Адам неге өз-өзімен сөйлеседі?

Күні: , 88 рет оқылды

Соңғы кездері көшеде, қоғамдық көлікте өзімен-өзі сөйлесіп отыратын адамдарды жиі ұшырататын болдық. Бірде қоғамдық көліктегі жап-жас қыздың жай дауыспен өз-өзімен сөйлесіп тұрғанын көрдім. Құлағында  құлаққап та жоқ. Кәдімгідей өз-өзімен  «Ертең шашымды рыжий түске боямасам, кешке үйге уборка жасау керек. Үйдің жұмысы бітпейді, жасаған сайын шыға береді» деп әңгіме  айтып келді, межелі жерге жеткенше. Тағы бірде №2 автобустан кеңестік кездегі әңгімелерді өз-өзімен айқайлап, айтып келе жатқан қарт адамды көрдім. Бір қызығы, адамдар өз-өзімен сөйлесетін жандарға сабырлы, қалыпты қарайды екен. Осындай жәйттерді жиі кездестірген соң,  мені «Адамдар неге өз-өзімен сөйлеседі?» деген сұрақ қызықтырды.

Психолог Райса Байдәлиева адамдардың өз-өзімен сөйлесуі қалыпты жағдай деп есептейді.

— Бұл психикалық ауытқу емес. Әр адамның өз ерекшелігі болады. Кейбір адамдар әлдебір істі бастамас бұрын әуелі дауыстап айтып, өзін сол жұмысқа бағыттап алады. Кей адамдарда ішкі сөйлесу бала кезінен қалыптасуы мүмкін. Көбіне жалғыз адамдар өз-өзімен сөйлеседі. Бұл қорқынышты емес. Жұмыс тәжірибемде «Неге өз-өзіммен сөйлесемін?» деп алаңдап, жауап іздеп, келген адамдар болды. Олармен сөйлесе келе, әр түрлі себептерін анықтадық. Мысалы, шулы жерде жұмыс істейтін немесе құлағы дұрыс естімейтін адамдар  өз-өзімен сөйлесуге бейім болады. Көбіне жасы ұлғайған, ұзақ жыл сабақ берген адамдар өз-өзімен сөйлеседі. Бірақ бұл патология емес.

Егер адамға дауыстар естілсе, көзіне әлдебір нәрсе елестеп сөйлесе бастаса, бұл түрлі психикалық немесе неврологиялық аурулардың алды болуы мүмкін. Мұндай жағдайда арнайы мамандарға қаралған дұрыс, — дейді психолог.

Өз-өзіме  ұрсып  аламын…

Кейіпкеріміз Айгүл апайдың өз-өзімен күбірлеп, сөйлеп жүретініне үйіндегілер әбден үйренген. Тек сырттан келген адамдар ғана «Мына апайдың есі дұрыс па?» деп іш жиып қалады екен. Өзі болса, әр істі бастамас бұрын «Кір жуып тастап, нан ашытайын» деп, кір жуып болғасын «Кірлерімінің бәрін аппақ қылып жуып тастадым, енді қызыл шелектен ұнды әкеліп, нанды ашытып тастайын. Сосын шәйнекті толтырып, шай қоямын» деп күбірлеп сөйлеп жүреді. Сырттай қараған адамға біртүрлі көрінгенімен, кейіпкеріміз «Әр қадамымды солай айтып жүріп істесем, жұмысым өнімді болады» – дейді. Кейде ол өз-өзіне айқайлап, ұрсып та алатын көрінеді. «Салдырлаған ақкөңіл адаммын, көбіне адамдарды аяп қолдан келгенінше көмектесіп жүрмін. Бірақ соны түсінбейтін адамдарға қатты ренжимін. Оны олардың бетіне айтып, көңілдерін қалдырғым келмейді. Сосын өз-өзіме ұрсамын. Сонда кәдімгідей жеңілдеп қаламын» – дейді ол. Біз қызық көріп, «Сонда өзіңізге қалай ұрсасыз?» – деп сұрадық. «Тып-тыныш жайыңа қарап жүрсең болмай ма? Ең бірінші, өзіңнің бес балаңды ойлаймайсың ба? Ай, өзің де бір. Жә, құрсыншы, Алланың көзі түзу болсын» – деп қоя қоямын.  Айгүл апай кешкілік ұйқыға жатарда «Ертең сағат нешеде тұратынын, қандай шаруа жасайтындығын» дауыстап айтып алмаса, ұйықтай алмайды екен.

Ал кішкентай кейіпкеріміз Саягүл үнемі ойыншықтарымен сөйлесіп ойнайды. Өйткені ол  бір үйдің жалғыз қызы. Үлкен аюды «ата», қуыршақтарын «мама» қылып, солармен сөйлесіп ойнайды. Киім таңдаған кезде «Мынаны алайын ба, әлде ана көйлекті алсам ба екен?» деп үйде қалған ойыншықтарымен ойша  сөйлесіп жүреді.

Өзіне-өзі  сөйлеу – мазасыздықтан  арылудың  бір  әдісі

Германияның психолог мамандары  зерттеу жүргізу нәтижесінде  өзіне-өзі сөйлеу мазасыздықтан арылудың тиімді әдісі деген байламға келген. Бір адамның жападан-жалғыз өзіне-өзі сөйлеп отырғанын көргенде, сөзсіз оны рухани жағынан қалыпсыз адам деп қабылдайсыз. Бірақ, шын мәнінде, өзімен-өзі сөйлесу арқылы адам көңілдегі кірбіңнен арылады. Іштегі қуаныш-күйінішті сыртқа шығарады. Сол арқылы психологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіреді. Бір іске шешім жасай алмаған кезде, өзіңізбен-өзіңіз шүйіркелесіп, өзіңізге бірнеше сұрақ қойғанда, мәселеге біржақты қарау немесе түкке тұрғысыз нәрсені ойлап, әуреленудің мүмкіндігі азаяды екен. Психологтардың айтуынша, өзінің дауыс ырғағы адамның жан дүниесіне тыныштық, жайлылық сыйлайды. Өзіне-өзі сөйлеу – адамның өзіне ғана тән жеке мәселелерін шешуге пайдалы. Досқа мәміле жасағандай, мәмілені ортаға қойып, өз пікіріңізді де, кері тартып тұрған пікірді де айтып, сарапқа саласыз. Өзіне-өзі дауыстап сөйлеу мидағы қалыпсыздықты, шұғыл қарбаласты ретке келтіреді.  Алаңдайтын жай мен әрі-сәрі болатын жайтты дауыстап айтып, көңілсіздік пен ауыр сезімнен айығып, адам пси-хологиялық тұрғыда  жеңілдеп қалады екен.

Түйін

Психологтардың айтуынша, әр адам өзімен-өзі іштей диалог жүргізеді. Кей адамдар кешкілік өз-өзіне есеп береді. Өзімен-өзі тілдесу арқылы адам өз жан дүниесіне тереңірек үңіле бастайды. Өзін толғандыратын сұрақтарға жауап іздейді. Ғалымдардың зеттеуінше, өзіменөзі сөйлесу – адамның даму деңгейінің бір бөлігі. Психолог Жан Пиаже кішкентай балалар тілі шыққан кезде өз істерін оңай басқаратындығын аңғарған. 2008 жылы Джордж Мейсон университеті  жүргізген зерттеу нәтижесінде бұл гипотеза дәлелденген. Қалай болғанда да, өзімен-өзі сөйлесудің де өз шегі бар екен. Егер адам шектен шығып, жан-жағына бұрылып, елестермен сөйлесе бастаса, тезірек мамандар кеңесіне жүгінген жөн. Жалпы, өзімен-өзі сөйлесуді кей ғалымдар адамның дауыстап ойлануы, зияткерлік көрсеткіші деп те бағалаған. Ал сіз, өз-өзіңізбен сөйлесесіз бе?..

Гүлжамал   ЖОЛДЫҒАЛИ,

«Орал  өңірі»


Шайтанқара

Күні: , 65 рет оқылды

Мәжит Қайырғалиұлы Қайырғалиевтің есімі облыс оқырмандарына жақсы таныс. Ол сонау 1962 жылы Оралдағы Пушкин атындағы педагогикалық институтының филология факультетін тәмамдаған. Мектеп қабырғасында жүрген кезінен-ақ өлең, түрлі тақырыптарға мақалалар  жазып, олар аудандық, облыстық газеттерде жарияланып тұрыпты. Институтты тәмамдағаннан кейін Тайпақ ауданындағы туған ауылы «Котельников» совхозындағы мектепте мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі болып қызмет атқарады. 1965-1971 жылдар аралығында Тайпақ аудандық мәдениет бөлімін басқарған. Оның журналистикадағы еңбек жолы 1972 жылдан облыстық «Орал өңірі» газетінде кіші әдеби қызметкерліктен басталған. Кейін тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары қызметтерін абыроймен атқарды.

Мәжит Қайырғалиұлы «Орал өңірі» газетінің тізгінін он бір жыл бойы ұстап, бас редактор ретінде талай жас журналистерді тәрбиеледі, олардың  қаламының төселіп, нағыз журналист болып қалыптасуына айтарлықтай еңбек сіңірді. Оның бас редактор болған жылдары нарықтық қатынастың қиын кездеріне тұспа-тұс келгеніне қарамастан, газеттің оқырмандарын жоғалтпай, үнқағаздың үзіліссіз шығуына ұжымды жұмылдыра білді.

Музыканы жанындай сүйетін Мәжақаң сол музыкалық аспаптардың сан түрінде ойнайды, сурет салады, ағаштан мүсін ояды. Сонымен қатар поэзия, проза саласында үзбей қалам тербеп келеді. Ол талай мемлекеттік марапаттарға ие болған.

Біз қаламдас інілері, шәкірттері Мәжит Қайырғалиұлын жақындап қалған 80 жасымен қызу құттықтай отырып, төменде «Шайтанқара» атты  әңгімесін жариялап отырмыз.  Қадірлі ағамызға бақуатты денсаулықпен қатар, қалам қайратын тілейміз. Жазар көбейсін, жақсы Аға!!!

– Әке, машина қайда, атарбамен келгенің не? – деді Мәлік тұнжыраған күйі арбаға отырып жатып. – Мынаумен ауылға жеткенше кеш болады ғой.

– Әй…и… балам-ай, бензин жоқ болғасын тағы… әйтпесе, атарбамен еріккеннен келіп жүр дейсің бе? – деді баласының сөзіне қынжыла жауап беріп Отар. – Өзің оныншы кластың оқушысысың, күнде газет пен радиодан елдегі жағдайды оқып, естіп жүрсің…

Мәлік үн қатпастан қалды. Ауыл шетіне шыға сар желіске салған торы бесті жер апшысын қуырып, жеңіл тарантас арбаны қаңбақ құрлым көрмей, дедектетіп келе жатты. Жылқышы ауылы отыратын Бесшығыр мекені кеңшар орталығынан отыз шақырымдай болатын. Ә дегенше, арттағы ауылдың қарасы үзіліп қала берді.

Отар баласының манағы сөзін есіне алып, «Әй, балам-ай, мына желқайық сенің тырқылдаған мәсквищіңнен кем деп отырсың ба?», – деп күбірледі. Сосын мынау күзгі жаңбырмен бөртіп тұрған бөрте жусаны мен қызыл изеннің исі бұрқыраған кең даланың самал желімен көкірек кере бір дем алды да, делбесін қаға түсіп:

Шал құйрық, шалқақ төсті шайтанқара,

Шабысын жануардың айта алған ба?

Көңілім көтеріліп кетуші еді,

Қонғанда жеңіл ер сап майталманға… – деп әсем қоңыр дауысымен баяу ғана әндетіп, арасында «шу» деп делбесін қағып-қағып қояды.

«Машина қайда деп, отыз шақырым жерден ат сабылтып келіп тұрған әкемді ренжітіп алдым ба?» деп іштей өз қылығына қынжылып отырған Мәлік әкесінің әндеткенін көріп, көңілі орнына түскендей болды. Күздің шуақты күнімен көкжиекте бүлкілдеген сағымға қызыға қарап отырған ол:

– Әке, анада үйге келген қонақтарға Шайтанқара деген ат туралы әңгіме айтып едің ғой… Өзің мені сыртқа жұмсап жіберіп, ести алмай қалдым, соны айтшы, – деді ол әкесіне қарап. – Сол рас па?

– Әрине, рас, – деді Отар үзіп алғандай. Немене, қызық па?

– Шынында да қызық қой. Достарыма айтып, ауыздарын аштырайын.

Отар ойын жинақтағандай біраз үнсіз отырып қалды. Сосын төс қалтасынан шылым алып тұтатып, құшырлана бірер сорды да ұлына көз қиығын тастады. Ол баласының әңгімеге қызығып отырғанына іштей қуанды.

– Сонау Киіккөл, Шашбаулы деген жайылысы кең, шөбі шүйгін, шеген құдықтарының суы зәмзәм суындай мөлдір кең өңірде осыдан талай жылдар бұрын Қали деген жылқышы жаз жайлап, қыс қыстап жүрген. Жылқы деген малың қысты тебіндеп өткізетінін өзің де көріп жүрсің. Бірақ бір қоян жылы қараша айының басында қатты боран соғып, бір үйір жылқысынан айырылып қалады. Теріскейден соққан бораннан ықтаған жылқы құмды өңірге кеткенін сезеді де, өзі төлаты ретінде тақымына басып жүрген Тұйғын деген өмірі құлындамаған бесті биеге мініп, «Құмжиек, қайдасың?» деп тартып кетеді. Ықтаған мал бір ықтасынға жетпей тоқтамайды ғой, әлгі жылқы үйірі ауылдан қатты ұзап кеткен болады.

Екі күн, екі түн ат үстінде елсізде әбден қажыған Қали кешқұрым бір ескі қыстаудың маңына келеді. Қазақта «айдалада адасып қалғанда ескі қыстауды емес, моланы паналау керек» деген сөз бар. Өйткені иесіз қалған қыстауды жын-перілер мекендейтін көрінеді.

– Әке, жын-пері дегендердің болатыны рас па? – деді манадан үнсіз отырған Мәлік.

– Әрине, рас, бірақ өзім көрген жоқпын… Содан Қали ел аузындағы әлгі сөзді біле тұрса да, маңда өзге қарасын көрінбеген соң сол иесіз үйді паналап, демалуды жөн көреді. Есік-терезесі үңірейген жапандағы жалғыз үйдің ішіне кіріп, астындағы биесін сенеге байлап, өзі төргі бөлмеге кіріп, ошақтың құлаған орнына төбе жабынынан шөп-шалам жұлып алып жағып, жылынады да тоқымын төсеп, ерін жастанып жатып қалады. Әбден шаршаған Қали тез ұйықтап кетсе керек. Бір мезгілде үйдің сенесіне байлаған биенің ышқына осқырынып жер тарпып, тықыршыған дыбысынан оянып, «Ит-құс келіп жүр ме?» деп кекіліне қорғасын құйған дойырын қолына алып жүгіре шықса, қараңғы жерде биенің қасында тұрған жылқы сияқты бірдеңені көзі шалады. «Ой, сайтан, бұл қайдан келген мақұлық!», – деп Қали қамшысын сілтегенде, бірнәрсеге тигендей болады да, әлгі қараңдаған мақұлық шыға жөнеледі. Ілесе сыртқа шыққан жылқышының көзіне ештеңе көрінбейді. Ұйтқып соққан боран басылып, көкте жұлдыздар көрініп қалыпты. Қали жүректі, алпамсадай жігіт болса да, әлгіден кәдімгідей бойы тітіркеніп биенің қасына келсе, ол қара терге малшынып, солқылдап тұр екен. Содан жылқышы көрер таңды көзінен атырып, ертелетіп құмды өңірді бетке алып, оншақты шақырым жүрген соң бір малшы ауылға кездесіп, тамақтанып, болған оқиғаны әлгі үйдің иесіне айтады ғой.

– Алла, алла! – деп үй иесі шошып кетеді. Ол иесіз үй кезінде мыңғырған жылқысы болған Бармақ дегеннің қыстауы ғой. Онда Бармақтың жылқысының иесі бар деп айтады. Ішіне кірген мал тірі шықпай, қарны жарылып қалатын көрінеді. Құдай бір сақтаған екен.  Қали осы маңнан жоғалған жылқы үйірін тауып, еліне қайтады.

Сол жылы жазда манағы өмірі құлындап көрмеген бие құлындап, мойылдай қара, еркек құлын туады.

Құлынның өзге құлындардан айырмашылығы жоқ. Бірақ бір керімі, әлгіні енесі тебініп маңына жолатпай қояды. Өзге жылқы әлгі құлын маңына жуып кетсе, осқырынып, қаша жөнеледі. Құлынды шешесі бауырына алмаған соң биені сауып, сүтімен қолдан асырап мал етіп жібереді. Аузы шөпке іліккесін өзімен-өзі болып, ауыл маңында жүреді. Түнге қарай кісінеген сияқты әлдебір үн шығарып, ауыл сыртына лағып шығып, шауып-шауып оралады. Осының бәрін бақылап жүрген жылқышы мынау періден жаралған болды ғой деп, «шайтан қара» деп атап кетті. Құлын өсе берді, тай болды, құнан шықты. Бірақ баяғыша жылқы біткен оған жуымай, жақындап кетсе, осқырынып қашады.

Шайтан қара десе, шайтан қара, сүліктей суырылған, көздері ұясынан шығып шатынаған, аяқтары сидиған ұзын, құйрық-жалы ұйысқан қалың-әйдік жылқы болады. Құнан шыққан жазында Қали «тәуекел» деп ер салып үстіне мінсе, әлгі қолда өскен соң болар, тулап бүлінбей айдаған бағытына жүре береді. «Әу, мынау керім болды ғой» деп жылқышы тақымдап тебініп көрсе, желдей есіп шаба жөнеледі. Шабысы тым жайлы, қанатты құстай шапшаң көрінеді. Әсіресе, қолыңа құрық алып, жылқы қуғанда аттатпай жетіп барады. Өмір терлемейді. Сөйтіп Шайтанқара дөнен, бесті… шығып, жылқышының төл аты болады. Өзге жылқыдай оты қанып, су ішкенде қарны қампиып тұрмайды. Сүйріктей сұлу қолтығы кең, ашқұрсақ ат болды.

Содан не керек, бар сырын өзі ғана білетін жылқышы қазанатын тақымынан тастамай, небір ұзақ та ауыр жолдарға мінетін болады. О бір жылдары қатты қуаңшылық болып, шөп нашар өсіп, мал жұтқа ұшырауға қалды. Қали бағып отырған жылқысын құмға айдап аман сақтап қалады. Бір күні кешқұрым Шайтан- қарамен желе жортып келе жатса, бір топ қасқыр шағылдың астынан шыға келіп, жылқышыны қоршап алмақ болып, тұс-тұстан қаумалап қуа жөнеледі. Жылқышы қарындағы құрықты қолына алып, жөні келсе, бір-екеуін ұрып жығайын деп желе жортып жүре береді. Бірақ қасқырлар қаумалап алдын орай бастаса керек. Жылқышы сасайын дейді. Бір кезде ойына осы Шайтан қараның шабысы бөтен еді ғой, мүмкін қашып құтылармын» деген ой келеді де, «Ә, шайтан, шауып құтқар!» деп тебініп жібереді. Сол кезде аттың ала жөнелген шабысынан оның тынысы тарылып, аттың жалын құшақтап етбеттеп жата кетеді. Тек құлағына күздің тоң болып қатқан топырағына аттың тасырлап тиген тұяғының ғана дыбысы келеді. Көп пе, аз ба, әйтеуір, бір мезгілде көзін ашса, өзінің үйіне келіп қалыпты. Қасқыр түгіл шайтан да жоқ. Үйіне келіп аттан түсіп риза болған иесі атының мойнын сипаса, денесінде тердің исі де білінбейді.

Осыдан кейін жылқышы Шайтанқарасын сүтпен суарып, шүйгін шөппен асырайды.

Келесі жылы күзде, Қазан төңкерісінің мерекесінде үлкен бәйге болатын болып, Шайтанқарасын бәйгеге қоспақ болады. Бірақ бәйгеде атқа кімді отырғызу керек? Еңгезердей болып өзі шапса, ұят қой. Ұлы кішкентай. Дегенмен, баласын отырғызып, бәйгеге қосып кеп жібереді. Ә дегеннен-ақ, Шайтанқара мәренің о шетінен бір, бұл шетінен бір көрініп, өзге жылқы екі айналғанда бұл бес айналып, алдына қара салмады. Содан көп ұзамай бір күні колхоз басқармасы жылқышыны шақыртып алады да: «Шайтанқараны маған бересің!», – дейді. Басқармамен таласатын дәурен бе, сөз айтпастан келіседі. Бірақ жеккі білмейтінін, тек мініс аты екенін айтады.

– Тфу, сен Қали, не айтып тұрсың?.. Шайтанқара болмақтан, шайтанның өзі болса да мен оны үйретемін,

түс, қане! – дейді әлгі бастық.

Қали аттан түсіп, ерін, жүгенін сыпырып алады да, бұрылып жүре береді. Әрине, Шайтанқараның бастыққа көлік болып жарытпасына жылқышының көзі жетіп барады.

Шынында да басқарма айтқанын істеп, Шайтанқараны жылқышыдан аударып алып, колхоздың көлік ауласында бірер күн ұстайды да, үшінші күні әкеліп, жеңіл тарантасқа жегіп көрсе, әлгі «қың» деместен жорта жөнеледі. «Е, бәсе, менен жылқы баласы құтылып көрген бе?», – деп өз-өзінен мәз болған бастық Шайтанқараны жегіп, қырдағы малшыларды аралап шығады. Сол сапарда қырдағы бір малшының үйінен шай ішіп бола бергенде, сыртқа шығып кеткен делбеші бала ішке ентігіп кіреді.

– Басеке, басеке… – дейді ол сөйлей алмай.

– Ой әкеңнің… не болып қалды, айт енді! – деп жекіреді басқарма.

– Шайтанқара жоқ!

– Әй, сен не деп оттап тұрсың, жегулі тұрған жоқ па еді, арбасымен жоқ па?

– Арба да, қамыт та дәл сол жегулі күйі жатыр, бірақ ат жоқ. Жын көтеріп кетті ме… қамыт доға тәртеге жегілген күйі қалыпты. Ой, алла, ой, алла! – деп делбеші бала жағасын ұстайды.

Сол жоқтан Шайтанқара зым-зия жоқ болды да кетті. Қали жылқышының ауылына кетіп қалған болар деп онда да барды, бірақ таптырмады. Басқарманың жегулі атының жоғалып кеткені елге аңыз болды. Осыдан кейін Қали жылқышы талай мәрте түнде түзге шыққанда сонадай жерде тұрған Шайтанқараны көреді, бірақ маңына жақындаса, зым-зия жоғалып кететін көрінеді.

– Бірер жылдан кейін Қали да дүние салады. Сол кісі отырған ескі қыстау маңында біраз жылға дейін сүліктей қара аттың жүргенін талай кісі көрген дейді. Бірақ мен өзім көрген жоқпын, мүмкін әлдебір елес шығар…

1992  жыл


Тұрмыстағы өрт қауіпсіздігі

Күні: , 18 рет оқылды

Электрлік жарықтандыру және жылыту құралдарынан болатын өрттер мен жанулардың алдын алу.

Электр желісінен өрттің пайда болуының басты себебі қысқа тұйықталу, желідегі шамадан тыс жүктеме. Бұл жағдайлар болмас үшін электрөткізгішті ақаусыз күйде ұстап, ал қысқа тұйықталу және желінің артық жүктемесі (бір мезгілде бірнеше электр құрылғысын бірден қосу) кезіндегу жануға жол бермес үшін бөліп таратқыш қалқанда зауытта жасалған калибрленген сақтандырғыш әрдайым болуы тиіс. Егер электр желісіне «Жучок» жуан сымынан жасалған сақтандырғышты қоссаңыз, ол қысқа тұйықталу кезінде балқымайды. Сәйкесінше, «қорғаныс» жұмыс істемейді, ал желі ток астында қалады.

Бұл жағдайда сымдар балқуға дейін қызады, оқшаулау (қабық) тұтанып, ұшқындар мен от айналасындағы жанған заттарға өтіп, өрт туындайды. Әр уақытта заводттан шығарылған сақтандырғыштарды ғана қолдану осы үшін қажет. Қысқа тұйықталу электрөткізгіште де болуы мүмкін. Сондықтан да ол ақаусыз күйде қолданылуы керек.

Өрт электр лампасынан да туындауы мүмкін, себебі вольфрамның талшықтары қызған кезде көп жылу шығарады. Мұндай жағдай болмас үшін, электрлампалары  қағаз бен матадан жасалған абажурларға жанаспауы тиіс.

Өрт көбінесе зауыттан шығарылған және ақаусыз болатын тұрмыстық электр құралдарынан да туындап жатады. Егер электр желісіне бір мезгілде осындай құралдардың бірнешеуін іске қосса, онда бұл электрөткізгіштердің артық жүктелуі мен қатты қызуын туындатады. Оқшаулау (қабық) тұтанып, от өткізгіш бойымен түрлі заттарға таралады. Өрт бір электрлік қыздырғыш құралын (үтікті, шәйнекті, жылытқыш құралды және б.) дұрыс қолданбағаннан да болуы мүмкін. Сондықтан желіге қосылған құрылғыны қараусыз қалдыруға немесе оларды қадағалауды жас балаларға тапсыруға қатаң тыйым салынады. Құралды жанулы күйдегі заттарға қоюға болмайды, сондай-ақ, оларды перделерге, ағаш қалқандарға және басқа оңай жанғыш заттарға жақын жерде қосуға болмайды.

Тұрмыстағы өрт қауіпсіздігі

Ақаулы пеш жылытқышынан болатын өрттер мен жанулардың алдын алу.

Пеш жылытқышы өрт қауіпсіздігінің мәні неде? Ең алдымен, пешті отынмен жағу кезінде температура 600-800 градусқа жетеді, бұл пеш қабырғалары мен мұржасының қатты қызып кетуіне әкеледі. Егер ғимараттың ағаш бөліктері (бөренелер, қалқандар, едендер, төбелер және басқа да жанғыш құрылымдар мен материалдар) пеш пен мұржаның қабырғаларымен тығыз жанасып тұрса  — дұрыс бөлшектенген болмаса — олар жнауы мүмкін.

Өрт болмас үшін пеш кірпіш немесе тастан қалаған болуы тиіс. Ғимараттың ағаш конструкциялары мен пеш пен түтіндіктің жылыту бөліктері арасында жуандығы бір жарым кірпіштен кем болмайтын, яғни 38 см  кірпіштік ажырату орнатылады.

 Егер пештің есігінің алдында өлшемі 50х70 см-ден кем емес пеш алды металл қаңылтыр болмаса, жанып жатқан көмір еденге түскеннен өрт пайда болуы мүмкін.  Пешті міндетті түрде есікті жауып және үнемі ересектердің қарауымен жағу керек. Жанғыш материалдарды пештің алдына, пештің үстіне, пеш пен қабырғаның арасына қоюға болмайды. Пешті ұзақ уақыт бойы қыздырудың қажеті жоқ, өйткені қабырғаның шамадан тыс қызуынан жарықшақтар пайда болып, шатырда ұшқындар ұшып, олар тез жанатын заттарға түсіп, өрттің пайда болуына себеп болады. Сондықтан түтіндіктің қабырғалары мұқият балшықпен майланған және әктелген болуы керек. Егер түтіндікте жарықшақ пайда болса, ол бірден байқалады, себебі сол арқылы күйе ене бастайды.

Кейбір тұрғындар пешті тұтандыру үшін керосин немесе бензин пайдаланады, ал бұл жазатайым оқиғаларға душар етеді. Пеш жағар кезде тұтанғыш сұйықтық лезде лаулайды да пештен жалын ұшқындап өрт пайда болады.

Жылыту маусымы басталар алдында пеш пен түтіндіктің жай-күйін тексеріп, оны жөндеп, күйені тазалаңыз, жарықшақтарды майлап, шатырдың ішіндегі түтіндікті әктеңіз. Пештер мен түтіндіктерді жөндеу және қайта салу кезінде білікті пеш қалаушыларды шақыру қажет.

Өрттің себебі кеңейту кіші бактарының дұрыс емес құрылуы, құбырларды дұрыс орнатпау және олардың дұрыс қымталмауы болуы мүмкін. Көбінесе кеңейту кіші бактары үйдің шатырына орнатылады, ал кейбір азаматтар оларды және құбырларды оларға сәйкес келетін жанғыш материалдармен (шүберекпен, үгінділермен) қымтап, жанғыш негізге орнатады, бұл көбінесе өртке әкеледі.

Бактың ішіндегі су қатып қалса: суды жылыту үшін алауды, дәнекерлік лампаны (паяльникті) қолданады. Су жылынады, отты өршітіп, нәтижесінде қымтау мен үйдің шатыры жанады.

Су жүйеден кетіп, әрі қарай қыздыру кезінде жылдам булану басталады. Бұл жағдайда кеңейту багі қатты қызады, содан кейін қыздырғыш жанып, үй өртенеді.

 Осы себеппен өрт тумас үшін кеңейту багін отқа төзімді негізге орнатып, оны тек отқа төзімді жылу оқшаулағыш материалмен қаптау керек.

Батыс Қазақстан облысы ТЖД

ӨҚСБжПҚБ


Орал құтқарушылары ескертеді!

Күні: , 18 рет оқылды

Құрметті азаматтар, өрт қауіпсіздігі шараларын қатаң сақтаңыздар! Тек бірлескен күшпен ғана өрт санын азайтуға, адамдардың қаза болуын болдырмауға болады.

Жылыту маусымында өрттердің алдын алу мақсатында:

— тұрғын үй-жайларыңызда алғашқы өрт сөндіру құралдары болсын;

— күн сайын тұрмыстық жылыту пештерінің жағдайын тексеріңіз;

— тұрмыстық пештерді тез тұтанатын сұйықтықтармен жылытпаңыз;

— газ пештерін жылыту үшін қоспаңыз;

— қолдан жасалған электр жылыту құралдарын қолданбаңыз;

— үйден шығар алдында газ бен электр жабдықтарының сөндірілгенін тексеріңіз;

— жанып жатқан пешті қараусыз қалдырмаңыз, сондай-ақ, кішкентай балаларға оларды қадағалауды тапсырмаңыз;

-отын жағатын жерде отын мен көмірді сақтамаңыз;

— пешті қыздырмаңыз;

-пештеншығарылатын күл мен қоқысты сумен сөндіріп, қауіпсіз орынға шығару қажет;

— сізге тиесілі үй-жайлар мен құрылыстарды заңмен белгіленген тәртіпте лауазымды тұлғалардың өрт қауіпсіздігі талаптарының сақталуына тексеруін қамтамасыз етіңіз.

Өрт қауіпсіздігі шараларын сақтау – сіздің амандығыңыздың кепілі, сіздің және жақындарыңыздың өмірін сақтау. Есіңізде болсын, адамдардың бейқамдығы, отты ұқыпсыз пайдалану күтпеген зардаптарға әкелуі мүмкін.

Тұрғындардың тұншықтырғыш (иісті) газбен улануының негізгі себептері — соғылған түтін мұржалары, пеш конструкциясының жарылуы, ақаулы пеш жабдықтарын пайдалану, жабық жапқыш немесе тартпаның болмауы. Жылыту кезеңі басталғанға дейін үй-жай шегінде қабырға және түтіндік арналарын, әсіресе, шатырдағы түтін мұржаларын тексеру, мұржаларды жиналып қалған күйеден тазалау, пештің үстіне заттар мен дымқыл отынды кептірмеу қажеттігін тұрғындардың есіне саламыз.

Батыс Қазақстан облысы

ТЖД ЖҚЖ


Қазақстан мен Ресей туризмді бірлесе дамытпақ

Күні: , 22 рет оқылды

Ежелден тағдыр тоғыстырып, тарих табыстырған Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясын 7000 шақырымға созылған әлемдегі ең ұзын құрлықтық шекара мен көршілес орналасқан кең аумақпен қатар, достық-туыстық қатынастар біріктіреді. Ресей – Қазақстан үшін ең сенімді және ең басты серіктес мемлекет. Сондықтан екі елдің саясат, қауіпсіздік, экономика, сауда саласындағы сан қырлы ынтымақтастығының ауқымы кең, мақсаты айқын. Бұл ықпалдастықтың кемел көкжиегі жыл санап кеңейіп келеді. Ендігі мақсат – етене аралас елмен туристік байланысты нығайту, екі елдің саяхатшылары үшін жаңа туристік бағыттарды дамыту.

Қазақстан – Ресей арасындағы барыс-келіс пен алыс-берісті еселей түсуге бағытталған дәстүрлі шараның бірі – 2003 жылдан бері тұрақты түрде ұйымдастырылып келе жатқан өңіраралық ынтымақтастық форумы.

Қос мемлекет басшысының қатысуымен күрделі мәселелер шешімін тауып, ауқымды міндеттер нақтыланатын аталмыш ақылдасу алаңын жыл санап өткізудің өзектілігі орасан.  Өткен жылы Ресейдің Челябинск қаласында өткен мұндай форумда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Президенті Владимир  Путинге келесі жылы форумды Қазақстанның солтүстік қақпасы саналатын Петропавл қаласында ұйымдастыруды және басты назарды қос елдің туристік әлеуетін арттыруға аударуды ұсынған болатын. Өйткені Қазақстан мен Ресей арасындағы туристер ағыны жыл санап артып келеді. Жыл сайын Қазақстанға 3 млн. ресейлік, ал көрші елге 3,6 млн. қазақстандық сапарлайды екен. Оған қоса еліміздің батысы мен шығысында және солтүстігінде біздің жеті өңірдің көрші елдің 12 облысымен шекаралас екендігін ескерсек, қоңсы қонған қос елдің әу бастан «ауылы аралас, қойы қоралас» екені талас тудырмайды. Демек, биылғы 8-9 қараша күндері Петропавл қаласында өткен Қазақстан мен Ресейдің XV өңіраралық ынтымақтастық форумының қос ел үшін туризм саласындағы ортақ мәселелерді айшықтап, өзара тәжірибе алмасуда, түрлі түйткілдің түйінін тарқатып, жеткен жетістіктерді ба-ғалауда  маңызы  орасан  зор.

Екі ел арасындағы әлеуметтік-мәдени, этнографиялық, медициналық, спорттық, мәдени-танымдық және туризмнің басқа да салаларын дамытуды мақсат еткен өңіраралық форум аясында «Қазақстан мен Ресейдегі туризмді дамытудың жаңа жолдары мен үрдістері» атты көрме жұртшылық назарына ұсынылды. Жаңадан бой көтерген заманауи Теннис орталығында ашылған көрмеде ине шаншар орын болмады. Қазақстанның барлық өңірі мен Ресейдің шекаралас 10 облысынан арнайы ат арытып келген ресми делегациялармен қатар, танымал туристiк компаниялар да қатысқан көрмеде туризм саласындағы соңғы технологиялар мен жаңалықтар паш етiлетін 40-тан астам павильон жасақталып, әр өңір, әр облыс отандық және шетелдік туристердің қызығушылығын оятатын табиғи ерекшеліктері мен тарихи-мәдени құндылықтарын ортаға жайып салды. Ауқымды шараға Батыс Қазақстан облысының әкімі Алтай Көлгінов бастаған өңір делегациясы  да  қатысты.

Қызылжарға келген шетелдік қонақтар назарына Алматының апорты, Солтүстік Қазақстан облысының Шалқар-Имантау демалыс аумағы, Павлодар облысының Баянауыл ұлттық саябағы, Щучинск-Бурабай курорттық аймағы сынды жобалар ұсынылды. Қазақтың ұлттық тағамдары мен қолөнер бұйымдары да ойып тұрып орын алды. Халықаралық масштабтағы көрмеде Жайықтың жауһарларын ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия төрағасының орынбасары, жерлесіміз Елена Тарасенко мен облыстық кәсіпкерлік және индустриалдық-инновациялық даму басқармасы басшысының орынбасары Бақдәулет Ибраимов таныстырды.

Көрікті көрмені Қазақстан мен Ресейдің өңіраралық ынтымақтастығының XV форумына арнайы келген ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен РФ Президенті Владимир Путин де тамашалады.

Қашанда қонақжайлығынан танбаған қазақ халқының атынан Ресей Президентіне алтын жалатылып, бағалы тастармен зерленген қамшы табысталды. Ал ақмолалық балуан екі ел достығының символы ретінде өз қолымен қалың  шегеден  түйін  жасап  берді.

– Біздің халқымызда «Алыстағы ағайыннан жақындағы жақсы көршің артық» деген сөз бар. Біз көршіміз, ағайынбыз. Форум  тиімді мемлекетаралық алаңқайға айналды. Ынтымақтастықтың маңызды институты болып отыр. Бұған дейінгі форумдарда жалпы саны 200-ден астам келісімге қол қойылды. Олардың жүзеге асырылуы өңірлерге ғана емес, қос ел экономикасының жекелеген салаларына да септігін тигізуде, – деп атап өткен Елбасы Өзбекстан да осындай өңіраралық ынтымақтастық форумын өткізуді жоспарлап отырғанын жеткізді.

Елбасы туризм саласының жаһандық экономикадағы маңыздылығын айтып, екі елдің туристік әлеуетін тиімді пайдаланып, оны одан әрі дамыту үшін жүйелі шаралар қабылдау қажеттігін атап өтті.

– Туризм жаһандық экономикалық дағдарыстар кезінде де  экономика өсімінің тетігі болып саналады. Қазақстан мен Ресей  бұл үдерістерден тыс қалып қоймауы керек. Бізге жаңа мүмкіндіктерді тиімді пайдалану қажет, – деді Мемлекет басшысы. Сонымен қатар Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанда туристердің легін арттыруға және 60 мыңнан астам  жаңа жұмыс орнын ашуға бағытталған туризмді дамытудың бес жылдық мемлекеттік бағдарламасы әзірленіп жатқанын мәлімдеді.

– Ынтымақтастықтың екі жақты туризмді дамыту сияқты маңызды бағытына арнайы тоқталғым келеді. Ресейдегідей Қазақстанда да туристер үшін демалысты жақсы өткізіп, тамашалауға болатын көптеген көрікті  жер бар. Мысалы, ресейліктер, әсіресе, елдің батыс Сібір бөлігіндегі тұрғындар демалу үшін жазда біздің елдегі Бурабайға, Балқаш пен Алакөлге, қыста Алматыдағы Шымбұлақ тау шаңғысы курортына және басқа да жерлерге келеді, – деген Мемлекет басшысы өкілетті құрылымдар тарапынан шешуді талап ететін екі жақты туризмді дамыту саласына қатысты бірқатар жәйттерді, соның ішінде туристердің өтуіне қолайлы болу үшін шекарадан өткізу тәртібін жаңғырту, туристік және көлік-логистикалық инфрақұрылымдарды жетілдіру, Каспий теңізіндегі туризмді бірлесе дамыту, ғарыштық туризмді қалыптастыруға ықпал ету және басқа  да  мәселелерді  атап  өтті.

– Қазақстан мен Ресей аумағында туристердің қызығушылығын тудыратын керемет жерлер баршылық. Осындай ғажайып жерлер тұрғанда, алыс елдерге сапарлау керек пе? Әрине, әлемде тартымды бағыт-бағдарлар аз емес, дүниежүзіне танылған туристік орталықтар бар. Алайда Қазақстан мен Ресей жеріндегі табиғи әр алуандықты басқа елдерден таппайсыздар, – деді Ресей Президенті Владимир Путин. Осы орайда ол бірегей әрі экологиялық таза демалыс орындарына адам көптеп тартылатынын сөз етті. «Бұл тұрғыда, әсемдігі көзді арбайтын керемет жерлер бойынша біз әлемдегі ең бай адамдармыз. Жалпы, осы бағыттағы жұмыстардың қарқынын үдете түсу керек. Бұл салада біздің әлеуетіміз жоғары», – деп түйді Владимир  Путин.

Форум барысында ҚР Мәдениет және спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы, РФ Экономикалық даму министрі Максим Орешкин, Солтүстік Қазақстан облысының әкімі Құмар Ақсақалов, Астрахань облысы губернаторының міндетін атқарушы Сергей Морозов, Алматы қаласының әкімі Бауыржан Байбек, РФ Алтай Республикасының басшысы Александр Бердников сөз алды. Баяндамашылар ғарыштық, экстремалды, пассивті, медициналық,  археологиялық, экологиялық және аңшылық туризмнің мүмкіндіктері туралы айтып, бұл бағыттарды  дамытудың келешегі мен  кедергілерді жан-жақты талқылады.

Нұрсұлтан Назарбаев форумға қатысушылардың баяндамалары мен ой-пікірлерін қорытындылай келе, ресейлік әріптесіне қос елдің үкіметтеріне туристер легін көбейту үшін шекаралық аймақтарда аутомобиль, теміржол және әуе қатынастарын дамыту жөнінде бірлескен іс-қимыл жоспарын   әзірлеуді   ұсынды.

– Шекараларымыздағы бақылау бекетінен туристердің өтуіне барынша қолайлы жағдай жасау керек. Қазақстан мен Ресей шекараларындағы өткізу бекеттерінің инфрақұрылымы және техникалық тұрғыдан жабдықталуы адамдар мен көліктерді молынан жіберуге сай келмейді.

Осыған байланысты қос мемлекеттің үкіметтері бұл мәселелерді бірлесе отырып шешуге тиіс, – деді  Нұрсұлтан   Әбішұлы.

Елбасы көршілес елдермен визалық және көші-қон режімін жеңілдете отырып, Каспий теңізінде туризм жөніндегі ынтымақтастық жүйесін құруды, сондай-ақ медицина және білім саласындағы туризмді дамыту жөнінде  шаралар  қабылдауды  ұсынды.

Форум аясында Нұрсұлтан Назарбаев пен Владимир Путин Қазақстан мен Ресейдің 2019-2021 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл жоспары, ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасындағы өңіраралық және шекара маңы ынтымақтастығының бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары мен перспективті өңірлік бастамалар тізбесі, ҚР Ұлттық экономика министрлігі мен РФ Экономикалық даму министрлігі арасындағы «Қазақстан – Ресей» шекара маңы ынтымақтастығы бағдарламасын дайындау және іске асыру ниеті туралы меморандум, ҚР Мәдениет және спорт министрлігі  мен РФ Экономикалық даму министрлігі арасындағы Туризм саласындағы өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы меморандум, ҚР Үкіметі мен РФ Үкіметі арасындағы 1994 жылғы 10 желтоқсандағы «Байқоңыр» кешенін жалға беру шартына өзгерістер енгізу туралы хаттама, 2006 жылғы 3 қазандағы ҚР және РФ шекара маңындағы аумақтары тұрғындарының Қазақстан – Ресей мемлекеттік шекарасын кесіп өту тәртібі туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттама сияқты маңызды құжаттарға қол қойды. Ақтау, Петропавл және Қостанайдан Ресейге тікелей әуе рейстерін ашу жөнінде бастама көтеріліп, бірлескен сақтандыру жүйесін енгізу де күн тәртібіне енді. Сонымен қатар Каспий теңізі жағалауындағы бес мемлекет арасында емін-еркін саяхаттауға жағдай жасайтын круиздік тур іске қосылатын болды.

РФ басшысы Қазақстан мен Ресейдің келесі өңіраралық форумы Омбыда өтетінін мәлімдеді. Жалпы, форум аясында қос елдегі туризмнің түрлі салаларын қамтитын 30-ға жуық өңіраралық әрі коммерциялық келісімге қол қойылды. Қос тарап Қазақстан мен Ресей шекаралық өңірлерінде жүзден астам туристік маршрутты бірлесіп жүзеге асыруға уағдаласып  тарқасты.

Ендігі кезекте жауапкершіліктің негізгі жүгі шекаралық өңірлерге жүктеледі. Олардың алдында өңіраралық сан-салалы байланыстың сапасын арттыру, келісті келісім көкжиегін кеңейту, соның ішінде тауар айналымын жақсарту, қызмет түрлерін молайту, іс-керлік байланыстарды жаңа сатыға көтеру, бірлескен кәсіпорындар қатарын көбейту мәселелері тұр.

Орынбор облысының вице-губернаторы Павел Самсоновтың (суретте) айтуынша, Батыс Қазақстан облысымен әуелден тату, көршілік, достық қарым-қатынас орнаған. Арадағы шекаралық сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық жыл өткен сайын беки түспесе, бәсеңдеген емес.

– Жылына 200 мың батысқазақстандық Орынборға табан тірейді, олардың басым бөлігі тұзды емдік суға шомылу үшін келеді. Орынбор және Батыс Қазақстан облыстарының шекарасында орналасқан екі халықаралық аутокөлік өткізу бекеті мен екі жақты аутокөлік өткізу бекеті бар. Олар арқылы тәулігіне 1,5-3 мың ауыр жүк көлігі өтеді. Барыс-келіс ұлғаятын жаз-күз маусымында шекара арқылы өтетін аутокөлік ағыны бірнеше есеге дейін  артуы  мүмкін.

Екі облыс тұрғындарының, бизнес өкілдерінің, басқа да салалардың өзара байланысын дамыту бағытында біраз жұмыс атқарылды. Алайда ол әлі де өз деңгейінде емес. Өңіраралық ынтымақтастық форумы біздің байланысымызға тың серпін береріне сенімім мол, – дейді Павел Самсонов.

Саратов облысының губернаторы Валерий Радаевтың (суретте) айтуынша, Батыс Қазақстан облысымен арадағы өңіраралық келісім негізінде Орал – Саратов бағытындағы тасжолдың құрылысы аяқталғанда өңірлер арасындағы қарым-қатынас бұрынғыдан да жандана түспек.

– Биылғы жылдың тоғыз айындағы Саратов облысы мен Қазақстан арасындағы тауар айналымы 150 млн. АҚШ долларын құрады. Басты назарды экспортқа аударып отырмыз. Осы орайда халықаралық талаптарға сай келетін көлік-логистикалық кластерді  дамытудың  маңызы  зор.

Осыдан екі жыл бұрын Орал – Саратов тасжолының құрылысы туралы екі жақты келісімге қол қойылды. Батыс Қазақстан облысы уағдаласқан межені мерзімінде орындады, желтоқсан айында жаңа жолды ашқалы жатырсыздар. Біз де өз тарапымыздан жолды федералды деңгейге өткізіп, биыл 100 шақырымын жөндедік, қалған 200 шақырымды бір жылдың ішінде аяқтауды жоспарлап отырмыз. Туризмді дамыту бағытында бірлескен жобаларды жүзеге асыруға мүдделіміз. Саратов облысына, Еділ өзенін тамашалауға қазақстандықтардың, әсіресе, жастардың көп келетіні қуантады, – дейді Валерий Радаев.

Екі ел арасындағы ықтимал әріптестіктің соны саласы – балалар мен жасөспірімдер туризмі. Батыс Қазақстан облысы бұл бағытта Ресейдің көршілес облыстарымен орнатылған екі жақты әріптестікті мейлінше нығайтуға, сонымен қатар салаға тың серпін беретін жаңа тәсіл-үрдістерді батыл енгізуге баса назар аударып келеді.

Форум аясында Батыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік және индустриалдық-инновациялық даму басқармасы мен Татарстан Республикасының туризмді дамыту мемлекеттік комитеті арасында екі жақты әріптестік туралы келісімге қол қойылды. Қазандық делегация біздің облыстағы балалар мен жасөспірімдер туризмін дамыту тәжірибесіне ерекше қызығушылық танытып, бұл салада екі жақты іскерлік байланыс орнатуға ықылас білдіріп отыр.

Осы орайда Батыс Қазақстан облыстық балалар мен жасөспірімдер туризмі орталығының ТМД елдері арасында үздік үштікке еніп, «ЮНЕСКО клубы» мәртебесіне ие болғанын да айта кеткен жөн, – дейді облыстық кәсіпкерлік және индустриалдық-инновациялық даму басқармасы басшы-сының орынбасары Бақдәулет Ибраимов (суретте).

– Орал мен Қазан қалаларының арасында өзара достық, бауырластық байланыс орнаған. Екі жақты әріптестік туралы келісім  аясында қос шаһардағы туристік ресурстарды тиімді пайдалану, маркетингтік белсенділікті арттыру, туроператорлардың байланысын нығайту бағытындағы нақты іс-шаралар жүзеге асады.

Әзірге Татарстан мен Батыс Қазақстан облысы арасындағы туристік түсімдер аса көп емес, жылына 50 млн. рубль шамасында. Дейтұрғанмен, екі өңірдің де туристік әлеуеті мықты. Мәселен, Қазан тұрғындарын Ақ Жайық атырабының әсем, бай табиғаты қызықтырса, қазақ бауырлар үшін Татарстанның мәдени-тарихи орталықтары мен Қазан қаласының инфрақұрылымын және былтырғы футболдан әлем чемпионаты өткен нысандарды тамашалау әсерлі болады деген сенімдемін, – дейді Татарстан Республикасының туризм жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы  Сергей  Иванов.

Еліміздің батыс қақпасы саналатын Батыс Қазақстан облысы Ресейдің бес облысымен шектесетін ең ұзын (1,532 км) шекараға ие. Жылына біздің шекара арқылы 4 миллионға жуық жолаушы мен 1,2 миллионнан астам аутокөлік қатынайды. Өңіраралық экономикалық, мәдени және туристік байланыстар жыл санап нығайып келе жатқандықтан, жақын арада туристер ағыны 1,5-2 есеге артуы ықтимал. Сондықтан Мемлекет басшысының тапсырмасына орай, көлік-логистикалық инфрақұрылымды жетілдіруге баса көңіл бөлінуде. Орал – Саратов аутожолының құрылысы аяқтала келді, шекарадағы тұсы бұрынғы қос жолақтың орнына 8 жолақты жолға алмастырылды. Астрахань мен Волгоград облыстарына дейінгі жол салынуда, келер жылдың басында Самара және Орынбор бағытындағы аутокөлік жолдарының құрылысы басталмақ. Орал қаласында туристер аялдайтын заманауи және ыңғайлы қонақүйлердің жоқтығы да саланың дамуына кедергі болып келген еді. Қазіргі таңда Хилтон, Holiday Inn және Novotel қонақүйлерінің құрылысы қарқынды жүруде. Ал көктемде әуежай терминалын қайта жаңарту жұмыстары басталмақ.

Ресейдің барлық көршілес облыстарымен қоса, Киров, Ульянов облыстарымен, Татарстан және Башқұртстан Республикаларымен бірлескен іс-шаралар кешені жүзеге асуда. Көршілерімізбен арадағы ынтымақтастық жыл санап кеңейіп келеді.

Мысалы, Наурыз мейрамы мен Бірлік күні Саратов және Самара облыстарындағы қандастарымызбен бірге тойланса, Волгоград облысымен бірлескен әскери-патриоттық шаралар ұйымдастырылады. Орынбор облысымен Жайық өзені арқылы жорық өткізу дәстүрге айналған. Биыл Астраханьда күй атасы Құрманғазының 200 жылдығы кең көлемде  аталып  өтті.

Бүгінде өңіраралық барыс-келісті жеңілдету мақсатында пойыздардағы кедендік тексерулер алынып тасталды. Нәтижесінде Астана мен Орал арасындағы жол жүру уақыты 10 сағатқа қысқарды, бір жарым жылда 200 мыңға жуық жолаушы тасымалданды.

Ақ Жайық атырабында туристердің қызығушылығын тудыратын бірінен-бірі асып түсетін тарихи орындар мен туристік бағыттар жетерлік. Жайықты жағалай жайғасқан жұртшылық үшін, әсіресе, су туризмін, өлке туризмін және балалар туризмін дамытудың  болашағы  зор.

Екі күнге жалғасқан көрмеде өңірдегі туристік нысандар туралы мол мағлұмат беріліп, сыртқы және ішкі туризмді ілгерілету бағытында келіссөздер  жүргізілді.

Динара    ЖҰМАБЕКҚЫЗЫ,

«Орал   өңірі»,

Орал – Петропавл – Орал


«Кублей» Қытайға ет шығарады

Күні: , 52 рет оқылды

ҚР Сыртқы сауда палатасы баспасөз қызметінің хабарлауынша, батысқазақстандық «Кублей» ЖШС  Қытайға ет экспорттайтын болды.

Шанхайда импорт тауарлар мен қызмет түрлерінің «China International Import Expo» халықаралық көрмесі өтуде. Оған 130 мемлекеттен 2800 компания қатысып, өз өнімдерін ұсынып отыр. Көрмеге Қазақстаннан 302 компания қатысып, өндіріс, ауыл шаруашылығы, машина жасау, туризм және тағы басқа салалар бойынша тауарлар мен қызметтерін жарнамалауда.

Аталмыш халықаралық көрме аясында қазақстандық «Кублей» ЖШС мен «Karamay Yuguanfu Foreign Trade Co Ltd» (Қытай) арасында Қытайға 20 мың тонна сиыр мен қой етін экспорттау бойынша келісімшартқа қол қойылды. Мамандардың айтуынша, бұл серіктестіктің Қытайға ет шығару жөніндегі алғашқы келісімі.

Гүлбаршын   ӘЖІГЕРЕЕВА,

«Орал   өңірі»


Қыз жасауы дегенде, қыз жасауы…

Күні: , 50 рет оқылды

«Жасауды алты жастан жинасаң асады, жеті жастан жинасаң жетеді» деген атам қазақ ұзатылатын қызының жасауына көп көңіл бөлген. Кеңес заманынан бұрын ата-бабаларымыз төрт түлік малды еншілеп, ағаш үй тігіп, қыздың жасауын әдемілеп дайындап берген. Заман ағынымен бірге ілесіп, ұлттық салт-дәстүріміз де жаңарып, жаңғырып келеді. Қазіргі уақытта ата-ана ұзатылатын қызына қал-қадерінше, әл-ауқатына қарай жасау дайындап береді. Әрине, әке-шеше «жетім қыздың жүгіндей» болмасын деп, қажетті дүниенің барлығын сатып әперуге дайын тұрады. «Қалыңсыз қыз болса да, кәдесіз қыз болмайды» дегенді ұстанатын қазағым қалтасы жұқа болса, банктерден қымбат несие алып, қыз жасауын ырғап-жырғап беруді сәнге айналдырды.

Бүгінде төрт қызын өсіріп, құтты орнына қондырған зейнеткер Қансұлу Ерғожина әжеміз қыз жасауын жасауда әркім «өз көрпесіне қарай көсілгені» дұрыс дегенді ұстанады. «Өзім ауылда кітапханашы болып жұмыс істедім. Жинаған ақшама алынған заттар мен үшін әрдайым ыстық. Қыздарымды ұзатқанда қолымнан келгенінше жасауларын жасап бердім. Басы артық шығынға бармадым. Меніңше, өзгелерден қалмаймын деп қыздың жасауын сонша шығынданып, тоңазытқыш, шаңсорғыш, тіптен газ плитаға дейін апаруды жөн көрмеймін. Тек алты көрпесі мен көпшіктерін, керекті төсеніштерін, ыдыс-аяғын апарса болғаны емес пе?

Аста-төк заттарды алудың қажеті жоқ. Жастар өздері еңбек етіп, отбасына қажетті заттарды бірте-бірте сатып алса болады ғой.

Сонда олар «әзір асқа тік қасық» болмай, өздері еңбектеніп алған дүниенің қадірін білетін болады», – деді Қансұлу әже.

Расында, қыз ұзатқандар бүгінде қызға берілетін дүниенің саны артқан деседі. Мысалға, жаңа өмірге қадам басқан аруларымызға берілетін жасауды тізімдеп көрелік: алты қонақ және бір шай көрпе, алты жастық, жастардың екі кісілік төсеніш және жамылғы көрпесі, оны «махаббат көрпесі» деп атайды. Одан басқа екі кісілік төсек- орын жиһазы (спальный гарнитур), сандық, ыдыс-аяқ жиынтығы, оның ішінде қасық, кесе, шәйнек, пышақ, көстрөл-қазан, ет табақ, хрусталь ыдыстар және өзгелері бар. Сонымен қатар жас жұбайлардың бөлмесіне төсейтін және қонақ бөлмесіне деп екі қалы кілем, терезе және төсек жабындар, дастарқан, оқтау, нан илейтін тақтайға шейін береді. Соңғы жылдары заманның жақсарғаны шығар, тұрмыстық техника түрлерін, теледидар қоса апарады.

Енді инстаграмдағы дайын қыз жасауының бағасына назар аударсақ:

6 қонақ көрпе = 84 000 тг

6 көпшік = 24 000 тг

1 шай көрпе = 5000 тг

екі кісілік жамылғы көрпе = 20 000 тг

«Махаббат көрпесі» (қос көпшігімен) = 40 000 тг

Тақта көрпесі= 27 000 тг

Сандық жапқыш (сыйлыққа).

Сонда қой жүнінен қалың етіп жасалған әрі әдемі материалмен тысталған төсек жабдығы орташа есеппен 200 мың теңгеге шығады. Соңғы кездері орыстың  матрешкасы секілді ұлтық нақыштағы сандықтарды жасауға қосып беруде. Сандық жиынтығының бағасы дизайнына және сыртқы қаптама материалының сапасына байланысты 100 000-250 000 теңге аралығында сатылуда. Оған көлемі әр түрлі үш сандық кіреді және сыйлық ретінде қобдиша беріледі. Төсек-орын жиһазының бағасы сауда орындарында түрліше, 180 мың теңгеден бастап 1 миллионнан асып кете барады. Ал ыдыс-аяқ жиынтығы 75 мың теңгеден басталады. Сонда бір қыз баланың жасауы тізімде көрсетілмеген ұсақ-түйек заттарды қоса алғанда, 600 мыңнан 1 миллионға дейін барады.

Әрине, жұрттың барлығы ұзатылатын қызға тап осындай дүние береді деуден аулақпыз. Бүгінгі нарықтық заманда Елбасы: «Қазіргі қоғамда шынайы мәдениеттің белгісі – орынсыз сән-салтанат емес. Керісінше, ұстамдылық, қанағатшылдық пен қарапайымдылық, үнемшілдік пен орынды пайдалану көрегенділікті көрсетеді» – деп айтқандай, әрқайсымыз прагаматик болуға ұмтылғанымыз жөн. Қыз жасауын әркім қал-қадерінше жасап береді, бірақ пәленбай жылға қымбат несие алып қарыз қа-мытын киюдің жөні жоқ сықылды. Сіз қалай ойлайсыз, оқырман?

Гүлнұр ИСАТАЙ,

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университетінің  3-курс студенті:

– Тұрмысқа шығатын қыз өз жасауын дайындауға ата-анасына көмектескені дұрыс деп санаймын.  Сондықтан да өз жасауымды қазірден бастап жинағым келеді. Сөйтсем, әке-шешеме күш салмаймын, бір жағынан өзіме ұнайтын заттарды ғана аламын. Несие алып, жасау жинақтауды құптамаймын. Өзгелер құс сүтінен басқаның бәрін бере берсін, ал мен отбасымның жағдайымен санасамын. Қажетті дүние-мүлікті екі жас өз еңбектерімен табуы тиіс.

Мария ИСАТАЙ,  Бөкей ордасы ауданындағы Сайқын ауылының  жас келіні:

– Анам жасауымды төсек жаймаларын жинақтаудан  бастады. Кейін ыдыс-аяқ, сандық, перде, қажетті жабдықтар сатып алынды. Ал көрпе-көпшігімді әжем өз қолымен жасап берді. Үйге ауылдағы ақ жаулықты үлкендер жиналып, көрпеге қажетті жүнді түтіп, көрпе-төсеніштерімді тігуге көмектесті. Жасауымның басым көпшілігін Оралдағы дүкендерден сатып алдық. Ыдыс-аяқ жиынтығы 600 мың теңгеге шықты. Қалған майда-шүйде заттарға туған-туыстарым көмектесті. Ұзатылар алдында ауылымда «сандық салу» ырымы жасалды. Ауыл әйелдері жиналып, жасауыма көрімдік берді. Жасауым жинақталып жатқанда қобалжу үстінде болдым. Қатарымнан кем қылмай, жасауымды жинақтап, жарқыратып берген  ата-әжеме, ата-анама және бауырларыма, ауылдастарыма үлкен алғысымды айтамын.

Эльвира РАГЛАКОВА, Сырым ауданындағы Қазақстан негізгі мектебінің мұғалімі:

– «Қызы бар үйдің назы бар» демекші, анасы қызының кішкентай кезінен бастап жасауын жинақтай беруі қажет. Қыз бала анасының жинаған жасауына риза болуы тиіс. Өйткені анасының тәжірибесі мол болғандықтан, отбасылық тірлікте бірінші кезекте не керек екенін жақсы біледі. Жасаудың аса қымбатқа шықпағаны жөн. Қазіргі кезде интернет желісінде таралған қыз жасауы жөніндегі бейнематериалды  көріп, жағамды ұстадым. Оңтүстік өңірде қалыптасқан төрт мезгіл киімін алып баруды асыра сілтеушілік деп ойлаймын. Киім әкелу – қыз жасауына жатпайтын дүние. Қызға тұрмысқа қажетті заттарын ғана береді. Кейін жұбайы екеуі жұмыс істеп, адал еңбек етіп, өз қалағандарын бірге алады.

Біржан ҚОЖАҚОВ, Орал қаласы, кәсіпкер:

– Мүмкіндігі шектеулі жандар еңбек ететін жиһаз цехымда қыз жасауына қажетті сандықтардың 54 түрі жасалады. Одан басқа ас үй және төсек-орын жиһазын тапсырыспен жасаймыз. Ондай тапсырыстар көбіне Астана, Алматы, Атырау, Ақтау жағынан түседі. Қарапайым сандықтың ең төменгі бағасы 24 мың теңгеден басталып, 47 мың теңгеге дейін барады. «Алтын» сандық 250 мың теңге тұрады, оны дайындауға 10-15 күн кетеді. Жалпы, қыз жасауына қажетті жиһазды сатып алушылар аз емес.

Бибігүл МҮТӘЛИЕВА, Бөрлі ауданының тұрғыны, жас ана:

– Қайын  сіңлім  ұзатылар  алдында  ауыл  әжелері мен апалары жиналып, асар жасадық. Жүн түтіп, көрпе, төсеніш жабдықтарын дайындадық. Екі жақ келісім жасап, керек заттарын ғана сатып алып бердік. Ағайын, тума-туыстар  да қыз жасауын жабдықтауға көмек қолдарын созды. Қыздың жасауын, соның ішінде бірінші кезекте төсек-орнын дұрыстап беру – ұзатылатын қыз баланың анасы мен әкесіне, туғандарына үлкен сын.

Зейнұр   НЫҒМЕТЖАН,

Аяжан   АЙДЫНҒАЛИ,

Ж.  Досмұхамедов  атындағы  педагогикалық колледжінің  3-курс  студенттері,

Орал  қаласы


Бухарестегі қос алтын

Күні: , 114 рет оқылды

Батысқазақстандық  қос  самбошы Румыния астанасы Бухаресте  ересектер  арасында мәреге жеткен  әлем  чемпионатында алтыннан  алқа тақты.

Дүниежүзілік доданың алғашқы күні Нұрбол Серіков 68 келі салмақта қарсылас шыдатпады.

Нұрбол финалда  Әзербайжан елінің өкілі Эмиль Гасановпен кілемге шықты. Аса тартысты белдесу 1:1 есебімен тең аяқталды. Дегенмен, соңғы ұпайды қазақстандық палуан алғандықтан, жеңіс Нұрболға берілді.

«Мен бірте-бірте қарқынды үдете түстім. Бұдан бір жыл бұрын  әлем чемпионатының жартылай финалында осы балуанға есе жіберіп едім. Соның қарымтасын қайырдым», – деді Нұрбол жарыстан кейін.

Нұрбол Серіков 1993 жылы Қазталов ауданының Ақпәтер ауылында дүниеге келген. Алғашқы бапкері – Жеңіс Стамғазиев. Шағын ғана ауылдан дарынды да алымды шәкірттер тәрбиелеп келе жатқан Жеңістің үлесі мол. Орал қаласындағы спортқа дарынды балаларға арналған мамандандырылған облыстық мектеп-интернаты мен М. Өтемісов атындағы БҚМУдың түлегі Н. Серіков қазіргі кезде Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы Райбек Меңдіғалиевтің қол астында дайындалып жүр.

Жарыстың екінші күні тағы бір батысқазақстандық балуан Темірлан Ихсанғалиев әскери самбодан әлем чемпионы атанды.

Кіл мықтылар жиналған додада 82 кг салмақта кілемге шыққан Темірлан француз, қырғыз палуандарын мерзімінен бұрын ұтты. Сондай-ақ қазақстандық әскери самбо шеберіне түркімен спортшысы қарсы тұра алмады.

Бұдан бұрын да талай додаға қатысып, олжа салып, тәжірибесі әбден толысқан 32 жасар Т. Ихсанғалиев финалда ресейлік әлем чемпионы, өзінен екі жас үлкен Дмитрий Самойловпен белдесті.

Қазақстандық палуан белсенді күресіп, қарсыласын ықтырумен болды. Есеп 1:0 болғанымен, Темірлан ресейлік самбошыға еш мүмкіндік берген жоқ.

«Бұдан бұрынғы әлем чемпионаттарында үш қола, бір күміс алып едім, енді, міне, алтынға қол жетті. Қуанышта шек жоқ. Белдесу барысында ұстанған тактикам өз жемісін берді. Тізгінді уысымнан шығармай, үнемі шабуылдаумен болдым», – деді БҚО полиция департаментінің қызметкері  Т.  Ихсанғалиев.

1986 жылы Теректі ауданы Аңқаты ауылында дүниеге келген Темірлан спорттағы жолын еркін күрестен бастады. Алғашқы бапкері әкесі Мердан Ихсанғалиев болды. Кейін әскери самбоға ауысқан Т. Ихсанғалиев (ол да – БҚМУдың түлегі) бұған дейін төрт мәрте әлем чемпионатына қатысып, соның үшеуінде қола жүлдегер атанды. Ал 2015 жылы Марокконың Касабланка қаласында 74 кг салмақта күміс жүлдеге қол жеткізді.

Сонымен қатар қоян-қолтық күрестен әлем біріншілігінде қола, аралас жекпе-жектен осындай жарыста күміс  медальға ие болды.

Темірлан Ихсанғалиевті әскери самбоға марқұм Қазбек Ибрашев баулыды. Қазір Темірлан Нұфтолла Түменовтің қол астында жаттығады. Н. Түменов ересектер арасындағы осы әлем чемпионатында қазақ төрешілерінен алғаш рет бас хатшы міндетін атқарып шықты.

Бір айта кететін жайт, әлем чемпионаты жүлдегерлеріне (жеңімпаздарға – 3 мың доллар) ақшалай сыйақы берілді.

Батыс Қазақстаннан осыған дейін бірнеше әлем чемпионы шыққанымен, бір дүниежүзілік додада қос бірдей балуанымыздың алтыннан алқа тағуы тұңғыш рет

болып отыр. Биыл самбо күресінің өмірге келгеніне 80 жыл толғандықтан, осындай мерекелі жылы бұл – батысқазақстандық спортшылар үшін үлкен табыс.

Алтын медаль жұғысты болсын, ағайын!

Ғайса  БӘЙМЕН


Оңалту орталығы оңалмай тұр…

Күні: , 57 рет оқылды

2009  жылы  Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың  «100  мектеп,  100  аурухана»  бағдарламасы  негізінде  және  халықтың сұрауымен,  Парламенттегі  жергілікті  депутаттардың  мәселе  етіп  көтеруімен  «Капустин  Яр», «Азғыр»  полигондарынан зардап  шеккен  батысқазақстандықтарды  сауықтыру  бағытында  Жаңақала  ауданы  орталығында  100 орындық  «Ауданаралық сауықтыру  ауруханасы»  оңалту  орталығы»  салынған  болатын.

Аталмыш орталықтан сол жылдан бастап бүгінгі таңға дейін 14 мың адам ем-дом алып, денсаулығын нығайтқан екен. Оңалту орталығында қазір бес  дәрігер, 28 медбике, екі  емдік дене шынықтыру маманымен қоса 71 техникалық қызметкер, барлығы 106 қызметкер қызмет  істейді. Орталықтың негізгі емінің көзі емдік дене шынықтыру жаттығулары болып табылады. Сонымен қоса тұзды шахтамен емдеу, оттекті коктейль, балшықпен, парафинмен емдеу, қауыз, бальнеологиялық тұзды ванна, уқалау-ысу (массаж) және тағы да басқа емдеу  түрлері  бар.

Облысымыздың әр аудандарымен қоса еліміздің біраз облыстарынан, тіпті көршілес Ресей елінен ем іздеп келген науқас жандар осы оңалту орталығынан дерттеріне шипа тауып, бірнеше мәрте келіп жүргендіктері де орталықтың беретін емінің нәтижесі деп білеміз. Оның нақты дәлелі ретінде газетімізге үнемі оңалту орталығының ұжымына алғыс айтып жазған ем алушылардың хаттары мен мекемедегі төрт  томға айналған алғыс дәптерін айтар едік. Бұл орталыққа балдақпен келіп, орталықтың көрсеткен ем-домының арқасында өздігінен жүріп кеткен науқастар да баршылық. Солардың бірі – республикалық ерекше тәуекелді сарбаздар қоғамының төрағасы Есім Бектілеуов ағамыз.

Ядролық зымырандардың жарылысынан жапа шегіп немесе басқалай да ауруларына ем тап-паған жандарға үміт сыйлап, тән жарасымен бірге жан жараларына да шипа болып келген орталықтың бүгінгі жағдайы мәз емес.

Олай дейтін себебіміз, аталмыш орталықта ем алып жатқан науқастар оңалту орталығының бүгіні мен ертеңіне алаңдаушылық танытып, редакциямызға әлсін-әлсін қоңырау шалуда. Кеше ғана науқастардың алғысына бөленіп, шипалы ем-домымен көршілес елдерге дейін таныла бастаған Ақ Жайық атырабындағы жалғыз оңалту орталығының қаржысын неге қысқартып тастағанын және оның салдары неге соқтыратынын анықтау мақсатында аталмыш мекеменің директоры Қобылан  Бекеновті  әңгімеге тарттық.

– Біздің орталық 2009 жылдан 2016 жылға дейін әр адамды 20 күннен,  жылына 1500 адамды емдеуге жоспарлап, сол үдеден шығып келді. 2016 жылы бұл көрсеткішті емдеу күнін 14 күнге қысқарту арқылы, қабылданатын адам санын 2250-ге жеткізді. Сөйтіп, қаржымыз да жылдан-жылға өсе бастаған еді. Бұрын бізді медициналық қызметтерді қаржыландыру комитеті қаржыландырушы еді. Олар 2016 жылы 144 млн. теңге бөлсе, 2017 жылы бұл қаржыны 169 млн. теңгеге өсірді. Ал биыл, яғни 2018 жылдың қаңтар айынан бастап медициналық сақтандыру қорына ауысып, қаржымыз республикалық бюджеттен бөлінетін болды. Осыған орай ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің 2018 жылдың 5 қыркүйегіндегі №10 қаулысы негізінде жаңа стандарттар бекітілді. Осы стандартқа сәйкес қазір бізге бір күндік жатын орынға  4264,89 теңге қаржы тиесілі. Осы қаржыға ем алушының жататын орны, тамағы, емі және мекеменің газы, жарығы, суы секілді коммуналдық қызметімен қоса, қызметкерлердің жалақысы да кіреді.

Бұл қаражат, әрине, аздық етеді. Осы жағдай біздің қызметімізге кері әсерін тигізуде. Бұл мәселені біз Парламент депутаттарына да, облыс басшыларына да жеткізген едік. Қазіргі таңда мәселені шешу жолы ретінде жылына қабылданатын адам санын көбейтуді ғана тапсырып отыр. Қазір жылына қабылданатын адам санын тағы да 211 адамға көбейттік. Бұл әдістің де кемшін тұстарын көріп отырмыз. Жылына қабылданатын адам саны артқандықтан, кезек көбейіп, ем алушыларды қабылдай алмай, қолайсыз жағдай орын алып жатады. Қаржы мәселесіне байланысты бүгін орталықта оңтайландыру жүргізіп жатырмыз. Тиісті 123,5 штат болса, оңтайландыруға байланысты қазір өз еркімен жұмыстан шыққан қызметкерлердің орнына қызметкер алмай отырмыз. Сонымен қоса дәрі-дәрмекпен емдеу үдерісін тоқтатып, физиотерапияны күшейтудеміз. Қауыз арқылы емдеуді де қазір тоқтатып қойдық. Себебі, қауызды ұстап тұру үшін айына 100 мың теңге қаржы керек. Сондай-ақ ем алушыларға берілетін азық-түліктің айран, жеміс-жидек секілді түрлері де  кей кездері кешеуілдеп келеді. Өйткені, азық-түлікті тендер арқылы  жеңіп алған ауданның кәсіпкерлеріне дер кезінде ақша аудара алмай отырмыз. Ал олар айналымға түсетін қаржылары уақытында  аумағандықтан,  азық-түліктің кейбір түрлерін кешіктіріп жеткізеді. Оған науқастарымыз түсіністікпен қарап, сабырлық танытуда. Міне, бүгінгі қаржылық  жағдайымыз осындай. Елбасымыз Қазақстан халқына жолдаған жаңа Жолдауында медицина саласына көңіл бөлу қажет екендігін атап айтқаны үміт отын жаққандай болды, – деген орталық директоры оңалту орталығына Денсаулық сақтау министрлігі оң көзқарас танытпаса, оның оңалуы екіталай екенін жасырмады.

Осы мәселеге орай ем алушылардан пікір алмақ ниетпен оңалту орталығын аралап жүрген кезімізде ескіріп, тозығы жеткен жиһаздарды да көзіміз шалды. Сұрастыра келе, бұл жиһаздар орталық құрылғаннан бері еш жаңартылмағанын білдік. Жиһаздар түгілі, емдеу аппараттарының өзі де сол ашылған кезден бері ауыстырылмаған екен. Жиһаздар тек ұжымның ұқыптылығының арқасында қирап қалудан аман тұрса, емдеу аппараттары жыл сайын облыс орталығынан келген арнайы мамандардың жөндеуінің нәтижесінде жұмыс істеп  тұр. Заман бір орында тұрған жоқ.

Соның ішінде қазіргі заманда техникалар ай санап жетіліп, жыл санап жаңарып жатқаны бәрімізге аян. Ендеше, көштен қалып қойған оңалту орталығының да емдеу аппараттарын жаңарту қажет  екені  айтпасақ  та  түсінікті…

Нұрғали   ҒАББАС,

Жаңақала   ауданы

Есенболат  ИХСАНОВ,

зейнеткер:

– Ауданаралық оңалту орталығына биыл алтыншы рет келуім. Бұл орталықтың емімен  қатар,  медбикелер мен дәрігерлердің мейірімділігіне біз, науқастар дән ризамыз.

«Жақсы сөз жанға дауа» дегендей, келгеннен бастап жылы қабақ танытып, үлкенге, науқасқа деген құрметтері бізге ерекше ем болып табылады. Мұнда келген әрбір науқас өздерінің ауруларына шипа тауып, тек қана алғыс айтып  кетіп жатады. Дегенмен, біз  оңалту орталығының ертеңі үшін алаңдаймыз. Медбикелерден  естіп те, күндегі алатын емдеріміздің кейбіреулерінің қысқарып жатқандығынан да біз орталықтың қаржысының кеміп кеткенін байқап  жүрміз.  Біз секілді буындары сырқырап, белдері қақсаған үлкен кісілер үшін бұл орталық – таптырмас оңалту орны. Осы орталыққа жатып, ем алып шыққаннан кейін жанымыз сауығып, тәніміз  тынығып қалады. Енді бұл орталықтың қаржы мәселесі тез арада шешілмейтін  болса, үкіметтің қыруар қаржы жұмсап ашқан мекеменің ертеңі  бұлыңғыр  болары  сөзсіз.

Амангелді  УӘЛИЕВ,

ем  алушы, Жәнібек  ауданы  ардагерлер  кеңесінің төрағасы:

–  Жәнібек ауданынан келіп, ем алып жатырмын. Оңалту орталығына бесінші  рет келуім. Бұл жердің ауасының өзі бір керемет шипа ғой. Таңертең тұрып алып ғимаратты айналып, таза ауасын жұтып, жүріп келемін. Соның өзіне керемет бір тынығып қаламын. Ал мекеме ұжымына айтар алғысымнан басқа еш уәжім жоқ. Жылда келгенде бойыма үлкен күш жинап, бір серпіліп қайтамын. Облысымызда осындай орталықтың барына біз қуаныштымыз. Ауылдас қарияларға да  үнемі келіп демалуға кеңес беріп жүремін. Шынын айту керек, кейбіреуіміз тіпті үйімізде мұндағыдай тамақтанбаймыз. Бес мезгіл тамақтанамыз, уақтылы емімізді аламыз, содан басқа біздей үлкендерге не қамқорлық керек?! Алайда көп науқастардың ауруына ем таба білген орталықтың жағдайы осы күнде  нашар екенін, жыл сайынғы бөлінетін қаржы-қаражаттың  кеміп кеткенін естідік. Әрине, бұл қуантарлық жаңалық емес. Елбасымыздың мұғалімдер мен медицина қызметкерлеріне жағдай туғызу керектігін айтып, жыл сайын  Жолдау жолдап жатқанын  бұқаралық ақпарат құралдарынан естіп, біліп отырмыз. Осыған орай Жаңақаланың оңалту орталығына да тиісті деңгейде көңіл бөлінетініне мен өз басым  сенімдімін.


Жарық пен жылу арзандады

Күні: , 202 рет оқылды

Батыс Қазақстан облысы прокуратурасының тексерісі нәтижесінде коммуналдық қызметтің, атап айтқанда, электр қуаты және жылумен қамтамасыз етудің тарифтері төмендетілді.

«Батыс Қазақстан электр тарату желісі компаниясы» АҚ-ның қызметінде өткен жылы 71,9 млн. теңгеге тариф сметасының орындалмау  фактілері  анықталған. Осы соманы өтеу үшін бұрын электр қуатының құны 5,47 теңге болса, 2018 жылдың 1 тамызы мен 31 желтоқсаны аралығында 1 киловат үшін 5,37 теңге болды. Сонымен қатар 2019 жылдың  1 қаңтарынан бастап әр киловат құны  5,01  теңгеге  жоспарланды.

«Жайықжылуқуат» АҚ жеткізетін жылумен қамтамасыз ету тарифі 78,28 теңгеге төмендеді. Монополист міндетті төлемге жататын 49,2 млн. теңгені шығындамай, оны жылу қуатының бағасына қосқан. Сондықтан тұтынушыларға аталған соманы қайтару мақсатында 1 Гкал үшін тариф 5289,77 теңгеден 5211,49 теңгеге төмендетілген. Бұл тариф 2019 жылғы 31 тамызға  дейін  сақталады.

Тексерістің нәтижелері «Ақсайжылуқуат» МКК-мен бекітілген Ақсай қаласының тұрғындары үшін жылу қуатын пайдалану құнын 5452,95 теңгеден 5335,97 теңгеге төмендетті. Бұл жерде «Ақсайжылуқуат» кәсіпорны тарифке жеке ұйымның 11,3 млн. теңгеге есептегіш құрылғыларды қондыру қызметін қосқан. Алайда дәл осы жұмысты өздері жасай алады. Артық сома 1 Гкал үшін тарифті 116,98 теңгеге төмендету арқылы тұрғындарға қайтарылатын болады.

Батыс   Қазақстан   облысының   прокуратурасы


БҚО, Орал қаласы, Мұхит көшесі, 57/1
zhaik_presscenter@mail.ru
oral_oniri@inbox.ru
support@oraloniri.kz

Орал өңірі" газетінің бас редакторы: 51-25-80
Бас редактордың орынбасарлары: 24-17-08, 54-18-08
Жауапты хатшы: 54-38-22
Тілшілер: 50-66-88, 51-50-34
Жарнама бөлімі: 51-51-09
Яндекс.Метрика