы асыл тұқымды аналық мал басын сатып алу үшін берілетін субсидияны, асыл тұқымды шаруашылықтар арасында аналық мал басын бір-бірінен алып-сату бойынша тіркелген фактілерге байланысты, асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығының өнімділігі мен өнім сапасын арттыруды субсидиялау қағидалар жобасынан алынып тасталды. Орташа есеппен республика бойынша 31 мың басқа жуық асыл тұқымды аналық мал сатылатын. Бұл ретте өткізілген мал басының 90%-ы бұрыннан бар асыл тұқымды шаруашылықтар арасында сатылды. Сонымен бірге жыл сайын осы мақсаттарға 3,5 млрд. теңгеге жуық қаржы жұмсалды. Демек, асыл тұқымды мал басы бар шаруашылықтардың өсуіне аталған субсидиялар қажетті деңгейде үлесін қоспады. Асыл тұқымды репродукторлардың саны импортталған мал басының есебінен ғана өсті. Асыл тұқымды аналық мал басы олардың субсидиялануына қарамастан сатылатын болады. Оған қоса, ол үшін 15 жылға 4%-бен жеңілдетілген несиелік бағдарлама қарастырылған. Қағидалар жобасында отандық шаруашылықтардан етті бағыттағы асыл тұқымды бұқаларды сатып алу үшін субсидиялау бағыты қарастырылған, нормативі бір басқа 150 мың теңге, себебі, асыл тұқымды бұқалар аналық мал табындарының өсіп-өнуіне және селекциялық жұмыстарды жүргізуге қажетті саналады. Сондай-ақ, қағидалар жобасында асыл аналық мал басы мен асыл тұқымдық және селекциялық жұмыс жүргізу үшін белгіленген 20 мың теңге субсидиялау нормативін жергілікті бюджеттен қосымша бюджеттік қаражат бөлінген кезде 50%-ға дейін ұлғайту қарастырылған. Осылайша мал репродукторлар санын арттыру тиімді болып табылады.»

Малшылардың үмітінің басына су құйған бұл жауапқа мал мамандары не дейді? Әңгімеге Мақсот Кенжеұлы Балқыбаевты тарттық. Айтпақшы, Мақсот ағамыз – өзінің 50 жылға жуық ғұмырын қазақтың осынау ақ бас тұқымына арнап келе жатқан ардагерлеріміздің бірі. Бүгінде ол – осы түліктің республикалық палатасының Батыс Қазақстан және Ақтөбе облыстары бойынша аймақтық өкілі. Қазақтың ақ бас тұқымының бес аталық желісінің (Вьюн 712, Ветеран 7880, Восток 632, Айкал 442, Копертон 150 J;) және екі зауыттық түрінің ( Шағатай тоқал түрінің, Батыс Қазақстан іріленген түрінің) авторы.

– Жауапта «Шаруашылықтар аналық мал басын бірінен-бірі алып-сату бойынша тіркелген фактілерге байланысты субсидия алынып тасталды»  делінген. Мұндай сату, сатып алуда заңбұзушылықтар кездессе, оны қадағалайтын, алдын алатын тиісті органдар бар емес пе? Олар қайда қараған? Мұндай жағдайлар текті мал шаруашылығын дамытуға кеселін келтірмеуі керек. Табындағы малдың өнімділігі мен тұқымдық қасиеттерін жақсарту мақсатында шаруашылықтар бір-бірінен сатып алу, сату үрдісін қолданулары селекциялық тәсілдердің түріне жатады. Орысшалағанда «обмен генефондами разных природно-климатических  зон» дейді. Жауапта: «…Асыл тұқымды мал басы бар шаруашылықтардың санының өсуіне аталған субсидиялар қажетті деңгейде үлесін қоспады…» делінген. Соңғы үш жылда тек біздің облысымызда ғана 140 асыл тұқымды ірі қара өсіретін шаруашылықтар (репродукторлар) өз жұмыстарын бастап кетті. Текті түліктің басы 20 мың 818-ге немесе  147,6%-ға өсті. Бұған ең алдымен субсидияның зор көмегі болғаны даусыз. Ресми жауап: «Асыл тұқымды малдардың саны импортталған мал басы есебінен өсті» дейді. Бұл да қате, өйткені 2014-2017 жылдар арасында біздің облысымызға әкелінген мал 1078 басты құрайды немесе 5,2%.

«Асыл мал басы олардың  субсидиялауына қарамастан сатылатын болады» делінген жауапта. Мұнымен де  келісуге болмайды. Субсидия төленбесе, отандық  асыл малдың аналығын сатып алушылар саны күрт кемиді. Себебі, субсидия төленбегендіктен, малды сатып алу құны  сатып алушыға қымбатқа түседі. Бұрыннан қалыптасқан шаруашылықтарды айтпағанда, осыдан 1-2 жыл бұрын мал сатып алған шаруашылықтар текті қашарларын ешкім сатып алмағандықтан, қарыздарынан құтылу үшін сол малдарын төмен бағамен етке өткізуге мәжбүр болады. Соңынан қарызынан құтыла алмаса, кепілдікке қойылған мүліктерінен айырылып, әбден құрдымға кетуі мүмкін. Мұндай келеңсіздік мал басының өз төлі есебінен өсуі тиіс табиғи заңдылыққа мүлдем қарсы келетін жағдай.

Енді не істеу керек? Мамандар да, шаруа қожалықтарының жетекшілері де жоғарыда айтылған мәселелерді мұқият, егжей-тегжей ескере отырып, отандық мал сатып алушыларға төленіп келген субсидияны сол күйінде қалдыруға болатын барлық мүмкіншіліктерді қарастыруды сұрайды. Бұл айтылғандар тіпті, мүмкін болмаған жағдайда, субсидия төлеуді алдағы 2-3 жылға сақтай отырып, 2020 жылдан бастап субсидия төлеу тоқталады деп күні бұрын ескертсе деген ұсыныстарын айтады. Өйткені, субсидиялау туралы ережелер жыл сайын өзгеріп отыратындықтан, мал өсіру бизнесімен айналысу болашақта мүлдем қиындап кетеді дейді тағы да сол мамандар.

Есенжол  ҚЫСТАУБАЕВ,

«Орал  өңірі»


Он отбасының ортақ қуанышы

Күні: , 22 рет оқылды

Осыдан  бірер  күн  бұрын Бөкей  ордасы  ауданының орталығында  тұратын  он  отбасы  жаңа  баспаналы  болды.  Олар қоныс аударған  екі пәтерлі  бес  үй «Нұрлы  жер»  бағдарламасы  бойынша  бөлінген  107  миллион  теңгеге  салынды.

– Бұл үйлер  – Астана қаласының 20 жылдығына орай ауылдастарға тарту. Осы   су жаңа баспаналарға мемлекеттік қызметшілер мен әлеуметтік тұрғыдан  қолдауды қажетсінетін отбасылар, ата-ана қамқорлығынсыз  өскен жастар қоныстануда. Жақында ауданымызға келіп кеткен облыс әкімі Алтай Көлгінов баспананың көбеюіне қаржылай қолдау болатынын айтты. Биыл екі  пәтерлі 16 үйдің жобалық-сметалық құжаттамасы дайындалып, мемлекеттік сараптамадан өтті. Одан кейін екі пәтерлі 26 үйді салу жоспарлануда. Ауданда бұдан басқа елді мекендерді абаттандыру, су және газ құбырын тарту мәселелері шешімін табуда, – деген аудан әкімі Нұрлан Рахымжанов қуаныш құшағындағы тұрғындарға  жаңа үйлерінің  кілтін  табыс  етті.

Аудан орталығы Сайқын ауылындағы С. Сейфуллин көшесінің бойында құрылысы жүріп жатқан баспаналар тұсында жаңа футбол алаңы салынуда. Бұл нысан үшін «Өңірлерді дамыту – 2020» бағдарламасы аясында 7 млн. 800 мың теңгеден астам қаражат бөлінген. Алаңға жасанды көгал төселіп, сым тормен қоршалады. Ал «Рухани жаңғыру» бағдарламасы негізінде Нарын құмы ата-бабасына құтты қоныс болған, өзінің бал  дәурен балалық шағы Бөкей ордасы ауданында өткен, біраз жылдан бері Орал қаласында тұратын Қуаныш Бірманов ауылдастарына демеушілік жасауды ұйғарған екен. Ел-жұртқа танымал азамат Нұрлыбек Бірмановтың тұңғыш перзенті Қуаныш бауырымыз 1,5 млн. теңге жеке қаражатына балалардың ойын алаңын әр түрлі әткеншектерге қоса, турник, белтемір (брусья) сықылды спорттық керек-жарақпен жабдықтап  бермек.

– Ауылдық округті абаттандыру, шырша егіп, гүлзар жасақтау, көгалдандыру жұмысына бюджеттен биыл 1 миллион теңге бөлінді. Ауданның бас жоспарына сәйкес болашақта Сайқын ауылының жаңа баспаналар салынып жатқан бетінде сауда нысаны және көп қабатты үйлер бой көтермек, – деді Сайқын ауылының әкімі Мейрамбек Аққалиев.

Бөкей ордасы аудандық сәулет және құрылыс бөлімінің басшысы Қобылан Жанғалиевтің айтуынша, бүгінге дейін мемлекеттік бағдарламалар негізінде 23 пәтер пайдалануға берілген. Сондай-ақ жер кезегінде тұрғандар үшін биыл 34 учаскеге инженерлік-коммуникациялық  желілер  тартылмақ.

Нұртай   АЛТАЙҰЛЫ,

Бөкей  ордасы  ауданы

Айзада  ТІЛЕПОВА,

Бөкей  ордасы  аудандық  балалар  саз  мектебі   директорының  орынбасары:

– «Нұрлы жер» бағдарламасы ауқымында баспананың берілуі – біз үшін мереке. Жаңа қонысқа ие болғандардың шаңырағына шаттық, бақ-береке тілеймін. Осындай игі іске ұйытқы болған ат үстіндегі азаматтарға және қуанышымызды бөлісіп жатқан  ауылдастарға  алғыс  айтамын.

Берік  БИСЕНҒАЛИЕВ,

Сайқын  ауылының   тұрғыны:

– Осыдан он жыл бұрын ағам өмірден  озып,  сол  себепті  оның қызы Нұрбикені қамқорлығыма алып едім. Нұрбике – бүгінде М. Өтемісов атындағы университеттің 1-курс студенті. Ол мемлекеттік бағдарлама негізінде баспаналы болғанын естігенде, Оралда жүріп қатты қуанды. Бүгін үйдің  кілті менің қолыма тиді. Жазғы демалысқа шығып, ауылға келгенде енді  қарындасымды  жаңа қоныста қар сы аламыз.


Құс өсіру де – кәсіп

Күні: , 40 рет оқылды

Шыңғырлау ауданына сапары барысында Батыс Қазақстан облысының әкімі Алтай Көлгінов Ащысай ауылдық округіндегі «Ғай­ни» шаруа қожалығының да тыныс-тіршілігімен танысты. Бұл қо­жалықтың құс фермасында қа­зір 2500 қаз, 2000-дай үй­рек, 2000-дай брой­лер өсірілу­де. Қожа­­­лық басшысы Жасқайрат Айсиев бо­ла­шақ­­та құс санын 8 мыңға жет­кізуді жоспарлап отыр­ғанын ай­тады.

– Мың балапан сатып алуға 1 млн. теңге қаражат жұмсалды. Екі айдан астам уақыт бағып, саттық­қа шығарамын. Үйрек-қаздың ба­ла­панының бағасы 1000 теңге, үлкені 4-5 мың теңге. Жұмыртқа­ға да сұраныс бар. Таза суы, дәрумендермен байытылған жемі бол­­са, ветеринарлық талаптар қа­­таң сақталса, өсімі де жақсы болады. Құс өсіру аса көп шығын­ды қажет етпейді, – дейді кәсіп­кер.

Облыс әкімі кәсіпкердің жел және күн сәулесінен қуат алатын заманауи қондырғысын арнайы барып қарады. Қуаты 7 киловатт гибридтік қондырғы қыстақтағы үй-жай мен қораны электр жары­ғымен қуаттандырып отыр. «Тоңа­зытқыш пен теледидарды, күн­де­лікті тұрмысқа қажет электр құрылғының бәріне қуаты толық же­теді», – дейді Жасқайрат Ғайни­ұлы.

Шаруашылық басында облыс әкімі несібесін атакәсіптен тауып отырған бір топ жергілікті кәсіп­кермен кездесті. Аудан әкімі Аль­берт Есәлиев сөздің реті келген­де кәсіпкерлердің «Рухани жаң­ғыру» бағдарламасының «Туған жер» кіші бағдарламасын жүзеге асыруға жұмыла үн қосып, ме­це­наттықпен айналысып, ауыл-ел­ге жанашырлық танытып жүр­ген­дігін  айта  кетті.

– Шыңғырлау ауданының етті ірі қараны өсіруге әлеуеті өте жо­ғары. Жері құнарлы, суы балдай, шөбі бітік. Шаруашылықта жыл­­қы өсіріп, бордақылаймыз. 550 орындық бордақылау алаңы, үл­кен мұздатқышпен жабдықтал­ған мал сою бекеті бар. Біз үшін Ресейдің нарығы қызық емес, өйткені еттің бағасы бірдей. Біздің облысқа көршілес Атырау, Ақтө­бе, Маңғыстау облыстарының нарығы өте тиімді әрі қолайлы. Қы­мыз, шұбат өндірісін қолға алу­ды да көздеп отырмыз, – дейді «Ақан» шаруа қожалығының басшысы  Болат  Жүгінісов.

– Ең шалғай Ақсуат ауылында мал шаруашылығымен айналы­самын. 30 шақты үй бар ауылы­мызға табиғи газ кірді, су құбыры тартылды. Енді ауылдан тас жолға дейінгі аралыққа қатқыл табан­ды жол салынса деген тілегіміз бар. «ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы несие алып, ағайынның басын қо­сып, екі шаруа қожалығын құр­дық. Қазақтың ақ бас тұқымды ірі қарасын өсіреміз. Қазір 400 бас­қа жеткіздік. Аналық басқа бері­летін субсидияны алуға құжат тапсырып қойдық, – деген «Бауы­рым» шаруа қожалығының басшысы Әділбек Алмағанбетов жер­лесінің өз кәсібін дөңгелентіп отыр­ғанын көргеннен кейін құс өсіруге деген қызығушылық пай­да болғанын айтты. «Шыңғыр­лау­дың табиғаты бай, шөбі шүйгін, іргемізде бұлақ ағып жатыр. Құс өсіру көп шығынды қажет етпей­ді екен. Оның үстіне құс етіне сұ­раныс та мол екен», – дейді таңда­нысын  жасыра  алмаған  кәсіпкер.

Динара ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал өңірі»


Орал-Орынбор бағытында жол салынады

Күні: , 45 рет оқылды

Бейсенбі  күні  облыс  әкімі  Алтай  Көлгінов  Бөрлі  ауданында болып,  Ақсай қаласы,  Пугачев  және  Бөрлі  ауылдық  округтеріндегі  өндіріс  орындары  мен  шаруа  қожалықтарын, бірқатар  құрылыс  нысандарын  аралады.

Алдымен аудан орталығында орналасқан «RT Alliance»  ЖШС-ға барып,  сұйық азот өндіру зауытының құрылысымен танысты. Кәсіпорын басшысы Талғат Қазиевтің айтуынша,  болашақта сұйық және газ тәрізді азоттарды жеке өндірумен айналысатын аталмыш жоба аймақтық индустрияландыру картасына енгізілген. Құны 1 млн. АҚШ долларын құрайтын зауыттың қуаттылығы жылына 500 кг/сағ. Қазіргі таңда зауыттың құрылысы толық аяқталып, инженерлік желілер тартылуда. Таяу күндері іске қосылатын өндіріс ошағы еліміздегі  «ҚПО б. в.» сияқты кен өндіруші компанияларды таза азотпен қамтымақ.

Ақсай қаласындағы төртінші және бесінші шағынаудандардың жылу және ыстық-салқын су жүйелерін қайта құрылымдау жұмыстарын «Лидер» ЖШС жуырда ғана қолға алған екен. Жоба құны – 576, 0 млн. теңге. Жалпы, ұзындығы 32 418 метрді құрайтын су жүйелерінің  құрылысы биылғы қыркүйек айында аяқталмақ. Жер үстіндегі және астындағы жүйелер алмастырылып,  орталық жылу пункті мен сорғы стансасы ғимараты жөндеуден өткізілмек. Ыстық су резервуарлары ауыстырылып,  құбырлар оқшауланбақ. Жоба «Ақсайжылуқуат» МКК-ға тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту бағдарламасы шеңберінде берілген несие есебінен жүзеге  асуда. Қазір құрылыс  жұмыстарына 75 адам жұмылдырылған.

Шаһардағы кезекті құрылыс Ақсай техникалық колледжі жатақханасында жүргізілуде. Апатты жағдайда тұрған бұрынғы ескі жатақхана орнына бес қабатты 124 пәтерлік жаңа жатақхана бой көтеруде. «КАЕС Строй КО» ЖШС құрылыс жұмыстарын өткен жылдың тамыз айында бастаған екен. Жоба құны – 635 423,0 мың теңге. Бүгінгі таңда ішкі әрлеу жұмыстары ғана қалған жаңа ғимарат биылғы жылдың шілде айында пайдалануға беріліп, бұрынғы апатты үйдің 70 отбасына қоса, бюджеттік сала мамандары  да  баспаналы  болмақ.

Облыс әкімі Алтай Көлгіновке таныстырылған тағы бір құрылыс нысаны аудандық ішкі істер бөлімінің шұғыл басқару орталығы болды. «ҚПО б. в.» компаниясының әлеуметтік тапсырысы бойынша «КАЕС Строй КО» ЖШС құрылысын қолға алған жобаның  жалпы құны 132 371,0 мың теңге. Бөрлі ауданының әкімі Санжар Әлиевтің айтуынша, үш қабатты ғимараттың төменгі қабатында құқық қорғау қызметкерлеріне арналған жұмыс бөлмелері, жаттығу залдары мен тир алаңдары орын тепсе, екінші қабаты толығымен шұғыл басқару орталығына арналып, жабдықталған. Ғимараттың жоғары қабатында құқық қорғау қызметкерлеріне арналған қызметтік пәтерлер орналасқан. Жақын арада Ақсай қаласының көшелеріне «Қауіпсіз қала» бағдарламасы аясында 100-ден астам бейнекамера қойылып, шаһардың қауіпсіздігі осы аталған шұғыл басқару орталығы арқылы қадағаланып отырады. Бүгінде шаһар көшелерінде небәрі 20 бақылау камерасы орнатылған. Пәтер иелері кооперативтерінің жұмысын реттеу, жалпы қоғамдық қауіпсіздікті нығайту мақсатында «Қауіпсіз аула» жобасын да жаңа орталық арқылы  жүзеге  асыру  көзделіп  отыр.

Ақсайдағы шешімін күткен өзекті мәселенің бірі  жолдың жайы екені белгілі. Әсіресе, Ақсайды облыс орталығына жалғайтын тасжолдың сапасы өте нашар. Ақсайлық ағайынмен кездесу барысында облыс әкімі Алтай Көлгінов жақында облысқа жұмыс сапарымен келген Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Ақсай бағытына қатынайтын “жол құрылысын салуға үлкен қолдау көрсеткені туралы қуанышты хабарды жеткізіп, қазір ҚР Инвестициялар және даму министрлігімен жобалық-сметалық құжаттар дайындалып  жатқанын, келер жылы Ақсай арқылы Оралдан Орынборға дейін төрт жолақты аутожол  салынатынын  айтты.

Өткен жылы облыстық маңызы бар Ақсай – Жымпиты тасжолын жөндеу жұмыстары басталған болатын. Бас мердігер – «Юнисерв» ЖШС. Жобаның бірінші кезеңінде 38-53 шақырымда (15 шақырым) жол жөндеу жұмыстарын «АқсайБизнесСтрой» ЖШС іске асыруда, жобаның сомасы 1 958,014 млн. теңге. Екінші кезеңде 53-68 шақырым (15 шақырым) жөндеу жұмыстарымен «Асфа» ЖШС айналысуда. Бұл жобаның жалпы құны 1 943,729 млн. теңге. Жөндеу жұмыстарының барысын пысықтап, қосалқы мердігерлермен тілдескен облыс әкімі жұмыстың сапалы әрі уақтылы жүргізілуін тапсырды. Құрылыс материалы мен жұмыс күшінің және техниканың жеткілікті екендігін айтқан қосалқы мердігерлер өздеріне тиесілі  учаскені тамыз айының соңына дейін аяқтауға уәде берді. Жалпы, Ақсай мен Жымпиты аралығын жалғайтын ұзындығы 90 шақырымдық  тасжолды жөндеу жұмыстары жоба бойынша келер  жылы  аяқталуы  тиіс.

Ауданға жұмыс сапары барысында облыс әкімі Алтай Көлгінов шаһардың солтүстік бөлігіндегі 240 орындық балабақша құрылысымен де танысты. «ҚПО б. в.» компаниясының әлеуметтік тапсырысына сәйкес бас мердігер «Наурыз» ЖШС қолға алған жобаның құны 639 112,0 мың теңге. Өткен жылдың тамыз айында құрылысы басталған балабақша шілде айында пайдалануға берілмек.

– Ауданда 2400 бүлдіршін балабақша кезегінде тұр. 3-6 жас аралығындағы балдырғандардың бөбекжаймен қамтылу көрсеткіші 99,9 пайыз. Жаңа балабақша қолданысқа берілген соң, бұл көрсеткіш 100 пайызды құрамақ.  Ж. Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледждің 10 түлегін қызметке аламыз. Барлығы 24 тәрбиеші мен 12 бала күтуші жұмысқа орналаспақ. Балабақша ақысы айына  11 мың теңге. Қазір кезекте тұрған балаларға хабарлап жатырмыз, – дейді аудандық білім бөлімінің басшысы Орынбасар Төлемісов.

Аудандағы ең ірі ауылдық округ болып табылатын Бөрліде төрт мыңнан астам адам қоныстанған.  Былтыр ауылға таза ауыз су кіргізілсе, биыл Достық көшесі жөндеуден өтуде. Тоғыз жолдың торабында орналасқан шағын ауылда ілкімді істер қолға алынуда. Халықтың әлеуметтік тұрмысы ілгерілеп, шағын кәсіпкерлік өрістеуде.

Кенді өңірдегі тағы бір әлеуметтік нысанның құрылысы да осы Бөрлі ауылында жүргізілуде. Бүгінде жалпы құны 318 522,0 мың теңгені құрайтын дене шынықтыру-сауықтыру кешенінің құрылысы аяқталуға жақын. Тапсырыс беруші – «ҚПО б. в.» компаниясы, бас мердігер – «КАЕС Строй Ко» ЖШС. Дене шынықтыру-сауықтыру кешенінде спорттың оннан астам түрі бойынша үйірмелер ашылады.

– Алдағы екі-үш жылда округтегі халық саны 1000 адамға артады деген болжамымыз бар. Қанай ауылы бағытында жеке тұрғын үй тұрғызуға және бизнес жүргізуге жер телімдері қазірден дайындалып жатыр. 300 орындық жаңа мектеп салу да жоспарда, – дейді ауылдық округтің әкімі Бақтығали  Макеев.

«Атқарылған істер ауқымды, атқарылатын шаруа одан да көп» екеніне тоқталып өткен облыс әкімі Алтай Көлгінов аудан басшысына игерілмеген жерлер есебінен егістік көлемін арттыру, мал басын асылдандыру, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, кәсіп ашқысы келетін жастарды қолдау  бағытындағы  жұмыстарды  жетілдіруді  тапсырды.

Динара  ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал  өңірі»


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика