Зеленов шаңғышылары үздіктер қатарында

Күні: , 20 рет оқылды


Зеленов ауданы Январцев ауылында шаңғы жарысынан оқушылар арасында ауданның ашық чемпионаты оздырылды. Аймақтың барлық округтері мен Орал қаласынан және Бөрлі ауданынан келген жас шаңғышылар бәсекесінің ашылу салтанатында сөз алған аудан әкімінің орынбасары Талшынай Жүніс қатысушыларға сәттілік тілеп, ең үздіктері ғана жеңіске жетсін деді. Сондай-ақ қатысушыларды спорт ардагері, аудан атын талай байрақты бәсекеде көтерген шаңғышылардың бапкері Мұқан Айтуаров та құттықтап, жарыс өткізуге қолдау білдірген  аудан, ауыл әкімдігі мен жергілікті кәсіпкерлерге ризашылығын білдірді.


Бірнеше жас ерекшелігі бойынша өткен жарыс қорытындысына келер болсақ: 2005-2006 жылғы шаңғышылар сынында Р. Зинанов ұлдар арасында,  А. Зайниева қыздар арасында үздік деп танылды. Ал, 2003-2004 жылғы шаңғышылар арасында А. Жүгінісов пен Д. Ерсайынованың көрсеткіштеріне ешкім жақындай алмады. Ал, жылдамдығы мен тартысы әлемдік сындардан еш кем түспеген 2002-2001 жылдары туған шаңғышылар сыны көрермен көңілінен шықты. Трассаны өту шеберлігі мен тактикалық тартыс, жоғарыға шыққан тұста шабуылдап, қарсыласының қателігін баққан спортшылар жиналған ағайынға әлем кубогі жарысында тұрғандай әсер қалдырды. Қорытындысында Л. Төлепбергенова мен Қ. Шекей үздік шықты.

Бұдан бөлек қатысушылар шаңғы эстафетасында да сынға түсті. 4 этаптан тұрған жарыс қорытындысында үшінші орын Переметный шаңғышыларына, екінші орын январцевтық спортшыларға, ал бірінші орын Орал қаласынан келген жүйріктерге бұйырды.

Жалпыкомандалық сынға келер болсақ Бөрлі шаңғышылары үшінші, Орал қаласының командасы екінші, Зеленов ауданы бірінші орынға ие болды.

Барлық жеңімпаздар мен жүлдегерлерге медальдар мен кубоктар табыс етілді.

Түгелбай Бисен,

Зеленов ауданы


«Ауру малды сау малмен бірге жайылымға шығарма!» – деп бір-бірімізге неге айта алмаймыз?..

Күні: , 35 рет оқылды


Жуырда «Орал өңірі» газетінің редакциясында ел-жұртты малдан адамға жұғатын кеселдің бірі бруцеллезден сақтандыру бағытында «Тікелей желі» өткен болатын. Оқырмандардың сауалдарына «Нұр Отан» партиясы аграрлық сектор комиссиясының мүшесі, ветеринария ғылымдарының докторы, профессор Ғайса Абсатиров, облыстық қоғамдық денсаулық сақтау департаментінің басшысы Жайдар Құрманов, облыстық ветеринария басқармасының басшысы Серік Нұрмағанбетов және осы басқарма басшысының орынбасары Қазыбек Тәшімов телефон арқылы жауап берді.


Ғайса АБСАТИРОВ:

– Бруцеллез – малдан адамға жұғатын аса қауіпті жұқпалы ауру. Ол малдан адамға үш жолмен жұғады.

Біріншісі, алиментарлық, яғни  мал шаруашылығы өнімдерінен, ауру малдан алынған сүт, май-қаймақ, ірімшік, айран-сүт өнімдерін пайдаланғанда жұғады.

Екіншісі, ауру малды күткенде, жемдегенде, аналық мал төлдеп жатқанда көмек көрсеткенде, қой қырыққанда, қора тазалағанда шаң-тозаң арқылы тыныс жолдарымен, тері арқылы ауру жұғады. Әсіресе, қолдағы уақ жарықтар мен ерін, көздің кілегей қабықтарына түскен бациллалар ауруды шапшаң қоздыра алады. Олар қоршаған ортаға төзімді келеді. Мысалға, сүтте 10 тәулік, ірімшік және өзге өнімдерде бір айға, көңде, топырақта және су қоймаларында төрт айға дейін сақталады.

Үшінші, қарым-қатынас арқылы жұғады, соның ішінде балалар қозы-лақпен ойнап жұқтырады.

Ауру малдан бруцеллез қоздырғыштарды сыртқы ортаға сілекеймен, нәжіспен және іш тастағанда шығады. Сондықтан малдың төлдеу кезінде мал күтуші арнайы киім киіп, жеке гигиеналық тазалық қатаң сақталуы тиіс.

Аурудың қоздырғыштары жоғары температураға төзімсіз келеді, 60 градуста жарты сағатта, 85 градуста бес минутта өледі. Сүтті қайнатып, етті пісіріп пайдаланған жөн. Бұл жұқпамен негізінен: қой, ешкі, түйе, шошқа, ірі қара мал және иттер ауырады. Жекелер малдың іш тастағанын жасырады. Түсікті мал моласына апармайды, өлексені қарға-сауысқан мен ит тасиды. Ал малдың қағанағы түскен жерде миллиардтаған микробтар болады. Сондықтан сол жердің көңі алынып, дезинфекцияланады. Әйтпесе, сол жерді басқан аяқ киіммен бірге микробтар айналаға, өздеріне, көрші-көлемге тарайды. Бұл тек ауру малдан жұғатын кесел, адамнан адамға жұқпайды. 1928 жылы француз дәрігері, Нобель сыйлығының лауреаты Шарль Никольдың «Бруцеллез – ауруға бақытсыздық, дәрігерге абыройсыздық әкелетін дерт» деген сөзі әлі күнге мән-маңызын жойған жоқ.

Жайдар ҚҰРМАНОВ:

– Соңғы жылдары облыс тұрғындары арасында бруцеллезге шалдығу жиілеп отыр. Оралдағы ауру малды өткізетін үш ет комбинатында жұмыс істейтін жұмысшылар ауруға бейім тәуекел тобына кіреді. Норматив бойынша ондай жерлерге 18-ге жасы толмаған адамдар жұмысқа қабылданбайды. Сондай-ақ арнайы бруцеллездің алдын алу бойынша санитарлық минимумнан өткен адамдар болуы керек. Көбіне «Менің қолымда жара болмаса, ауру неге жұқты?» деген сұрақ қойылады. Кез келген адамның қолында болатын микрожарықшақ арқылы ауру жұғады. Сондықтан ауру малды қолғап киіп сойған қауіпсіз. Департаменттің жоспарлы тексерістеріне ет комбинаттарын кіргіземіз. Алдымен оларға барып түсіндіру семинарларын өткіземіз.

2017 жылдың қорытындысы бойынша өңірімізде бруцеллез дертіне 77 адам шалдықты. Адамдардың бұл ауруға шалдығуы Қаратөбе ауданында ғана тіркелген жоқ. 2016 жылы бруцеллезбен 25 адамның ауырғаны тіркелді.

Сатыбалды ЖҰМАШЕВ,

ветеринария саласының ардагері, Жаңақала ауданы:

– Малды бруцеллез ауруынан сауықтыру жөнінде облыстық жоспар неге жоқ? Вакциналау мәселесі қалай? Тағы бір сұрақ. Бірнеше қышқылмен, улы, жылдам әсер ететін сұйықтықтармен, дустпен жұмыстанатын ветеринардың жалақысы мардымсыз және оны адам ағзасына зиян келтіретін мамандықтар тізіміне неге енгізбеске?

Серік НҰРМАҒАМБЕТОВ:

– Жоспарсыз жұмыс болмайды. Аудандарда жоспар жасақталады, соның ізінде облыстық жоспар жасалып, тиісті комитетте оны бекітеді. Сол жоспардың арқасында өңірдегі эпизоотиялық жағдайдың тұрақты болып тұрғаны. Кешенді іс-шаралар жоспары да бар. Оны тиісті мемлекеттік құрылымдармен, ғалымдармен бірге атқарудамыз. 2017 жылы облыс аумағында 11 бруцеллез ошағы тіркеліп, соның бесеуі тазарды, екеуінің құжаттары аудандық әкімшіліктерде жатыр, төртеуі әлі тазарған жоқ. Барлығына шектеу шараларын қолданғаннан кейін республикалық эпизоотияға қарсы құрылым жұмыстанады. Оған республикалық бюджеттен қаражат бөлінеді. 15-20 күннің ішінде және екі мәрте теріс нәтиже бергенше малдан қан алынады. Ондай нәтиже болмаса, онда сол елді мекенге немесе шаруашылыққа шектеу қойылады. Қазір ірі қара малдан бруцеллездің төрт ошағы Теректі ауданының Шағатай, Сырымның Қособа, Зеленов ауданының Өркен ауылдарына және «Валентина» шаруа қожалығына шектеу салынды. 2016 жылы Жаңақала ауданындағы Мәстексай, Жаңақала ауылдарының ірі қара малы аурудан тазартылды. Осының барлығы жоспарлы жұмыстардың нәтижесі.

Кеңестік заманда ұйымдасқан, орталықтандырылған шаруашылықтарда вакцинаны қолдану жеңіл болды. Өйткені малды жынысына, жасына қарай бөлектеп ұстайтын. Қазір жекелер төрт түлікті бір қорада ұстайды. Сондықтан вакцинаны пайдалану қиын. Елімізде бруцеллез ауруымен күрес жөнінде стратегия дайындалуда. Осы құжат іске қосылғаннан кейін вакциналау жұмыстары басталады. Ал, ветеринардың бұрынғы кездегідей адам денсаулығына зиян келтіретін мамандықтар тізіміне енгізу жайындағы ой-пікіріңізді құптаймын. Бұл бағытта жұмыстанып көреміз.

Бейбіт ҒҰМАРОВ,

Жалпақтал ауылы,

Қазталов ауданы:

– Мал сою комбинаттарында сойылған бруцеллез малдың еті  қайда  жіберіледі және одан өндірілген өнім адамға қауіпті емес пе?

Жайдар ҚҰРМАНОВ:

–  Ауру мал ет комбинатында

арнайы жерде сойылып, одан кейін ет арнайы технологиялық өңдеуден өткізіледі. Шыққан өнім адам денсаулығына қауіпті емес. Бұл тек біздің өңірге тән емес, әлемдік тәжірибедегі қолданылатын әдіс.

Ержан САРИЕВ,

Жәнібек ауданының тұрғыны:

– Малдан бруцеллез шығып, оның қорытындысымен келіспей, Ресейдің Волгоград облысындағы зертханаға жүгіндік. Ондағылар малға ауру емес деген қорытынды берді. Бұл қалай?

Ғайса АБСАТИРОВ:

– Ауру малдың қанын бір күнде екі зертханаға тапсыруға болады. Егер жергілікті зертханадан оң нәтиже алып, 10 күннен кейін Ресейдің зертханасына апарсаңыздар басқа нәтиже аласыз. Неге? Өйткені қанның құрамы өзгеріп, аурудың нәтижесі көрінбейді. Заң бойынша ауруға шыққан малды екінші рет тексеруге болмайды.

Райхан ҚАНАТ,

Ақжайық ауданы:

– Бруцеллезбен адамдардың емделуі қалай? Олар мезгілінде дәрігерге қаралып жүр ме, дәрігер оларға барып, жағдайын біліп тұра ма, кәдімгі адами қатынас қалай? Осы жайында мақалалар, телехабарлар жоққа тән-ау?! «Адам дәрігері адамды емдейді, мал дәрігері адамзатты емдейді» деген емес пе?..

Жайдар ҚҰРМАНОВ:

– Облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы бруцеллезді емдеуге толық маманданған. Бір науқасты емдеу курсы – 20-25 күн. Аталмыш аурудан жазылдым дегеннің өзінде сауыққан адам екі жыл бойы медициналық бақылауда болуы керек. Зертханалық тексеруден кейін ғана айыққан делінеді. Мұның өзі бруцеллездің адам ағзасына соншалықты қауіпті дерттің бірі екенін көрсетеді. Науқас адам ауруханаға түскен кезде жедел ауру ошағы зерт-теледі. 2017 жылы облыста 72 ошақ анықталып, бруцеллезге тексерілді. Сол жермен байланысы бар 235 адам тексеріліп, олардың арасынан ауру жұқтырған үш адам анықталды. Ал оларды емдеу жұмыстары әрі қарай жалғасатыны кәміл. Адами қасиет дегенге келсек, бұл – пәлсапалық сұрақ, нақты факті болса, нақты айтуға болар еді.

Уәлиолла ӘБІШЕВ,

Қазталов аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы:

– Мал есебі дұрысталмай, малдан 100% қан алынбай, бруцеллезбен күресу мүмкін емес. Мал қозғалысы көп, ол бақыланбайды. Бұған не айтасыздар?

Серік НҰРМАҒАМБЕТОВ:

– Уәжіңіз орынды. Ауылдық жерлерде салық салынады деп халық мал санын дұрыс бермей жасырып қалады. Қазір малға салық салынбайды. Ауыл-аймақ арасындағы мал қозғалысы тек мал дәрігерінің рұқсатымен болуы керек. Мал дәрігерінің рұқсатынсыз мал сатып алуға болмайды, яғни мал сатып алатын жақта қандай ахуал бар екенін білген жөн. Шектеу қойылған жерден мал алуға мүлдем болмайды. 2002 жылы «Ветеринария туралы» заң қабылданды, ал оның талаптарын орындамаған адамдарға аумақтық инспекция айыппұл салады. Заңның 25-бабының 6-тармағында: «Мемлекеттік ветеринария-лық қадағалау органдарына жаңадан сатып алынған жануарлар, туған төлдер, олардың сойылғаны мен сатылғаны туралы хабарлауға» тиісті екендігі көрсетілген. Сондықтан халық арасында ағарту, түсіндіру жұмыстарын бірлесіп, қоғам болып жүргізуіміз керек.

Нұрәлі ӘЛІМ,

Чапаев ауылы,

Ақжайық ауданы:

– Қораларды дизенфекциялауға байланысты қай жерде кемшіліктер ұшырасты? Кейбір елді мекендерде бұл жұмыс жүрдім-бардым атқарылатын көрінеді.

Қазыбек ТӘШІМОВ:

– Заңға сәйкес дезинфекциялау жұмыстары мал иелері есебінен жүргізіледі. Жоспарлы жұмыстар атқарылып жатқан сауықтыру шарасы қойылмаған жерде мал иесінің өзі  дезинфекцияға қажетті құрал-жабдықтарды өз қаражатына сатып алады. Бірақ жұмыстарды ветстансаның қызметкерлері жүргізеді. Ауладан ауру мал шыққан болса, мал иесіне нұсқама беріледі. Яғни ауру малды 10 күннің ішінде арнайы ет өңдеу кәсіпорнына тапсырып, қораны тазарту керек. Бұл талап көбіне орындала бермейді. Тізеден келетін көңнің үстінен дизсұйықтықты шашып кеткеннен ешқандай нәтиже болмайды. Нұсқама орындалмаған жағдайда, мал иесіне Әкімшілік құқықбұзушылық кодекс бойынша тиісті шара алынады. Айыппұл көлемі 50 АЕК-тен басталды, екінші мәрте қайталанса, 100 АЕК ша-масында айыппұл салынады.

Ғайса АБСАТИРОВ:

– Қосып айта кетсем, жеке және заңды тұлға болып табылатын мал иелері малдан қаржы үнемдейді. Еуропа елдерінде ветеринарлық қызмет пен қажетті тауарларына (ауруға қарсы мал ағзасын күшейтетін, дәрумендік бағыттағы)  малдың өз құнынан 6-8 пайызға дейін, Ресейде 10 пайызға дейін қаржы салады. Бізде бұл көрсеткіш 1 пайызды құраса қалай… Әй, қайдам?… «Сенің малың ауруға шықты. Неге өзге малмен бірге жайылымға шығарасыз?» – деп қазақшылықпен бір-бірімізге неге айта алмаймыз? Жеке тұлғаларға бруцеллез дертінен сақтану туралы парақшалар, стендтер дайындап жатырмыз.

Серік ИХСАНҒАЛИ,

журналист, Орал қаласы:

 – Қай ауданда бруцеллез ауруы көп және қай ауданда аз? Одан қашан құтыламыз?

Серік НҰРМАҒАНБЕТОВ:

– Облыстың 12 ауданында және Орал қаласында да бруцеллез ауруы бар. Бүгінде 2017 жылдың қорытындысымен 9025 бас мал ауруға шығып, түгелдей жойылды. Ауру анықталмаған аудан жоқ. Өткен жылдың қорытындысы бойынша бруцеллезге шалдыққан мал атаулы Қазталов, Ақжайық, Бөкей ордасы аудандарында көп анықталды. Салыстырмалы түрде алсақ, малы аз Орал қаласында, Бөрлі, Шыңғырлау аудандарында мал ауруы көрсеткіші төмен. Бұл кеселді бір жылдың төңірегінде жоя алмаспыз. Халық арасында түсіндіру жұмыста-рын, мал дәрігерлері зерттеу жұмыстарын жүйелі, нәтижелі жүргізетін болсақ, түгелдей құтылмағанмен, бруцел-лезге шалдығу фактілерін азайтуға болады.

Ақлима ЕСІМОВА,

Шыңғырлау ауданынан:

– Малдан жұғатын дерттен сақтандыру бағытындағы ақыл-кеңестеріңізді айта кетсеңіздер.

Серік НҰРМАҒАНБЕТОВ:

– Соғымға немесе сыйға беретін мал болсын, оның паспорты, ветеринарлық құжаты болуы керек.

Онда қандай ауруға қарсы егілді, қандай ауруларға тексерілді, міне, соның қорытындылары көрсетіледі. Мал паспортындағы нөмір мен мал құлағындағы сырға екеуі сәйкес болса, қорықпауға болады.

Жайдар ҚҰРМАНОВ:

– Өмірде теорияда айтылғанның барлығы орындала бермейді. Әркім өз денсаулығына өзі жауапты. Мұны Елбасы да соңғы екі Жолдауында айтты. Адам нені сатып алып жатыр тексеруіне болады. Көшеде, жабайы базар-дан аяқ астында жатқан нәрсені сатып алған кезде ойлану керек.

Бруцеллез еттен көп жұғады демейміз, оны қайнатамыз. Тек кәуаптан болмаса. Қауіптісі – сүт өнімдері, айран, қаймақ, сүзбе. 12 ауданда бруцеллез бар деп отырмыз, осының өзі адамдарға ой салуы керек. Сүт, ет сатып тұрған адамнан сараптама актіні сұрау керек.

Қанат АСАН,

Көшім ауылы,

Зеленов ауданы:

– Ауруға шыққан малға өтемақы төлеуге қаржы бөлінді ме?

Серік НҰРМАҒАНБЕТОВ:

– Ауру малды тасымалдау үшін 2010 жылы әр ауданға «КамАЗ» көліктері сатып алынды. Мал сойған кәсіпорын бруцеллез малдың құнының 70 пайызын төлейді, қалған 30 пайызы бюджеттен төленеді. Облыс бойынша 2018 жылға өтемақы төлеуге 68 млн. теңге қаражат бөлінді. Былтыр 162 млн. теңгеге жуық қаржы бөлінді. Ауру малға өтемақы төленеді.

Гүлбаршын ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал өңірі»


Нар тағдырлы азамат

Күні: , 413 рет оқылды


Жақында Қазталов аудандық мәдениет үйінде Қазталов ауданының құрметті азаматы, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты, «Құрмет» орденінің иегері Абат Есенғалиевтің 70 жасқа толуына орай  «Арды ойлаған азамат» атты тағылымды шара өтті.


Өмір есігін Жаңақала ауданына қарасты Айдархан ауылында ашқан А. Есенғалиев – Саратов малдәрігерлік институтының 1970 жылғы түлегі. Ол жоғары білімді маман ретінде еңбек жолын институтты бітірген жылы Қазталов ауданындағы ветеринарлық станса басшысының орынбасары қызметінен бастады. Алғыр жас маман араға екі жыл салып, аудандық ветеринарлық зертхананың директоры қызметіне тағайындалды. Абат Қадемұлы басқарған жылдары мекеме жаңа орынға көшіп, зертханаға құрал-жабдықтар алынып, әрі мамандармен қамтылуы да жақсара түсті. Міне, қазіргі кезде берісі облысқа, әрісі байтақ елге танымал азаматтың жемісті еңбек жылдары осылай басталған-ды. Ол 1980-1986 жылдары аталмыш аудандағы «Мирон» және «Бостандық» шаруашылықтарын басқарып, қос шаруашылықтың да әлеуметтік-экономикалық жағдайын көш ілгерілетті. Әсіресе, малшылар мен механизаторлардың отбасыларына арнап жаңа үйлердің көптеп салынуы қарапайым еңбек адамдарының ортақ жұмысқа деген құлшынысын арттыра түсті. Абат Қадемұлы бертін келе, облыстың агрокешен саласына жетекшілік жасаған кезде де қарымды ұйымдастырушылық қабілетімен ерекшеленді. 1990 жылы облыстық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары лауазымына тағайындалуымен қатар, оған облыстық ауыл шаруашылығы басқармасын басқару жүктелді. 1992-1994 жылдары

Орал облыстық әкімшілігі басшысының бірінші орынбасары қызметін атқарды. Кейін ҚР Жоғарғы кеңесінің депутаттығына сайланып, еліміздің қоғамдық-саяси өміріне белсенді араласып, егемендіктің елең-алаң жылдарында қазақстандық қоғамдағы татулық-түсіністіктің нығая түсуіне, ел экономикасының нарықтық қатынастарға барынша тез бейімделуіне халықтың тұрмыс-тіршілігін жақсы білетін қайраткер ретінде ықпал  ете  білді.

Батыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары болып қызмет істеген 2000-2004 жылдары Абат Есенғалиевтың ұйымдастырушылық қабілет-қарымы мен туған өлкесіне деген жанашырлық пейілі жарқырай көрінді. Абат ағамыздың айтуынша, 1990-93 жылдары Ақ Жайық атырабында 1,5 млн. гектарға дәнді дақылдар егіліп, жақсы өнім алынған. Алайда содан кейінгі жылдары өтпелі кезең, өліара шақтың қиындықтарына байланысты егістік алқаптың көлемі 250 мың гектарға дейін кеміген көрінеді. Тіпті  сол жылдары біздің өңірде жиі қайталанған қуаңшылықтың салдарынан көктемгі дән себу, егін егу науқанына жеткілікті тұқымдық қор жасақтаудың өзі мүмкін болмады. Міне, осындай қиын-қыстау кезеңде сол кездегі облыс басшыларының ұйытқы болуымен көктемгі егіске қажетті тұқым мәселесі үкімет деңгейіне дейін көтеріліп, облыс бюджетінен ауыл-аймақтың мүддесі үшін 1 млрд. теңге көлемінде қайтарымды қаражат бөлініп, шаруаларға қолдау жасалды. Мал санағы жүргізілді, әрі төрт түліктің тұқымын жаппай асылдандыру жұмыстарына ден қойыла бастады. Малдәрігерлік коммуналдық мекемесі құрылды. Облыстағы зауыттар арқылы ауыл шаруашылығына керекті қосалқы бөлшектер мен қондырғылар шығару жолға қойылды. Соның нәтижесінде 2004 жылы Ақ Жайық атырабының егін алқабы 700 мың гектарға дейін ұлғайды. Осындай қарайған шаруаның бел ортасында Абат ағамыз жүрді. Иә, айтса, айтқандай сол кездегі Батыс Қазақстан облысының әкімі Қырымбек Көшербаев көптеген іргелі істерге ұйытқы болып, өңірдің тыныс-тіршілігіне соны леп,  тың серпін берген еді.

– Өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарынан бастап, бірнеше жыл бойы өңірдегі су магистральдарына республикалық бюджеттен қаржы бөлінбей, облыстың су шаруашылығына тиесілі нысандар ұзақ жыл күтімсіз қалғаны рас. 2001 жылы жобалық-сметалық құжаттарын жасақтатып, су арналарын жаңғыртуға үш жыл қатарынан 1 млрд. теңгеден қаржы аудартуға күш салдық. Мәселен, 450 млн. теңгеге Жәнібек ауданының аумағындағы арналарға Еділден су айдайтын сорғыларды жөндеттік. Көшім су арнасындағы тозған тоғандар жаңарып-жаңғыртылды. Ал соңғы жылдары облыс аумағындағы ирригациялық жүйелерді қалпына келтіру жұмыстарының қарқын ала бастауы бізді, әрине, қуантады, – дейді  Абат  Қадемұлы.

Біздің бүгінгі кейіпкеріміз лауазымды  қызмет баспалдағымен тек өзі ғана көтеріліп қана қойған жоқ. Айналасына, соңындағы жастарға көз сала жүріп, уақыты келгенде ел-жұртқа тұтқа болар тұлғалар шоғырын да қалыптастыра білді. Мәселен, облыс әкімінің бірінші орынбасары Арман Өтеғұлов, Орал қаласының бұрынғы әкімі, ҚР Парламенті Мәжілісі V шақырылымының депутаты Самиғолла Оразов, облыстық жерді пайдалану мен қорғауды бақылау басқармасының басшысы Салауат Нұрғалиев, ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің құрамындағы Агроөнеркәсіптік кешенге қарасты мемлекеттік инспекция комитетінің БҚО аумақтық ауыл шаруашылығы инспекциясының басшысы Лавр Хайретдинов, облыстық қоғамдық кеңестің төрағасы, БҚО кәсіподақтар орталығының төрағасы Ербол Салықов сынды біраз азаматтар Абат ағамыздан қызмет бабына қоса, өмірлік бағыт-бағдар алған тұлғалар. «Нар жолында жүк қалмас» дегендей, жолында жүк қалдырмаған, міне, осындай азаматты, мерейтой иесін Қазталов ауданының әкімі Абат Шыныбеков құттықтап, облыс әкімі Алтай Көлгіновтың атынан алғысхат табыс етті. Сондай-ақ аудан басшысы ұлттық салт-дәстүрімізге сай мерейгердің иығына шапан жапты. Ал Рахметолла Сүйербаев, Уәлиолла Әбішев, Мүсір Айтасов, Балғаным Кәкімова, Нәсіпқали Иманғалиұлы, Хайреддин Жәкиев секілді біраз ардагер тағылымды естеліктер тиегін ағытса, қазталовтық кәсіпкерлердің бірі Жасұлан Байқонақов елге деген ақ пейіл, адал еңбегімен  көпке жаққан ардақты азаматқа  ат  мінгізді.

Жетпіс жастың жоталы биігіне шықса да, Абат Қадемұлы әлі саптан шыққан жоқ, аттан түскен жоқ. Бүгіндері ол Орал газтурбиналық стансасының директоры ретінде туған өлкеміздің энергетикалық тәуелсіздігін қамтамасыз етуге лайықты үлес қосып келеді. Абат аға 1972 жылы математика пәнінің мұғалімі Райхан апамен шаңырақ көтеріп, отау тіккен болатын.  Қол ұстасып, үлкен өмір жолына шыққан жарасымды жұп төрт перзент сүйіп, оларды тең құрбысының алды қылып жеткізді. Бүгіндері ұлдарын ұяға, қыздарын қияға қондырған ата-ана біраз  немере-жиеннің қызығына кенеліп  отыр.

Жазушы-журналист Бауыржан Ғұбайдуллин жүргізген шараның соңын ала Абат Қадемұлы, – Мен қандай лауазымды қызмет атқарсам да, халқыма қызмет етуді ең басты мақсат тұттым. Осы мұрат жолында білім-білігімді, ерік-жігерімді, қажыр-қайратымды іркіп қалған кезім жоқ. Бүгін ел-жұртқа деген осы ниет-пейіліме лайық сіздерден сый-құрмет көріп отырмын. Мен үшін халықтың ықыласынан артық атақ-абырой жоқ, – деп тебірене сөз саптап, толқи сөйледі.

Шырайлы шарада әуезді әндер шырқалып, ғибратты естеліктерге қоса, орамды ой мен қанатты сөздер, әдемі әзіл мен орынды қалжың жиі айтылған-дықтан, көпшілік риза болып тарасты.

Әділет   БЕКБОЛАТ,

 Қазталов   ауданы


«Сен ауылың үшін не істедің, кәсіпкер?!»

Күні: , 23 рет оқылды


Жаңақала ауданының әкімі Наурызбай Қарағойшин аудан орталығындағы жеке кәсіпкерлерді жинап, арнайы кездесу өткізді.


Бұл күндері «Өзі би, өзі қожаға» айналған кәсіпкерлермен сынасу емес, сырласу, ашық пікір алысу түрінде өткен кездесуге түрткі болған жай  –  бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі еді.

«Туған жерге тағзым» шағын бағдарламасы аясында өткен кездесуде «Мен елім үшін не істедім?» деген сауапты сұраққа жауап ізделгендей де болды. Өйткені осы сұрақ санамызға әлі толық ене қойған жоқ. Екінші сөзбен айтқанда, бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі ауданымызда әлі де төмендеу екені ақиқат.

Күні бүгін аудан бойынша 1190 кәсіпкерлік субъекті тіркелген болса, оның 530-ы (оның 28-і шаруа қожалықтары) Жаңақала ауылдық округінде. Ал аудан әкімімен кездесуге көптен жұмыс жасайтын, жұмысы жанданып кетті, өзгеге көмектесе алады деген 40-қа жуығы ғана іріктеліп шақырылды. Өкінішке орай, келгені 12-сі ғана болды. Кездесуге арнайы шақырылған кәсіп иелерінен гөрі мекеме басшыларының қарасы екі есе молырақ еді. Осының өзі кәсіпкерлер санасының бүгінгі деңгейін де аңдатты десек, артық  айтқандық болмас.

Бұлай күйінуіміздің себебі – жақында, дәлірек айтқанда, аудан әкімінің қорытынды есебінен кейін аудан басшысының қабылдауына арнайы келген бір көзі ашық зейнеткер:

– Сіз есебіңізде кәсіпкерліктің дамып келе жатқанын айттыңыз. 2017 жылы аудан бойынша 627 млн. теңге салық түсімі түскен екен. Соның тек 96 млн. теңгесі, яғни 15 пайызы  ғана кәсіпкерлік саладан түскен.

Бұл көрсеткіш кәсіпкерліктің дамығанын көрсете ме? – деп сұрапты. Сұрақ өте орынды, бұған  әкім не деуі керек?

Жылына түскен 96 млн. теңгені 1190 кәсіпкерлік субъекті санына бөлсек, 80 672 теңгеден ғана келеді екен. Айына шақсақ, 6722 теңге.

Жоқ, аудан басшысы бұл көрсеткіштерді көлденең тартып келген кәсіпкерлерді кінәлаған жоқ.

Мәдениеттіліктен жаңылмай, «Рухани жаңғыру» бағдарламасын, одан туындайтын міндеттерді қысқа да нұсқа әңгімеледі.

Мұнан кейін мамандар сөз алып, аудан құрылысының бас жоспарын таныстырып, қай жерге қандай кәсіпкерлік нысандар салуға болатынын қаперге берді.

Күні бүгін аудан орталығында 108 бос жер телімі барын, инженерлік инфрақұрылымы шешілсе, сұрағандарға берілетіні айтылды.

Биылғы жылы аудандағы шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлерге 466 млн. теңге несие берілетіні де сөз болды. Оның 40 пайызы «Жаңақала – Несие» кредиттік ЖШС арқылы берілетіні, ондағы жеңілдіктер түсіндірілді.

Аудандық жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы Еркін Сапаров өз кезегінде бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі, жаңа нысандағы әлеуметтік көмек туралы түсінік берді.

Аудандық ішкі саясат бөлімінің басшысы Қалаубек Теміров Елбасының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласы аясында ауданда жобаланған жұмыстар туралы тоқталып, кәсіпкерлерді осы жобаларға атсалысуға шақырды.

Алдағы «Алғыс айту күнінде» өтетін қайырымдылық акцияларынан шет қалмауды сұрады. Аудандық қоғамдық кеңес төрағасы Шаһидолла Абуғали да әркімнің туған жеріне перзенттік парызы туралы келелі әңгіме өрбітті.

Мұнан кейін кездесу сұрақ-жауап түріне ауысып, кәсіпкерлермен риясыз ашық әңгіме болды.

Кездесуді аудан басшысы қорытындылап, осындай түсіністік, бірлік пен ұйымшылдық болса ғана ісімізде береке болып, туған жерімізді түлете алатынымызды ұқтырды.

Өмірзақ АҚБАСОВ,

Жаңақала ауданы


Сталинград майданының сұрапылы

Күні: , 57 рет оқылды


Жәнібек ауылында Жәңгір ханның тұсында старшын болған  Жантөренің ұрпағы тұрады екен дегенді естіп, Серік Сарбалиннің үйіне бардық.  Әкесі мен өзі жинақтаған қолжазбаларды көрсеткен ағаның қолындағы  құжаттармен мұқият таныстық. Алдымен майдангер Төлеген Сарбалиннің  (суретте) өз қолымен жазған дәптерінен дерек келтіре кетуді жөн көрдік.


«Саин Мулякаев бізді Орда әскери комиссариатынан 1942 жылдың маусым айында  Сталинградқа, одан соң Дубовка қаласына жеткізді. Мұнда 70 оқу батальонында бір айдай әскери дайындықтан өткеннен кейін біздерді Астрахань қаласына әкелді. Бірер айдан соң Қалмақ қырының Яндык селосына келдік. Хызляр теміржолының жетінші разъезінен 1943 жылдың 1 қаңтарынан  шабуылға шықтық. Ростов облысының, Буденовка селосының батыс жақ биіктігін аларда ауыр жараланып, әскери саптан шығып, Саратов қаласындағы әскери госпитальде ота жасалғаннан кейін біздерді Куйбышев облысының Мелекес деген қалашығындағы әскери госпитальге жеткізді. Осы жерде үш рет ота жасалып,   1943 жылдың шілдесінде елге қайтарды.

Елге келгеннен кейін кеңес, шаруашылық жұмыстарына араласып, «Бәрі де майдан үшін, бәрі де жеңіс үшін!» ұранымен тылдағы еңбекшілерді  жұмылдырдық. Еңкейген кәріден, өрімдей балаларға дейін майдандағы әкелері мен ағаларының, апа-бауырларының орнын басты.

Серік Төлегенұлы әңгімесін былай өрбітті. «Менің әкем Төлеген Сарбалин Басқұншақтағы Кардон сала деген жерде 1923 жылы 15 қыркүйекте дүниеге келген. Анасынан ерте жетім қалған соң 1930-1935 жылдары орыс жерінде тұратын нағашыларының қолына барып, Калачи қаласында 4-сыныпқа дейін оқыған. Нағашылары қайтыс болған соң елге оралып,  Жоғары Басқұншақта тұз өндіру саласында нәпақасын тауыпты. Ұлы Отан соғысы басталғанда, Орда әскери комиссариатынан 1942 жылдың маусым айында соғысқа аттанған. 28-гвардиялық дивизияның құрамында елімізді жаудан азат ету жолында бірнеше шайқастарға қатысып, 1943 жылдың  шілде айында II топтағы мүгедек болып елге оралған. Селолық кеңеске жұмысқа орналасқан әкем 1945 жылы анамыз Қапиятпен отау құрыпты. Анам 1925 жылы 29 желтоқсанда Торғай Сарбасты жылқы зауытында (қазіргі Басқұншақтың қасындағы әскери қалашық) дүниеге келген. Нағашы атам Кәкімжан Чербенов (Какуш)  сол жерде 1934 жылдан бастап  ұжымшар төрағасы болып істеген. 1942 жылы соғысқа кетіп, оралмапты. Анам отбасындағы ең үлкені болғандықтан, барлық ауыртпалық өзіне түседі. 7-сыныпты бітіргеннен кейін ары қарай оқуға мүмкіндігі болмай, бес  бауырын  асырапты.

Анам өз естеліктерінде соғыс кезіндегі елдегі ауыр тұрмысты әңгімелеп беретін. Аштықтан жерлестерінің көз жұмғанын қиналып еске алатын. Бірде анам мен жақын апасы екеуі Шоңай стансасына қос ат жеккен арбамен келіп,  май шайқайтын цехқа май тапсырғалы жатқанда, Сталинград (Волгоград) жақтан жау ұшақтары жетіп келеді. Арбаның үстінде тұрған анам ұшақтың немістердікі екенін айыра алмай қалады. Ауылдың шетіне жақындаған әлгілер бомбаларын тастай бастайды. «Аттар үркіп ала қашқанда, арбаны қатты ұстап алып жата бердім» дейді анам. Аттардың өздері ауылға алып барған. Апасы май алатын жерде қалып қойған. Ертеңіне ерте тұрып, соғыстан аяғы жоқ мүгедек болып оралған ағай екеуі келсе,  Шоңай  қирап қалған. Май алатын жер орнымен жоқ, май алушы кісі де қаза тапқан. Жараланған апасын май алатын жердің қасындағы үйден тапқан. Содан апасының өмір бойы екі құлағы естімей қалыпты. Көп адам қаза тапқан, үйлер мен су мұнарасы аман. Бұл неміс фашистерінің ең алғашқы бомбалауы екен, содан кейінде, әсіресе, әскери эшелондар келгенде Жәнібек, Шоңай, Эльтон, Сайқын, Жоғары Басқұншақты жиі бомбалап  тұрыпты.

Төменгі сыныпта оқып жүрге-німде есімде қалғаны, әкем 9 мамыр мейрамын ерекше қарсы алатын. Тәуір костюмін киіп, барлық медалін тағып, көшеге шығатын. Сол кезде ауылдағы соғысқа барған барлық майдангер Қайсағали Лайықов, Жексенбай Мұханғалиев, Қабдір Мұханбетқалиевтер бірінің үйіне бірі барып, майдан жолдарын естеріне алушы еді. Сол күні әкем соғыста екі көзінен айырылған құрдасы Нұрлыбай Кенжеғалиевқа кіріп шығатын. Кішірек кезімде әкемнен соғыс туралы сұрағанымда, «Сендер соғысты ешқашан көрмеңдер» деп жауап қайтаратын.

1975 жылы киномеханик болып жұмыс істеп жүргенімде, клубта соғыс жайлы кинолар қоямын. Сонда немістерді аңқау, қорқақ етіп көрсететін. Мен әкемнен «Немістер шынында да сондай болған ба?» – деп әдейі сұрап, әңгімеге тарттым. Сұрағымды тыңдаған әкем «Бұл  кинода ғана ғой», – деп күлді де, әңгімесін бастады.

«Соңғы техникамен жарақтандырылған немістердің қару-жарақтары, оқ-дәрілері өте жақсы, мол болды. Құралайды көзге атқан мергендері нысанаға  дәл тигізетін. Ал біздерде бірде-бір мерген болған жоқ. Барлығымызда ППШ автоматы болатын, шабуылға шығарда сол екі дисканы толтыратын оқ та болмай қалушы еді. Артымыздан келіп, үлгермей жататын. Ол кезде Кеңес армиясындағы қиыншылық барлығында бірдей болды. Бірінші офицеріміз алғашқы ұрыста қаза тапты, госпитальдан келген, соғыстың басынан бастап қатысқан, тактиканы жақсы білуші еді. Бірінші рет ұрысқа кіріскенім есімде. Сол  шайқаста бір деревняны азат етуде біздің он солдатты деревняның сол жағынан шабуыл жасауға жіберді. Негізгі күш шабуылды бастап, біздер ауылға кірдік. Жүгіріп үйдің артына барсақ, бір фашист автоматтың магазинін алып, ауыстырып жатыр екен. Мен автоматпен атып үлгердім. Ең бірінші жауды атуым, сол немісті көпке дейін ұмыта алмадым, көз алдыма келе  беретін. Ал екінші офицеріміз өте жас, жаңадан оқу бітіріп келген, көп тәжірибесі жоқ болатын. Дүрбімен қарап тұрғанда, басынан оқ тиіп, барлығымыздың көз алдымызда қаза тапты. Үшінші командиріміз тәжірибелі де алғыр лейтенант Гарбузов деген болды. Бірде қоршауда қалғанда біздерді алып шықты. Тағы бір есімде қалғаны, Ростов облысының Красный Октябрь  ауданындағы Буденовка деген селоның батыс жақ бетіндегі биіктікті аларда неміс бекіністері өте мықты болғандықтан, біздің жақтан біршама адам оққа ұшты. Шабуылға әзірленіп жатқанымызда, айып батальонына түскен жиырмаға жуық кісіні алып келді. Ішінде сақа жігіт де көп екен. Біздердің олармен араласуымызға тыйым салынды. Қастарынан өтіп бара жатқанда байқағанымыз, барлығының да қолдарында ескі винтовкалар. Содан қайтадан ұрыс басталды, бірінші болып айыпталушы батальондағы жауынгерлерді жіберді. Шамалы уақыттың ішінде барлығының үні өшті, мылтықтың дауысы естілмей қалды.

Содан кейін соңғы келгендер, барлығымыз қатар шабуылға шықтық. Ол жерде бізден бірнеше жүздеген адам оққа ұшты. Немістердің артиллериясы біздерді ата бастады. Сол жерде өте ауыр жараландым, қолымды оқтың жарықшағы қиратып кетті. Тірі қалғанымызды госпитальға жеткізді. Осы соңғы шайқасым болды. Лейтенант Гарбузовтың,  қасымдағылардың  қаншасы  тірі  қалғанын  білмеймін…»

Соғыстағы ерлігі үшін Төлеген Сарбалин «1941-1945 ж. ж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін», «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 20, 30, 40 жылдығы», «В. И. Лениннің туғанына 100 жыл» мерекелік, 1977, 1979 жылдары КСРО Жоғарғы кеңесі төралқасының атынан Орал облыстық атқару кеңесінің шешімімен «Еңбек ардагері», «КСРО Қарулы күштеріне 50, 60, 70 жыл» медальдарымен  марапатталды.

Серік ағаның абзал әкесі туралы айтқан тағылымды естелігін тыңдай отырып, Төлеген атаның да туған жерін қапысыз сүйген жүрегінің лүпілінің тынысын сезгендей  болдық…

Меңдігүл ФАЗЫЛОВА,

ҚР Журналистер одағының мүшесі,

Жәнібек ауданы


Шаруалардың алаңы

Күні: , 28 рет оқылды


Қызылоба  ауылдық  округінде  облыстық жер қатынастары басқармасының бас маманы Б. Төремұратов, облыстық жердің пайдалануы мен қорғалуын бақылау басқармасы құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы Ж. Молдашев,  облыстық  ауыл шаруашылығы басқармасы кооперация бөлімінің басшысы Ж. Шайжанов сықылды бір топ маман  Пятимар, Қызылоба, Бірлік ауылдарының шаруаларымен бас қосты.


Аудан әкімі Наурызбай Қарағойшин төрағалық еткен жиынға аталмыш үш ауылдық округтегі шаруа қожалықтарының, ЖШС, өндірістік кооператив жетекшілері және ауылдық округ әкімдері қатысты. Күн тәртібіне сай алғашқы болып мінберге көтерілген  Ж. Шайжанов «Ауыл шаруашылығы кооперативтері туралы» заңның және «Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығының өнімділігін және өнім сапасын арттыруды (демеуқаржылау) қағидалары туралы» заңға енген өзгерістер мен толықтырулар туралы баяндаса, Б. Төремұратов пен Ж. Молдашов  «Жайылымдар туралы» заңды жан-жақты түсіндіріп өтті. Мамандардың баяндамаларына құлақ түрсек, қазіргі таңда мал шаруашылығын дамытуды субсидиялауда және ауыл шаруашылығын дамыту мақсатындағы мемлекеттік бағдарламаларды іске асыруда басымдылық кооперативтерге беріліп отырғандығы  айтылды. Сондай-ақ шаруаларға ауыл шаруашылығын қолдау мақсатында берілетін демеуқаржының аясы кеңігендігі де жағымды жаңалық болды. Ал «Жайылымдар туралы» заңды түсіндірген мамандар Елбасының биылғы Жолдауында айтылғандай, пайдаланылмай жатқан жерлерді үкіметке қайтару тетігі әлі оң шешім таппағанымен, бұл мәселе Парламентте қаралып жатқандығын айтты. Алдағы уақытта заң қабылданған кезде  игерілмей, бос жатқан жерлер қайтарылып, шаруасын дөңгелетіп отырған шаруаларға берілетіндігі сөз болды.

Осы жерде айта кетеріміз, мұндай жиын жаңақазандық және жаңажолдық, көпжасарлық және қырқопалық шаруалардың қатысуымен Мәстексай, Жаңақала ауылдық округтерінің орталықтарында  да  өткен болатын.

Қазақ халқы жер дауы мен жесір дауына әу бастан бейжай қарамаған. Осы орайда алыстан ат терлетіп келген мамандарға шаруалар тарапынан жер мәселесіне байланысты қойылған сұрақтар да, айтылған  ұсыныстар да аз болмады. Соның ішінде жаңақазандық Ж. Әлекешев шаруа қожалығын құру мақсатында алынған жерлерді мақсатты пайдаланбай, тек шөбін ғана сатып, бизнес көзіне айналдырып отырғандар бар екендігін, сол жерлерді қайтып алудың заңдылығын сұраса, мәстексайлық шаруалар қайтарылған жерлерді шаруаларға беру кезінде басымдылық кооперативтерге берілсе деген ұсыныстарын білдірді. Ал мәстексайлық шаруа Э. Әлмұқанов:

– Ауданның оңтүстігінде орналасқан ауылдық округтердегі жер мәселесінің негізгі түйткілі, ол – су. Мұндағы шаруалардың барлығы судың жоқтығынан  Қараөзеннің айналасына шоғырланып, жер тапшылығын көруде. Егер бұрынғыдай Қамыс – Самар көліне су шығаратын болсаңыздар, мұндай мәселе болмас еді, – деп жер мәселесінің  өзен-көлдерге су жіберу арқылы ғана шешуге болатындығын алға тартты. Үш ауылдық округ орталықтарында өткен жиынның барлығында да тұрғындар елді мекен айналасындағы халықтың малы жайылатын жайылымның тарлығын айтып, мәселе көтерсе, шаруа қожалықтары шабындықтарына жекенің немесе басқа шаруа қожалықтарының малдары түсіп, қиындық тудырып отырғандығын алға тартты. Сонымен қоса шаруа қожалықтары мал бордақылау, субсидиялау бағытында өздерін мазалаған сұрақтарын ортаға салып, мамандардан  тұшымды   жауаптарын  алды.

Нұрғали  ҒАББАС,

Жаңақала  ауданы


Мұғалімдер оңтайлы өзгерістерден үмітті

Күні: , 44 рет оқылды


Еліміздің білім саласындағы айтулы бетбұрыстар кім-кімге де аян. Мұны Ақжайық ауданының мысалынан да тап басуға болады. Аудандық білім бөлімінің өткен жылғы бюджеті 4 млрд. 20 млн. теңгені құрады.


Ал 2016 жылы 3 млрд. 400 млн. теңге болған-ды. Тек өткен жылдың өзінде білім беру ұйымдарының материалдық-техникалық әлеуетін жақсарту мақсатында бірқатар мектептерге компьютер, спорттық жабдықтар, асханаларға қажетті дүние-мүліктер, жазғы лагерьлерге екі бассейн, 42 мектепке 119 интерактивті тақта, 17 орта мектепке роботты техникалар сатып алынды.

Жас ұрпақтың жарқын болашағы үшін тұрғындар тілегіне сай былтыр жүзеге асқан мына жаңалықтар да ауыл-елге соны бір леп әкелді. Есенсай орта мектебі күрделі жөндеуден өтсе, Шабдаржапта (Тайпақ ауылдық округі) жобалық құны 635,7 млн. теңгені құрайтын 198 орындық жаңа мектептің құрылысы жүргізілуде. Атамекендегі (Алмалы ауылдық округі) негізгі мектеп оқушы саны көбеюіне орай орта мектепке айналды. Аудан орталығынан 100 орындық интернатымен қоса 300 орындық мектеп-гимназия және Атамекенде 108 орындық мектеп ғимаратының құрылысына жобалау-сметалық құжаттары дайындалды.

Білім бөлімінің басшысы Бақыт Абдолованың айтуынша, Жамбыл ауылдық округіндегі Михаил Абдолов атындағы бұрынғы 640 орындық орта, қазіргі 44 бала оқитын негізгі мектеп ғимаратының бір бөлігін жөндеу үшін жобалық-сметалық құжаттары жасақталуда. Яғни оны аудандық жазғы лагерьге айналдыру керек. Бұл оқушылардың жазғы демалысын әлдеқайда ұтымды, мазмұнды жүргізуге мүмкіндік берер еді. Сонымен қатар айталық, Чапаев №1, Қ. Байсықов атындағы, Алғабас, Базартөбе, Ғ. Махамбетов атындағы орта мектептер ғимараттарына күрделі жөндеу қажет. Краснояр орта мектебі мен Тайпақ мектепгимназиясы ғимараттарының шатыры, Жаңабұлақ орта мектебінің жылу жүйесіне жөндеу жұмыстарын жүргізу де – кезек күттірмейтін мәселе.

Иә, уақыт әкелген игі өзгерістермен қатар салада, әрине, шешімін табуы тиіс күрмеулер жетіп жатыр. Бақыт Ілиясқызы білім ошақтарында жаратылыстану бағыты бойынша қосымша кабинеттер мәселесі шешілсе, біраз қиындық сейілетінін әңгімеледі. Мысалы, биологиядан  – 15, физикадан – 8, химиядан – 16, роботты техникадан 19 жаңа модификациялы пән кабинеттері қажет. Облыстық білім басқармасына сұраныс берілген. Әрине, жаңа технологиялардың уақытында бұл кабинеттер мұғалімдерге де, оқушыларға да жеңілдіктер әкеліп, ұлқыздың теория жүзінде оқығандарын іске асыруына мол мүмкіндік туғызар  еді.

Бала жаны бағбандарының дайындық курсынан өтуі жүйеленіп бір жолға қойылды. Алайда  ауданда педкадрмен қамту мәселесіне қашан нүкте қойылары белгісіз. Бұл, әсіресе, шағын мектептерге қатысты. Кейбір мамандар мұндай мектептерге бармайды. Білім бөлімі аудандық газетте дүркін-дүркін бұл бағытта байқаулар жариялауда. Дегенмен, нәтиже жоқтың қасы. Мәселен, аудан бойынша қазір орыс тілі мен әдебиетінен – 4, химиядан – 3, биологиядан – 4, географиядан үш мұғалім керек, тарих, физика, информатика, технология, алғашқы әскери дайындық, математика пәндері бойынша да  кадрға  қажеттілік  туындап  отыр.

Аудандағы тоғыз мектепте оқушылар тасымалы ұйымдастырылған. Дегенмен, білім бөлімі басшысының сөзіне қарағанда, оқушыларды тасымалдап жүрген көліктердің көбі ескі көрінеді. Мұндай көліктермен, әрине, тасымалмен оқитын 144 оқушының қауіпсіздігіне  кепілдік  беру  қиын.

Көп жердегідей, бұл ауданда да балабақша кезегінде тұрған балғындар саны көп. Чапаев ауылының өзінде мұндай сәбилер саны қазір – 546. Аудан мектептеріндегі даму мүмкіндігі шектеулі бала саны – 302. Инклюзивті оқытуда кадр жетіспеушілігі байқалады.

Түйткілді мәселелер жайында айта кетсек, жуық арада таусылмайды. Мұғалімдерге берілетін жүктеменің ауқымдылығы педагогтардың жүйкесіне тиетіні (оларды шаршататын нәрсе онсыз да аз ба?) жыр болып айтылуда. Қағазбастылық жетіп жатыр. Алайда жаңа жылдың зор үміт пен сенім лебін алып келгені қайсыбір жерден де байқалады. Мемлекет басшысының «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауында білім берудің жаңа сапасына, мұғалім мәртебесіне байланысты қағидалар бүкіл жұртымызды елең еткізді. «Біраздан бері айтылып келе жатқан мәселелер біртіндеп шешімін тапса екен. Бұл еліміздің, жас ұрпақтың жарқын болашағы деген сөз ғой», – дейді мектептегілер. Жолдауда көзделген мақсат-мұратқа  ілесу үшін бүгіндегі олқылықтардан, шалағайлықтардан арылу керек. Мына ой-толғамдардан талай нәрсені  аңғаруға  болатындай.

 

Ғалия МЕҢДІБАЕВА,

Жаңабұлақ орта мектебінің математика пәнінің мұғалімі (Жаңабұлақ  ауылы):

– Көптеген әріптесімнің пікірінен бастайын. Жүктеме 18 сағаттан аспауы керек деп есептейміз. Алайда мектептерде кейбір пәндерден 18-22 сағат жүк-темеге дейін бар. Бұл білім сапасына кері әсер етіп жатады.

Қазіргі жаңартылған бағдарлама жобасы мұғалімдер қауымына жайсыз тиіп отыр, себебі әлі де дәл мұндай бетбұрыстарға дайындығымыз жеткіліксіз. Ауылдардағы мектептер үшін бұл бағдарлама бұлыңғырлау және мұғалімдер мұны мойындайды. Себебі, әлі күнге дейін техникалық база жетіспейді. Оқулықтардағы мәліметтер өте күрделі, қосымша ресурстар аз, компьютер жетіспейді, интернет желісі нашар. Әріптестерімнің көзі жетіп отырған тағы бір түйткілді жайт – педагогтардың 90 пайызы жаңартылған білім беру мазмұны бойынша оқып үлгермей жатыр, тек үлгі бойынша сабақ беріп жүр. Бізге дайындап берген жоспарлардың үлгісі жүйесіз. Түзетулер көп болғаны жұмысымызға кедергі болып келеді. Сонымен қатар бағдарламалар оқушылардың жас ерекшеліктеріне сай болуы керек екені айтпаса да түсінікті. Оқытудың жаңа бағдарламаларын игеруде мұғалімдердің оқу курстарының ақылы болуы қалтамызға соқпай қоймайды. Осы ретте бізге қолдау керек. Жүктемеге, басқа да қиындыққа қатысты Білім және ғылым министрлігі біраз шара қолға алып жатқаны үмітімізді үкілейді. Барша ұстазды мазалайтын жайттар біртіндеп шешімін тапса деп тілеймін. Елбасымыздың Жолдауынан білім саласына қатысты игі өзгерістерді жүзеге асыру жолында сабақ алатын мәселе жеткілікті. Оқушы портфолиасының талаптары мұғалім мен оқушы үшін де өте ауыр. Жоғарыдан сұратқан қағаздармен жүргенде, күнделікті сабақты дайындауға мүмкіндігіміз болмай қалатын күндер де кездеседі. Біздің басты мақсатымыз – стандарттық  оқу бағдарламасын орындау, тәрбиелі, сауатты жас буынды тәрбиелеу. Оған қол жеткізу оңайға соқпайын деп тұр. Мысалы, күнделікті қарапайым журналды қағаз, электронды, жаңартылған білім бойынша, үш нұсқада толтырамыз. Алайда мұғалімдердің сынып жетекшілігі үшін алатын ақшасы 2500-5000 теңге. Алатын жалақымыздың көп бөлігі қағаз алуға жұмсалатыны жасырын  емес.

 

Мәкка  ҮМБЕТӘЛИЕВА,

Сарытоғай орта мектебінің биология пәні мұғалімі (Жанама  ауылы):

– Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша мұғалімге сабақты ұйымдастыру жолдары, бағалау, электронды журнал пайдалану туралы әдістемелік көмек ұйымдастырылды, іске асырылу тетіктері нақтыланған оқу-әдістемелік құралдары да бар. Әйтсе де, алаңдатқан сұрақ аз емес. Солардың қатарында сабақты бағалау бар. Қалыптастырушы бағалау мен жиынтық бағалау, кері байланыстың мәнін түсініп ұйымдастыру біздің арамызда әлі де жеткілікті деңгейге жеткен жоқ. Интернет желісінің жұмыс жасамауы қиындық туғызуда. Педагогтың көзқарасын, оқушымен қарым-қатынасын түбегейлі өзгерту, әр баланың жеке және жас ерекшелігіне қарай дербес дамуын қамтамасыз ету күрделі мәселе. Әлгіндей қиындықтарға қарап, біз тоқырап қалмауға тиіспіз. Шәкірттің  рухани өсуіне жағдай туғыза алатын, жаңалықтарды қабылдауға даяр, өз әрекетіне өзгеріс енгізе алатын педагогтар ғана бүгінгі қоғамның мүддесі мен әр баланың үдесінен шыға алады. Биылғы Жолдаудағы меже-мұраттарды жүзеге асыруда мемлекетімізге көмектесуіміз керек. Өз кезегінде, мемлекеттен бізге де  көмек  ұлғаяры  шүбәсіз.

 

Айша  ҚАЙСАҚОВА,

Бітік мектеп-бөбекжайының қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі  (Первомай ауылы):

– Назарбаев зияткерлік мектеп-терінің әдістемелік көмектерімен, интернет желісінен «СМК», «Bilimland» т. б. сайттары арқылы заман ағымынан қалмай жаңалықты игерудеміз. Оқушы портфолиосы, пәндік есеп беру біз үшін жаңалық емес, тек оның мазмұны мен түрі өзгерді деуге болады. Осы мәтіндік есептер жазу бұрыннан да көп уақытымызды жеп келеді. Енді оны электронды нұсқаға толық айналдырса, құба-құп болар еді. Қағазбастылықтан аз да болса арылар едік… Бұрынғы оқу бағдарламасы бойынша берілген білім нақты, сауатты жазу, сөйлеу,  ойлау мәдениетін меңгертсе, жаңаша оқу баланың әр пәннен алған білімін өмірде қолдана алу икемділігіне бағытталған. Оқушының жазу сауаттылығы есепке алынбай бара жатыр емес пе?.. Осы орайда өзіміз сыни көзқарас танытып отырмасақ, сауатсыздыққа жол беріп алуымыз мүмкін. Осындай жағдайлар мұғалімдерді ойландыруы керек.

 

Қанапия ТАСПАЙ,

Ғ. Махамбетов атындағы орта мектептің директоры (Базаршолан  ауылы):

– Біздің мектепке орыс тілі мен әдебиеті, математика, алғашқы әскери дайындық пәндерінен мамандар қажет. Бұл олқылықты жою үшін мұғалімдердің апталық жүктемесін 18 сағаттан 14-16 сағатқа дейін азайту қажет деп ойлаймын. Оған қоса мамандар тұрақтау үшін «Дипломмен  ауылға!» бағдарламасымен келген жастарға берілетін қаражат көлемін көбейтіп, тұрақты бес жыл жұмыс жасауға міндеттейтін талап, ережелер қабылданса, қалай болар еді. Мұғалімдер қауымын өз міндеттерінен тыс қоғамдық шараларға тарту әлі де тоқтаған жоқ. Қағазбастылық азаймай келеді. Халыққа қызмет көрсету орталығынан, статистика бөлімдерінен алуға болатын мәліметтерді ауыл, аудан әкімдіктері немесе білім бөлімі әлі күнге дейін әр түрлі формада сұратып жүр. Жаңартылған білім беру мазмұны бойынша оқытудың тиімді де, қиын жақтары бар. Қалыптастырушы және жиынтық бағалауды әр тоқсан сайын өткізу, оны шығарып тексеру қағазбастылықтан құтқармайтын тәсіл. Ал 40 минөт сабақ математика, химия, физика, т. б. пәндер үшін аз уақыт. Ділімізге сай, ауылдық мектепке сай бағдарлама әзірлеу қажет. Мысалы, 7-сыныпта ботаника, зоология, анатомия қосылып кеткен, бұрын сатылап көшіп отыратын (ботаника, зоология, анатомия, жалпы биология)  едік…

 

Талқыны  түйіндесек

Өмірде игі өзгерістермен қоса, дамуға, ілгерілеуге берілген мүмкіндіктермен қоса қиындықтар қабаттаса жүретінін айтып жату артық. Ал жоғарыдағы пайымдардан жасанды кедергілер, өмірдің өзінен алыс жүктемелер аз емесін айқын аңғаруға болады. Келешегіміздің бесігі – мектептің тағдыры оны көтермейді. Халқымызды алаңдататын мәселелер күн ұзарта бермей шешімін тапса деген тілекті барлық жерден естуге болады. Мұғалім қауым небір қиындықты жеңіп, небір сынақтан өтіп келеді. Бүгінгі қиындықтардан да өтері, «аз да болса саз болсын» дегендей, біртіндеп келер бетбұрыстармен  жолығары  сөзсіз.

Рақмет   ҚАЛИ,

Бекем   БЕКҰЛЫ,

Ақжайық   ауданы


Абайлаңыз, суық!

Күні: , 22 рет оқылды


Қыс мезгілі басталғаннан бері экстремалды жағдайларға тағы бір ағзаның мұздау қауіпі қосылады. Әрқайсысымыз үсікке шалдығу, сондай-ақ суықтан аллергия болуы жағдайларға тап болуымыз мүмкін.


«ҚР ІІМ ТЖК БҚО ТЖД Жедел-құтқару жасағы» мұндай жағдайларға тап болмас үшін қала және облыс тұрғындары назарын ауа қысымының төмендігіне байланысты  қауіпсіздікті қамтамасыз ету ережелерін сақтауға аударуда.

Тәуекел тобында – балалар мен егде жастағы адамдар, олар көбіне қатты тоңғақ болып келеді. Орта жастағы адамдарда кейбір аурулар нәтижесінде термореттегіш жүйе бұзылуы мүмкін, ал балаларда бұл ағза функциясы әлі жетілмеген.

Қатты тоңудан сақтану үшін жылы киіну қажет,  осылай жылуды сақтау оңайырақ. Аяқты жылы ұстау маңызды, бұл жерде ұлтарақ пен жүннен жасалған шұлық көмектеседі. Аязға жылы қолғап пен бас киімсіз және мойыншылықсыз шығудың қажеті жоқ. Металлды әшекейлерден: сырға мен сақиналардан бас тарту қажет. Сақина  қалыпты қан айналымына кедергі жасайды. Сонымен қатар металл тез салқындап, теріге жабысып қалып, жарақат келтіруі де әбден мүмкін.

Қатты тоңу мен үсік шалу мүмкіндігі үнемі қалжырап, өзін әлсіз сезінетін немесе  мас күйде жүретіндер үшін жоғарырақ.  Алкоголдік масаю жылулық беретіндей әсер береді, алайда шын мәнінде  жылудың көптен  жоғалуына әкеледі. Мұндай жағдайда адам үсігенін немесе қатты тоңғанын аңғармай да қалуы мүмкін.

Қатты тоңған немесе үсік шалған кезде дереу медициналық көмекке жүгініңіз.

Жылдың суық мезгілінде дұрыс тамақтануды әдетке айналдырған жөн. Көшеге ұзаққа шығу алдында дұрыстап тамақтанып алу керек. Суықпен күресу үшін ағзаға қуат керек.

Құтқарушылар кейін салдарымен күрескенше  қолайсыз жағдайларға мүлдем кезікпеуге шақырады. Жүргізушілер алыс сапарға шығар алдында  автокөлік құралдарының техникалық жай-күйін қадағалап алғандары дұрыс. Тас жолда автокөлік сынып қалған жағдайда кемшіліктерді сол жерде жоюға тырыспаңыз, ол үсік шалуға әкеледі. Бағыттас машиналарды күтіңіз, олардан жақын маңда орналасқан жергілікті пунктке апарып тастауын өтініңіз, ол жерден сіз техникалық көмек таба аласыз.

БҚО ТЖД Жедел-құтқару жасағының құтқарушылары тас жолда әртүрлі жылыту пунктері бар екенін ескертеді (әдетте бұлар қоғамдық тамақтану орындары). Күрделі жол участкілерін ТЖК-нің қызметкерлері үнемі тексеріп отырады.

Егер сіз шығуы қиын жағдайға тап болсаңыз кідірмей дереу 112-құтқару қызметіне хабарласыңыз, құтқарушылар сізді көмексіз қалдырмайды.

БҚО ТЖД Жедел-құтқару жасағы

Медициналық-психологиялық қызметінің басшысы

Н.Жұмағалиев


Мал сою алаңы ашылды

Күні: , 154 рет оқылды


Жақында  Жалпақтал  ауылында  модульді  мал  сою  алаңы ашылды.  «Ынтымақ»  несиелік  бағдарламасы  бойынша «Ауыл шаруашылығын  қаржылай  қолдау  қоры»  АҚ  ұсынған  кепілсіз несие  көмегімен   «Жалпақтал»  АӨК  тұрғызған  үш  ай  ішінде нысан  ауыл  тұрғындарының  игілігіне  қызмет  жасамақ.


Ауылдық жерде мал баққан шаруа енді бірлі-жарым малын саудалау үшін қалаға барып сандалып жүрмейді. Мал сою бекеті жанында болашақта шұжық цехы мен ет дүкенін, асхана мен қонақүй салу кооператив мүшелерінің  жоспарында  бар.

– Елбасымыз биылғы Қазақстан халқына арнаған Жолдауында елдің дамуын жақсартуда мемлекет алдындағы жаңа он міндетті айқындап берген болатын. Осы құжаттың үшінші міндетінде агроөнеркәсіп кешенін қарқынды дамыту мүмкіндіктері қарастырылып, ауыл шаруашылығы субъектілерінің кооператив түрінде жұмыс істеуіне жан-жақты қолдау көрсету, шикізатты қайта өңдеуді қамтамасыз ету, әлемдік нарықтарға жоғары сапалы дайын өніммен шығуымыз қажеттігін атап көрсеткен болатын. Тәулігіне 10-15 бас ірі қара малын соятын модульдік мал сою пунктінің құрылысы өткен жылдың қараша айында басталып, қысқа мерзім ішінде пайдалануға беріліп отыр. Жаңадан ашылған модульдік мал сою пунктінің жұмысы жанданып, тұрғындарға қызмет көрсетуде жаңа жетістіктерге жете берсін, – деді аудан әкімі Абат Шыныбеков бекеттің ашылу салтанатында.

Тұрарбек  ҚАЙЫРҒАЛИ,

Жалпақтал  ауылы,

Қазталов  ауданы


Асарлатып салған асхананың игілігін көруде

Күні: , 70 рет оқылды


Өткен  жылдың  күзінде Ханкөл ауылының тұрғындары асарлатып мектеп  жанындағы тозығы жеткен асхананың қабырғасын қайтадан  жаңартып тұрғызды.


Бүгінде үлгі боларлық игі бастаманың қызығын ханкөлдік бүлдіршіндер көріп отыр.  Мектеп  жанындағы  тозығы жеткен асхананы, көгілдір отын кіргізуге жағдайы жоқ екендігін естіп, сол уақытта (қазіргі таңда марқұм) Ханкөл ауылының ақсақалдар алқасының төрағасы Бақытжан Жәлелов бастап ауыл ақсақалдары, ауыл тұрғындары бірігіп бұзып,  қайта салуға шешімге келген болатынбыз. Әбден тозығы жеткен асхананы бұзып,  жерін тегістеуге Бақытжанның қос ұлы Сабыржан мен Төрежан қолындағы техникаларымен  көмек  қолын  созды.

Ауыл ақсақалдары бастап, мектеп ұжымы   және ауыл тұрғындарының бірігуімен аз ғана уақыттың ішінде 5000 мың тас соғылып, ұзындығы – 11, ені 10 метр болатын ғимарат бой көтерді. Облыстық мәслихат депутаты Құсайын Мұқанов 12 тонна қиыршық тас пен бес тонна цемент, аудандық білім беру бөлімі құрылыс материалдарын алып беруге демеушілік жасады. Жаңа оқу жылы басталар тұста жаңа асхананың құрылысы аяқталды. Мектеп оқушылары қазіргі таңда кең, тап-таза, жылы жаңа ғимаратта тамақтанып, жүздерінен қуаныш көрінеді. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» демекші, алақандай ауылда ауыл тұрғындары бірігіп ұйымшылдықтарын көрсетті. Ауыл ақсақалдары бастап, жастарымыз қостап игілікті шаруалар алдағы уақытта да жалғасын   таппақ.

Зәйзағат  БӨЛЕҒАЛИЕВ,

Ханкөл  ауылының  тұрғыны,

Қаратөбе  ауданы


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика